Jutro wraz z Rafałem Jasińskim rozpoczynamy nagrywanie serii podkastów o polskich noblistach. Pierwsza audycja będzie poświęcona Reymontowi i jego powieści “Chłopi”, za którą właśnie dostał nagrodę nobla. Przygotowując się do podkastu zebrałem trochę materiałów, a także fragmentów audiobooka i kawałków ścieżki dźwiękowej serialu. Postanowiłem więc jeszcze przed dyskusją z Rafałem nagrać krótki podkast przedstawiający treść książki, a ilustrowany fragmentami audiobooka.
Przed naszą rozmową postanowiłem ponownie posłuchać “Chłopów” i szukałem dobrego lektora. Trafiłem wtedy na lektorkę - Joannę Domańską. Jej nagranie można znaleźć na stronie wolnelektury.pl. Niestety nagrała tylko pierwszy tom. Posłuchajcie jak czyta.
Na samym początku książki poznajemy księdza i Agatę. Na pierwszy plan wysuwa się też jeden z głównych problemów w powieści. Chodzi o traktowanie starszych krewnych. Starsi ludzie oddawali dzieciom swoją ziemię i zostawali u nich pod opieką, którą nazywano wycugiem. Niestety wielu zostało później wyrzuconych z własnej ziemi przez własne dzieci. Do takich należała np. Jagustyka. Posłuchajcie jej opinii o wycugu.
Z definicji wycug to dożywotnie utrzymanie zapewnione rodzicom przez dzieci po przekazaniu im majątku. Niestety wydaje się, że wielu nie dotrzymywało tej umowy i pozbywało się starszych rodziców po przekazaniu im roli.
Tak więc głównym problemem pomiędzy Boryną, a jego synem Antkiem i zięciem Kowalem jest kwestia przekazania majątku. Boryna boi się, że skończy jak Jagustynka pracując na cudzym, albo jak Agata idąc na żebry, z kolei Antek już dorosły człowiek posiadający własną rodzinę nie może zacząć samodzielnego życia.
To pierwsza kwestia, która przewija się przez całą powieść. Drugą jest spór z dworem o las. Oba te problemy wychodzą na wierzch, gdy Borynie umiera krowa.
Śmierć krowy była tym co popchnęło wszystkie dalsze wydarzenia. Boryna uświadomił sobie, że potrzebuje żony, która jako gospodyni troszczyłaby się o jego rzeczy, bo Antek myśli tylko o swoim. Konflikt z dworem też się zaostrza, aby ostatecznie skończyć się konfrontacją w lesie.
--------
W Lipcach mało kto kieruje się miłością przy wyborze przyszłego męża czy żony. Widać to wyraźnie w rozmowie Dominikowej i Boryny.
Zarówno mężczyźni jak i kobiety szukają przyszłego partnera z ziemią. Jedynie ktoś tak bogaty jak Boryna może sobie pozwolić na zapisanie przyszłej żonie aż 6 morgów. Jednak Jagnie wpadł w oko Antek, syn Boryny. Spotkała go przy zworzeniu kapusty gdy pomógł jej wtoczyć wóz na górę po błotnistej drodze.
Jagna nie planowała swoich podbojów. To nie była kokietka. Różniła się od otaczających ją ludzi właśnie tym, że nie dbała o zapisy, pieniądze i zawsze kierowała się sercem, choć to prowadziło ją w tarapaty. Winna temu była chyba jej matka, która ją rozpieszczała. Oczywiście rozpieszczała jak na możliwości bogatej chłopki. Ocenić jej moralność można tylko porównując ją z innymi ludźmi wśród których żyła. Inni robili to jednak w ukryciu, udając przed wszystkimi, że są moralni. Ona nie udawała. Tym czego nie mogła jej wybaczyć wieś była miłość do przyszłego księdza.
--------
Tym razem ja słuchałem wersji nagranej przez Michała Białeckiego. Są to 43,5 godziny nagrania. Można tego słuchać w Storytel. W audiotece jest większy wybór bo można posłuchać aż czterech wersji: Ksawerego Jasieńskiego, Szymona Sędrowskiego Tomasza Czarneckiego oraz właśnie Michała Białeckiego. Ponieważ ja go słuchałem i polecam posłuchajcie kawałka w jego wykonaniu.
Fragment dotyczy młodego pomocnika u Borynów. Witek, którego Boryna winił za śmierć krowy okazał się być bardzo zdolny.
I to jest właśnie zaskakujące w tej książce. Takie postacie jak Witek z pozoru są nijakie. Po prostu sierota, który pasie krowy w zamian za możliwość spania w stajni. Jednak okazuje się być zdolnym chłopcem, który tak jak Antek z noweli Bolesława Prusa nie ma możliwości kształcenia. Bardzo przejmująca jest scena...