Ba al zenekien Tolosa Gipuzkoako hiriburua izan zela? Gobernu aurrerakoien garaian izan

zen, 1844tik 1854ra bitarte. Garai horretan erabaki zen Aldundiaren Jauregi neoklasikoa

eraikitzea. Barrenatxoenea edo Portaletxe etxearen orubean eraikita dago. Antzina, harresia

zegoen bertan.

Eraikina Foru Jauregia izateko asmoarekin eraiki zen, baina inoiz ez zen izatera heldu,

obrak 1856an amaitu baitziren; hau da, Donostiak hiriburutza berreskuratu ondoren. Funtzio

hori gabe, Eskolapioak finkatu ziren bertan, 1982. urtera arte. Harrezkero, Antonio Maria

Labaien Kultur Etxea da, euskal antzerkiko lehen idazlea eta Bigarren Errepublikaren aldian

Tolosako alkatea izan zenaren izena hartuta.

Eraikinaren kolore horia nabarmentzen da, eta badu mamia kontuak: Udalak, hasiera

batean, ez zuen baimena eman kolore horrekin margotzeko, baina azterlan batek frogatu

zuen antzina eraikin gehienek kolore hori zutela. Azkenean, onartu egin zen kolore hori, eta,

diotenez, Alde Zaharreko etxeak harrezkero hasi ziren egungo kolore bereizgarriak izaten.

Itzul gaitezen Sanjoanetara. Izan ere, bertan egiten da udal-agintarien segizioak herriari

eskaintzen dion dantza tradizionala. Lehenik eta behin, alkateak aurreskua dantzatzen du,

eta, ondoren, talde politiko guztietako zinegotziez osatutako gobernu osoa hasten da

dantzan.

Azkenik, erreparatu diezaiogun Triangulo plazaren erdian dagoen eskulturari. Atauts izeneko

altzairuzko obra da, Jorge Oteiza eskultoreak 1994. urtean egina. “Ate” eta “huts” terminoak

biltzen ditu, eta, artistaren hitzetan, “herrian eta herrialdean sartzeko eta haiek ezagutzeko

atea da”. Merezi du ate horretatik sartzea eta gu ezagutzea, ezta?

Atzera begiratzen baduzu, pasealeku luze bat aurkituko duzu: San Frantzisko pasealekua.

Bertatik jarrai dezaun gure ibilbidea.