Achter de ophef

In de podcast Achter de Ophef bespreken Mattijs Vijverberg en Kees Bakhuijzen een terroristische aanslag op een Chanoeka-viering in Australië waarbij 16 mensen werden vermoord, en de volgens hen beperkte internationale en Nederlandse ophef.

Gast Ronnie Naftaniel (voormalig directeur CIDI) stelt dat lakse screening en handhaving bij immigratie en demonstraties risico’s vergroten, steunt het strafbaar stellen van de leus “Globalize the Intifada” maar benadrukt vooral uitvoering van bestaande regels, en wijst op terughoudendheid om islamistisch terrorisme te benoemen.

Verder gaat het over definities van antisemitisme (IHRA versus Jeruzalem), het seponeren van aangiftes tegen Bob Vylan, en de controverse rond het optreden van de Israëlische zanger Shai Abramson in het Concertgebouw.

Naftaniel beschrijft de verschuiving van PvdA/GL naar een sterker anti-Israël-standpunt, koppelt Israël-vergelijkingen met nazi’s aan schuldgevoel na WOII, pleit voor evenwichtige kritiek op Israël én Hamas, en vraagt meer aandacht voor Iraanse repressie en regime change.

Schudt Iran de ayatollays af? Over Hoop vs Verwachting, met Shermin Amiri.

Het team van Achter de Ophef kiest de ophef van 2025. En bespreekt en passant de revolutie in Iran, de rechtsstaat, de obsessie met futiliteiten, een onvermijdelijke smartengeldzaak, fraude in Minnesota, en fraude in de EU.

Had Mona Keijzer gelijk dat de NOS kritiekloos persberichten van Hamas overneemt? Of doet dit niet ter zake omdat kritiek van een minister op de publieke omroep per definitie de persvrijheid bedreigt, en dus de rechtsstaat? Gast is algemeen secretaris van de NVJ Thomas Bruning.

In deze aflevering van 'Achter de Ophef' bespreken Bart Drenth en Marieke Hoogwout de affaire rondom de criminoloog Wouter Buikhuisen. Buikhuisen's onderzoek naar biologische oorzaken van criminaliteit in de jaren zeventig stuitte op grote weerstand en leidde tot publieke verguizing.

Onze gast, Carel Stolker, voormalig decaan en rector van de Universiteit Leiden, geeft een diepgaand inzicht in de kwestie Buikhuisen, academische vrijheid en de effecten van maatschappelijke woede op de wetenschap.

Dit gesprek werd voor de zomer gevoerd en heeft sindsdien enkel aan actualiteit gewonnen.

Iran werkt aan atoomwapens en maakt er geen geheim van deze te willen gebruiken tegen aartsvijand Israel. Israel wachtte dit niet af en viel de wapeninstallaties aan.

Verstandige keuze of lont in het kruitvat?

Mattijs Vijverberg en Kees Bakhuijzen spreken met de Iraanse Sepideh Pouwels-Nahrvar.

Nederlandse universiteiten verzetten zich fel tegen overheidsbemoeienis. De ingrepen van Trump bij onder meer Harvard gelden als een schrikbeeld. Maar wat als de academische vrijheid al van binnenuit is uitgehold? Is het debat aan universiteiten nog wel echt fundamenteel én pluriform?

In deze aflevering van Achter de Ophef spreken we met historicus Steije Hofhuis. Hij vraagt zich af: wat zou universiteitsgrondlegger Von Humboldt hiervan vinden?

Een roman vol liefde en intrige, spelend in het elfde-eeuwse islamitische Spanje, viel goed bij Nederlandse uitgevers. Tot bleek dat de auteur, de jonge Marokkaans-Nederlandse vrouw Sadiqa Almakhadie, niet bestond. Achter het pseudoniem ging Joris van Os schuil, een witte man van middelbare leeftijd. De uitgeverij, die eerder nog enthousiast was, liet hem vallen als een baksteen.

Zijn boek — De Stad van 1000 verzen — was op dat moment al af en geredigeerd. Zo beschrijft Van Os de affaire in zijn essay voor het magazine van het Financieel Dagblad. De uitgever noemt zijn verhaal “tendentieus en selectief”. In de podcast Achter de Ophef spraken we met deze ‘eerlijke bedrieger’ — de vertaling van Sadiqa Almakhadie. Het werd een gesprek over een spiegelpaleis waarin waarheid en verzinsel niet makkelijk van elkaar te onderscheiden zijn. Een wereld waarin romans niet ophouden bij het omslag, en pseudoniemen zich vermommen als andere pseudoniemen.

Was het bedrog? Een stunt? Marketing? Een aanklacht

En passant ging het ook nog over de bereidheid tot geloven, over het recht om slechte romans te schrijven, over acteurs die hun rol moeten zijn, over Sneeuwwitje, en over de vraag of Lale Gül, die wél onder haar eigen naam schrijft, haar groep eigenlijk wel representeert.

 28 maart van dit jaar leverden 50 alumni van de Universiteit van Amsterdam hun bul in als protest tegen het verbreken van de banden door deze universiteit met de Hebrew University of Jerusalem. Dit gebeurde mede onder druk van en na overleg met anonieme, gemaskerde en Engels sprekende activisten die voor ongeveer 4 miljoen euro schade hadden aangericht dezezelfde Universiteit van Amsterdam.

Was het zwichten voor terreur of een zuiver morele keuze? En wat kunnen de alumni bereiken met deze actie? We bespreken het met Marijke Barend - Van Haeften.

De afgelopen jaren was Scandinavië meermaals het toneel van demonstraties die internationaal tot zeer heftige reacties leidden, omdat er uit protest korans werden vernietigd.

Zo versnipperde de Iraanse kunstenares Firoozeh Bazrafkan in Denemarken een Koran met een kaasschaaf en werden door veelal extreemrechtse politici als Rasmus Paludan op diverse locaties in Denemarken en Zweden korans bespuugd, verscheurd en in brand gestoken.

Ook de Iraakse vluchteling Salwan Momika stak tot twee keer toe een koran in brand. In juni 2023 deed hij dat voor de grootste moskee van Zweden en in september van datzelfde jaar herhaalde hij dat in Malmö waarna er rellen uitbraken.

Al deze protesten leidden tot grote ophef, diplomatieke spanningen, rechtszaken en verhitte debatten over de grenzen van vrijheid van meningsuiting en het recht op demonstratie en blasfemie. In eigen land werd hij aangeklaagd voor hate crimes. In Iran riep ayatollah Khamenei middels een fatwa op tot ‘de meest zware straf’ voor  Salwan Momika. Hiermee was het lot van Momika bezegeld. Op 29 januari 2025 werd hij middenin een livestream op TikTok vermoord. 

Deze aflevering van Achter de Ophef gaat over Koranverbranding vs Islamisme. Sander Zuidema en Marieke Hoogwout bespreken de ophef met auteur, columnist en beleidsadviseur Keyvan Shahbazi.