Açık Bilim Podcast

https://www.youtube.com/watch?v=U2UAH8gwBC4

Haberler

British Medical Journal’da yayımlanan bir araştırma düzenli olarak yenen kızartmanın menopoz sonrası kadınlarda ölüm riskini %13 artırdığını ortaya koydu.

https://www.sciencedaily.com/releases/2019/01/190123191637.htm

Ay’ın ortaya çıkmasına neden olan Büyük Çarpışma (yani “Dünya’nın Thea ile çarpışması”) aynı zamanda yaşamın kaynağı olabilir. Petrolojistlerin araştırması, başta karbon ve azot olmak üzere yaşamın başlıca elementlerinin Thea’dan geldiğini öne sürüyor.

https://www.sciencedaily.com/releases/2019/01/190123144519.htm

İsveçli araştırmacılar Güneş enerjisini 18 yıl boyunca muhafaza edebilen özel bir sıvı geliştirdiler. Güneş ışığıyla dönüşüme uğrayan molekül, bir katalizör yardımıyla eski haline döndürüldüğünde hapsettiği enerjiyi geri bırakıyor. Maddenin kapasitesi kilogram başına 250 watt-saat.

https://www.sciencealert.com/scientists-create-liquid-fuel-that-can-store-the-sun-s-energy-for-up-to-18-years

Yeni yayımlanan bir çalışmaya göre 1971’de Ay’dan getirilen örnekler arasında “memleketine geri dönen” bir parça olabilir… Big Bertha adı verilen kayanın içerisinde Dünya orijinli olduğu düşünülen bir parça bulundu.

https://www.sciencealert.com/earth-s-oldest-rock-may-have-been-found-it-was-um-on-the-moon

---------------------------------------------------------------------------

Seslendirenler: Kübra Karacan , Doğukan Güzelşen

Müzik: Zamanusta, "Kararlı Denge"

_________________________________________________________________

Bu yayınımızı Ocak ayı ücretli abonelerimiz sayesinde gerçekleştirdik.

Ücretli abonemiz olarak bize destek vermek için sayfamızı ziyaret edebilirsiniz:

https://www.patreon.com/acikbilim

Teşekkürler (Patreonda kayıtlı isimler kullanılmıştır):

Deniz Kozluklu, Sule Civi, Kaya Gökçe Dinçyürek, Okan Ulas Gezeroglu, Evren Akal, İpek Doğramacı, Yeşim Atalı, Tunç Kuyucu, Mehmet Soylu, Ediz Kırman, Zeynep Kiziltan, Koray Al, Ozgur Bozat, Zeynep Karartı, Tevfik Uyar, Çağrı Yalgın, Gursel Mutlu, Melis Aritman Alp, Cengiz Gokdeniz, Ozgur AGCAKAYA, Evren Aslankaraoğlu, Utku Sakallıoğlu, Arman Sernaz, Berkan Alper Kaya, Cem Karaoguz, Ihsan özyürek, Cenk Altı, Celil Bozkurt, Guven Atbakan, Yang Wen-li, emin gezer, Sifsty, özdemir bayraktaroğlu, Okyman, Arif Akar, Melike Ceren İnan, Gamze, Eren Şener, Evrim Ağacı, Sezer, Can Sürer, Sakine Atila Karaca, fatih karagülle, Cem Ünalan, aerkan, Cem Mergenci, Sertaç Tuncel

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

Yarından Hikâyeler'in ilk bölümü bir giriş mahiyetinde "geleceği görmek" konusuyla karşınızda...

01:44 Gelecek hakkında düşünmek...

04:45 Jules Verne'in öngörüleri

07:13 Geçmiş zaman entelektüelleri Boyle, Diderot, Condorcet...

14:05 Jean Marc Cote'nin resim kolleksiyonu

Keyifli Dinlemeler...

_________________________________________________________________

Bu yayınımızı Ocak ayı ücretli abonelerimiz sayesinde gerçekleştirdik.

Ücretli abonemiz olarak bize destek vermek için sayfamızı ziyaret edebilirsiniz:

https://www.patreon.com/acikbilim

Teşekkürler (Patreonda kayıtlı isimler kullanılmıştır):

Deniz Kozluklu, Sule Civi, Kaya Gökçe Dinçyürek, Okan Ulas Gezeroglu, Evren Akal, İpek Doğramacı, Yeşim Atalı, Tunç Kuyucu, Mehmet Soylu, Ediz Kırman, Zeynep Kiziltan, Koray Al, Ozgur Bozat, Zeynep Karartı, Tevfik Uyar, Çağrı Yalgın, Gursel Mutlu, Melis Aritman Alp, Cengiz Gokdeniz, Ozgur AGCAKAYA, Evren Aslankaraoğlu, Utku Sakallıoğlu, Arman Sernaz, Berkan Alper Kaya, Cem Karaoguz, Ihsan özyürek, Cenk Altı, Celil Bozkurt, Guven Atbakan, Yang Wen-li, emin gezer, Sifsty, özdemir bayraktaroğlu, Okyman, Arif Akar, Melike Ceren İnan, Gamze, Eren Şener, Evrim Ağacı, Sezer, Can Sürer, Sakine Atila Karaca, fatih karagülle, Cem Ünalan, aerkan, Cem Mergenci, Sertaç Tuncel

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

#MuhabbetTeorisi bu bölümü canlı yayınla Dome sponsorluğunda gerçekleşti. Yeni bölümde şunları konuştuk:

Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Araştırma Görevlisi Ceren Damar sadece işini yaptığı için öğrencisi tarafından öldürüldü.

Çarpık düzen ve çarpık zihniyet: Sebebi ne?

İnsan kaynaklarında kuantum zırvaları

Keyifli Dinlemeler...

_________________________________________________________________

Bu yayınımızı Ocak ayı ücretli abonelerimiz sayesinde gerçekleştirdik.

Ücretli abonemiz olarak bize destek vermek için sayfamızı ziyaret edebilirsiniz:

https://www.patreon.com/acikbilim

Teşekkürler (Patreonda kayıtlı isimler kullanılmıştır):

Deniz Kozluklu, Sule Civi, Kaya Gökçe Dinçyürek, Okan Ulas Gezeroglu, Evren Akal, İpek Doğramacı, Yeşim Atalı, Tunç Kuyucu, Mehmet Soylu, Ediz Kırman, Zeynep Kiziltan, Koray Al, Ozgur Bozat, Zeynep Karartı, Tevfik Uyar, Çağrı Yalgın, Gursel Mutlu, Melis Aritman Alp, Cengiz Gokdeniz, Ozgur AGCAKAYA, Evren Aslankaraoğlu, Utku Sakallıoğlu, Arman Sernaz, Berkan Alper Kaya, Cem Karaoguz, Ihsan özyürek, Cenk Altı, Celil Bozkurt, Guven Atbakan, Yang Wen-li, emin gezer, Sifsty, özdemir bayraktaroğlu, Okyman, Arif Akar, Melike Ceren İnan, Gamze, Eren Şener, Evrim Ağacı, Sezer, Can Sürer, Sakine Atila Karaca, fatih karagülle, Cem Ünalan, aerkan, Cem Mergenci, Sertaç Tuncel

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

https://www.youtube.com/watch?v=SeVze2wXgaA

Haberler:

ABD’li araştırmacılar otizmli insanlardan alınan sinir hücrelerinin normal insanlara göre daha fazla büyüdüğü ve bağlantı oluşturduğunu keşfettiler. Otizmin sebebinin erken beyin gelişiminde anormal gelişme gösteren bu hücreler olduğu sanılıyor.

Kaynak:

https://www.sciencenews.org/article/nerve-cells-people-autism-grow-unusually-big-and-fast?tgt=nr

17 Haziran’da meydana gelen 200 milyon ışık yılı uzaklıktaki aşırı parlak patlamadan elde edilen X ışınları ve radyo dalgaları analiz edildi. Verileri birleştiren araştırmacılar, bir yıldızın karadelik ya da nötron yıldızı oluşturmak üzere çöktüğü anı net olarak keşfetmiş olabileceklerini duyurdular.

Kaynak:

https://www.sciencedaily.com/releases/2019/01/190110184740.htm

İtalyan mühendisler deniz suyundan içme suyu elde etmede kullanılabilecek ucuz bir cihaz icat ettiler. Güneş enerjisiyle çalışan cihaz, güneş alan metrekare başına günde 20 litre içme suyu üretiyor.

Kaynak:

https://www.sciencedaily.com/releases/2019/01/190107131242.htm

Newcastle Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmada 927 aile ağacı incelenerek çocuğun erkek mi yoksa kız mı olacağının, büyük ölçüde babanın erkek ve kız kardeş sayısıyla ön görülebileceği ortaya kondu. Henüz keşfedilmeyen bir genin, spermlerdeki X ve Y sıklığını kontrol ettiği düşünülüyor.

Kaynak:

https://www.sciencedaily.com/releases/2008/12/081211121835.htm

-------------------------------------

Seslendirenler: Saynur Birsu Dönen , Doğukan Güzelşen

Müzik: Zamanusta, "Kararlı Denge"

_________________________________________________________________

Bu yayınımızı Ocak ayı ücretli abonelerimiz sayesinde gerçekleştirdik.

Ücretli abonemiz olarak bize destek vermek için sayfamızı ziyaret edebilirsiniz:

https://www.patreon.com/acikbilim

Teşekkürler (Patreonda kayıtlı isimler kullanılmıştır):

Deniz Kozluklu, Sule Civi, Kaya Gökçe Dinçyürek, Okan Ulas Gezeroglu, Evren Akal, İpek Doğramacı, Yeşim Atalı, Tunç Kuyucu, Mehmet Soylu, Ediz Kırman, Zeynep Kiziltan, Koray Al, Ozgur Bozat, Zeynep Karartı, Tevfik Uyar, Çağrı Yalgın, Gursel Mutlu, Melis Aritman Alp, Cengiz Gokdeniz, Ozgur AGCAKAYA, Evren Aslankaraoğlu, Utku Sakallıoğlu, Arman Sernaz, Berkan Alper Kaya, Cem Karaoguz, Ihsan özyürek, Cenk Altı, Celil Bozkurt, Guven Atbakan, Yang Wen-li, emin gezer, Sifsty, özdemir bayraktaroğlu, Okyman, Arif Akar, Melike Ceren İnan, Gamze, Eren Şener, Evrim Ağacı, Sezer, Can Sürer, Sakine Atila Karaca, fatih karagülle, Cem Ünalan, aerkan, Cem Mergenci, Sertaç Tuncel

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

Bu hafta hem Isaac Newton'un hem de Isaac Asimov'un doğum hafta olması münasebetiyle iki Isaac'ten bahsedelim istedik ama bir Isaac bir programa ancak sığdı :)

- Newton nasıl biriydi? Fiziğe ve matematiğe katkıları neler?

- Türev, integral nedir? Yenir mi?

- Newton ve kavgaları üzerine

Keyifli Dinlemeler...

_________________________________________________________________

Bu yayınımızı Ocak ayı ücretli abonelerimiz sayesinde gerçekleştirdik.

Ücretli abonemiz olarak bize destek vermek için sayfamızı ziyaret edebilirsiniz:

https://www.patreon.com/acikbilim

Teşekkürler (Patreonda kayıtlı isimler kullanılmıştır):

Deniz Kozluklu, Sule Civi, Kaya Gökçe Dinçyürek, Okan Ulas Gezeroglu, Evren Akal, İpek Doğramacı, Yeşim Atalı, Tunç Kuyucu, Mehmet Soylu, Ediz Kırman, Zeynep Kiziltan, Koray Al, Ozgur Bozat, Zeynep Karartı, Tevfik Uyar, Çağrı Yalgın, Gursel Mutlu, Melis Aritman Alp, Cengiz Gokdeniz, Ozgur AGCAKAYA, Evren Aslankaraoğlu, Utku Sakallıoğlu, Arman Sernaz, Berkan Alper Kaya, Cem Karaoguz, Ihsan özyürek, Cenk Altı, Celil Bozkurt, Guven Atbakan, Yang Wen-li, emin gezer, Sifsty, özdemir bayraktaroğlu, Okyman, Arif Akar, Melike Ceren İnan, Gamze, Eren Şener, Evrim Ağacı, Sezer, Can Sürer, Sakine Atila Karaca, fatih karagülle, Cem Ünalan, aerkan, Cem Mergenci, Sertaç Tuncel

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

Haberler:

Bu yayınımızda sizlerle 2018’in en önemli 10 bilim olayını paylaşıyoruz.

Genetiği değiştirilmiş ilk bebekler Çin’de, Kasım ayında dünyaya geldi! İkiz kız bebeklere babanın taşıdığı HIV virüsünün geçmemesi için CRISPR yöntemiyle müdahale eden doktor Jiankui, çalışmasını yayımlamadı. Bebek sahibi olan çift ise basına demeç vermeyi reddetti.

Kaynak:

https://www.sciencenews.org/article/gene-edited-babies-top-science-stories-2018-yir

Temmuz ayında yakın komşumuz Mars’ta 20 kilometre ene sahip bir yeraltı gölü keşfedildi. Güney Kutbundaki bir buzun 1.5 km altında yer alan göl, kızıl gezegenin kalıcı su kaynaklarına sahip olduğunun önemli bir kanıtı. Bu da bir zamanlar Mars’ta yaşam filizlenmiş olabileceği yönündeki beklentileri güçlendiriyor.

Kaynak:

https://www.sciencenews.org/article/mars-water-ice-lake-top-science-stories-2018-yir

İki hemcinsin çiftleşmesiyle üreyen ilk fareler Ekim ayında Çin’de dünyaya geldi. Gen değiştirme ve kök hücre teknolojisi kullanılarak uygulanan yöntem büyük ölçüde başarılı sonuç verdi. İki dişiden dünyaya gelen bebekler oldukça sağlıklıyken, iki erkekten üreyen 12 fareden sadece 2’si hayatta kalabildi.

Kaynak:

https://www.nationalgeographic.com/science/2018/10/news-gene-editing-crispr-mice-stem-cells/

Hayvanlar aleminin en eski üyesi Eylül Ayında Avustralyalı bilim insanlarınca keşfedildi. 1947 yılında bulunan ve bugüne dek tanımlanamayan fosildeki yağ moleküllerini inceleyen araştırmacılar, canlının tam 558 milyon yıl önce yaşadığını keşfettiler. Keşif “paleontolojinin kutsal kasesi” olarak adlandırıldı.

Kaynak:

https://edition.cnn.com/2018/09/21/health/oldest-known-animal-fossil-intl/index.html

En eski insan çizimi Güney Afrika’da bulundu. 73.000 yıllık çizim, Homo sapienslerin 70 bin yıl önce de tıpkı bizler gibi davrandığı yönündeki hipotez için önemli bir destek teşkil etti. Çizimin yaşı, Avrupa ve Endonezya’daki 40.000 yıllık mağara resimlerinden çok çok daha fazla.

Kaynak:

https://www.sciencenews.org/article/south-african-cave-stone-may-bear-worlds-oldest-drawing

Temmuz ayında astronomlar evrendeki bilinen en parlak cismi keşfettiler. 13 milyar ışık yılı uzaklıktaki kuasar, evren bugünkü yaşının henüz %7’sindeyken ortaya çıkmış. Aslında aynı araştırmacılar 2017 sonunda evren henüz %5 yaşındayken oluşmuş bir kuasar daha bulmuşlardı ancak bu yeni keşif parlaklık bakımından eskisinin çok ötesinde. Keşfedilen kuasarın 1 milyar güneş kütlesine sahip olduğu düşünülüyor.

Kaynak:

https://www.sciencealert.com/brightest-quasar-early-universe-13-billion-light-years-pso-j352-4034-15-3373-p352-15

Nisan ayında Antarktika’daki Neumayer 3. istasyonunda görev yapan Alman araştırmacılar, toprak, gün ışığı ve böcek ilacının olmadığı bir sera sisteminde sebze hasadı yapmayı başardılar. Hava sıcaklığının -20 derece olduğu ortamda yetişen 3 kilo marul, 18 salatalık ve 70 turp, gelecekteki uzay görevlerinde kullanılabilecek yöntemlerin ilk meyvesi oldular.

Kaynak:

https://apnews.com/bb14d1bf3a6143118ba9910b11adb5d8

Başlıca körlük sebeplerinden biri olan yaşa bağlı makula dejenerasyonuna çare bulundu. İngiltere’de gerçekleştirilen deneysel çalışmada, kök hücre terapisi uygulanan tamamen görme kaybına uğramış iki hasta tekrar sağlığına kavuşturuldu. Tedavinin 5 yıl içinde erişilebilir olması bekleniyor.

Kaynak:

https://www.theguardian.com/society/2018/mar/19/doctors-hope-for-blindness-cure-after-restoring-patients-sight

Orak hücreli akdeniz anemisinden sorumlu genin orijini keşfedildi. Her yıl 300 bin çocuğun sahip olarak doğduğu genin, 7300 yıl ve 250 nesil önce Yeşil Sahra’da meydana gelen bir mutasyonun...

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

Beyni anlama yolunda büyük adımlar atmış olsak da hâlâ çözülemeyen büyük sırlar var. Az bilginin tehlikeli olabileceği söylenir; beyinle ilgili efsanelerin artmasına sebep olan da bu galeyan ve bilgisizlik ortamıdır. Beyin efsaneleri ifadesiyle, beyin ve beyinle ilgili, bazılarının gerçekliği toplumun geniş kesimleri tarafından sorgulanmadan kabul edilerek gündelik konuşmalara yerleşmiş hikâyelerden ve yanlış kanılardan söz ediyoruz.

Etrafta çok sayıda yanlış kavram uçuşurken gerçek nörobilimi beyin mitolojisinden ya da bir bilim blog yazarının dediği gibi nöro-abartılar, nöro-anlamsızlıklar, nöro-palavra ya da nöro-saçmalık olarak bilinen nöro-zırvalardan ayırt etmek gittikçe zorlaşıyor. Nöro-liderlikten tutun da, nöro-kuantuma kadar aklınıza gelebilecek her faaliyetin önüne “nöro” önekini getirerek beyin bilimi modasını sermayeye dönüştürmeye çalışanlar, kişisel gelişim propagandalarının kafa karıştırıcı bir karışımını yayıyor. *

Gelecek nesilleri eğiten insanlar bile beyin efsaneleriyle ayartılabiliyorsa, toplumun nöro-palavrayla gerçek nörobilim arasındaki farkı anlaması için daha fazla uğraşmamız gerekecek.

Bazı efsanelerin modası geçer ya da sadece popüler inanışın sınırlarında var olurlar. Ama bazıları da çarpıcı biçimde zombi benzeri kalıcılık gösterir, bilime rağmen yayılmaya devam eder. Bazı klasik efsanelerin dayanıklılığı ise baştan çıkarıcı cazibelerini de destekler, doğru olmuş olsalar harika olabilecek olguları göklere çıkarırlar. Bir düşünsenize; beyninizin %10’unu kullanıyorsunuz ve geride keşfedilmeyi bekleyen %90’lık bir alan var. Yüzde 10’unu kullandığınız beyninizle yapabildikleriniz bunlarken, tamamını kullandığınızda neler yapamazsınız ki? Duvarların ardını görmek, insanların düşüncelerini okuyabilmek, zihninizle nesneleri hareket ettirmek, vb. aklınıza gelebilecek daha bir sürü psişik yetenek… Oldukça cezbedici geliyor değil mi? Beyninizin tamamını kullanmayı vaat eden çok pahalı eğitimler, seminerler, çok satan kitaplar, kişisel gelişim zırvaları… Hepsinin hedefindeki; beyniniz değil, cüzdanınızdır.

Bu yayınımızda beynimizin %10’unu kullandığımızı ileri süren popüler ve yaygın efsaneyi ele aldık. Efsanenin geçmişi, ortaya çıkışı ve hakikat üzerine konuştuk.

Keyifli dinlemeler...

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

Yıl sona ererken, sinirbilimde 2018 yılında yaşanan gelişmeleri özetledik.

Önemli başlıklarımız arasında kahvenin beyni koruyucu etkileri, ketamin ile depresyon tedavisi, tıbbi marihuana, beyin-bağırsak ilişkisi ve yeni keşfedilen kuşburnu nöronları gibi konular vardı.

Keyifli Dinlemeler...

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

Bu hafta #MuhabbetTeori 'ne Boğaziçi Üniversitesi Fizik Bölümü Öğretim Görevlisi ve ODTÜ Parlar Vakfı 20018 Araştırma Teşfik ödülü sahibi Can Kozçaz'ı konuk oldu. Kendisiyle birlikte aşağıdaki konular üzerinde bir sohbet gerçekleştirdik:

Sicim Teorisi nedir?

Sicim Teorisi neden ortaya çıkmıştır?

Sicim Teorisi için gözlemsel veya deneysel kanıt bulmak mümkün müdür?

Sicim Teorisini Matematik mi ayakta tutuyor?

Keyifli Dinlemeler..

 

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

94.9 Açık Radyo‘da başladığımız Beyninizden Geçen Her Şey programında son günlerin popüler konularından biri olan “kadın beyni ile erkek beyni arasında fark var mı?”sorusu üzerine konuştuk.

Kadın ve erkek nedir?

Kadın ve erkek beyni arasında ne gibi anatomik farklılıklar var?

Kadın ve erkek beyni arasındaki farkların sebebi nedir?

Kadın ve erkek beyni arasındaki farkları yaratan doğadan çok toplum olabilir mi?

Keyifli dinlemeler...

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices