Açık Bilim Podcast

44. Bölüm: Kıyamet Öncesi Geri Sayım

Maya Kıyameti'nin tek panzehiri, sığınak gibi radyo programı Açık Bilim Radyo Programı'nın yeni bir bölümünden merhaba!

İstanbul'da 91.6 frekansından yayın yapan Radyo 24'te Salı akşamları 20:15-21:30 arasında yayınlanan programımızda bu hafta Tevfik Uyar, Kerem Kaynar ve Serdar Başeğmez vardı.

Bu programda konuştuğumuz konular şunlar oldu:

- Açık Bilim'in yeni sayısında neler var?

- Maya kıyameti nereden doğdu? Aslı astarı var mı? Neden çıkıyor bu tip söylentiler?

- Mayalıların harman olduğu yer: Şirince.

- "Gerçeğin Büyüsü"

- Kanuni'nin sırrı ne? NASA'nın Kanuni ile ne ilgisi var?

- Curiosity organik bileşik mi buldu? Kulaktan kulağa Curiosity...

Dinlemek için:

iTunes ile (iPod, iPhone ve iPad’lerde kolaylıkla dinleyebilmek, güncellemeleri otomatik indirebilmek için):

Açık Bilim Radyo Programı iTunes bağlantısı

Açık Bilim Radyo Programı Besleme Adresi

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

43. Bölüm: Sürpriz Konuklar

Herkesin başının üstünde yeri olduğu radyo programı Açık Bilim Radyo Programı'nın yeni bir bölümünden merhaba!

İstanbul'da 91.6 frekansından yayın yapan Radyo 24'te Salı akşamları 20:15-21:30 arasında yayınlanan programımızda bu hafta Kerem Kaynar ve Serdar Başeğmez vardı.

Bu programda konuştuğumuz konular şunlar oldu:

- Manikür yapan doktorun parmak çıkarımları. Prostat kanseri ile parmak boyunun ilgisi var mı?

- Hain telefon şakası...

- Hem faydalı, hem zararlı şeyler. Kanser yapmak ya da yapmamak. İşte bütün mesele bu!

- Dr. Işıl Arıcan Washington'dan bildiriyor...

- Reha Muhtar'ın sağlık köşesi...

- Yeni bölüm: Kitap/Yazar Tanıtımı - Richard Wiseman

Dinlemek için:

iTunes ile (iPod, iPhone ve iPad’lerde kolaylıkla dinleyebilmek, güncellemeleri otomatik indirebilmek için):

Açık Bilim Radyo Programı iTunes bağlantısı

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

42. Bölüm: Kumarda Kaybedip Bilimde Kazanıyoruz

Kumarda kaybedenlerin radyoda kaybetmediği kazanç durumunu yaratan radyo programı Açık Bilim Radyo Programı'ndan merhaba!

İstanbul'da 91.6 frekansından yayın yapan Radyo 24'te Çarşamba akşamları 20:15-21:30 arasında yayınlanan programımızda bu hafta Kerem Kaynar, Tevfik Uyar ve Serdar Başeğmez vardı.

Bu programda konuştuğumuz konular şunlar oldu:

- Haftanın Uyanığı: CNN Türk

- Bir 21 Aralık 2012 Portresi: Serdar'ın Kredi Kartı / Gariban Kerem ve Tevfik'in Helikopter Pilotu

- Kumar nedir? Kim kazanır? Nasıl kazanılır ve nasıl hesaplanır?

- Oyun değeri ne demektir?

- Kumarbaz yanılgısı ne demektir?

- Kuvantum bilgisayarları... Sevda Demirel ve Serdar Başeğmez arasında Kuvantum ortaklığı.

- Varkalım ve Gelecek nesiller.

- Ideocracy!

Dinlemek için:

iTunes ile (iPod, iPhone ve iPad’lerde kolaylıkla dinleyebilmek, güncellemeleri otomatik indirebilmek için):

Açık Bilim Radyo Programı iTunes bağlantısı

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

Bilimde insanlarla deney yapmanın çeşitli riskleri olduğu için deney hayvanları bir alternatiftir, ancak söz konusu olan sosyal psikoloji deneyleri ise konu direk olarak insan olduğu için deney hayvanı kullanma şansı bulunmuyor. Hayvanlar konuşamadığı için ise beyne ya da psikolojiye ait pek çok konuyu araştırmak için insanların birebir kullanılması bir gereklilik olarak karşımıza çıkıyor.

Günümüzde sosyal psikoloji deneyleri katılımcılara zarar vermemek, bir zarar verilse dahi bunu telafi etmek üzerine kurgulansa da geçmişte bu etik kuralların bulunduğunu ya da bulunsa bile bilim insanlarının bu kurallara uymak konusunda çok da hevesli olduklarını söyleyemiyoruz. Ayrıca bazı etkenlerin insanda ne çeşit bir tepki yaratacağını ancak yine deneylerle gözlemlemek mümkün.

Tarihte yoldan çıkarak amaçlanandan farklı bir noktaya sapan, iyi niyetli başlasa da kötü sonuçlar doğuran, katılımcılarına acılar ya da kalıcı ruhsal bozukluklar yaşatan psikoloji ya da sosyal psikoloji deneylerinin ardında kabaca üç nedenin yattığını söyleyebiliriz:

1. Bilim insanının deneyi tasarlarken olabilecekleri ön görememesi, ("Kaş yaparken göz çıkarmak...")

2. Bilim insanının etik kurallarını, insan ya da hayvan haklarını önemsememesi ("Zafer yolunda her şey mübahtır")

3. Bilim insanının tezini kanıtlayabilmek için aşırı hırslı davranması ve deneyin başarısızlığının birinci dereceden etkileyeceği kişiler arasında kendisinin bulunmaması. ("El elin eşeğini türkü yakarak ararmış")

Bu yazımızda katılımcılarına zarar veren ya da tahminlerin çok ötesinde sonuçlar verdiği için yarıda kesilen deneylerden bahsedeceğiz.

"Canavar" Çalışması (1939)

Wendell Johnson (F.W. Kent Fotoğraf Kolleksiyonu, Iowa Üniversitesi Kütüphanesi)

Iowa Üniversitesi'nden, kendisi de kekemelikten mustarip olan [1] Wendell Johnson tarafından tasarlanan ve 1939 yılında 5 ila 15 yaş arasındaki 22 yetiştirme yurdu öğrencisiyle gerçekleştirilen deney, deneklerde kalıcı hasar yaratma konusunda akla gelen ilk örneklerden biridir [2].

10'u kekeleyen, 22 öksüz ve yetim çocuğun kontrol ve deney grupları olarak iki gruba bölündüğü çalışmada her iki gruba da diksiyon dersleri verilmiştir. Bir gruba doğru telaffuzlarında pozitif geri besleme verilirken, diğer gruba yaptıkları telaffuz hatalarında dayak atma ve kekeme olduğunun yüzüne vurulması gibi uygulamalar gerçekleştirilmiştir.

Bu 6 aylık çalışmanın sonuçları ortaya korkunç bir manzara çıkarmıştır: Negatif geri besleme alan gruptaki çocuklardan sadece kekeme olanlar değil, normal olanlar dahi hayatları boyunca konuşma güçlüğü çekmişlerdir.

Sonuçları halen Iowa Üniversitesi kütüphanesinde bulunan araştırma, tarihin tozlu sayfalarına gömülü idi. Ancak 2001 yılında California eyaletinde yayınlanan San Jose Mercury News konu hakkında bir makale kaleme aldı. Bu makaleyi ihbar kabul eden savcıların devreye girmesiye deney ulusal bir skandala dönüştü. Haberlerden sonra Iowa Üniversitesi özür diledi, ancak 2005 yılında Iowa yüksek mahkemesi davayı görüştü ve 2007 yılında kalıcı hasara uğramış 6 denek, toplamda 925.000 ABD doları tazminata hak kazandı.

Dava böyle sonuçlanmış, Wendell Johnson ve Iowa Üniversitesi suçlu bulunmuş olsa da bazı meslektaşları Wendell Johnson'ı savunuyorlar. Aslında Johnson saygın bir bilim adamı. Adı böyle bir deneyle tarihe kötü geçmiş olsa da konuşma bozuklukları ve kekemelik tedavisindeki başarılı çalışmaları sebebiyle hala iyi bir şekilde anılıyor. Üniversite'nin savunma zemini ise daha farklı: İnsan kullanılarak yürütülecek deneylerle ilgili Nuremberg Kanunları 1948 yılında yayınlandığından, 1939 yılındaki bu deney o günün kurallarına uygun görünüyor [3].

Milgram Deneyi (1963)

1963 yılında Yale Üniversitesi’nde Profesör Stanley Milgram tarafından tasarlanan deney insanların belli bir rol altında an...

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

41. Bölüm: Polinezyalıların Sonu ve Piramitler

Nazarlara karşı korunaklı, 41 Kere Maşaallah'lık radyo programı Açık Bilim Radyo Programı'ndan merhaba!

İstanbul'da 91.6 frekansından yayın yapan Radyo 24'te Çarşamba akşamları 20:15-21:30 arasında yayınlanan programımızda bu hafta Tevfik Uyar ve Serdar Başeğmez vardı.

Bu programda konuştuğumuz konular şunlar oldu:

- Açık Bilim Dergisi 1 Yaşında!

- Sosyal Mühendislik: Kevin Mitnick... Bilgisayar bilmeden "hacking"

- İnsanlık Nasıl Ölür? Polinezya'dan çıkarılacak dersler ve bir yok oluş öyküsü.

- Bazı ırklar neden ileride? "Tüfek Mikrop ve Çelik" doğrultusunda coğrafya.

- Korelasyon neden sonuç verir mi? Evcil hayvan resimleri iş verimini arttırır mı?

- Piramitlerin sırrı? Eyvallah... Ama hangi web sitesinde?

- Piramitler yapılırken uzaylılar kaç $$ verdi?

- Mısırlılar ölçümlerini "kilometre" ile mi yapıyorlar?

- İngilizce çok mu karizmatik? Tevfik Uyar, karizmatik olmayan ingilizce kelimeyi sordu, Serdar Başeğmez buldu: "Wood".

Dinlemek için:

iTunes ile (iPod, iPhone ve iPad’lerde kolaylıkla dinleyebilmek, güncellemeleri otomatik indirebilmek için):

Açık Bilim Radyo Programı iTunes bağlantısı

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

40. Bölüm: "Yeni Çağ ve Bilim İnsanı Sorumluluğu"

Beynin sağ lobuyla dinlenen ve yeni çağın radyo programı Açık Bilim Radyo Programı'ndan merhaba!

İstanbul'da 91.6 frekansından yayın yapan Radyo 24'te Çarşamba akşamları 20:15-21:30 arasında yayınlanan programımızda bu hafta Kerem Kaynar ve Tevfik Uyar vardı.

Bu programda konuştuğumuz konular şunlar oldu:

- "Biz istersek başarır mıyız?" - Yeni çağın kuantumu yanlış anlaması

- Hastalıkların tümünü kendimizin yarattığını iddia etmek ve hatta bir de doktor olmak...

- İtalya'daki profesörlerin yargılanması... Ne kadar doğru? Bilim adamı yargılanabilir mi?

- Bir bilim insanı çalışmalarını paylaşmak zorunda mıdır?

- Dr. Dukan'ın lisansı neden alındı?

- Doğru bilinen yanlışlar: Manyetik Detektörler radyasyon yaymaz...

- GDO ekseninde bilimin katli...

Dinlemek için:

iTunes ile (iPod, iPhone ve iPad’lerde kolaylıkla dinleyebilmek, güncellemeleri otomatik indirebilmek için):

Açık Bilim Radyo Programı iTunes bağlantısı

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

39. Bölüm: "Bu sene iyi nobel yaptı"

Art arda üç kez nobel barış ödülü alan radyo programı Açık Bilim Radyo Programı'ndan üç kişilik merhaba!

İstanbul'da 91.6 frekansından yayın yapan Radyo 24'te Çarşamba akşamları 20:15-21:30 arasında yayınlanan programımızda bu hafta Tevfik Uyar, Kerem Kaynar ve Serdar Başeğmez vardı.

Bu programda konuştuğumuz konular şunlar oldu:

- "Bu sene iyi nobel yaptı..." / Nobel ödülleri hakkında faydalı bilgiler.

- Nobel ödülleri neden geç veriliyor? Neden çekiniliyor?

- Reha Muhtar'ın ülser çözümü...

- Bilim basınından ne bekliyoruz?

- Haftanın uzaylısı: "Aykırı İddialar"da takyon sohbetleri.

- Haftanın komik haberleri: Baumgartner atlayışı, NTV'nin anatomi sansürü, Dev göz...

- Devridaim makinaları mümkün mü?

- Basın Dünyasında şaşırmakla görevli bilim adamları.

Dinlemek için:

iTunes ile (iPod, iPhone ve iPad’lerde kolaylıkla dinleyebilmek, güncellemeleri otomatik indirebilmek için):

Açık Bilim Radyo Programı iTunes bağlantısı

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

38. Bölüm: Uzaydan Atlıyoruz

Serbest Düşme ile ışık hızını aşan radyo programı (tamamıyla gerçektir, radyo dalgalarının hızı sebebiyle...) Açık Bilim Radyo Programı'ndan merhaba!

İstanbul'da 91.6 frekansından yayın yapan Radyo 24'te Çarşamba akşamları 20:15-21:30 arasında yayınlanan programımızın yeni sezonu 3 Ekim 2012 tarihi itibari ile başlamıştı ve daha önce de söylediğimiz giib bu yılki ekibimiz kalabalık: Tevfik Uyar, Ömer Cansızoğlu, Kerem Kaynar ve Serdar Başeğmez. Ancak bu bölümde Tevfik Uyar ve Serdar Başeğmez sizlerle.

Bu programda konuştuğumuz konular şunlar oldu:

- Serdar'ın ABD temasları. Obama'nın programımıza mesajı.

- Programımızın değişen biçemi. Eskilerden kim kaldı?

- Felix Baumgartner atlamadan önce...

- Bilim basınından ne bekliyoruz?

- Wikipedia kaynakları güvenilir midir?

- Kendi uçağımızı, uzay gemimizi, füzemizi vb. nasıl yaparız? Neden yapamıyoruz? Yapamıyor muyuz?

- Darphane bakterisi: Külçe altın nasıl yapılır?

- Devridaim makinaları mümkün mü?

- Kimyasal / Sentetik terimsel hatası.

- Hamamböceği ve dilbilim. (ft. Bilim Bilmiyim)

Dinlemek için:

iTunes ile (iPod, iPhone ve iPad’lerde kolaylıkla dinleyebilmek, güncellemeleri otomatik indirebilmek için):

Açık Bilim Radyo Programı iTunes bağlantısı

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

37. Bölüm: İkili Delilik

Yeni sezonu ile birlikte dinleyenlerine kavuşan vefalı radyo programı, Açık Bilim Radyo Programı'ndan merhaba!

İstanbul'da 91.6 frekansından yayın yapan Radyo 24'te Çarşamba akşamları 20:15-21:30 arasında yayınlanan programımızın yeni sezonu 3 Ekim 2012 tarihi itibari ile başladı. Bu yılki ekibimiz kalabalık: Tevfik Uyar, Ömer Cansızoğlu, Kerem Kaynar ve Serdar Başeğmez. Ancak bu bölümde Serdar Başeğmez yok.

Hasret giderme tadındaki programımızda bu hafta vakti serbest kullandık!

Bu programda konuştuğumuz konular şunlar oldu:

- Kuantum tarihi,

- Çift yarın deneyi ve getirdikleri,

- Elektrondaki ikili delilik: Dalga mı? Tanecik mi?

Dinlemek için:

iTunes ile (iPod, iPhone ve iPad’lerde kolaylıkla dinleyebilmek, güncellemeleri otomatik indirebilmek için):

Açık Bilim Radyo Programı iTunes bağlantısı

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices

36. Bölüm: Sezon Finali - Safsatalar, Yanılgılar

Dilde bir şarkı olup ömür boyu bitmeyecek program Açık Bilim Radyo Programı'nın sezon finalinden merhaba.

İstanbul'da 91.6 frekansından yayın yapan Radyo 24'te Salı akşamları 19:30 ila 21:00 arasında yayınlanan ancak sezonunun sonuna gelen programımızda bu hafta ışığı gören geldi: Tevfik Uyar, Ömer Cansızoğlu, Kerem Kaynar ve Serdar Başeğmez.

Bu programda konuştuğumuz konular şunlar oldu:

- Kuşkuculuk (Skeptisizm) nedir? Katılımcılar bu illete nasıl tutuldular?

- Yerçekimi var mı? Yer niye çeksin?

- Bir kadın aynı anda iki adam tarafından hamile bırakılabilir mi?

- Yanılsamalı Korelasyon / Yanlış sebep sonuç ilişkisi kurmak

- Sözde kuşkucu ne demektir?

- Doğaya yönelim safsatası nedir? Doğal ürünlerin hepsi faydalı mıdır? Tarım ve Gıda Bakanlığı onayı ne demektir? Doğal alternatif tıp ürünlerinin zararı ve eksikleri neler?

-

Bu bölümde:

Şarkı olmadı :)

Dinlemek için:

iTunes ile (iPod, iPhone ve iPad’lerde kolaylıkla dinleyebilmek, güncellemeleri otomatik indirebilmek için):

Açık Bilim Radyo Programı iTunes bağlantısı

Learn more about your ad choices. Visit megaphone.fm/adchoices