Agendapunt

Wie draagt de verantwoordelijkheid voor eerlijke arbeidsomstandigheden in de cultuursector? In een veld waarin veel makers zelfstandig zijn en instellingen, overheden en fondsen met beperkte budgetten opereren, raakt de vraag naar verantwoordelijkheid vaak versnipperd. Toch is een gezonde en rechtvaardige werkpraktijk alleen mogelijk als opdrachtgevers, fondsen, beleidsmakers én makers zélf verantwoordelijkheid nemen binnen het bestaande systeem.

In deze aflevering onderzoeken we vormen van collectieve solidariteit: van fair practice codes tot gedeeld risicodragen, en van sectorbrede belangenbehartiging tot het belang van intergenerationele steun en discipline tot zelfonderzoek en kennisverschaffing. Hoe creëren we ruimte voor structurele verandering, zonder dat de last telkens bij de individuele maker komt te liggen of het gevaar voor slachtoffergedrag om de hoek komt kijken? Marijne Tesser gaat in gesprek met Anne Hendriks, fair practice specialist bij Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, choreograaf, danser en onderzoeker Marloes van Houten, en hoogleraar aan de universiteit van Utrecht, Helleke den Braber, die gespecialiseerd is in mecenaatstudies.

Kijk voor meer informatie op:

 https://www.boekman.nl/algemeen/arbeidsmarkt/,  zzp’ers | Platform ACCT 

De Fair Practice Code is de gedragscode voor eerlijk werk in de kunst, cultuur en creatieve sector. De code is bedoeld als moreel kompas voor cultuurorganisaties én zelfstandig makers en is het fundament waarop Fair Pay richtlijnen zijn ontwikkeld. 

Bekijk de Fair Practice Code op https://fairpracticecode.nl/ 

Sounddesign: Frank Vermast
Voice-over: Marc Prüst
Redactie: Marijne Tesser, Sarah Haaij, Imke van Herk
Techniek: Spraakmaker Media

Bij wie zou jij het onderwerp van deze aflevering op de agenda willen zetten? Stuur deze aflevering naar ze door! Laat je ons weten welke gesprekken daaruit komen? Of heb je zelf een agendapunt dat je graag wilt inbrengen? Stuur ons een DM via instagram @boekmanstichting of mail naar [email protected] 

In de culturele sector circuleren talloze inzichten, ervaringen en modellen/tools, van projectfinanciering tot auteursrechten en informatie over veranderingen rondom wet DBA, van artistieke processen tot beleidsbeïnvloeding. Maar wie heeft toegang tot deze kennis? En wordt die voldoende gedeeld met startende of werkende culturele zzp'ers?

Onder de noemer fair knowledge onderzoeken we of er sprake is van ongelijke kennistoegang. Kennis zit vaak bij overheden, onderzoeksinstituten, instellingen of ervaren collega’s, maar vindt die kennis wel haar weg naar de werkvloer, naar de zzp’er die zich alleen door het veld moet bewegen? Host Marijne Tessers bespreekt samen met gasten Eva Broekmann (woordkunstenaar en student cultureel leiderschap in Groningen), Marc Prüst (onderzoeker fotografie, docent cultureel ondernemerschap aan kunstvakopleidingen) en Maxime van Haeren (onderzoeker bij de Boekmanstichting) hoe kennisdeling eerlijker, praktischer en meer in verbinding met de dagelijkse beroepspraktijk kan worden vormgegeven. 

Kijk voor meer informatie op:

 https://www.boekman.nl/algemeen/arbeidsmarkt/,  zzp’ers | Platform ACCT 

De Fair Practice Code is de gedragscode voor eerlijk werk in de kunst, cultuur en creatieve sector. De code is bedoeld als moreel kompas voor cultuurorganisaties én zelfstandig makers en is het fundament waarop Fair Pay richtlijnen zijn ontwikkeld. 

Bekijk de Fair Practice Code op https://fairpracticecode.nl/ 

Sounddesign: Frank Vermast
Voice-over: Imke van Herk
Redactie: Marijne Tesser, Sarah Haaij, Imke van Herk
Techniek: Spraakmaker Media

Bij wie zou jij het onderwerp van deze aflevering op de agenda willen zetten? Stuur deze aflevering naar ze door! Laat je ons weten welke gesprekken daaruit komen? Of heb je zelf een agendapunt dat je graag wilt inbrengen? Stuur ons een DM via instagram @boekmanstichting of mail naar [email protected] 

De bereidheid om door te werken onder precaire omstandigheden is groot. Intrinsieke motivatie en toewijding maken makers veerkrachtig, maar versterken ook structurele kwetsbaarheid.
Waarom accepteren makers onderbetaling? Wanneer wordt passie zelfopoffering? En wie draagt verantwoordelijkheid voor fair pay en fair practice? Marijne Tesser gaat in gesprek met Maartje Stapel (beeldend kunstenaar en tot voor kort werkzaam voor een galerie), Martijn Arnoldus (onderzoeker) en Noud van de Rhee (programmamanager Platform ACCT). 

Kijk voor meer informatie op:

 https://www.boekman.nl/algemeen/arbeidsmarkt/,  zzp’ers | Platform ACCT 

De Fair Practice Code is de gedragscode voor eerlijk werk in de kunst, cultuur en creatieve sector. De code is bedoeld als moreel kompas voor cultuurorganisaties én zelfstandig makers en is het fundament waarop Fair Pay richtlijnen zijn ontwikkeld. 

Bekijk de Fair Practice Code op https://fairpracticecode.nl/ 

Sounddesign: Frank Vermast
Voice-over: Marloes Shami-van Houten
Redactie: Marijne Tesser, Sarah Haaij, Imke van Herk
Techniek: Spraakmaker Media

Bij wie zou jij het onderwerp van deze aflevering op de agenda willen zetten? Stuur deze aflevering naar ze door! Laat je ons weten welke gesprekken daaruit komen? Of heb je zelf een agendapunt dat je graag wilt inbrengen? Stuur ons een DM via instagram @boekmanstichting of mail naar [email protected] 

De mode-industrie van vandaag creëert een wereld waarin kleding in overvloed aanwezig is. Verder dan enkel productie en consumptie, gaat mode ook over hoe we samenleven. Het is daarmee onlosmakelijk verbonden aan cultuur en identiteit, sociale structuren, economie en ecologie. Voor een transitie van de mode- en textielindustrie zijn daarom verschillende invalshoeken nodig. Hoe past de rol van cultuur en beleid daarin? 

In deze aflevering introduceert universitair hoofddocent Cultural Economics & Entrepeneurship (EUR) Mariangela Lavanga het concept van de Wellbeing Wardrobe: een benadering op mode die welzijn in plaats van consumptie centraal stelt. Şerife Dikbaş, projectleider consumptiegedrag bij Rotterdam Circulair vertelt over hoe je het verhaal over mode kunt vertalen naar een lokaal niveau. Nacor Martina, ontwerper en onderzoeker bij The Niteshop introduceert het project Abi 2.0: Kleermaker van de Toekomst. Een prototype dat deze verschillende overwegingen samenbrengt voor de realisatie van een nieuwe, lokale mode-industrie. 

Deze aflevering is onderdeel van de 3-delige podcastserie ‘Cultuur als probleemoplosser?’ In het verlengde van de gelijknamige onderzoeksconferentie (2025) georganiseerd door de Boekmanstichting, Erasmus University Rotterdam en het Landelijk Netwerk Cultuurbeleid lichten we een selectie van onderzoeken uit. Lees meer hierover in Boekman #144.  

Ontdek meer over deze podcast-aflevering via onderstaande links: 

• The ‘Wellbeing Wardrobe’ as a tool to promote just transitions in the fashion and textile industry 
• Rotterdam Circulair. We zijn hard op weg! | Rotterdam Circulair 
• Ontwerpend onderzoek Abi 2.0 | Instagram @tokosandbodegas 
• Disrupting the status quo: a sustainability transitions analysis of the fashion system 
• Horizon Europe project FABRIX 

Uit onze Kennisbank: 

• Practising solidarity : critical fashion and agency that matters 
• state of fashion 2025  
• Van losse draden naar weefsel : de ontwikkeling van een innovatienetwerk voor mode en textiel in Nederland  
• Fair fashion? : Interdisciplinary perspectives in the context of social, ecological, economic and cultural sustainability 

Bij wie zou jij het onderwerp van deze aflevering op de agenda willen zetten? Stuur deze aflevering naar ze door! Laat je ons weten welke gesprekken daaruit komen? Of heb je zelf een agendapunt dat je graag wilt inbrengen? Stuur ons een DM via instagram @boekmanstichting of mail naar [email protected] 

Wat kan een underground subcultuur ons leren over inclusiviteit en sociale cohesie in de stad? In deze aflevering zoomen we in op één van de weinige jeugdculturen van Nederlandse bodem: gabber. Voorbij enkel een muziekstroming of stijl, brengt deze subcultuur inzichten met zich mee op maatschappelijke en stedelijke veranderingen. Een lens om naar de stad te kijken én beleid mee te informeren. Onderzoeker en praktijkexpert Donagh Horgan neemt ons mee door de Rotterdamse geschiedenis van gabber en koppelt dit aan the right to the city: wie heeft het recht om de stad in te richten en te gebruiken? 

Deze aflevering is onderdeel van de 3-delige podcastserie ‘Cultuur als probleemoplosser?’ In het verlengde van de gelijknamige onderzoeksconferentie (2025) georganiseerd door de Boekmanstichting, Erasmus University Rotterdam en het Landelijk Netwerk Cultuurbeleid lichten we een selectie van onderzoeken uit. Lees meer hierover in Boekman #144.  

Ontdek meer over deze podcast-aflevering via onderstaande links: 

• Gabbercultuur - Immaterieel Erfgoed 
• Beyond the beats : examining the social, cultural and economic value of the nightlife of Rotterdam through the lens of club managers and frequent visitors 
• Alles naar de klote 
• Kort op 200 beats per minute : de jeugdcultuur van gabbers 
• Gabbers, Perron Nul en nieuwe architectuur: dit was Rotterdam in de jaren negentig  

Besproken in de podcast: 

• Yael van der Wouden, De bewaring (Dag Mag/Uitgeverij Chaos, 2024)  
• Ari Versluis en Ellie Uyttenbroek, Exactitudes #1: Gabbers, 1994.    
• Rotterdam Terror Corps viert dertigjarig jubileum in de Laurenskerk  
• Podcast Over Parkzicht, in het Park 

Bij wie zou jij het onderwerp van deze aflevering op de agenda willen zetten? Stuur deze aflevering naar ze door! Laat je ons weten welke gesprekken daaruit komen? Of heb je zelf een agendapunt dat je graag wilt inbrengen? Stuur ons een DM via instagram @boekmanstichting of mail naar [email protected] 

Community theatermaker Brecht Hermans en psycholoog en theatermaker Albert Matil geven een inkijkje in het theaterproject ‘Samen in Zorg’. In een community van ervaringsdeskundigen en kunstenaars worden persoonlijke verhalen vertaald naar voorstellingen. Met een toolbox, interventies en vooral oog voor elkaar doorbreken ze langzaam het stigma rondom mentaal welzijn. Wat is de impact geweest van deze interdisciplinaire aanpak en wat kan de cultuursector als geheel hiervan leren? 

Deze aflevering is onderdeel van de 3-delige podcastserie ‘Cultuur als probleemoplosser?’ In het verlengde van de gelijknamige onderzoeksconferentie (2025) georganiseerd door de Boekmanstichting, Erasmus University Rotterdam en het Landelijk Netwerk Cultuurbeleid lichten we een selectie van onderzoeken uit. Lees meer hierover in Boekman #144. 

Ontdek meer over deze podcast-aflevering via onderstaande links: 

• Meer over het werk van Brecht Hermans 
• Meer over het project ‘Samen in Zorg’  
• Boekman #144: Cultuur als probleemoplosser? - Boekmanstichting 
• De kunstenaar als zorgverlener: over de verschuiving van kritiek naar zorg  
• Samen vormgeven aan Kunst en Gezondheid : onderzoek naar het community-based inzetten van kunst ten behoeve van gezondheid in Utrecht West   
• Boekman #136 Kunst en Zorg – Boekmanstichting   

De tips van Brecht en Albert: 

• Recensie: In ‘Een echte man’, geschreven vóór zijn doorbraak, toont Mohamed Mbougar Sarr zich al een meester | de Volkskrant 
• Recensie Hadestown door Koninklijk Theater Carré – Theaterkrant 

Bij wie zou jij het onderwerp van deze aflevering op de agenda willen zetten? Stuur deze aflevering naar ze door! Laat je ons weten welke gesprekken daaruit komen? Of heb je zelf een agendapunt dat je graag wilt inbrengen? Stuur ons een DM via instagram @boekmanstichting of mail naar [email protected] 

This special edition of the Agendapunt podcast is a collaboration between the Boekmanstichting and the Prince Claus Fund. In this two-part podcast, we share the discussions and presentations from the event Internationalisation(s), which took place on October 3, 2024. Together with artists, thinkers, and experts, we reflect on the impact of an increasingly international cultural sector. 

This episode features a panel conversation with Ola Hassanain, Tuba Kilic (Maardewân) and Dilara Kanık, moderated by Laura Alexander. The conversation emphasizes the role of institutions and its regulations in (mis)facilitating international artists in The Netherlands based on personal experiences. It is followed up by commentary and questions from an engaged audience.

The episode opens with an artistic performance by Rah Naqvi and Antigoni Seferli.

About the speakers

Rah Naqvi is an Indian artist based in Amsterdam, whose work focuses on religious and societal polarization, trans identity, and queer resistance.
Antigoni Seferli is a cellist from Athens, active in chamber music, free improvisation, and interdisciplinary practices, collaborating with the Queer Choir Amsterdam.
Ola Hassanain is a visual artist with a background in architecture, exploring 'space as political discourse' and the role of language within cultural institutions.
Maardewân is a community of migrant creatives who have found themselves and each other in the Netherlands.
Dilara Kanık is an arts and culture advisor focused on knowledge exchange, cross-cultural collaboration, and inclusivity within the cultural sector.

Bij wie zou jij het onderwerp van deze aflevering op de agenda willen zetten? Stuur deze aflevering naar ze door! Laat je ons weten welke gesprekken daaruit komen? Of heb je zelf een agendapunt dat je graag wilt inbrengen? Stuur ons een DM via instagram @boekmanstichting of mail naar [email protected] 

This special edition of the Agendapunt podcast is a collaboration between the Boekmanstichting and the Prince Claus Fund. In this two-part podcast, we share the discussions and presentations from the event Internationalisation(s), which took place on October 3, 2024. Together with artists, thinkers, and experts, we reflect on the impact of an increasingly international cultural sector. 

This episode features the individual presentations from Internationalisation(s), along with a special performance that opened the event.

The episode begins with an artistic performance by Rah Naqvi and Antigoni Seferli, who introduced the audience to the themes of the event through a sensory and expressive experience. Following the performance, several speakers share their perspectives on the impact of internationalization on the Dutch cultural sector.

Ola Hassanain discusses the role of language and the tensions arising from multilingualism in a sector where Dutch and English dominate. Maardewân examines the bureaucratic barriers international artists and cultural workers face and how these challenges contribute to systemic inequality. Dilara Kanık explores the importance of knowledge exchange: how can different forms of knowledge and storytelling from diverse cultural backgrounds contribute to a more inclusive and thriving arts ecosystem?

This episode blends artistic expression with deep insights into the complexities of internationalization in arts and culture. 

Bij wie zou jij het onderwerp van deze aflevering op de agenda willen zetten? Stuur deze aflevering naar ze door! Laat je ons weten welke gesprekken daaruit komen? Of heb je zelf een agendapunt dat je graag wilt inbrengen? Stuur ons een DM via instagram @boekmanstichting of mail naar [email protected] 

Deze Agendapunt episode maakt deel uit van de Impact Tiendaagse Kunst & Cultuur en wordt gepresenteerd door Manu van Kersbergen. In deze aflevering onderzoeken we hoe we het thema financiering met betrekking tot impact op de agenda kunnen zetten bij beleidsmakers en binnen de kunst- en cultuursector. Onze gasten zijn Margriet van Diggelen (VSB Fonds), Martijn Blom (Impact Europe), Nina Pigaht (Fonds voor Cultuurparticipatie) en Lisa Wolters (Stimuleringsfonds Creatieve Industrie)

In deze aflevering bespreken we hoe impact en financiering samenkomen in de culturele sector. Hoe gaan fondsen om met het formuleren van doelstellingen, het meten van impact en het sturen op resultaten. Ook bespreken we wat zij daarbij verwachten van begunstigden. Een gesprek over overeenkomsten en verschillen in aanpak. We vragen ons af of meer impact altijd wenselijk is en wat de drijfveren zijn om hiermee aan de slag te gaan: verantwoording, leren of communicatie? Wat hebben zij als financierders en wij als sector nodig voor de toekomst?

Bij wie zou jij het onderwerp van deze aflevering op de agenda willen zetten? Stuur deze aflevering naar ze door! Laat je ons weten welke gesprekken daaruit komen? Of heb je zelf een agendapunt dat je graag wilt inbrengen? Stuur ons een DM via instagram @boekmanstichting of mail naar [email protected] 

Deze Agendapunt episode maakt deel uit van de Impact Tiendaagse Kunst & Cultuur en wordt gepresenteerd door Manu van Kersbergen. In deze aflevering onderzoeken we hoe we impactgericht werken op de agenda kunnen zetten bij beleidsmakers en binnen de kunst- en cultuursector. Onze gasten zijn Pieter de Rooij (BUAS), Bjorn Uyens (Studio 52nd) en Matthea de Jong (Tolhuistuin).

In drie kwartier bespreken we wat zij precies verstaan onder impact en hoe je dit tastbaar kunt maken. Ook gaan we in op de vraag welke gemeenschappelijke taal we nodig hebben om de waarde en impact van kunst en cultuur beter te kunnen communiceren. Onze gasten delen inzichten uit hun eigen werkpraktijk en laten zien hoe impact in de praktijk vorm krijgt. Ze vertellen hoe ze impact plannen, meten en sturen, en reflecteren op de verschillen en overeenkomsten in hun aanpak. Daarnaast beantwoorden ze een persoonlijke vraag: wat heeft hen recent geraakt op cultureel vlak?

Ontdek meer over deze podcast-aflevering via onderstaande links:

• Pieter de Rooij, Impactgerichte cultuurorganisaties (Breda University of Applied Sciences)
   
• P. de Rooij en A. van Liempt, ‘Hoe kan een museum de belevingsimpact vergroten?’ in: Trendrapport recreatie, toerisme en vrijetijd, 2023, p. 320-325. 
   
• M. Distelbrink en M. Driessen, Agency arrangeren bij Studio 52nd, 2023 (Utrecht: Verwey-Jonker Instituut).

Bij wie zou jij het onderwerp van deze aflevering op de agenda willen zetten? Stuur deze aflevering naar ze door! Laat je ons weten welke gesprekken daaruit komen? Of heb je zelf een agendapunt dat je graag wilt inbrengen? Stuur ons een DM via instagram @boekmanstichting of mail naar [email protected]