Ahval

Türkiye’de son yıllarda muhaliflere yönelik sivil kaçırmalar, tehditler, ajanlaştırma faaliyetlerinde giderek artıyor.

İHD’nin hazırladığı rapora göre, yılın 10 ayında 160 kişi ajanlaştırma dayatmasına maruz kaldı ve kaçırıldı.

İHD Eş Genel Başkanı Öztürk Türkdoğan, Türkdoğan, “Bu konuda özel rapor hazırlama ihtiyacı son üç yıldır kendini gösterdi. 15 Temmuz darbe girişiminden sonra yaşananların benzerini yeniden yaşamaya başladık. İnsanlar son üç yıldır işkenceye uğruyor, kaçırılıyor” dedi.

Yankılar’ın konuğu olan Türkdoğan, Türkiye’de her alanda hak ihlallerinin arttığına dikkat çekti.

Geçen hafta Cuma akşamı Merkez Bankası Başkanı’nın değiştirilmesi ile başlayan ve Pazar gecesi Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın istifası ile devam eden krizin ardından Pazartesi günü Türk Lirası değer kazanmaya başladı. 

Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Tayyip Erdoğan’ın kontrolü eline aldığı görünürken, son iki seneden farklı olarak ekonomide “duvara toslandığı” anlaşıldı. 

Yatırımcılar ile ilişki kurulmalı ve güvenilirlik yeniden kazanılmalı, yerli yatırımcıya TL’ye dönün ve Merkez Bankası’nın para politikalarını destekleyecekleri mesajları sonrası Türk Lirası değer kazanmaya başladı. Bütün bu mesajlara karşın Erdoğan, “Faiz enflasyonun nedenidir” sözünden vazgeçmedi.

Yeni atamalar ile yeni bir dönem başlamış gibi görünüyor. Bu yeni bir dönemin başlangıcı mı? Merkez Bankası Cumhurbaşkanı’ndan ne kadar faiz artırımı izni aldı? Bütün bu gelişmeler kısa, orta ve uzun vadede ekonomi yönetimi için ne anlatıyor.

Güldem Atabay ile Eser Karakaş Ekonomi Gündemi’nde değerlendirdi.

Eser Karakaş, Maliye Bakanlığı’nın oldukça prestijli bir bakanlık olduğunu belirttikten sonra bir bakan için en zor olacak şeyin, istifasının ardından ülke parasının değer kazanmaya başlaması olduğunu ifade etti. Erdoğan’ın “Acı da olsa doğru reçeteleri uygulayacağız” sözü ile ilgili olarak da, “Uzun süredir kötü yönetilen ve bu sebeple büyük çöküşler yaşayan ekonomilerde telaffuz edilecek bir şeydir” yorumunu yaptı.

2001 krizi sonrası Kemal Derviş ve ekibinin benzer bir cümle kurduğuna dikkat çeken Karakaş, o dönem halkın bu “acı reçeteyi” kabul ettiğini çünkü uzun süredir çok kötü bir ekonomi yönetimi olduğunu bildiklerini söyledi ve Erdoğan’a, “Bu acı reçete hangi kötü yönetimin sonucu” sorusunun sorulması gerektiğini kaydetti.

Güldem Atabay da bu durumla ilgili olarak, “Madem doğru reçeteydi daha önce neden uygulanmadı” sorusunun da sorulması gerektiğini belirtti.

Sonrasında Erdoğan’ın bu durumun bütün dünyada yaşandığı ve buna koronavirüsün sebep olduğu açıklaması hatırlatılarak, Erdoğan’ın şimdilik sebep olarak kötü yönetimi değil koronavirüsü gördüğü anlatıldı. 

Sürekli aynı beş firmaya ihale verilmesinin sorunlardan biri olduğunu kaydeden Karakaş, Kütahya’daki Zafer Havalimanı örneğini verdi. Anlaşmanın 40 milyona göre yapıldığı ancak bir buçuk milyon yolcunun geçtiğinin anlaşıldığı, ardından da Binali Yıldırım’ın, “O kadar güzel yollar yaptık ki millet uçağa binmek yerine araba kullanmayı tercih ediyor” dediğini aktaran Karakaş, “Bu havalimanlarının işletmecileri millet değil mi! Onlar da biraz fedakarlık etsin” dedi.

Karakaş, Atabay’a “Ekonomi politikalarımızı fiyat istikrarı, finansal istikrar ve macro ekonomi olmak üzere üç saç ayağı üzerine inşa ederek” açıklaması hakkındaki düşüncelerini sordu. Atabay bu soruya şu cevabı verdi;

“Bakan gitti. Seçtiği ekonomi yolu yanlıştı ama yeni ekonomi programının son ikisine bakarsak bu başlıklardan bolca var. Ancak altlarında ne var, bir şey koyamadık. Kimse de koyamadı ve bundan Türkiye geri düştü. Bu da hoş ama boş bir başlık.”

Atabay ayrıca bu söylemlerin piyasaların hoşuna gittiğini, ancak kalıcı istikrarın gelmesi için politikaların da uzun soluklu olması gerektiğini kaydetti. 

Yatırımlar açısından elverişli bir ortam olması sözünün gerçekçi olmadığını kaydeden Karakaş, “İnsanların malına el konurken yatırımlar açısından nasıl elverişli bir ortam oluşturulur” diye sordu.

Güldem Atabay ise Naci Ağbal’ın sunumu sonrası Erdoğan’ın bütün gerçekleri gördüğü yönündeki söylemleri doğru bulmadığını, yatırımcının kısa süreliğine gelip, faizler yüksekken işlem yapıp, uzun soluklu tedbirlerin alınmaması halinde gideceğini anlattı.

Ankara Rüzgârı’nda Türkiye gündemini yorumlayan Zülfikar Doğan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ekonomide yeni dönem iddiasıyla damadı Berat Albayrak’ın istifası sonrasında dile getirdiği ‘Ekonomide yeni dönem’ söylemini analiz etti.

AKP Grubundaki konuşmasıyla acı reçete bile olsa ekonominin gereği neyse onları yapmayı söz veren Erdoğan’ın yabancı sermaye yatırımcılarıyla, sıcak para lobisine ise yüksek faiz mesajı verdiğini, bu çerçevede piyasalarda oluşan beklentiyle döviz kurlarında gerileme yaşandığını kaydetti.

Doğan’a göre yabancı yatırım bankalarının en az 400-500 baz puan düzeyinde dile getirdiği faiz artışı beklentisi şimdiden piyasaları 19 Kasım’daki Para Politikası Kurulu’na kilitlemiş durumda. Buna rağmen kurların zirveye çıktığı 6 Kasım haftasında döviz mevduatlarının bir haftada 3 milyar dolar daha artarak 224 milyar dolara, toplam döviz mevduatının ise 252,5 milyar dolara tırmandığını vurgulayan Doğan; “Erdoğan ve yeni ekonomi yönetiminin beklentisi atılacak adımlar ve oluşan bu atmosferle bu döviz mevduatlarının çözülmeye başlaması. Toplam mevduat içinde dövizin payı yüzde 58-60 düzeyine yaklaşmış durumda. Bu da bankacılık sistemi ve Türkiye ekonomisi açısından çok riskli bir görüntü” dedi.

Muhalefetteki hareketlenmeleri de yorumlayan Doğan, CHP’nin ‘Ekonomi Otobüsüyle’ illeri dolaşarak Erdoğan’ı zayıf karnından vurma politikasını başlattığını, İYİ Parti içinde ise fitilini Ümit Özdağ’ın ateşlediği tartışmaların yeni bir boyut kazandığını dile getirdi.

ABD seçimleri sonrası iktidarın Biden ile yakınlaşma arayışlarını çeşitli vesilelerle ortaya koyduğuna dikkat çeken Doğan’ın yorumuna göre Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar’ın S-400 ve F-35’lerle ilgili ‘müzakereye hazırız’ açıklamaları bu arayışların yansıması.

Yankılar’ın konuğu KNK Yürütme Konseyi üyesi Zübeyir Aydar... Eski DEP’li vekil Kürt siyasetçi ile PKK ile KDP arasındaki gerilimi, bölgedeki durumu, Türkiye ve AKP iktidarının bu gerilimdeki rolünü, Türk devletinin bölgedeki amacını, Rojava’daki Kürt oluşumları arasındaki birlik çalışmalarını ve Biden’in kazanmasını Kürtler için önemini konuştuk.

Azerbaycan ve Ermenistan arasında Dağlık Karabağ üzerinden devam eden savaş sürecini bitiren gece yarısı anlaşması, Kafkasların bir numaralı gündemi.

Anlaşmayı, Azerbaycan'ın Şuşa'yı ele geçirmesinin ardından önce Ermenistan Başbakanı Paşinyan “çok acı verici” ifadesiyle, ardından da Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev “Ermenistan teslim oldu” iddiasıyla duyurdu. Ardından Putin, komuta merkezinde kendilerinin olduğunu belirterek, anlaşmanın detaylarını açıkladı.

Kamuoyunda “Lavrov Planı” olarak anılan ateşkes anlaşması dokuz maddeden oluşuyor. Aliyev, Karabağ'a hem Türk hem de Rus barış güçlerinin konuşlanacağını ileri sürse de Moskova bunu yalanlıyor.

Gelinen süreçte kim kazandı, kim kaybetti?

Türkiye’nin rolü, savaşa nasıl etki yaptı?

Paşinyan’ın bundan sonra Ermenistan’daki iktidarı sürdürülebilir mi?

Ahval Genel Yayın Yönetmeni Yavuz Baydar, Sıcak Takip’te Moskova’dan Kerim Has ve Erivan’dan Alin Ozinian ile Lavrov Planı’nın detaylarını ve bundan sonraki dönemde neler yaşanabileceğini ele aldı.

Konuşa Konuşa'da Gülten Sarı'nın konuğu Washington merkezli gazeteci Mutlu Çiviroğlu. Amerika'nın Sesi'nde görevli Çiviroğlu, seçilmiş ABD Başkanı Joe Biden döneminde, Ankara-Washington ilişkilerini bekleyen önemli gerilim alanlarını yorumladı.

Journalist Thomas de Waal, spoke to editor in chief of Ahval Yavuz Baydar

Berat Albayrak en başarısız, en sevilmeyen Bakan. AKP rejiminin tüm faturası ona kesilirken, Erdoğan hep yüceltildi. Biden'ın seçilmesi akabinde telaşa kapılan Saray yönetimi ABD'nin yeni başkanını tebrik bile etmedi. Kadrosunda radikal değişikliklere gitmeye başladı.

Ankara'da Saray entrikaları by Ahval

Merkez Bankası Murat Uysal’ın gece yarısı görevden alınması ve yerine Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanı Naci Ağbal’ın atanması sonrasında piyasaların ilk tepkisi, Pazartesi sabahı döviz piyasaları açılıp, işlemler başladıktan sonra görülecek.

Zülfikar Doğan başkentteki gelişmeleri ve olası süreçleri değerlendirirken, hafta sonu alelacele yapılan devir teslim törenleriyle Ağbal’ın koltuğa oturduğunu belirterek ‘Ancak maliye kökenli, Merkez Bankası ya da bankacılık deneyimi olmayan Ağbal’ın bu göreve gelmesine piyasaların ne tepki vereceği görülecek. CHP sözcüsü Faik Öztrak, Uysal’ın kurlara müdahaleyle tükettiği MB döviz rezervlerinin ekside olduğunu, kasada bir sent bile kalmadığını öne sürerek Uysal’ın Ağbal’a eksi 48,7 milyar dolarlık bir kasa devrettiğini iddia etti. Tabii bir başka boyut ilk kez parti kimliği ve siyasi kişiliği ön planda olan bir isim Merkez Bankası başkanı oldu. Bu da siyaset ve ekonomi kulislerinde bağımsızlığı zaten tartışmalı durumdaki Merkez Bankası’nın tamamıyla iktidarın ve Cumhurbaşkanının kontrolüne girdiği şeklinde yorumlandığını’ söyledi.

ABD seçimlerini Biden’in kazanması sonrasında resmi bir kutlama mesajının ilk olarak ana muhalefet partisi genel başkanı Kılıçdaroğlu’ndan geldiğini vurgulayan Doğan, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay’ın Türkiye-ABD ilişkilerinin seçimlerden etkilenmeyeceğini söylediğini, Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu’nun ise Türkiye-ABD ilişkilerinin ‘siyaset ve partiler üstü’ olduğunu açıkladığına dikkat çekti.

Bu arada AKP kongrelerinde muhalefete yüklenmeye devam eden Erdoğan’ın İzmir depremi üzerinden CHP’yi suçladığına dikkat çeken Doğan, ‘Cumhurbaşkanı belediyeleri 25 yıl, ülkeyi de 19 yıldır kendilerinin yönettiğinin konuşulmasını istemiyor. 1939 Erzincan depremine kadar geriye giderek tüm felaketlerin sorumlusu CHP’dir diyor. Kılıçdaroğlu’nun Salı günü CHP grup toplantısında deprem önlemleri, kaynakların nereye gittiği ve AKP’nin ihmalleri konusunda önemli açıklamalar yapacağı, belgeler duyuracağı belirtiliyor’ diye konuştu.

Zülfikar Doğan ile Ankara Rüzgârı’nı buradan dinleyebilirsiniz.