Ahval

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) 15 Temmuz darbe girişimi sonrası Kanun Hükmünde Kararnameyle görevden uzaklaştırılan bir grup hâkim ve savcı tarafından açılan davalarda hak ihlaline hükmetti.

Prof. Kemal Şahin, Sıcak Takip'te AİHM kararını değerlendirdi.

The Turkish lira’s meltdown on Tuesday was a “train crash” long in the making caused by the unorthodox Islamist economic views of Turkish President Recep Tayyip Erdoğan, said Aykan Erdemir, senior program director for Turkey at the Foundation for Defence of Democracies (FDD) and a former opposition member of the Turkish parliament.

The free-fall in the lira has been caused by a series of policy mistakes that started during the term of former Treasury and Finance Minister Berat Albayrak, who is Erdoğan’s son-in-law, Erdemir said in an interview on Tuesday for Ahval’s new podcast series ‘12 Minutes’. Albayrak resigned in November last year.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) 15 Temmuz darbe girişimi sonrası Kanun Hükmünde Kararnameyle görevden uzaklaştırılan bir grup hâkim ve savcı tarafından açılan davalarda hak ihlaline hükmetti.

Aralarında eski Yargıtay ve Danıştay üyelerinin de bulunduğu toplam 427 hakim ve savcının, haklarındaki gözaltı kararlarının kanunsuzluğu temelinde açtıkları davalarla ilgili kararını bugün açıklayan AİHM, davacıların “özgürlük ve güvenlik” haklarının ihlal edildiği sonucuna vardı.

Gerekçeli kararda, hakim ve savcıların, suçüstü halleri hariç, kanunla belirlenmiş özel bir usul ile görevden uzaklaştırılabileceği, davacılar için bu yolun izlenmediği not edildi.

Davacıların gözaltına alındıkları tarihlerde 2802 sayılı Hakim ve Savcılar, 2797 sayılı Yargıtay ve 2575 sayılı Danıştay kanunlarına tabi olduklarını ancak bu kanun hükümlerine aykırı biçimde gözaltına alındıklarını kaydeden Mahkeme, bu durumun Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) özgürlük ve güvenlik hakkını güvence altına alan maddesiyle bağdaşmadığı hükmünde bulundu.

Bir dönem Türkiye'nin Avrupa Birliği nezdindeki daimi temsilciliğinde yargı ataşesi olarak görev almış bir isim olan Yavuz Aydın, Sıcak Takip’te AİHM’in kararını ve getireceği sonuçları değerlendirdi.

Kararın çok gecikmeli bir hak ihlali kararı olduğunun altını çizen eski Hâkim Aydın, yine de hâkim ve savcıların hak arama mücadelesinde delil teşkil edecek bir karar olduğunu söylüyor.

AİHM kararında dikkate alınan hususun, davacı hâkim ve savcıların ilk tutuklandıkları sürece ilişkin olduğuna dikkat çeken Aydın, şunları kaydediyor:

“Bu insanların tutuklanması için makul şüphe teşkil edecek ne vardı, tutuklama kararlarında usule uyuldu mu, buna bakıldı. Karar, bu hâkim ve savcılara yöneltilen darbe girişimi suçlamasının bir deli saçması olduğunu da ortaya koyuyor. Zira AİHM, 15 Temmuz’dan bu yana yaptığı incelemeler neticesinde aldığı kararda, darbe suçlamasına dair tek bir delil dahi olmadığına hükmetti.”

Aydın, söz konusu ihlal kararlarının ikiye katlanacağını belirtirken, kararda “derhal serbest bırakılmalı” gibi bir ifade bulunmadığı için Türkiye’deki karar mercilerinin şu an için tahliye kararı almalarını beklemediğini ifade ediyor ve ekliyor:

“Ancak gelecekte yaşanabilecek olası bir hükümet değişikliğinde bu insanlar bu kararı bir delil olarak ortaya koyacaklardır ve haklarını alacaklardır.”

'Kara Salı' olarak da anılmaya başlanan 23 Kasım Salı günü, dolar TL karşısında rekor bir yükselişle 13.50 seviyesine kadar çıktı.

Ekonomik krizin giderek derinleştiği, fakirleşmenin arttığı bu tabloda, AKP-MHP iktidarından, "Ne yaptığımızı biliyoruz" açıklamaları peş peşe gelirken, döviz büroları kepenk indirdi, dolar satışı yapmadı. Pek çok ithal ürünün ise satışı durduruldu.

Ankara Çankaya'da halkın sokaklara dökülerek, 'Hükümet istifa' sloganları atmasına neden olan dolardaki rekor artış, "Bundan sonra ne olacak" sorusunu da beraberinde getirdi.

ANAP eski Genel Başkanı ve iktisatçı Nesrin Nas, doların gün içinde 13.50 seviyesine kadar çıkmasının ardından, ekonomik krizdeki derinleşmeyi, iktidar ve muhalefetin alması gereken aksiyonları yorumladı.

Türk Lirası'nda bir günlük değer kaybı yüzde 20'ye yaklaştı. Dolar, Türk Lirası karşısında 13.50 seviyesini aşarken, Euro da Türk Lirası karşısında 15.20 seviyesine geldi.

Merkez Bankası'nın faiz indirimi kararlarıyla Türk Lirası'nda başlayan değer kaybı sürüyor. Döviz kurları TL'ye karşı tarihi yüksek seviyelerini test ederken, TL'nin bir günlük değer kaybı yüzde 20'ye yaklaştı.

Dolar/TL, gün içinde 13.5030 seviyesine kadar gelirken, Euro/TL'de zirve 15.2045 seviyesi oldu.

Değer kayıpları, dün Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Tayyip Erdoğan'ın kabine toplantısının ardından yaptığı açıklamalarla hızlandı. Erdoğan, 'kur, faiz ve fiyat artışları üzerinde oyunlar oynandığını' öne sürmüş, "Üretim, yatırım, istihdam, büyüme odaklı ekonomi politikasında ülkemiz ve milletimiz için en doğrusunu yapmakta kararlıyız. Kurun piyasadaki hareketlerini bunun için takipte özellikle kararlıyız. Yatırımı, üretimi, ihracatı bu yüzden teşvik ediyoruz. Felaket tellallarının gürültülerini bunun için dikkate almıyoruz. Mandacı iktisatçıların reçetelerine bunun için itibar etmiyoruz. Güçlü bir duruş sergileyerek girdiğimiz her mücadeleden alnımızın akıyla çıktık. Allah'ın yardımı ve milletimizin desteğiyle bu ekonomik kurtuluş savaşından zaferle çıkacağız" demişti.

Erdoğan'ın bugün de yinelediği "Faiz sebeptir, enflasyon neticedir" sözleri ve MHP lideri Devlet Bahçeli'nin "Türkiye faiz kamburundan kurtulmalıdır, bize göre hükümetin izlediği ekonomi politikası doğrudur" açıklamalarının ardından, Türk Lirası gelişen ülkeler arasında en fazla değer kaybeden para birimi oldu.

Prof Seyfettin Gürsel, gelinen son tabloyu Ekonomi Gündemi'nde Güldem Atabay ile değerlendirdi ve şu sorulara yanıtlar aradı:

"Erdoğan bize ne yaşatıyor, nereye kadar gidecek?"

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun ‘helalleşme’ çıkışını Rawest Araştırma Direktörü Roj Girasun’la konuştuk.

Sinematik'in bu bölümünde Caner Fidaner, Selim Eyüboğlu, Pınar Üretmen ve Ali Abaday Netflix'in oldukça ses getiren dizisi Kulüp'ü ele aldı.

Dolar/TL kuru, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) politika faizini yüzde 16'dan 15'e düşürmesi sonrası günlük yüzde 4'ün üzerinde artışla 11'i geçti. Türk Lirası, bu yıl Amerikan Doları karşısında yüzde 30'dan fazla değer kaybetti.

Gün içinde Dolar/TL kuru 11,31'e, Euro/TL kuru 12,79'a, Sterlin/TL kuru da 15,20'ye kadar yükseldi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) Eylül, Ekim ve Kasım aylarında piyasaların beklentisinin aksine toplamda 400 baz puan faiz indirimine gitmesi, TL'deki değer kaybını hızlandırdı.

Enflasyonun yüzde 20'ye yakın olmasına rağmen TCMB'nin faizleri yüzde 15 seviyesine çekmesi, TL üzerindeki baskıyı artırıyor.

Peki, bundan sonra Türkiye'yi nasıl bir ekonomik gelecek bekliyor?

Ahval yazarları Prof Eser Karakaş ve Güldem Atabay, Ekonomi Gündemi'nde son durum analizi yaptılar.

Eser Karakaş, "Milli para devletin egemenlik simgesidir" diyor ve ekliyor:

"Devlet çıldırmış. Milli para demek devlet demektir. Dolayısıyla devlet çıldırmışsa devletin tekelinde olan bir şeyden herkes kaçar. Yabancı yatırımcı da bu aklın her şeyi yapabileceği varsayımıyla kaçıyor."

Henri J. Barkey, an adjunct senior fellow for Middle East studies at the Council on Foreign Relations, said his entire life has been upended by the Turkish government’s unfounded accusations that he was involved in a failed military coup in 2016.

Barkey, who is also the Cohen Professor of International Relations at Lehigh University, said the Turkish authorities have formally charged and prosecuted him in absentia with no evidence. He spoke in an interview with journalist Nervana Mahmoud for Ahval’s Turkish Trends podcast series.

Prof Savaş Genç ile Büyüteç'te bu hafta: Kılıçdaroğlu önemli ve etkin hamlelerle sarayın etrafındaki alanı daraltıyor. Kimlerle hangi saiklerle helalleşeceğini açıklayan Kılıçdaroğlu tıpkı Ecevit gibi partisinin kapılarını toplumun farklı kesimlerine açmaya çalışıyor.