Koku kaybı; depresyon, Alzheimer ve Parkinson’un ilk sinyali, koku egzersizleri yaparak hafızayı güçlenmek önemli. Çocukları koku körlüğünden kurtarmak için gül ve lavanta kokularını ayırt etmesini sağlayın, okul başarısını artırmak için kokudan yararlanın. Yaşlı kokusunu ise Trabzon hurmalı sabunlar ile silebilirsiniz.
Avrupa Kimyasal Algıları Araştırma Derneği üyesi, Kulak Burun Boğaz Uzmanı Dr. Aytuğ Altundağ koku kaybı ve tedavisiyle ilgili merak edilen soruları yanıtladı.
Dünyadaki en çekici koku hangisidir?
Dünyada birbirinden güzel binlerce koku bulunuyor. Her kokunun da günümüze kadar uzanan müthiş hikâyesi vardır. Bu kokuların her insanın üzerindeki etkisi farklıdır. Kimine bir bebeğin kokusu inanılmaz keyif verirken, bir başkasına amber kokusu çok daha çekici gelebilir.
Kokuyla ilgili yapılabilecek hatalar neler?
En basit hata; çiftlerin birbirlerine kötü koku yaymasıdır. Aşırı açık tenli kadınların baharatlı kokular kullanması uygun olmaz. Erkekler de vanilya ve tarçın içeren kokular kullanmamalıdır. Bugün erkek kokularında üst nota olarak en çok bergamot kullanılıyor. Gündüz ise ağır kokuları tercih etmemek gerekiyor.
Kadınlar mı, erkekler mi daha iyi koku alır?
Kadınlar, erkeklere göre daha iyi koku alır. Özellikle adet döngüsünün yumurtlama öncesine gelen döneminde; koku hassasiyeti daha da artar. Ancak menopoz sonrasında durum tersine döner. Kadınlar, üreme yetenekleri sonlandığında; karşı cinse göre daha az koku almaya başlar.
Çocukların koku duygusu geliştirilebilir mi?
Koku tanımlama yeteneği eğitimle geliştirilebilir. Parfüm üreticilerinin, koku eğitiminde kullandığı belli metotlar vardır. Kişinin hangi kokularla çalıştığını zihninde oluşturabilmesi için, önce farklı koku ailelerinin üyeleri arasında ayrım yapılır. Örneğin; bir kişi önce gül kokusu ile limon kokusunu ayırt eder, hafızasında tutar, daha sonra limon kokusu ile bergamotu ayırt etmeye başlar. Bu çalışmalar sırasında da kokuları hafızaya alabilmek için onlarla ilgili anılar yaratır. Daha sonra bu kokularla tekrar karşılaştığında, ne kokusu olduğunu hatırlayabilir. Yoğun emek sonrasında, karışık kokular içerisindeki farklı kokuları ayırt edebilecek hale gelirler.
Çocuk kokusu vardır yaşlı kokusu var mıdır, bunu silip genç bir vücut kokusu yaratmak mümkün mü?
Yaşlılığın kendine özgü bir kokusu vardır ve zamanla bu bütün eve de yayılabilir. Uzakdoğu’da bu kokuyu silen çok ilginç Trabzon hurması dediğimiz meyveden yapılan onu yeşil çayla karıştırdıkları bir sabun yapmışlar. Bunu nötrlüyor. Bu salgı bezlerine sindiği için hüzün verir.
Şehir insanı daha mı az koku alır?
Sigara, koku alma yeteneğini çok azaltır. Bunun dışında hava kirliliği de yine koku duyusunu köreltir. Bu anlamda İstanbul insanının daha zor koku aldığını söyleyebiliriz. Yüksek yerlerde yaşayanların da; aynı şehir insanı gibi koku alma yetenekleri azalır. Kokunun en iyi alınabileceği yerler; hava kirliliğinin en az olduğu deniz kenarlarıdır.
Hayvanların neden koku alma yetenekleri çok yüksek hatta kanserin kokusunu bile aldıkları söyleniyor bu bir şehir efsanesi mi doğru mu?
Kimi hayvanların kokuyu tespit etme yetenekleri, insanlardan daha yüksektir. Özellikle çoban köpekleri; havada bulunan koku molekülü sayısının çok düşük olduğu durumlarda bile kokuyu algılayabilir. Karanlıkta insanı bulabilen sivrisinekler, binlerce kilometrelik bir yolculuk yapıp yumurtlama işlevini yerine getiren somon balıkları; koku alma yeteneği yüksek olan canlılara örnektir.
Köpeklerin koku alma konusundaki yetenekleri, tıp alanında çalışan kişilerin de dikkatini çekmiştir. İnsanlardaki kanser gibi bazı hastalıkları erken dönemde saptayabilmek için de koku eğitimine alınmış köpeklerin kullanılması gündeme gelmiştir.
Kötü bir kokuyu uzaklaştırmanın en iyi yolu nedir?
Gül, yasemin, sedir ağacı ve melisa kokusu; yatıştırıcı özelliği olan kokulardır. Davranışsal problemlerin çözümünde yardımcı olarak kullanılabilir. Günlük yaşamda sık sık maruz kaldığımız boya kokusu; bulantı, nefes d
