అంతరంగాలు | Antarangalu

నా పులిహోర ఎక్కడ?

వినాయక చవితి నాకు కొత్త పండుగ కాదు. చిన్నప్పటి నుంచి వినాయక వ్రతం, కథ, స్యమంతకమణి, ఉండ్రాళ్లు, కుడుములు, పులిహోర , ఇవన్నీ ఈ పండుగతో కలిసి పెరిగిన జ్ఞాపకాలు.

కానీ మహారాష్ట్రలో గణేశోత్సవాన్ని దగ్గరగా చూసినప్పుడు, అదే గణేశుడిని మరో సాంస్కృతిక భాషలో చూసిన అనుభూతి కలిగింది.

ఇక్కడ కథ కంటే ఉత్సవం ఎక్కువగా కనిపించింది.
వ్రతం కంటే సామూహిక ఆరతి.
“జై దేవ్ జై దేవ్…” నుంచి పాండురంగుడి వరకు వెళ్లే ఆరతి.
“గణపతి బప్పా మోర్యా” వెనుక ఉన్న చరిత్ర.
మండళ్లు, మోదకాలు, లాల్‌బాగ్చా రాజా, కొంకణ్‌కు తిరిగి వెళ్లే కుటుంబాలు, ఇంటి గణపతి దగ్గర కలిసే మనుషులు…

అందులో మనోజ్ గవాండ్ నడిపించిన ఆరతి, నికితా జీ ఇంట్లో గణపతి దర్శనం, “Maratha Momos” అంటూ నేను మోదకాలకు పెట్టుకున్న పేరు , ఇవన్నీ కలిసి ఈ అనుభవాన్ని మరింత వ్యక్తిగతంగా మార్చాయి.

ఇది ఆంధ్రా vs మహారాష్ట్ర కథ కాదు.
భక్తిని తూకం వేసే ప్రయత్నమూ కాదు.

అదే గణేశుడిని రెండు ప్రాంతాలు ఎలా వేర్వేరు పద్ధతుల్లో గుర్తుంచుకుంటాయో, జీవిస్తాయో చూసిన ఒక వ్యక్తిగత ప్రయాణం.

మరి అంతా బాగానే ఉంది…

కానీ నా పులిహోర ఎక్కడ?

ఈ ఎపిసోడ్‌కు ఆధారమైన పూర్తి బ్లాగ్ పోస్టును ఇక్కడ చదవండి:
https://govindvarma.com/where-is-my-pulihora/

అంతరంగాలు | Antarangalu
వ్యక్తిగత అనుభవాలు, సంస్కృతి, జ్ఞాపకాలు — కొంచెం లోపలికి చూసే సంభాషణలు.

విఘ్నేశుడే విఘ్నమైన వేళ
అడ్డంకిని తొలగించే ముందు—అది ఎందుకు ఉందో అర్థం చేసుకోగలమా?

ప్రతి శుభారంభానికి ముందు మనం గణేశుడిని ప్రార్థిస్తాం—మన మార్గంలోని విఘ్నాలను తొలగించమని కోరుకుంటాం. కానీ విఘ్నాలను తొలగించే దేవుడిగా మనం ఆరాధించే గణేశుడే ఒకప్పుడు పార్వతీదేవి ద్వారం ముందు అడ్డంకిగా నిలిచాడంటే?

స్వాతి కిరణం పాటలోని హృదయాన్ని తాకే పదాల నుంచి ప్రారంభమయ్యే ఈ సంభాషణ, గణేశుడి జన్మకథను మరో కోణంలో పరిశీలిస్తుంది. పార్వతికి అతను రక్షకుడు. గణేశుడికి అది కర్తవ్యం. శివుడికి అతను అడ్డంకి. ప్రతి ఒక్కరి దృష్టిలో కొంత సత్యం ఉన్నా, ఆ క్షణంలో ఎవరికీ పూర్తి సత్యం తెలియదు.

ఋగ్వేదంలోని “గణానాం త్వా గణపతిం హవామహే” మంత్రం, గణపతి అనే పదం వెనుక ఉన్న భావం, విఘ్నేశతత్త్వం—వీటిని ఆధునిక సంబంధాలు, నాయకత్వం, కార్యాలయ జీవితం, భద్రత, సాంకేతికత, కృత్రిమ మేధస్సుతో అనుసంధానిస్తూ ఈ పాడ్‌కాస్ట్ ఒక ముఖ్యమైన ప్రశ్నను ముందుంచుతుంది:

మన ముందు ఉన్న ప్రతి అడ్డంకినీ తొలగించాలా? లేక దాన్ని తొలగించే ముందు, అది అక్కడ ఎందుకు ఉందో అర్థం చేసుకోవాలా?

ఇది పురాణాన్ని వివరించే ప్రయత్నం మాత్రమే కాదు. పురాణం ద్వారా మన వర్తమానాన్ని మరోసారి పరిశీలించే ఒక అంతరంగ సంభాషణ.

“When Ganesha Was the Obstacle” బ్లాగ్ పోస్టు ఆధారంగా రూపొందించబడింది.

పూర్తి బ్లాగ్ పోస్టు:
https://govindvarma.com/when-ganesha-was-the-obstacle/

The Music Beneath the Music | ఇళయరాజా

ఇళయరాజా పాటల్లోని ఆ అద్భుతమైన సంగీత పొరలు

కొన్ని పాటలు మనం వింటాం. కొన్ని పాటలు మనతో ఉండిపోతాయి. మరికొన్ని పాటలు మాత్రం మనం పెరిగే కొద్దీ, మనతో పాటు అవీ కొత్తగా వినిపిస్తుంటాయి.

ఇళయరాజా సంగీతం నాకు అలాంటిదే.

ఎన్నో సంవత్సరాలుగా వింటున్న ఆమని పాడవే, ఎదలో లయ, ఓం నమః, తకిట తదిమి వంటి పాటలను మరోసారి—ఈసారి కొంచెం లోతుగా—వినే ప్రయత్నమే ఈ Antarangalu episode.

ఒక అందమైన melody వెనుక bass ఏం చేస్తోంది? Singer ఒక దారిలో వెళ్తుంటే strings మరో melodic line ఎలా నిర్మిస్తున్నాయి? Interlude మనల్ని ఎక్కడికో తీసుకెళ్లి మళ్లీ charanam దగ్గరకు అంత సహజంగా ఎలా తీసుకొస్తుంది? Rhythm, raga, harmony, counterpoint, orchestration, call-and-response, silence—ఇవన్నీ మనకు తెలియకుండానే మన emotion మీద ఎలా పనిచేస్తాయి?

ఆమని పాడవేలోని సున్నితత్వం నుంచి ఎదలో లయలో S. Janaki గారి voice–flute సంభాషణ వరకు, పాటల నుంచి background score వరకు—ఇళయరాజా సంగీతంలో మనం వింటున్న సంగీతం కింద ఇంకెంత సంగీతం దాగి ఉందో వెతికే ప్రయత్నం ఇది.

ఇది ఇళయరాజా గారి biography కాదు. ఆయన గొప్పతనాన్ని చెప్పే మరో tribute కూడా కాదు.

మనకు బాగా తెలిసిన పాటలను మరోసారి కొత్తగా వినడానికి ఒక invitation.

ఎందుకంటే పాటలు మారలేదు.

మారింది మన listening.

ఈ episode, govindvarma.comలో నేను రాసిన “The Music Beneath the Music — Why the Maestro Still Surprises Me After All These Years” అనే వ్యాసం ఆధారంగా రూపొందించబడింది.

https://govindvarma.com/celebrating-the-maestro-a-tribute-to-ilayarajas-musical-genius/

🎧 Antarangalu — వినడం కాదు… కొంచెం లోపలికి వెళ్లి వినడం.

ఖార్‌ఘర్‌లోని ఒక అందమైన ఆలయంలో నిలబడి ఉన్నప్పుడు ఒక చిన్న విషయం నన్ను ఆలోచింపజేసింది. నా ముందున్న శిల్పాన్ని నేరుగా చూడకుండా, దాని మధ్యలో కొన్ని mobile screens కనిపించాయి.

అక్కడి నుంచి మరో ప్రశ్న మొదలైంది.

Formula 1 చూడటానికి వేల రూపాయలు ఖర్చు చేసి stadiumకి వెళ్లి, car మన ముందుగా దూసుకెళ్లే ఆ కొన్ని secondsని mobile screenలోనే చూస్తే… మనం videoని తీసుకొచ్చామా? లేక ఆ అనుభూతిని కూడా తీసుకొచ్చామా?

Vizag Beach Roadలో ఒక sunrise… మా తాతగారి mango gardenలో నలభై సంవత్సరాల క్రితం గడిచిన ఒక సాధారణ మధ్యాహ్నం… Madhuకి తగిలిన చిన్న దెబ్బ… తాతగారు పెట్టిన antiseptic… ఆ తర్వాత చెట్టు కింద తిన్న తాటి ముంజలు…

ఆ మధ్యాహ్నానికి ఒక్క photograph కూడా లేదు. అయినా ఆ memory ఇప్పటికీ ఉంది.

అయితే photographs జ్ఞాపకాలను తగ్గిస్తున్నాయా?

అంత సులభమైన సమాధానం లేదు.

Photography మన కుటుంబాలను, నగరాలను, చరిత్రను, మనుషులను కాలం దాటి నిలబెడుతుంది. కానీ ఒక memoryని capture చేయాలనే ప్రయత్నం… ఆ memory పుట్టాల్సిన experienceనే interrupt చేయడం ఎప్పుడు మొదలవుతుంది?

“A photograph tells us what the afternoon looked like. Memory tells us what the afternoon felt like.”

ఈ అంతరంగాలు episodeలో photography, attention, social media, Susan Sontag చెప్పిన “tourists in our own reality” అనే ఆలోచన—మరియు మనం చూస్తున్న క్షణాలకు, నిజంగా జీవిస్తున్న క్షణాలకు మధ్య ఉన్న ఆ చిన్న తేడా గురించి మాట్లాడుకుందాం.

Photo తీసుకోండి. తప్పకుండా తీసుకోండి.
కానీ తీసుకున్న తర్వాత… phone కింద పెట్టండి.
మిగిలిన కొద్ది క్షణాలు మీ కోసం ఉంచుకోండి.

https://govindvarma.com/memory-beyond-photograph-photography-memory/

గుడిలోని శ్రీరాముడి నుంచి గుండెలోని శ్రీరాముడి దాకా మన ప్రయాణం

ప్రతి శ్రీరామ నవమికి మనం శ్రీరాముడిని పూజిస్తాం. కల్యాణం చేస్తాం. హారతి ఇస్తాం. ఆయన గొప్పతనం గురించి మాట్లాడుకుంటాం.

కానీ ఒక ప్రశ్న మాత్రం నన్ను కొన్నేళ్లుగా వెంటాడుతోంది.

శ్రీరాముడిని గుడిలో ఎంతగా ఆరాధిస్తున్నామో, ఆయన గుణాలను మన జీవితంలో అంతగా ఆచరిస్తున్నామా?

గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా ప్రతి శ్రీరామ నవమికి శ్రీరాముడి జీవితంలో నాకు కనిపించిన కొన్ని విషయాలను రాస్తూ వచ్చాను.

2023లో — మానవ మర్యాదకు ప్రతిరూపమైన శ్రీరాముడు.

2024లో — శ్రీరాముడు అనే జీవన విధానం.

2025లో — ఆత్మాలయంలోని శ్రీరాముడు.

ఆ ఆలోచనలన్నింటినీ కలిపి చూస్తే నాకు కనిపించిన ప్రయాణమే ఈ ఎపిసోడ్.

ఇది శ్రీరాముడి దైవత్వం గురించి చెప్పే ప్రయత్నం కాదు.

ఆయన జీవితంలో కనిపించే నిరాడంబరత, ప్రశాంతత, కరుణ, ధర్మబద్ధత, సహనం, స్వీయనిగ్రహం, వివేకం — ఇవి మన జీవితంలో ఎంతవరకు ఉన్నాయో మనమే మనల్ని ప్రశ్నించుకునే ప్రయత్నం.

ధర్మాన్ని పాటించడం అంటే ప్రతిసారీ గెలవడమేనా?

కఠినమైన నిర్ణయం తీసుకోవడం అంటే మనసును చంపుకోవడమేనా?

భక్తి అంటే పూజ చేయడమేనా — లేక పక్కవాడి బాధను అర్థం చేసుకోవడమా?

న్యాయం అంటే కఠినత్వమా — లేక మానవత్వంపై నమ్మకమా?

మనలోనే ఉండాల్సిన శ్రీరాముడిని ఎప్పుడో ఆకాశమంత ఎత్తుకు ఎత్తి, ఆత్మాలయం నుంచి తీసి గుడిలో పెట్టేశామేమో.

అందుకే ఈ శ్రీరామ నవమికి ఒక చిన్న ప్రయాణం చేద్దాం.

గుడిలోని శ్రీరాముడి నుంచి… గుండెలోని శ్రీరాముడి దాకా.

శ్రీరాముడిని మరింత గొప్ప దేవుడిగా చేయడానికి కాదు.

మనల్ని కొంచెం మంచి మనుషులుగా మార్చుకోవడానికి.ఇది రామాయణ కథనం కాదు. ఇది శ్రీరాముడిని చూసే నా దృష్టిలో జరిగిన ప్రయాణం

శ్రీరామచంద్ర కటాక్ష ప్రాప్తిరస్తు. 🙏

గంగా సమతలాల్లో ఒక రాజ్యం నిశ్శబ్దంగా ఎదుగుతోంది. పాఠ్యపుస్తకాలలో ఇది “ఒక పేరు” మాత్రమే. కానీ చరిత్రలో ఇది ఒక మలుపు. ఈ రెండు భాగాల ప్రత్యేక ఎపిసోడ్‌లో, మగధను “ఒక మహాజనపదం” నుంచి “సామ్రాజ్య ఆలోచన” వైపు మలిచిన మొదటి శిల్పి — బింబిసారుడి కథను అనుసరిస్తాం.

బింబిసారుడు యుద్ధం మొదలుపెట్టే ముందు తన రాజ్యాన్ని గట్టిగా నిర్మించాడు. రాజగృహాన్ని ఒక సహజ కోటగా మార్చాడు. గంగానదిని వాణిజ్య మార్గంగా, అడవులను ఏనుగుల శక్తిగా, వ్యవసాయాన్ని సైన్య బలంగా మార్చాడు.

ముఖ్యంగా, అతను ప్రేమను కూడా ఒక ఆయుధంలా వాడాడు — కోసలతో వివాహం, వృజ్జితో అనుబంధం, మరియు ఉత్తర భారతంతో మైత్రి.

ఈ ఎపిసోడ్‌లో మనం చూస్తాం:

- జనపదాల నుంచి మహాజనపదాలకి జరిగిన చరిత్రాత్మక మార్పు

- మగధ ఎందుకు ప్రత్యేకంగా ఎదిగిందో

- బింబిసారుడు ఎలా “దౌత్యం + వ్యవస్థ” ద్వారా భవిష్యత్తు భారతానికి పునాది వేశాడో

ఇది ఒక రాజు కథ కాదు.

ఇది భారత రాజకీయ చరిత్రలో “సామ్రాజ్య యుగం” మొదలైన కథ.

భారత చరిత్రలో ఒక నిశ్శబ్ద క్షణం ఉంది—నదులు నగరాలుగా మారినప్పుడు, వంశాలు మహాజనపదాలుగా రూపాంతరం చెందినప్పుడు, మరియు ధర్మం రాజకీయ శక్తిని కలుసుకున్నప్పుడు. ఈ క్షణం పాఠ్యపుస్తకాలలో చాలా సార్లు కనిపించదు. కానీ నాగరికతను మార్చేసింది.

"చరిత్రలో కనపడని అధ్యాయాలు" ఈ మౌన కథలను తిరిగి వెలుగులోకి తీసుకురావడానికి వచ్చిందీ—తెలుగులో, నెమ్మదిగా, లోతుగా, మరియు విశ్వసనీయంగా.

Episode 1 మమ్మల్ని క్రీస్తు పూర్వం 6వ శతాబ్దంలోకి తీసుకెళ్తుంది—గంగా సమతలాల్లో మహాజనపదాలు ఉదయిస్తున్న కాలం. కోసల రాజ్యపద్ధతి, వృజ్జి గణసంఘ ప్రయోగం, మరియు మగధ వ్యూహాత్మక ఎదుగుదల కలిసి భారత భవిష్యత్తుకు వేదికయ్యాయి.

ఇదే యుగంలో బుద్ధుడు, మహావీరుడు మరియు శ్రామణ పంథాలు సమాజానికి ప్రశ్నలను విసిరాయి. యుద్ధంతో కాదు—ఆలోచనతో, ధర్మంతో, మరియు చర్చతో మార్పు వచ్చిన యుగం అది.

కథ చివరికి ఒక కీలక ప్రశ్నను ఎదిరిస్తుంది—

ఎందుకు మగధ గెలిచింది?

అదే తరువాతి భారత సామ్రాజ్యాలకు పునాది అయింది.

భారత నాగరికతలో సూర్యుడు అన్నది కేవలం ఒక గ్రహమో, పంచాంగంలో ఒక తేదీగానో కనిపించడు — అయన సమస్త జీవన వ్యవస్థకు అక్షం. ఆధ్యాత్మికత, వ్యవసాయం, ఆర్థిక జీవనం, ఉత్సవ సంస్కృతి, మరియు కుటుంబ బంధాలలో ఆయన పాత్ర అద్దంలా ప్రతిఫలిస్తుంది. ఆ అక్షాన్ని అనుకూలంగా మార్చే, ఆకాశంతో భూమిని సమకాలికం చేసే పండుగే మకర సంక్రాంతి.

ఈ ప్రత్యేక ఎపిసోడ్‌లో మనం సంక్రాంతిని ఒక సివిలైజేషనల్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ లాగా పరిశీలిస్తాం — ఇది ఎలా పంట చక్రాలను సర్దుబాటు చేస్తుంది, సంపదను పునర్వినియోగం చేస్తుంది, గ్రామ సమాజాల్లో సామరస్యాన్ని నిర్మిస్తుంది, మరియు సూర్య దర్శనాన్ని ధర్మ, శాస్త్ర, కళ, ఆర్థికత, మరియు సంస్కృతితో కలుపుతుంది.

వేదాల నుండి ప్రారంభమై పురాణాల వరకూ, గ్రామాల నుండి గ్లోబల్ డయాస్పరా వరకూ, ఆంధ్రప్రదేశ్ తీర గ్రామాల నుండి అరుణాచల్ లోయల వరకూ — సూర్యుని ఉత్తరాయణ ప్రయాణం ఎలా జాతిని, కుటుంబాలను, వ్యవసాయాన్ని, సమాజాలను మళ్ళీ దారిలో పెడుతుందో విశ్లేషిస్తాం.

📌 ఈ ఎపిసోడ్‌లో మీరు వినేది —

• వేదాల్లో సూర్యారాధన: ఋగ్వేదం నుండి సāmవేదం వరకు

• ఉత్తరాయణం: ఆకాశంలో ప్రారంభమై జీవనంలో ముగిసే ప్రయాణం

• పురాణ దృక్పథం: భీష్మ ప్రతీకారం నుండి దాన ధర్మాల వరకూ

• వ్యవసాయ శాస్త్రం: పంట, వరిధాన్యం, మరియు గ్రామ ఆర్థిక పునర్వ్యవస్థీకరణ

• ఆలయ సంప్రదాయాలు: అరసావల్లి నుండి నేపాల్ పర్వతాల వరకు

• ప్రాంతీయ రూపాంతరాలు: పొంగల్, బిహు, ఉత్తరాయం, లోహ్రీ, మాఘీ

• గ్రామీణ సమాజ శిల్పం: పంచాయితీ, శక్తి, ధర్మం, మరియు సహకారం

• సంప్రదాయం నుండి ఆధునికత్వం వరకు: ఎలా మారుతోంది సంక్రాంతి?

ఈ పండుగ迷信 కాదు; ఇది ఊహలతో నడిచే సంస్కృతి కూడా కాదు. ఇది మనుగడను ప్రకృతితో సింక్ చేసే సివిలైజేషనల్ ఆడిట్. ఎన్నో శతాబ్దాలుగా సూర్యుడు లెక్కల పుస్తకాలు, పంట లాభాలు, దక్షిణ - ఉత్తరాయణ చక్రాలు, పుణ్య – పాపం భావనలు, మరియు మోక్ష శాస్త్రం అంతటినీ కొలిచే ప్రమాణంగా నిలిచాడు.

సంక్రాంతి చివరికి ఒక ప్రశ్న అడుగుతుంది:

ఎంతవరకు మనం ప్రకృతితో అనుసంధానమై ఉన్నాం?

ఇవి అంతటి లోతైన అంశాలు — కానీ మానవ జీవితాన్ని ఎంతో అందంగా కట్టిపడేసే విషయాలు.

ఈ పండుగను విశ్లేషణతో, శాస్త్రంతో, కథతో, ఖగోళశాస్త్రంతో, మరియు ఆధ్యాత్మికతతో చూడండి.

ఉత్తరాయణ శుభాకాంక్షలతో,

మాట్లాడే ఇళ్ళు

కొన్ని ఇళ్ళు మనం నివసించడానికి ఉంటాయి.

కొన్ని ఇళ్ళు మాత్రం… మనతో మాట్లాడతాయి.

నేను చిన్నప్పటి నుంచి చూస్తూ వచ్చిన ఒక ఇల్లు ఉంది.

నాలుగు వైపులా వరండాలు.
మధ్యలో ఒక మండపం.
తులసి.
గాలి తిరగడానికి ఖాళీ.
మధ్య మధ్యలో నిశ్శబ్దం.

ఇన్నేళ్లుగా చూసిన అదే ఇల్లు, ఇటీవల అలమండ వెళ్లినప్పుడు నాకు కొత్తగా కనిపించింది.

ఎందుకో తెలియదు.

బహుశా ఇల్లు మారలేదు.

నేనే మారి ఉండొచ్చు.

ఆ ఇంటిని చూస్తుంటే నేపాల్‌లోని తాన్సేన్‌లో చూసిన ఇళ్ళు గుర్తొచ్చాయి. తర్వాత ఎక్కడో Pinterestలో స్పెయిన్ courtyard houses కనిపించాయి. మెక్సికోలోని పాత వరండాలు కనిపించాయి.

దేశాలు వేరు.
భాషలు వేరు.
వాతావరణాలు కూడా వేరు.

కానీ ఆ ఇళ్ళలో ఏదో పరిచయం.

మధ్యలో ఆకాశం కనిపించే ఖాళీ.

దాని చుట్టూ కుటుంబం.

వెలుతురు లోపలికి రావడానికి చోటు.

గాలి తిరగడానికి దారి.

బయట ప్రపంచం ఎంత హడావుడిగా ఉన్నా, ఇంటి మధ్యలో మాత్రం ఒక ప్రశాంతత.

అప్పుడు నాకు ఒక ప్రశ్న వచ్చింది.

మన పాత ఇళ్ళు కేవలం నిర్మాణాలా? లేక మన జీవన విధానాన్ని అర్థం చేసుకున్న ఒక జ్ఞానమా?

ఈ అంతరంగాలు ఎపిసోడ్‌లో నేను architecture గురించి మాత్రమే మాట్లాడటం లేదు.

మన ఇళ్ళు మనల్ని ఎలా మలిచాయి?

ఒక courtyard కుటుంబాన్ని ఎలా దగ్గర చేసింది?

వరండా ఎందుకు కేవలం passage కాదు?

మనం modern houses కట్టుకుంటూ comfort సంపాదించామా… లేక తెలియకుండానే కొన్ని అనుబంధాలను కోల్పోయామా?

ఇంకా ఒక ఆసక్తికరమైన విషయం—

ప్రపంచంలో ఒకరినొకరు కలవని సమాజాలు కూడా ఎందుకు ఇలాంటి ఇళ్ళనే నిర్మించాయి?

బహుశా architecture అనేది drawing board మీద మొదలయ్యేది కాదు.

మనిషి ఎలా జీవించాలనుకుంటాడో అక్కడ మొదలవుతుంది.

ఇప్పుడు పాత ఇళ్ళను చూస్తే, నాకు గోడలు మాత్రమే కనిపించవు.

అందులో నివసించిన వాళ్ళ అలవాట్లు కనిపిస్తాయి.
వాళ్ళ మధ్య ఉన్న దూరాలు కనిపిస్తాయి.
వాళ్ళ దగ్గరితనం కనిపిస్తుంది.
వాళ్ళు ప్రకృతితో చేసుకున్న చిన్న చిన్న ఒప్పందాలు కనిపిస్తాయి.

అందుకే కొన్ని ఇళ్ళు కూలిపోయినా వాటి కథలు మిగిలిపోతాయి.

కొన్ని ఇళ్ళు మనం వదిలేసినా… అవి మనల్ని వదిలిపెట్టవు.

బహుశా అందుకే అవి ఇంకా మాట్లాడుతూనే ఉంటాయి.

వంటింటి కథలు... గాధలు

కొన్ని జ్ఞాపకాలకు ఫోటోలు ఉంటాయి.

కొన్ని జ్ఞాపకాలకు మాత్రం వాసనలు ఉంటాయి.

ఆ రోజు ఆఫీస్ నుంచి వస్తుంటే విశాఖలో చలి గాలి. అలా వెళ్తూ గానుగ దగ్గర ఆగాను. నువ్వుల నూనె వాసన మధ్య అనుకోకుండా కంటపడింది — తెలగపిండి.

అంతే.

మనసు ఒక్కసారిగా చాలా సంవత్సరాలు వెనక్కి వెళ్లిపోయింది.

వేడి వేడి అన్నం.
తెలగపిండి.
కాస్త నువ్వుల నూనె.
పక్కన పచ్చి ఉల్లిపాయ.

ఇంటికి తీసుకెళ్లిన తెలగపిండిని చూసిన వెంటనే ఉదయ అమ్మగారికి ఏం చేయాలో తెలుసు.

Recipe book లేదు.
YouTube లేదు.
Measurements లేవు.

చేతికి తెలుసు. జ్ఞాపకానికి తెలుసు.

అక్కడే నాకు ఒక ఆలోచన వచ్చింది.

మన అమ్మమ్మలు, నానమ్మలు, అమ్మలు తెలిసిన ఈ చిన్న చిన్న వంటలు, పద్ధతులు, కొలతలు, చిట్కాలు… ఇవన్నీ ఎక్కడ భద్రపడుతున్నాయి?

“అందాజా” అని ఒక పిడికెడు వేసే ఉప్పు ఏ cookbookలో ఉంటుంది?

వంట పూర్తయిందో లేదో వాసనతో చెప్పగలిగే ఆ జ్ఞానం ఏ databaseలో ఉంది?

ఈ అంతరంగాలు ఎపిసోడ్ తెలగపిండి గురించి మాత్రమే కాదు.

మన వంటింట్లో నెమ్మదిగా కనుమరుగవుతున్న ఒక oral tradition గురించి.

మా శంకర్ మావయ్య పాత, గిరిజన వంటకాలను సేకరించి ఒక Ethnic Café చేయాలనుకున్న కల గురించి.

మన తర్వాతి తరానికి recipes మాత్రమే కాకుండా రుచుల వెనుక ఉన్న కథలను కూడా అందించాల్సిన అవసరం గురించి.

ఈ రోజుల్లో లక్షల cooking videos ఉన్నాయి.

కానీ మన ఇంటి వంటలో ఉండేది content కాదు.

అందులో అమ్మ చేతి కొలత ఉంటుంది.
అమ్మమ్మ జ్ఞాపకం ఉంటుంది.
ఒక ప్రాంతపు నేల ఉంటుంది.
ఒక కుటుంబపు చరిత్ర ఉంటుంది.

అందుకే నాకు ఇప్పుడు వంటిల్లు ఒక kitchenలా మాత్రమే కనిపించదు.

అది ఒక library.

మన పెద్దవాళ్లు అందులోని living books.

వాళ్లు మనతో ఉన్నప్పుడే వాళ్లను చదువుదాం.
వాళ్ల కథలు వినుదాం.
వాళ్ల recipes రాసుకుందాం.

ఎందుకంటే కొన్ని రుచులు ఒకసారి పోతే…

మళ్లీ అదే రుచిగా తిరిగి రావు.