ARA KAT

Ara Kat’ın bu bölümünde yönümüzü sinema tarihinin engizemli, kehanetlerle dolu ve zamansız başyapıtlarından birine; Stanley Kubrick’in "2001: A Space Odyssey" filmine çeviriyoruz.

Milyonlarca yıl önce fırlatılan bir kemik parçasındanuzay istasyonlarına; insanlaşan yapay zekâ HAL 9000'den Nietzsche'nin "Üstinsan" felsefesine uzanan bu kozmik yolculukta, insanlığın o bitmeyen eşiğini konuşuyoruz.

Bugün yapay zekâ çağının tam ortasındayken sormamızgereken o kadim soruyla yüzleşiyoruz:

Teknolojimiz göz kamaştırıcı bir hızla büyürken, insanbilinci ve etiği de aynı hızla olgunlaşıyor mu?

Tıbbın, sinemanın, bilim tarihinin ve insan hikayelerininkesiştiği ARA KAT podcast kanalımda, şimdi yepyeni ve çok özel bir kapı aralıyorum: "Hematolojik Hastalar ve Yakınları İçin Hematoloji".

Bugüne kadar felsefe, sosyoloji veya tarih konuşurkenbüyük bir keyifle taşıdığım amatör şapkamı bu kez çıkartıyor; karşınıza tamamen profesyonel şapkamla , bir hematoloji hekimi kimliğimle çıkıyorum.

Bu bölümde, tanıdan tedavi sürecine kadar tüm hematolojiksorunları şeffaf, anlaşılır ve bilimsel bir zeminde, omuz omuza konuşmaya çalışacağım.

İlk birkaç bölümde hastalar ve yakınlarına bir yaşamrehberi hazırladım. Şimdi bu rehberin ilk bölümü ile karşınızdayım.

 İlerleyen bölümlerde hematolojinin tüm alanlarınıkonuşmaya çalışacağım.

 İçeriğimizin rotasını tamamen sizden gelen sorular, merakettikleriniz ve yönlendirmeleriniz belirleyecek.

Umarım sevgili hastalarımız ve yakınları için işe yarar

Gençken hayatı fethetmeye çalışırız.

Yaş aldıkça ise anlamaya…

Bu bölüm biraz o değişimin hikâyesi.

Ara Kat'ın bu bölümünde yılların insandan neleri götürdüğünü değil, neleri bıraktığını konuşuyorum.

Bazı hayal kırıklıklarını, bazı kabulleri, geç gelen sakinliği… ve insanın zamanla kendine dönüşünü.

Belki de aslında yaş almak, kendimize yaptığımız yolculuğun adıdır.

Kim bilir?

Çikolata gerçekten sadece bir tatlı mı?
Yoksa insan beyninin, hafızasının ve arzularının en eski zaaflarından biri mi?

Bu bölümde çikolatanın büyüleyici hikâyesini konuşuyoruz.
Maya ve Aztek ritüellerinden Avrupa saraylarına…
Sömürgecilikten modern kapitalizme…
Nörobilimden çocukluk anılarımıza kadar uzanan şaşırtıcı bir yolculuk.

Neden çikolatadan vazgeçemiyoruz?
Beynimiz onu neden ödül gibi algılıyor?
Ve masum görünen bu tatlı hikâyenin arkasında nasıl karanlık bir tarih yatıyor?

ARA KAT’ın bu bölümünde;
çikolatanın sadece ağızda değil, hafızada ve kültürde de nasıl eridiğini konuşuyoruz.

Bir parça çikolatanın içinde bazen çocukluğunuz, bazen biyoloji, bazen de insanlık tarihinin en sert gerçekleri saklı olabilir.

Soğuk Savaş döneminde çekilmiş bir kara mizah filmi…
Ama bugün izlediğinizde, sanki dün yazılmış gibi.

Stanley Kubrick’in “Dr. Strangelove” filmi üzerinden; savaşın absürtlüğünü, nükleer paranoyayı, iktidarın akıl dışı körlüğünü ve insanlığın kendi kendini yok etme potansiyelini konuşuyoruz.

İran’da, Gazze’de, Lübnan’da savaşların ve insanlık trajedilerinin sürdüğü bir dönemde; bu film artık sadece bir sinema klasiği değil.
Geçmişten bugüne uzanan ürkütücü bir uyarı.

Çünkü bazen dünya tarihini değiştiren şeyler; büyük idealler değil, küçük korkular, kibirler ve kontrolsüz güçler oluyor.

ARA KAT’ta bu bölümde, Kubrick’in dehası eşliğinde şu sorunun peşine düşüyoruz:

İnsanlık gerçekten akıllandı mı?
Yoksa hâlâ aynı deliliğin içinde mi dönüp duruyoruz?

Bir yol… bir kaza… bir tesadüf…

Peki gerçekten sadece tesadüf mü?

Bu bölümde, çağımızın en cesur sinemacılarından Jafar Panahi ve Cannes’da büyük yankı uyandıran filmi "It Was Just an Accident" üzerine konuşuyoruz.

Panahi’nin sessizlikten politika, yolculuktan vicdan, sıradan insanlardan büyük ahlaki sorular çıkaran sinemasını konuşuyoruz.

Bu sadece bir intikam hikâyesi değil…

Bu, hafızanın, korkunun ve insan kalabilmenin filmi.

Bazı insanlar sessizce kaybolur…

Ne bir çığlık duyulur ne bir yardım çağrısı.

Sadece yavaş yavaş hayattan çekilirler.

Bu bölümde modern çağın en çarpıcı ama en az konuşulanruhsal-toplumsal anormalliklerinden birini ele alıyoruz: Hikikomori.

Bir insan neden aylarca, hatta yıllarca odasına kapanır?

Bu sadece asosyal kişilik mi, ekran bağımlılığı mı, yoksaçağımızın yarattığı daha derin bir kırılma mı?

Japonya’dan dünyaya yayılan bu sessiz sıra dışı patolojiyi ; psikiyatri, aile yapısı, başarı baskısı, erkeklik rolleri vemodern yaşamın ruh sağlığı üzerindeki yükü üzerinden konuşuyoruz.

Çünkü bazen mesele tembellik değil… Bazen mesele, dünyaya karışacak gücün kalmamasıdır.

Karşındaki kişi tanıdık olmalı… ama kim olduğunu çıkaramıyorsun.

Bir bakış, bir yüz, bir anı… hepsi kaygan ve belirsiz.

Yüzler… kimliğimizin en temel parçası.

Peki ya bazı insanlar o yüzleri hiç tanıyamıyorsa?

Bu bölümde, insan beyninin en tanıdık işlevlerinden birinin nasıl sessizce kaybolabildiğini konuşuyoruz:

Yüz körlüğü — yani prosopagnozi.

Beynin tanıma sisteminin bozulduğu bu çarpıcı dünyayı keşfetmeye hazır mısın?

Aşk… kalbimizin yarattığı bir yanılsama mı, yoksa beynimizinbize oynadığı bir oyun mu?

Duygularımızı yöneten gerçekten hislerimiz mi, yoksa görünmeyen bir biyoloji mi var sahnede?

Bu bölümde aşkı romantik masalların biraz ötesine taşıyoruz.

Bilim, psikoloji ve insan doğasının kesişiminde şu sorunun peşine düşüyoruz:

 “Aşk… kalbin akla üstün gelişi mi, yoksa aklın kendini ustaca gizlediği bir yer mi?”

Kendini, ilişkilerini ve hislerini yeniden sorgulayacağın bir yolculuğa hazır ol.

Türkiye’de son dönemde yaşanan okulda şiddet olayları hepimizi derinden sarstı.Bir zamanlar sadece uzaktan duyduğumuz bu gerçekliğin artık burnumuzun dibinde olması, daha derin bir yüzleşmeyi zorunlu kılıyor.

ARA KAT’ın “Handan ile Seçtiğimiz Filmler” kuşağının bu bölümünde, Michael Haneke’nin The White Ribbon (Beyaz Kurdele) filmini konuşuyorum.

“Beyaz Kurdele”, şiddetin köklerini cesaretle sorgulayan bir film.Haneke, rahatsız edici ama dürüst sinemasıyla bize şu soruyu soruyor:
Kötülük gerçekten ne zaman başlar?

Film; çocukluk, otorite, bastırılmış duygular ve görünmeyen şiddet biçimleri üzerine düşünmeye zorluyor.Kötülüğün bir anda ortaya çıkmadığını, aksine küçük, sessiz ve çoğu zaman “normal” görünen çatlaklardan sızarak büyüdüğünü anlatıyor.

Cannes Film Festivali’nde Altın Palmiye başta olmak üzere birçok ödül kazanan bu film, insanın ne olduğuna ve neye dönüşebileceğine dair rahatsız edici ama gerekli bir aynayı önümüze koyuyor.

İyi dinlemeler…