Երեխաների պաշտպանության միջազգային օրը կարևոր առիթ է հիշեցնելու, որ երեխաների պաշտպանությունը սկսվում է նրանց առողջ ու անվտանգ մանկությունն ապահովելուց։ Ամառային ամիսներին, երբ երեխաներն ավելի շատ ժամանակ են անցկացնում բացօթյա միջավայրում, մեծանում են արևահարությունների, ջրազրկման, աղիքային վարակների, ալերգիկ ռեակցիաների և տարբեր վնասվածքների ռիսկերը։

«Արմենպրես»-ի «Հարց բժշկին» նախագծի շրջանակում «Մուրացան» համալսարանական հիվանդանոցի նորածնային պաթոլոգիայի և վաղ մանկական հասակի մանկաբուժական ծառայության մանկաբույժ-նեոնատոլոգ Գոհար Մարգարյանի հետ զրուցել ենք ծնողներին հուզող կարևոր հարցերի պատասխանների՝ ամառային շրջանում երեխաների առողջության պահպանման մասին։

Մասնագետը նշեց, որ ամռանը երեխաների շրջանում ամենահաճախ հանդիպող առողջական խնդիրներից են արևահարությունները, որոնք կարող են ուղեկցվել նաև ջրազրկմամբ: Տարածված են նաև սննդային թունավորումներն ու աղիքային վարակները, ալերգիկ ռեակցիաները, միջատների խայթոցները, ինչպես նաև տարբեր վնասվածքներն ու ջրային հանգստի ընթացքում գրանցվող դժբախտ պատահարները։

Երեխաների հիմնահարցերի ոլորտում պետական քաղաքականության առանցքում երեխայի լավագույն շահն ու ընտանիքում ապրելու իրավունքի ապահովումն է։

«Արմենպրես Podcast» նախագծի շրջանակներում այս մասին նշել է ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության երեխաների հիմնահարցերի բաժնի պետ Արևիկ Ստեփանյանը։

Նրա խոսքով՝ պետության ամբողջական հոգածության ներքո են գտնվում առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաները, որոնց խնամքն ու դաստիարակությունը կազմակերպվում է շուրջօրյա 4 հիմնական կազմակերպություններում։

«Երեխաների հետ տարվող աշխատանքներում առանձնակի շեշտադրում ունի մասնագիտական կողմնորոշման ուղղությամբ աշխատանքների իրականացումը, որովհետև համապատասխան տարիքային շեմը հատելիս՝ արդեն կարևորագույն դեր ունի մասնագիտական կողմնորոշումը, նրանց մասնագիտության ընտրելու հետ կապված հարցերը։ Կազմակերպություններում խնամվող երեխաները ինտենսիվ համայնքային ծառայություններից են օգտվում, ընդգրկված են բազմաբնույթ, արտակենտրոն խմբակներում, արտադպրոցական պարապմունքներում։ Մեզ համար շատ կարևոր է, որպեսզի երեխաները ներառվեն հասարակության մեջ, համայնքային ծառայություններից օգտվեն, ինչը հիմքում մի կարևոր գաղափար ունի՝ հետագայում սահուն անցումն անկախ կյանքի»,- նշել է Ստեփանյանը։

Վերջին տարիներին Հայաստանում էապես ընդլայնվել են հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար նախատեսված պետական աջակցության ծրագրերը՝ ինչպես ֆինանսավորման ծավալների, այնպես էլ մատուցվող ծառայությունների շրջանակի առումով։

«Արմենպրես Podcast» նախագծի շրջանակներում ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության հաշմանդամություն ունեցող անձանց հիմնահարցերի բաժնի պետ Աննա Հակոբյանը նշեց, որ հաշմանդամություն ունեցող անձանց աջակցության ծրագրերի համար հատկացվող պետական ֆինանսավորման ծավալը 2020 թվականի համեմատ 2025-2026 թվականներին աճել է երեք անգամ։ Ըստ այդմ՝ ավելացել է նաև շահառուների թիվը, ընդլայնվել մատուցվող ծառայությունների շրջանակը։

Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնության Առաջին խմբի չեմպիոնն այս մրցաշրջանում իր նորամուտը պրոֆեսիոնալ մակարդակում տոնած «Սարդարապատ» ֆուտբոլային ակումբն է:«Արմենպրես»-ի Podcast-Sport-ում հյուրընկալել ենք «Սարդարապատ» ֆուտբոլային ակումբի գլխավոր տնօրեն Անուշ Անանյանին, որի հետ զրուցել ենք ակումբի առաջին տիտղոսային նվաճման, թիմի ակադեմիայի ներուժի, կանանց ֆուտբոլի զարգացմանն ուղղված քայլերից:

Հայաստանի Հանրապետությունում գենդերային քաղաքականության իրականացման 2025-2028 ռազմավարությամբ սահմանվել է 6 հիմնական գերակայություն՝ միտված գենդերային հավասարության ոլորտում բարեփոխումների իրականացմանն ու առկա խնդիրների հասցեագրմանը։

«Արմենպրես Podcast» նախագծի շրջանակներում ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության մարդկանց թրաֆիքինգի և կանանց հիմնահարցերի բաժնի պետ Արմինե Ալավերդյանը մանրամասնեց, որ առաջին ուղղությունը վերաբերում է որոշումների կայացման գործընթացում կանանց առաջխաղացմանը։  Երկրորդ կարևոր առաջնահերթությունն աշխատաշուկայում առկա գենդերային խզվածքի հաղթահարումն է, քանի որ Հայաստանում կանանց զբաղվածության մակարդակը դեռևս զիջում է տղամարդկանց ցուցանիշներին։

Ռազմավարության հաջորդ բաղադրիչը կրթության և գիտության ոլորտում գենդերային հավասարության հաստատումն է, մասնավորապես՝ բարձր վարձատրվող ոլորտներում կանանց ներգրավվածության խթանումը։

Հայաստանում տարեցների և հաշմանդամություն ունեցող անձանց խնամքի ծառայությունների պահանջվածության աճին զուգահեռ՝ պետության կողմից ներդրվում և զարգացվում են դրանց համայնքային մոդելներ։

«Արմենպրես Podcast»-ի շրջանակներում ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության տարեցների հիմնահարցերի բաժնի պետ Սոնա Բարսեղյանը նշել է, որ ժողովրդագրական ծերացումը դարձել է սոցիալական քաղաքականության կարևորագույն մարտահրավերներից մեկը։ Նրա խոսքով՝ անցած տարի Հայաստանում տարեցների թիվը կազմել է երկրի բնակչության ավելի քան 17 տոկոսը։

Մայիսի 16-ը ժառանգական անգիոայտուցի իրազեկման միջազգային օրն է:  Ժառանգական անգիոայտուցը (HAE/ԺԱ) գենետիկորեն պայմանավորված, շատ հազվադեպ և կյանքին պոտենցիալ սպառնացող հիվանդություն է: Այն առաջացնում է մարմնի տարբեր հատվածների՝ ձեռքերի, ոտքերի, դեմքի, ինչպես նաև կոկորդի և շնչուղիների այտուցներ։ Հիվանդներին հաճախ անհանգստացնում են նաև ուժեղ որովայնային ցավերը, սրտխառնոցն ու փսխումը, որոնք պայմանավորված են աղիների պատերի այտուցով։ Ամենավտանգավոր դրսևորումը կոկորդի այտուցն է, քանի որ այն կարող է հանգեցնել շնչահեղձության և մահվան։

Թեմայի շուրջ, պատճառների, բուժման մեթոդների և մի շարք կարևոր հարցերի մասին «Արմենպրես»-ի «Հարց բժշկին» փոդքաստի շրջանակում զրուցել ենք ԵՊԲՀ Կլինիկական իմունոլոգիայի և ալերգոլոգիայի ամբիոնի ասիստենտը և «Հերացի» համալսարանական հիվանդանոցի Ալերգոլոգիայի և իմունոլոգիայի կլինիկայի բժիշկ Մարիամ Մովսիսյանի հետ:

Մարիամ Մովսիսյանի խոսքով՝ հիվանդությունը տարբերվում է սովորական ալերգիկ այտուցներից, քանի որ պայմանավորված է գենետիկ մուտացիայով և փոխանցվում է սերնդեսերունդ. «Գենի մուտացիայի հետևանքով օրգանիզմում որոշակի սպիտակուց չի արտադրվում, ինչի պատճառով կուտակվում է բրադիկինին կոչվող նյութը, որն էլ առաջացնում է այտուցները։

Վերջին երկու տարիներին Հայաստանում էականորեն նվազել է աշխատանք փնտրող և գործազուրկի կարգավիճակ ունեցող անձանց թիվը։

«Արմենպրես Podcast» նախագծի շրջանակներում Միասնական սոցիալական ծառայության պետի տեղակալ Լիաննա Թովմասյանը, ներկայացնելով զբաղվածության ոլորտում արձանագրված վերջին միտումները, մանրամասնեց, որ 2025 թվականի դեկտեմբերի վերջի տվյալներով Հայաստանում հաշվառված է եղել շուրջ 46,5 հազար աշխատանք փնտրող անձ, որից մոտ 32,9 հազարն ունեցել է գործազուրկի կարգավիճակ։ Նրա խոսքով՝ արդեն ընթացիկ տարվա ապրիլի 1-ի դրությամբ աշխատանք փնտրողների թիվը նվազել է մինչև 36,9 հազար, իսկ գործազուրկներինը՝ մինչև 27,2 հազար։

Ըստ Թովմասյանի՝ նվազման միտումը պայմանավորված է աշխատանքի տեղավորման ուղղությամբ իրականացվող ծրագրերով։  

Հայաստանի Հանրապետության սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարի գրասենյակի ավելի քան 6 տարիների գործունեությունն առանձնացել է Հայաստան-սփյուռք հարաբերությունների արդիականացմանը միտված ծրագրերի ու միջոցառումների իրականացմամբ։   

«Արմենպրես Podcast» նախագծի շրջանակներում Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատար Զարեհ Սինանյանը, ներկայացնելով գրասենյակի 6.5 տարիների ընթացքում իրականացված ծրագրերն ու արդյունքները, նշեց, որ հայության համար այդ ժամանակահատվածն աչքի է ընկել առանձնահատուկ իրադարձություններով, որոնք իրենց ազդեցություն են ունեցել նաև գրասենյակի գործունեության վրա։   

Սինանյանի խոսքով՝ գրասենյակի գործունեության առանցքում եղել է Հայաստան–սփյուռք հարաբերությունների արդիականացումը՝ հիմնված ավելի գործնական,  իրականության վրա, ինչպես նաև  Հայաստանի քաղաքական ու պետական համակարգը սփյուռքի համար առավել թափանցիկ դարձնելը։

Հայաստանի կառավարության կողմից արդեն վեց տարի իրականացվող՝ երեխա ունեցող ընտանիքների բնակապահովման ծրագրի դիմելիության տեմպերն այնքան բարձր են, որ ամեն տարի բյուջեի վերաբաշխման անհրաժեշտություն է առաջանում։

Այս մասին «Արմենպրես Podcast» նախագծի շրջանակներում հայտարարեց ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության կառուցվածքային ստորաբաժանումների առանձին գործառույթներ համակարգող խորհրդական Գայանե Ղարագյոզյանը։

«Եթե խոսենք 2020 թվականի հուլիսի 1-ից մինչ այս պահն ընդգրկող ցուցանիշներից, ապա արդեն 15 հազար 900 շահառու օգտվել է ծրագրից։ Այս տարիների ընթացքում պետական բյուջեից նրանց արդեն վճարվել է շուրջ 12 միլիարդ դրամ։ Եթե միայն խոսենք 2026 թվականի մասին, ապա արդեն 750 շահառու ստացել է աջակցությունը․ընդհանուր շուրջ 851 միլիոն դրամ է նրանց վճարվել»,-մանրամասնեց Ղարագյոզյանը՝ հավելելով, որ ներկայում շուրջ 400 դիմում էլ գտնվում է ուսումնասիրության փուլում։