آیا همه ما کمونیست زاده می‌شویم؟

برخی چنین گمانه می‌زنند که همه ما انسان‌ها، جدا از گرایش سیاسی چپ یا راست، به گونه‌‌ای غریزی و ناخودآگاه، تمایل به کمونیسم یا سوسیالیسم داریم. در اینجا کمونیسم یا سوسیالیسم را به ساختاری از همبودمان (جامعه) می‌گویند که در آن ابزار فرآورد (تولید) اشتراکی و در اختیار قبیله یا همبودمان یا دولت است، نه آنکه خصوصی باشد. برای این داو (ادعا) دو آوند (دلیل) می‌آورند:

۱- بیشتر فرگشت (یا آغلتش یا تکامل) بشر در دورانی انجام گرفته که شیوه زندگی بشر شیوه شکارچی-گردآورنده در گروه‌های کمابیش کوچک چند ده یا چند صد نفره بوده است و دامداری یا کشاورزی در آن جایی نداشته است. در چنین ساختاری، دارایی و مالکیت فردی/خصوصی معنایی ندارد و همه ابزار فرآورد (تولید) در اختیار قبیله/همبودمان است. مالکیت خصوصی در این ساختار به بقای هموندان (اعضای) قبیله کمکی نمی‌کند و آیین‌ها و سامان قبیله نیز آن را برنمی‌تابد.

دامداری و کشاورزی که سرانجام در یک فرایند تاریخی به مالکیت خصوصی انجامید، در کهن‌ترین بخش‌های جهان تنها ده یا پانزده هزار پیشینه دارد که در درازای فرگشت بسیار کوتاه و تنها به اندازه یک چشم‌برهم‌زدن است.

۲- اغلب ما دوران کودکی را در خانواده می‌گذرانیم که به گونه‌ای سرشتین یک ساختار کمونیستی/سوسیالیستی دارد و شعار ایده‌آل کمونیستی «از هر کس به اندازه توان‌اش، به هر کس به اندازه نیازش» در آن پیاده می‌شود. همه ما در دوران بزرگسالی در ناخودآگاه خود به دنبال گرما و امنیتی که در دوران کودکی در ساختار خانواده چشیده‌ایم می‌گردیم.

این دو آوند موجب می‌شود هرچه هم که آرمان کمونیسم در عمل شکست بخورد و به فاجعه بیانجامد، باز هم جذابیت خود را در میان بخش بزرگی از مردم از دست ندهد.

گویندگان: شروان فشندی و دانیال جعفری