W najnowszym odcinku Eliza Sarnacka-Mahoney i Jan Białostocki przyglądają się jednemu z najbardziej drażliwych tematów współczesnej Ameryki: dlaczego najbogatsi płacą proporcjonalnie mniej podatków niż klasa średnia — i czy to błąd systemu, czy jego świadoma konstrukcja.

💰 Czy bogaci naprawdę „nie płacą podatków”?

Punktem wyjścia jest głośne śledztwo ProPublica, które ujawniło, że miliarderzy tacy jak Jeff Bezos czy Warren Buffett płacą efektywnie ułamki procenta swoich dochodów. Czy to skandal — czy po prostu legalne wykorzystanie zasad systemu?

⚖️ Dochód vs majątek — gdzie tkwi haczyk?

Rozbieramy na czynniki pierwsze mechanizmy, które pozwalają unikać opodatkowania: nieopodatkowane wzrosty wartości aktywów i strategię „buy, borrow, die”.

🏛️ Luki czy design systemu?

Czy to kwestia „dziur” w prawie, czy raczej efekt dekad decyzji politycznych — od ery Ronald Reagan po współczesność? I dlaczego system, który miał opodatkować wielkie fortuny (np. podatek spadkowy), dziś działa głównie na papierze?

W najnowszym odcinku Eliza Sarnacka-Mahoney i Jan Białostocki przyglądają się jednej z najbardziej zapalnych kwestii współczesnej Ameryki: czy instytucje państwa — takie jak FBI — mogą zostać wykorzystane jako narzędzie politycznej walki.

🎯 FBI: strażnik prawa czy narzędzie władzy?

Punktem wyjścia jest postać Kash'a Patel'a — człowieka, który jeszcze niedawno ostro krytykował FBI, a dziś nim kieruje. Analizujemy jego działania, styl zarządzania i zarzuty, że Biuro traci niezależność, stając się przedłużeniem Białego Domu.

⚖️ Granice władzy i „polityczne śledztwa”

Rozmawiamy o tym, gdzie przebiega granica między egzekwowaniem prawa a politycznym odwetem. Czy dochodzenia wobec „wrogów” prezydenta to element państwa prawa, czy jego wypaczenie?

🕵️ Russiagate, memo Nunesa i raport Steele’a

Wracamy do jednej z największych afer ostatnich lat: podejrzeń o związki kampanii Donald Trump z Rosją, kontrowersyjnego raportu Steele’a oraz oskarżeń, że FBI nadużyło swoich uprawnień. Co było faktem, a co polityczną narracją?

📜 Lekcje z historii: od Hoovera do dziś

Przypominamy, jak za czasów J. Edgar Hoover FBI prowadziło tajne operacje przeciw przeciwnikom politycznym (COINTELPRO). Czy dzisiejsze wydarzenia to powrót do tamtych praktyk, czy zupełnie nowy rozdział?

🌍 Państwo prawa w erze polaryzacji

Czy w warunkach ostrego konfliktu politycznego możliwe jest utrzymanie neutralności instytucji? A może każda ze stron próbuje „przejąć” państwo na swoją modłę?

W najnowszym odcinku Eliza Sarnacka-Mahoney rozmawia z gościem Marcinem Firlejem o wyzwaniach stojących przed Stanami Zjednoczonymi, które sięgają dużo głębiej, niż skutki bieżącej polityki prowadzonej przez drugą administrację Donalda Trumpa. Marcin Firlej to mieszkający w USA od prawie 20 lat amerykanista oraz dziennikarz, były korespondent Telewizji Polskiej w Waszyngtonie, a przede wszystkim gospodarz znanego i cenionego podcastu Ameryka dla Zaawansowanych.

Co jest największą słabością Partii Demokratycznej w jej obecnym wydaniu? Dlaczego nie ma szans na to, że po odejściu z polityki Donalda Trumpa Partia Republikańska wróci do swojej postaci sprzed kilkunastu lat, ale i na to, że Trumpowi, wbrew jego własnym życzeniom, uda się zainstalować w Białym Domu któregoś ze swoich synów pomijając JD Vance’a czy Marco Rubio?

Dlaczego polityka zajęła w dzisiejszej Ameryce miejsce kultury i w jaki sposób niszczy to społeczną tkankę kraju, prowadząc do historycznej polaryzacji, z którą tak trudno walczyć?

Co historia USA mówi o poprzednich okresach rozbuchanej korupcji na najwyższych szczeblach władzy i rządach populistów? Jeśli największą siłą Ameryki wcale nie jest jej konstytucja, ale jej słabości i sposób, w jaki umie się z nimi w publiczny sposób mierzyć i rozprawiać, czy możemy wnioskować, że i dzisiaj te same umiejętności pomogą jej wyjść na prostą i zmobilizować się do przeprowadzenia koniecznych reform? Marcin Firlej ma powody sądzić, że właśnie tak. 

W najnowszym odcinku Eliza Sarnacka-Mahoney i Jan Białostocki przyglądają się jednemu z najbardziej kontrowersyjnych mechanizmów amerykańskiego systemu władzy – 25. poprawki do Konstytucji USA – oraz pytaniu, czy i kiedy można uznać prezydenta za niezdolnego do sprawowania urzędu.

⚖️ Kto decyduje o „niezdolności” prezydenta?

Czy o zdolności do rządzenia decyduje stan zdrowia, zachowanie, a może polityczna ocena? Punktem wyjścia jest współczesna debata wokół wypowiedzi i działań Donalda Trumpa, które przez część polityków określane są jako niebezpieczne lub „oderwane od rzeczywistości”.

🏛️ Granice władzy wykonawczej i rola wiceprezydenta

Analizujemy, jak działa procedura z sekcji czwartej: dlaczego kluczową rolę odgrywa wiceprezydent USA i gabinet oraz czy mechanizm ten może być realnym zabezpieczeniem państwa – czy raczej politycznym narzędziem w walce o władzę.

🧠 Szaleństwo czy strategia?

W odcinku przyglądamy się argumentom pojawiającym się w debacie publicznej: od zarzutów o „mentalną niestabilność” po tezę, że kontrowersyjny styl komunikacji jest świadomą strategią polityczną.

🌍 Polityka, emocje i stabilność państwa

Czy ostre wypowiedzi i eskalacja konfliktów mogą być podstawą do uruchomienia konstytucyjnych mechanizmów? A może to niebezpieczny precedens, który mógłby zostać wykorzystany przeciwko każdemu prezydentowi?

W najnowszym odcinku Eliza Sarnacka-Mahoney i Jan Białostocki przyglądają się jednemu z najbardziej fundamentalnych pytań amerykańskiego systemu: kto właściwie jest obywatelem Stanów Zjednoczonych – i kto o tym decyduje. Punktem wyjścia jest seria spraw sądowych wokół rozporządzenia prezydenta Donald Trump, które podważa dotychczasowe rozumienie obywatelstwa z urodzenia.

⚖️ Obywatelstwo pod znakiem zapytaniaCzy wystarczy urodzić się na terytorium USA, by być obywatelem? A może – jak twierdzą niektórzy – potrzebny jest „realny związek” z państwem?

🏛️ Sąd Najwyższy i granice władzyAnalizujemy sprawy takie jak Trump v. CASA i Trump v. Barbara – i to, co mówią o roli sądów w blokowaniu decyzji władzy wykonawczej. Czy jeden sędzia może zatrzymać politykę całego państwa?

👶 „Anchor baby” – mit czy rzeczywistość?W odcinku przyglądamy się jednemu z najbardziej kontrowersyjnych pojęć w amerykańskiej debacie migracyjnej.

📜 Historia, która wracaOd Dred Scott v. Sandford po United States v. Wong Kim Ark – pokazujemy, jak spory sprzed ponad 100 lat wracają dziś w nowej odsłonie i dlaczego interpretacja konstytucji nadal jest polem ostrego konfliktu.

🌍 Imigracja, polityka i tożsamość państwaCzy spór o obywatelstwo to tak naprawdę spór o to, czym jest Ameryka? Kto należy do wspólnoty politycznej – i czy państwo może zmienić tę definicję?To rozmowa o konstytucji, władzy i granicach państwa – ale też o tym, jak prawo staje się narzędziem walki o tożsamość i przyszłość jednego z najważniejszych krajów świata.

W dzisiejszym odcinku Eliza Sarnacka-Mahoney rozmawia z profesorem Uniwersytetu Stanowego Ohio Dominikiem Stecułą, politologiem specjalizującym się w opinii publicznej oraz komunikacji w erze mediów społecznościowych i AI. Profesor Stecuła jest m.in. autorem książki pt. „Polish Americans Today” przedstawiającej najnowsze badania na temat Amerykanów polskiego pochodzenia.

Trudno nie być w szoku widząc sondaże poparcia republikański wyborców dla wojny w Iranie. Przeczy ono wszystkiemu, czego oczekiwali od Trumpa wynosząc go do władzy. Tylko, czy sondaże prawdę nam mówią? Czego się z nich nie dowiemy i dlaczego memifikcja i gamifikacja wojny w Iranie, choć zwiększa Białemu Domowi zasięgi, może go mocno kosztować w poparciu nawet ze strony, którą najbardziej chce do siebie przyciągnąć – elektoratu młodych.

Czy demokraci mogą odetchnąć z ulgą widząc rozłam na prawicy sygnowany wojenkami między wpływowymi prawicowymi podcasterami i influencerami? Nic bardziej błędnego. MAGA zacementował się jako ruch Trumpa i ci wyborcy pójdą za nim w przysłowiowy ogień. Reszta ukaże prezydenta i partię rządzącą, jeśli wojna będzie się przedłużać i wiązać z rosnącymi kosztami życia. Co nie znaczy jednak, że demokraci dostaną cokolwiek za darmo. To formacja wciąż cierpiąca na brak przywództwa, postrzegani jako partia Bidena i Harris, i mierząca się z backlashem przeciwko tamtej prezydenturze i kampanii. Największy błąd jaki mogą popełnić szukając pomysłów i rozwiązań na przyszłość? Walka tą samą, skrajnie polaryzującą i wymierzającą ciosy poniżej pasa bronią co Trump. Przestroga dotyczy również polityków republikańskich.

Życie polityczne w USA kształtują dziś dwa zjawiska. Po pierwsze wszystkie drogi prowadzą do Waszyngtonu nawet wtedy gdy nie muszą Po drugie nasila się fragmentaryzacja źródeł przekazu, z których, jako wyborcy, czerpiemy wiedzę i informacje. Dotyczy to szczególnie młodego pokolenia i dotyczy wyborców obu stron politycznego spektrum jednakowo. Mija era widzów FoxNews i CNN. Co je zastępuje i w jaki sposób? A może najważniejsze jest tu jeszcze co innego? Sondaże nie pokazują nam kluczowej rzeczy: ilu Amerykanów w ogóle interesuje się polityką i jest z nią na bieżąco. Te liczby mogą szokować. Stare hasło „wyborcza mobilizacja” bynajmniej więc się nie zużyło, nawet w czasach, gdy jesteśmy wszyscy jesteśmy tak mocno online.

W najnowszym odcinku Eliza Sarnacka-Mahoney zaprasza na rozmowę z Sergiuszem Zgrzebskim: mieszkańcem Chicago, dziennikarzem związanym z polonijnym radiem oraz telewizją Polvision, muzykiem, nauczycielem i wykładowcą, a także świeżo wybranym delegatem Partii Demokratycznej w 22. okręgu wyborczym Wayne (dzielnica Chicago) w hrabstwie DuPage w stanie Illinois.

Rok temu Sergiusz Zgrzebski wyjaśniał w #BiegunachAmeryki, co motywowało Polonię amerykańską do głosowania na Donalda Trumpa i jak oceniała ona pierwsze miesiące jego drugiej prezydentury. Jak jednak wyglądają te nastroje dzisiaj? Jak liczna jest rzesza tych, którzy doznali rozczarowania i za co dzisiaj punktują amerykańskiego prezydenta? Czy polsko-amerykańskich zwolenników MAGA bardziej szokuje polityka imigracyjna – o której rok temu myśleli, że nie będzie ich dotyczyć - czy raczej kwestie bardziej „przyziemne”, pragmatyczne: stan portfela, wysokość czynszu i rat kredytu, rynek pracy, ceny paliwa. Czy znaczenie dla religijnej części Polonii ma fakt, że Trump wywołał w Iranie wojnę, której mocno przeciwstawia się Papież Leon XIV? Czy ci, którzy doświadczyli życia w komunizmie dostrzegają w funkcjonowaniu obecnych służb bezpieczeństwa w USA działań pracy PRL-owskiego reżimu? W odpowiedziach na te pytania gość podcastu opowiada jednocześnie o wymiernych skutkach ekonomicznej i imigracyjnej polityki ostatniego roku dla Chicago i jego mieszkańców.

Patrząc w najbliższą przyszłość USA nie brak powodów do niepokoju. Są sygnały, że w zbliżających się wyborach połówkowych (midterms) Demokraci mogą odbić przynajmniej jedną izbę Kongresu. I że być może stanie się to dzięki nowemu „gatunkowi” demokratycznych polityków z konserwatywnych stanów. Takich jak głęboko religijny lecz postępowy społecznie pastor z Teksasu James Talarico. Najpierw jednak Amerykanie muszą zadbać o to, by do tych wyborów w ogóle doszło. 

Z drugiej strony rośnie pokolenie młodych, którym dojmująco brakuje obywatelskiej edukacji, dobrych wzorów i zwłaszcza mentorów pomagających im lepiej nawigować po skomplikowanym świecie współczesnego przekazu politycznego. Jeśli pozostawimy ich samych sobie ryzykujemy, że będą grawitować ku ludziom pokroju Nicka Fuentesa, którzy po śmierci Charliego Kirka agresywnie ten elektorat zagospodarowują otwarcie promując rasizm, suprematyzm, faszyzm i jeszcze większym populizm niż ten w wydaniu Trumpa. W chwili obecnej równie krytyczna co walka o rozłożenie sił w Kongresie, jest bowiem nasilająca się w Ameryce walka o schedę po Trumpie. Zagrożenie, że mogą ją przejąć radykałowie i ekstremiści jakich nie widziano tu od dziesiątek łat jest realne i rośnie.

W najnowszym odcinku Eliza Sarnacka-Mahoney i Jan Białostocki przyglądają się reakcji Stanów Zjednoczonych na atak Iranu – i temu, co ta reakcja mówi o dzisiejszej polityce w Waszyngtonie. Choć na pierwszy rzut oka chodzi o decyzje militarne i bezpieczeństwo narodowe, w tle coraz wyraźniej widać idee religijne, które przenikają do języka i myślenia części amerykańskiej elity politycznej.

⚡ Jak Ameryka reaguje na atak Iranu?

Czy mamy do czynienia z klasyczną odpowiedzią państwa na zagrożenie, czy raczej z konfliktem, który w części debaty publicznej zaczyna być opisywany w kategoriach cywilizacyjnych – a nawet religijnych?

✝️ Religia i polityka bezpieczeństwa.

W odcinku analizujemy, jak w ostatnich latach w USA rośnie wpływ środowisk określanych jako chrześcijański nacjonalizm – ruchu przekonanego, że Stany Zjednoczone są szczególnym narodem o religijnej misji. Jak ta wizja świata wpływa na sposób mówienia o wojnie, Bliskim Wschodzie i roli Ameryki w świecie?

🛡️ Pete Hegseth i język „krucjaty”.

Jedną z postaci tej debaty jest sekretarz obrony Pete Hegseth – polityk, który w swojej książce American Crusade opisywał współczesną politykę jako walkę o przetrwanie zachodniej cywilizacji. Czy taka retoryka to tylko metafora polityczna, czy znak głębszej zmiany w myśleniu o wojnie i roli USA?

📚 Dominionizm, rekonstrukcjonizm i „Boży plan dla Ameryki”.

Rozmawiamy także o ideach, które dla wielu Europejczyków brzmią egzotycznie, ale w USA mają wpływy: dominionizmie, chrześcijańskim rekonstrukcjonizmie i przekonaniu, że państwo powinno być prowadzone zgodnie z chrześcijańską wizją świata. Jak te idee przenikają do polityki – od ruchów religijnych po projekty takie jak Project 2025?

🌍 Bliski Wschód i proroctwa.

Dlaczego dla części amerykańskich ewangelikalnych chrześcijan konflikty z Iranem czy sytuacja Izraela mają także wymiar teologiczny? I czy religijna interpretacja wydarzeń geopolitycznych może wpływać na realne decyzje polityczne?

W najnowszym odcinku Eliza Sarnacka-Mahoney i Jan Białostocki przyglądają się reakcji amerykańskiego społeczeństwa na atak na Iran — i temu, jak wojna zmienia nie tylko politykę zagraniczną, ale też język, instytucje i granice władzy.Na pierwszy rzut oka wszystko wygląda jak klasyczna operacja militarna. Ale im dłużej trwa konflikt, tym więcej pojawia się pytań: kto naprawdę decyduje o wojnie, jak państwo komunikuje ją społeczeństwu i dlaczego nawet w Kongresie trudno usłyszeć jedno słowo — „wojna”.📌 Operacja czy wojna?Dlaczego politycy w Waszyngtonie unikają nazywania konfliktu z Iranem wojną — i jakie znaczenie prawne oraz polityczne ma to jedno słowo? Czy to tylko semantyka, czy sposób na obejście konstytucyjnej roli Kongresu?📌 America First kontra rzeczywistośćCzęść środowiska MAGA mówi o zdradzie obietnic: miało nie być nowych wojen na Bliskim Wschodzie. Skąd więc nagła eskalacja i dlaczego konflikt z Iranem wywołuje tak silne pęknięcia wewnątrz obozu Trumpa?📌 Polityka, media i społeczne reakcjeDlaczego część Amerykanów popiera działania militarne, a inni widzą w nich powtórkę z „wiecznych wojen”? I jak w czasie konfliktu zmienia się debata publiczna — od telewizji po internetowe ruchy polityczne?

W najnowszym odcinku Eliza Sarnacka-Mahoney i Jan Białostocki przyglądają się orędziu Donalda Trumpa o stanie państwa — i sprawdzają, co naprawdę kryje się za słowami o „uczciwych wyborach”, „ratowaniu demokracji” i „porządkowaniu systemu”.

🗣️ Orędzie jako narzędzie władzy

Które fragmenty State of the Union były faktami, które półprawdami, a które czystą narracją?

📜 SAVE Act i SAVE America Act — co naprawdę zmieniają

Dowód obywatelstwa, wymiana danych z DHS, restrykcyjne ID wyborcze.

Czy to techniczne „uszczelnienie systemu”, czy fundamentalna zmiana reguł gry?

🗳️ Make Elections Great Again

Jak MEGA redefiniuje pojęcie „uczciwych wyborów”?

Dlaczego federalne ujednolicanie zasad przez prawicę stoi w sprzeczności z hasłem „praw stanów”?

I czemu Ohio jest tu nieprzypadkowym punktem odniesienia?

👩‍⚖️ Prawo, które wybiera wyborców

Kogo nowe regulacje dotkną najbardziej: kobiety zmieniające nazwiska, młodych, osoby mobilne, wyborców bez paszportów?