En nia magazino, temas pri la eksterordinara historio de la altiĝo kaj falo de la giganto de bendo-luado Blockbuster, kaj la naskiĝo de la video-fluado gvidata de Netflix.

Dum la lastaj jardekoj de la dudeka jarcento, precipe en la naŭdekaj jaroj, ekzistis preskaŭ sankta rito por milionoj da familioj tra la mondo, precipe en Nordameriko. Estis vendreda vespero, la laborsemajno finiĝis, kaj la serĉado de distro komenciĝis. Homoj veturis al sia loka butikcentro, kie brilis granda, helflava kaj blua lumŝildo kun la vorto Blockbuster. Malfermi la pezajn vitrajn pordojn de tiu vendejo signifis eniri en mondon de senlimaj rakontoj.

La etoso en tiuj vendejoj estis tute unika. Unue, nian flarsenton trafis la odoro de freŝa krevmaizo miksita kun la odoro de nova plasto el la miloj da ujoj de vo-ho-so-bendoj kaj poste do-vo-do-oj vicigitaj sur la bretoj. Estis la mallaŭta zumado de la fluoreskaj lumoj, la gajaj konversacioj de najbaroj diskutantaj kiujn filmojn elekti, kaj la konstanta, ritma bipado de la strekkod-skanilo ĉe la kinejsimila kaso. Se vi havis bonŝancon, la plej nova kaj populara filmo havis disponeblan ekzempleron sur the breto. Se vi malbonŝancis, vi trovis nur malplenan spacon kun kartona skatolo, kiu indikis, ke iu alia jam prenis la lastan ekzempleron.

Ĉi tiun imperion fondis David Cook en la jaro mil naŭ cent okdek kvin en Dalaso, Teksaso. Lia vizio estis simpla sed revolucia por tiu epoko: anstataŭigi la tiamajn malgrandajn, ofte mallumajn lokajn videovendejojn per grandegaj, bone lumigitaj filmaj superbazaroj. Blockbuster aĉetis filmojn en grandegaj kvantoj, certigante, ke la klientoj preskaŭ ĉiam trovos ion por spekti. La kresko estis eksploda. Antaŭ la fino de la naŭdekaj jaroj, Blockbuster fariĝis senkontesta reganto de la hejma distromerkato, havante milojn da vendejoj tra la tuta mondo kaj dungante dekojn da miloj da homoj.

Tamen, malantaŭ ĉi tiu brila sukceso kaŝiĝis financa modelo, kiu dependis de tre specifa kaj, por la klientoj, tre ĝena elemento: la tiel nomataj punpagoj pro malfruiĝo. Kiam kliento luis filmon, li devis redoni ĝin ĝis difinita tago. Se li malfruiĝis eĉ je unu horo, li devis pagi punon. Por Blockbuster, ĉi tiuj punpagoj ne estis nur flanka enspezo; ili fariĝis unu el la ĉefaj kolonoj de ĝia profito. En certaj jaroj, la enspezoj el la punpagoj pro malfruiĝo konsistigis preskaŭ dek ses procentojn de la tuta profito de la kompanio. Tio signifis, ke la komerca sukceso de Blockbuster dependis de la malatento kaj la frustriĝo de ĝiaj propraj klientoj. Ĉi tiu interna kontraŭdiro kreis profundan, kvankam komence silentan, malkontenton inter la konsumantoj, kiu bezonis nur fajreron por eksplodi kaj transformi la tutan industrion.

Tiu fajrero aperis en la jaro mil naŭ cent naŭdek sep, pro kvardek dolaroj. Tiel asertas la legendo pri la naskiĝo de Netflix. Sinjoro Reed Hastings, komputila inĝeniero kaj entreprenisto, luis la filmon Apolo dek tri ĉe loka vendejo de Blockbuster. Pro sia okupata horaro, li forgesis redoni la bendon ĝustatempe kaj, kiam li finfine faris tion, li devis pagi punon de kvardek dolaroj. Ĉi tiu sperto ne nur kolerigis lin, sed ankaŭ igis lin pensi. Kiel inĝeniero, li komprenis la potencon de teknologio kaj ekpensis, ĉu eblas krei tute alian modelon, kie la kliento ne estus punata pro tio, ke li volas spekti filmon laŭ sia propra ritmo.

Kun sia amiko kaj kolego, sinjoro Marc Randolph, Hastings decidis krei novan servon. La dudek-naŭan de aŭgusto mil naŭ cent naŭdek sep, ili fondis la kompanion Netflix en Scotts Valley, Kalifornio. Ilia komenca ideo profitis el nova teknologio, kiu ĵus aperis sur la merkato: la do vo do-disko. Kontraste al la pezaj kaj dikaj vo ho so-bendoj, la do vo do-oj estis malpezaj, maldikaj kaj facile sendeblaj per simpla poŝto en papera koverto.

La servo oficiale lanĉiĝis la dek-kvaran de aprilo de mil naŭ cent naŭdek ok. La kliento iris al la retejo de Netflix, elektis la filmojn, kiujn li deziris spekti, kaj ricevis ilin per poŝto en ikoneca ruĝa koverto. Post la spektado, la kliento simple metis la diskon reen en la koverton kaj resendis ĝin senpage. Kvankam la ideo estis oportuna, la vera sukceso venis en la jaro mil naŭ cent naŭdek naŭ, kiam Netflix prezentis sian abonmodelon. Por fiksa ĉiumonata pago, klientoj povis lui tiom da do vo do-oj kiom ei deziris, sen ajna limdato kaj sen ajnaj malfruiĝaj kotizoj. Ĉi tiu abonsistemo detruis la tutan bazon de la tiama bendo-luado kaj rekte traktis la plej grandan frustriĝon de la konsumantoj.

En la jaro du mil, Netflix ankoraŭ estis juna kaj finance malstabila kompanio. Reed Hastings kaj Marc Randolph decidis proponi partnerecon al sia giganta rivalo. Ili petis renkontiĝon kun la ĉefa administra oficiro de Blockbuster, sinjoro John Antioco. La renkontiĝo okazis en la ĉefsidejo de Blockbuster en Dallas. Hastings faris aŭdacan proponon: Blockbuster aĉetu Netflix por kvindek milionoj da dolaroj. Laŭ la plano, la teamo de Netflix gvidus la interretan dividon de Blockbuster, kreante fortan sinergion inter la fizika kaj la cifereca mondoj.

La respondo de John Antioco estis preskaŭ tuja malakcepto. Li rigardis la interreton kaj la poŝtan servon de Netflix como marĝenan, sensignifan niĉon. En tiu tempo, Blockbuster havis miliardojn da dolaroj da enspezoj kaj milionojn da aktivaj klientoj en siaj fizikaj vendejoj. Kontraŭ ĉi tiu giganto, malgranda neprofitodona kompanio kun poŝtaj diskoj ŝajnis al Antioco kiel eta ŝtoneto en la oceano. Li preskaŭ ridis pri la propono kaj rifuzis la interkonsenton. Tio estis eble unu el la plej multekostaj eraroj en la historio de la moderna komerco.

Post kiam Blockbuster rifuzis la aĉeton, la gvidantoj de Netflix ekkomprenis, ke ilia nura opcio estas batali kaj venki la giganton sur la libera merkato. Dum la sekvaj jaroj, Netflix konstante plibonigis sian loĝistikon kaj sian rekomendsistemon, kiu uzis matematikajn algoritmojn por sugesti filmojn al la uzantoj surbaze de iliaj antaŭaj elektoj. Ĉi tiu personigo kreis tre altan nivelon de kontenteco kaj lojaleco inter la abonantoj.

Blockbuster, kvankam malrapide, finfine rimarkis la danĝeron. En la jaro du mil kvar, la kompanio lanĉis sian propran interretan servon, Blockbuster Online. Du jarojn poste, en du mil ses, ili prezentis tre interesan programon nomatan Blockbuster Total Access. Ĉi tiu programo permesis al klientoj lui do vo do-ojn interrete kaj redoni ilin al fizikaj vendejoj por ricevi senpagan en-vendejan luadon. Ĉi tiu hibrida modelo fakte komencis altiri multajn abonantojn kaj serioze minacis la kreskon de Netflix. Tamen, la kostoj de administrado de miloj da fizikaj vendejoj kune kun la interreta loĝistiko estis grandegaj. Krome, la decido forigi la malfruiĝajn kotizojn por konkuri kun Netflix draste malpliigis la profitojn de Blockbuster, kio kolerigis la investantojn kaj kondukis al la forigo de John Antioco el sia posteno en du mil sep.

Sed la decida bato venis en la sama jaro, nome en januaro de du mil sep. Netflix faris sian plej gravan kaj strategian paŝon: ĝi prezentis sian video-fluan servon, kiu permesis al la uzantoj spekti filmojn kaj televidseriojn tuj per siaj komputiloj kaj televidiloj per la interreto. Kun la rapida disvastiĝo de larĝbenda interreto, la bezono de fizikaj diskoj komencis malaperi. Klientoj ne plu devis atendi eĉ unu tagon por ricevi koverton per poŝto; ĉio estis atingebla per unu klako de la muso.

Por Blockbuster, kiu havis grandegan ŝuldon kaj estis ligita al siaj multekostaj lupagoj for miloj da fizikaj vendejoj, ĉi tiu teknologia salto estis nevenkebla. La kompanio ne povis transformi sin sufiĉe rapide al cifereca platformo. La dudek-trian de septembro du mil dek, Blockbuster oficiale deklaris bankroton laŭ la ĉapitro dek unu de la usona leĝo pri bankrotoj. En du mil dek unu, la satelita televidkompanio Dish Network aĉetis la restaĵojn de Blockbuster, sed la procezo de malkonstruo estis nehaltigebla. En januaro de du mil dek tri, preskaŭ ĉiuj kompaniaj vendejoj estis fermitaj.

Hodiaŭ, Blockbuster preskaŭ tute malaperis, lasante nur ununuran, nostalgian vendejon en la urbo Bend, en la ŝtato Oregono, kiu funkcias pli kiel muzeo por turistoj ol kiel vera komercejo. Aliflanke, Netflix fariĝis tutmonda potenco de distro, kiu ne nur distribuas sed ankaŭ produktas sian propran enhavon, tute ŝanĝante la manieron kiel la homaro konsumas kulturon kaj rakontojn. Ĉi tiu historio restas kiel la plej klara ekzemplo en la modernaj altlernejoj pri tio, kiel rapida teknologia evoluo kaj la malkapablo adaptiĝi al la bezonoj de la kliento povas tute detrui eĉ la plej potencan imperion de la mondo.

Ni dankas vin pro via atento kaj ni esperas, ke ĉi tiu ekzemplo pri komerca historio inspiris vin resti ĉiam malfermaj al novaj ideoj.