BOBcast

Wie met name de eerste, onmiskenbaar deels autobiografische, romans van Daan Heerma van Voss leest, zal niet echt opkijken van de aanwezigheid van Dylan in het universum van de protagonisten. Die hoofdpersonen immers hebben niet zelden het gevoel net iets naast de werkelijkheid te staan en bezien ook zichzelf van buitenaf, zou je kunnen zeggen. En trouwens: werd de jonge schrijver van die boeken destijds niet ook gebombardeerd tot ‘stem van een generatie’? Genoeg reden, kortom, om de ongewilde stem van die andere generatie, en die andere buitenstaander, luid te laten klinken. Zo luid en nadrukkelijk als hij al sinds diens dertiende klinkt in de kamer van Daan Heerma van Voss.

En weer legt een leraar Engels, halverwege de jaren zeventig onverwacht een plaat op een platenspeler in de klas. En knauwt er een zeurende stem door het lokaal. Maar een vijftienjarig meisje wordt meteen gegrepen, daar op het Hervormd Lyceum Zuid in Amsterdam. En hoewel de punk de herinnering aan de openbarende verzen van de jonge Dylan al gauw zou doen vervagen, misschien is het toch niet teveel gezegd wanneer we een deel van dichter Diana Ozon daar geboren laten worden. En trouwens, dat Bob de Moeder van de Punk, Patty Smith, naar Stockholm stuurde om zijn Nobelprijs op te halen, was dat niet ook een punky statement? Diana Ozon in de BOBcast.

Judy Blank en Yorick van Norden bewegen zich in de hoogste regionen van de Nederlandse singer-songwriters-scene, met respectievelijk twee in Nashville opgenomen albums en regelmatige aanwezigheid in het Amerikaanse tourcircuit voor Judy Blank en een inmiddels vier albums tellend oeuvre waarvoor Yorick van Norden in 2019 een Edison-nominatie mocht verwelkomen.

En behalve hun grote muzikale talent delen zij nog iets: een diepe liefde voor de songschrijver de zanger en de muzikant Bob Dylan. Die liefde mondde uit in het avondvullende programma ´Bob Dylan, de songs, de mythe´, waarin zij, ondersteund door de No Direction Home-band het verhaal en de songcatalogus van Dylan doornemen.

Ook dat feestje werd door het Corona-ding vooralsnog danig in de wielen gereden, maar voor het voorjaar zijn alweer optredens gepland. En gelukkig is er ook de BOBcast.

Een kerstuitzending zonder Bijbelse referenties is natuurlijk geen kerstuitzending. Maar ook als het geen christelijke feestdag was, zou Jos de Putter, gelauwerd documentairemaker, hebben moeten wijzen op de toch vrij onverklaarbare profetische gaven van Bob Dylan.

Niet om het een of ander, maar leg maar eens uit hoe iemand op 11 september 2001 een plaat uit kan brengen die begint met een nummer dat maar al te zeer van toepassing lijkt op de dramatische gebeurtenissen van die dag. Laten we het zo zeggen: een ongewoon scherp gevoel voor de tijdgeest kan Bob niet ontzegd worden. Het draagt bij aan de mythe, die heeft geleid tot deels misschien wel al té fanatieke volgers, over wie De Putter een indringende documentaire maakte. En die kerstplaat? Daar moeten we toch nog maar eens heel goed naar luisteren.

‘Who is Arie’, vroeg Dylan, toen zijn content-manager Jeff Rosen hem vroeg een elpee van opdracht en handtekening te voorzien voor Arie de Reus te Eefde, Nederland. ‘The guy with all the hard-copy’s’, zei Rosen en Bob pakte zijn viltstift. Want inmiddels was, begin deze eeuw, de faam van Dylan-verzamelaar Arie de Reus, 67, gepensioneerd huisarts, ook op het hoofdkantoor van de Bob Dylan Music Company doorgedrongen.

Wat sinds de jonge Arie ‘Like a Rolling Stone’ hoorde met obsessieve gedrevenheid is opgebouwd, is zo omvangrijk, dat het Dylan-kamp zélf er soms iets zoekt, en vindt, wat het niet meer heeft. Het puilt, zo krankzinnig geordend als het ook is, uit de zolderkamers van dat huis onder de rook van Zutphen. Waar Lars Hulshof en Chris Kijne de meesterverzamelaar spraken.

‘Het antwoord mijn vriend, waait vluchtig in de wind. Het antwoord waait vluchtig in de wind’. Zo. Doe het maar eens. ‘Michelle’ vertalen. Of ‘Yesterday’. Of ‘Blowin’ in the Wind’. Zo’n teks die in graniet gehouwen is. Robbert-Jan Henkes en Erik Bindervoet deden het allemaal: het verzameld werk van zowel The Beatles als - op ‘Rough and Rowdy Ways’ na - dat van Dylan omkatten in zingbaar Nederlands.

Dus wie kan ons beter vertellen hoe ze nou eigenlijk in elkaar zitten, die teksten van Dylan. En wat dat zegt over zijn talent. En hoe moeilijk is dat, Dylan vertalen? Sleutelwoord daarbij in deze BOBcast met Erik Bindervoet: paniek!

Zet hem aan over Dylan, en Lucky Fonz III, dichter en singer-songwriter, filosoof en taalgeleerde, is zomaar niet uitgepraat. Als student al dook hij diep in de Dylanologie, de verklarende Dylan-kunde, waarvan het object zijn grote inspirator is.

Hij schreef zijn scriptie over de maner waarop Dylan zelf , in zijn Chronicles, op zijn werk reflecteert. In de bespreking van die scriptie waren we de vorige keer, na ruim een uur spreken, terecht gekomen. En via die scriptie in de Invisible Republic, het mythische oord waar Dylan rondzwerft tussen de Amerikaanse archetypen die het oude muziekrepertoire bevolken. Met liefde, moord en doodslag. Laat u andermaal aan de hand nemen door Lucky Fonz III.

Hij schept er niet over op, maar hij zóu als levende Dylan-jukebox op kunnen treden, want ieder nummer zit in zijn hoofd. En dat hoofd zit ook boordevol gedachten over Dylan, al sinds zijn jeugd en al helemaal sinds hij met een lijvige scriptie afstudeerde op de popjournalistiek aan de hand van de manier waarop er over Dylan geschreven werd. Zó vol zit dat hoofd, dat het gesprek niet in één podcast past. Dus hier is deel 1 van de BOBcast met dichter-zanger en Dylan-denker Lucky Fonz III.

Zondag 25 oktober verschijnt de elfde aflevering van de BOBcast, met als gast singer-songwriter Lucky Fonz III. Hier als voorproefje alvast misschien wel het bekendste nummer van Dylan, Blowin' in the Wind, in de vertaling van Robbert-Jan Henkes en Erik Bindervoet: ‘Vluchtig in de wind’.

Hij organiseerde 33 concerten van Bob Dylan in Nederland, te beginnen met het grootste ooit, 23 juni 1978 in de Rotterdamse Kuip, voor 52.000 mensen. En hij heeft alle concerten zelf ook gezien.

Dus als er iemand is die ons kan vertellen hoe Dylan zich heeft ontwikkeld als podiumartiest, hoe gewild zijn concerten de afgelopen jaren waren, wat er komt kijken bij het organiseren van een Dylan-concert, hoe diens organisatie in elkaar zit en hoe hij ís, Bob, achter de schermen - of, nou ja, dat laatste misschien wat minder - dan is het voormalig Mojo-directeur Leon Ramakers. En dat doet hij, vertellen, een uur lang, in deel 10 van de BOBcast.