Deautomatiseren. Toen techniekfilosoof Miriam Rasch die term weer gebruikte, leefde ze direct op. Want deautomatiseren, vertelde ze, is misschien wel dé tegenbeweging die we nodig hebben.

‘In je werk kan het gebruik van technologie enorm overheersend zijn. Je hebt het vaak te doen met de systemen die er zijn. Juist dan is het waardevol om daar elke keer weer opnieuw naar te kijken en erover na te denken. Is deze technologie nodig? Willen we dit? Is het belangrijk om te doen? En wat zou er gebeuren als ik dit niet doe? Want te vaak wordt technologie enkel ingezet om het kan, niet omdat het nuttig is, zoals reply-to-all- mails. Door dat automatische gedrag te deautomatiseren, kunnen we gezamenlijk voor grote veranderingen zorgen.’

• Bekijk en beluister hier alle podcasts

Met de Tweede Kamerverkiezingen in zicht, mocht haar digitale geweten niet ontbreken. Barbara Kathmann (GroenLinks-PvdA) ziet namelijk bij alle departementen digitale ongelukken gebeuren.

‘Mensen worden daardoor vermorzeld, zoals bij sociale zaken. Daarom moet er een minister van digitalisering komen, met een eigen departement en een zak geld. Die minister moet ministerie-overstijgend verantwoordelijk worden voor alle digitale systemen bij de overheid en de uitvoerders.’

Ook moet deze minister volgens Barbara een investeringsagenda neerleggen voor digitale autonomie.

‘Doen we dat, dan gaan alle politieke partijen zich ook interesseren voor de commissie digitale zaken, want daar zit macht en geld.’

Laura de Vries is juridisch onderzoeker bij de Open Universiteit en het wetenschappelijk bureau van D66. Zij kan als geen ander uitleggen hoe digitalisering op een goede manier kan landen bij de overheid.

‘Bij gemeenteraadsleden leeft heel erg de angst om achter te blijven met de inzet van technologie. Maar dat mag geen reden zijn om in te zetten op digitalisering en daarin China en de VS te volgen. We moeten juist zelf ontdekken hoe bijvoorbeeld AI past bij onze wetgeving en wat voor samenleving we willen. Betrek daarom burgers bij die ontwikkeling, zodat digitalisering die aansluit op de uitdagingen van bewoners. Denk aan het geautomatiseerd in kaart brengen van waar de stad te warm voor burgers is, en er dus bomen geplant moeten worden.’

In deze eerste aflevering spreekt Inge Janse met Roland van der Heijden, de Chief Citiverse Officer bij de gemeente Rotterdam. Hij stelt dat digitalisering maar weinig aandacht krijgt vanuit de politiek.

‘Zij houdt zich vooral bezig met de problemen van hier en nu, parkeerplaatsen die verdwijnen, bomen die erbij moeten. Ook op landelijk niveau hebben slechts een staatssecretaris voor digitale zaken, zonder eigen ministerie. Dat is een excuustruus, want daardoor hoeven de andere ministeries hier niet meer mee bezig te zijn. Hopeloos. Digitalisering is nu nog een kans, maar wacht je te lang, dan wordt het een bedreiging. Dat kun je onze bevolking niet aandoen.’

"Zijn wij er om mensen hun weg te laten vinden in de digitale overheid of de steeds complexer wordende maatschappij?"

Bibliotheken hebben zich ontwikkeld van plekken waar boeken worden uitgeleend tot 'huiskamers van de stad' waar mensen elkaar ontmoeten en onder andere hun digitale vaardigheden kunnen ontwikkelen. En dat is ook hard nodig want de overheid en de maatschappij als geheel digitaliseren steeds verder. Hoe probeert de bibliotheek digitale geletterdheid te bevorderen? En welke uitdagingen en dilemma's brengt dat met zich mee voor de bibliotheken?

We praten in deze podcast over die veranderende rol van bibliotheken met prof. dr. Frank Huysmans, bijzonder hoogleraar informatiesamenleving aan de Universiteit van Amsterdam, dr. Annemarie Samuels, universitair hoofddocent aan de Universiteit Leiden, en Stephanie Kuijper, opgavemanager basisvaardigheden bij de Koninklijke Bibliotheek.

** Meer informatie **

Giest S.N. & Samuels A. (2022), Administrative burden in digital public service delivery: The social infrastructure of library programs for e-inclusion, Review of Policy Research

Broersma, M. et al. (2022), Eindrapportage: Digitale geletterdheid in de bibliotheek: Bevordering van digitale inclusie en participatie.

Op 16 maart mogen we stemmen voor de gemeenteraad. Maar let zij ook op de rol van technologie in de stad? Dat bespreken we met Dennis Tak van PvdA Rotterdam en Tim de Boer van de Haagse Stadspartij. Daarnaast vertellen Bold Cities-onderzoekers Miyabi Babasaki en Jiska Engelbert over hun onderzoek naar welke plek technologie heeft in de gemeenteraad. “Je ziet vanaf het begin de aanname dat we mee moeten in de digitalisering en dat we een behoefte hebben aan slimme steden.”

Teaser voor de derde editie van BOLDcast

“Panden in de digitale werkelijkheid moet je óók onderhouden”

Monique Arkesteijn onderzoekt voor het Leiden-Delft-Erasmus Centre for BOLD Cities hoe data hulpdiensten zoals de brandweer kunnen helpen bij een crisis. Hoeveel mensen zijn er in het gebouw, en waar bevinden zij zich? Om daarachter te komen, wil Monique zoveel mogelijk databronnen van zo’n gebouw op elkaar leggen, zoals van mobiele telefoons, wifi-punten, koffiemachines, ingangspoortjes en liften.

Samen met officier en kennisregisseur Maurice de Beer van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond vertelt Monique in gesprek met Inge Janse hoe die aanpak werkt - en tegen welke problemen je daarbij aanloopt. Want waar bevinden al die data zich precies en hoe vind je een balans tussen volledigheid en privacy? Dat hoor je in deze editie van BOLDcast, de podcast van het Centre for Bold Cities.

Links

Social distancing. Dat is misschien wel hét woord van het jaar. Data kan daarbij helpen, want via digitale druktemeters kun je mensenmassa’s mijden en veilig de stad doorkruisen. Zo heb je SpotRotterdam, een online app die laat zien hoe druk het in de stad is. Maar het kan er óók voor zorgen dat je je ongewenst voelt in je eigen woonplaats. Hoe oké is dat eigenlijk, zo’n datagedreven slimme app?

Daarover praat journalist Inge Janse in BOLDcast met Jiska Engelbert, Frank Vieveen en Adriaan van der Giessen. Jiska doet bij de Erasmus Universiteit Rotterdam onderzoek naar onder meer smart cities. Frank en Adriaan werken allebei bij de gemeente Rotterdam aan smart cities: Frank als Programmamanager en Adriaan als Projectmanager.

Liever lezen? Op de website van BOLD Cities vind je de podcast als uitgeschreven interview!

Teaser voor de tweede editie van BOLDcast