Bouwen Met Vertrouwen

Bouwen met Vertrouwen, de podcast van Vereniging Presolve, het Expertisecentrum voor Geschillenvrij Bouwen. Opgenomen op 16 september 2026 aan de TU Delft.

Host Arent van Wassenaer opent met drie feiten. Er is een onderhoudsachterstand aan infrastructuur van tientallen miljarden. De Lelylijn past niet in de MIRT-systematiek. En Rijkswaterstaat heeft al jaren geen nieuwe DBFM aanbesteed. De vraag: is publiek-private samenwerking de oplossing?

Daarover spreekt hij met Jan van Schoonhoven, voormalig directeur PPS bij Rijkswaterstaat en nu adviseur in Saoedi-Arabië, en Leon Hombergen, universitair docent TU Delft en adviseur bij Rijkswaterstaat.

Leon zag bij Delfland dat de PPS voor rioolwaterzuivering Harnaschpolder goed werkt, maar ongeveer twee keer zo duur is per kubieke meter als een vergelijkbare installatie in Amsterdam. In Engeland zag hij DBFM-contracten verstenen: 25 jaar vast en weinig flexibel. Zijn pleidooi: de overheid leent goedkoop, dus activeer investeringen en financier via een Waterschapsbank-achtige route.

Jan kijkt anders. Rijkswaterstaat beheert zo'n 650 miljard aan assets, maar kijkt er volgens hem niet als investeerder naar. Voor instandhouding is jaarlijks 5,7 miljard nodig tegenover een begroting van 3,7 miljard. “Lenen is duurder, maar huren is nog steeds veel duurder. Dus koop je nu het huis.”

Bij de Merwedebrug komen de lijnen samen. Jan stelt dat de afsluiting circa een half miljoen euro schade per dag veroorzaakt en niet onverwacht had mogen komen: “Je wordt wakker op een maandagochtend en de brug is niet meer goed. Dat kan niet als je een professioneel asset manager bent.” Leon vergelijkt de begrotingslogica met Klarna: “Je schuift de kosten alleen maar vooruit.” Beiden zien hetzelfde probleem in het MIRT: alles moet vooraf gedekt zijn, waardoor grote projecten moeilijk van de grond komen.

Dan volgt de wending. Jan beschrijft hoe in Saoedi-Arabië ook wordt gekeken wat een aannemer moet verdienen: meer risico, maar ook meer beloning. “Dan heb je veel minder geschillen.” Leon valt hem bij: goede samenwerking vraagt om win-win en een nette boterham voor de aannemer.

Het verschil zit vooral in urgentie. Jan ziet een groeiende achterstand; Leon wil voorkomen dat straks veel budget vastzit in oude PPS-contracten. Jan besluit met een knipoog: “Leon en ik moeten een nieuwe partij oprichten. Nederland Vooruit met Infrastructuur.”

Waar zit het geschillenvrij bouwen?

Deze aflevering gaat over een potentieel nationaal geschil: tussen een overheid die noodzakelijke investeringen niet gefinancierd krijgt en de gebruikers van infrastructuur.

Vier aanwijzingen: denk als asset manager in plaats van kasbeheerder; beloon aannemers voor hun risico; wees transparant over wat infrastructuur kost én oplevert; en bouw op eigenaarschap, dialoog en empathie.

Quotes om mee te nemen

“Transparantie aan beide kanten. Transparantie in wat kost infrastructuur en wat levert het op.” – Jan van Schoonhoven

“Een drieslag. Eigenaarschap voor die assets, dialoog, samen zoeken naar oplossingen, en empathie tussen de partijen.” – Leon Hombergen

“Net alsof je koopt bij Klarna: je schuift de kosten alleen maar vooruit.” – Leon Hombergen

“We doen meer risico naar de private sector, maar we belonen ze er ook meer voor. En dan heb je veel minder geschillen.” – Jan van Schoonhoven

Gasten

Jan van Schoonhoven was directeur PPS bij Rijkswaterstaat, werkte internationaal aan PPS en adviseert nu het National Center for Privatization and PPPs in Saoedi-Arabië.

Leon Hombergen is universitair docent TU Delft en adviseur bij Rijkswaterstaat. Eerder werkte hij bij de Britse Highways Agency en Delfland.

Host

Arent van Wassenaer, oprichter van Vereniging Presolve.

Full disclosure

Arent kent Jan uit zijn tijd bij Rijkswaterstaat. Met Leon geeft hij cursussen voor het Instituut voor Bouwrecht.

Luisteren

Beluister Bouwen met Vertrouwen via je favoriete podcastplatform.

#BouwenMetVertrouwen #Infrastructuur #PPS #DBFM #GeschillenvrijBouwen

In deze 40e aflevering spreekt host Arent van Wassenaer met een bijzonder vader-zoon-duo: prof. mr. M.A.M.C. (Matton) van den Berg, emeritus hoogleraar Bouwrecht, en mr. B.C.L. (Bas) van den Berg, alliantiemanager bij ProRail voor de Alliantie Vught Verdiept.

Matton groeide op in een echt aannemersgezin. Zijn grootvader begon het bouwbedrijf, zijn vader zette het voort en als enige zoon werd Matton geacht het over te nemen. Toch koos hij uiteindelijk voor rechten en de wetenschap. Zijn proefschrift Samenwerkingsvormen in de bouw (1990) werd direct uitverkocht. Samen met Dick van Werven ontwikkelde hij daarna onder meer het bouwteammodel voor VG Bouw, dat jarenlang standaard was in de markt.

Bas zag als kind de promotie en intreerede van zijn vader en ging later eveneens rechten studeren in Tilburg. Na enkele jaren als belastingadviseur stapte hij over naar ProRail. Inmiddels is hij alliantiemanager op een van de grootste spoorprojecten van Nederland: PHS Den Bosch–Vught.

Voor Bas is een contract vooral een gereedschapskist: bouwteam, UAV, UAV-GC en alliantie zijn verschillende stukken gereedschap. De juiste keuze hangt af van het project. Grote infrastructuurwerken zijn immers feitelijk prototypes; je kunt aan de voorkant niet exact voorschrijven hoe alles moet verlopen.

Uit hun beider praktijk komt dezelfde diagnose naar voren: geschillen ontstaan vaak doordat partijen zich met hun eigen gelijk ingraven, terwijl het gemeenschappelijk belang ergens in het midden ligt. Bij veranderende projecten betaalt óf de opdrachtgever bij, óf de aannemer maakt verlies. De interessantere vraag is volgens Bas: kunnen partijen elkaar helpen om dat verlies te voorkomen?

Tussen proefschrift en bouwput loopt bovendien een bijzondere familielijn. Het aannemersbedrijf Van den Berg werd niet letterlijk door Matton voortgezet, maar Bas heeft het in overdrachtelijke zin wel degelijk overgenomen. Hij staat dagelijks midden in de bouwpraktijk, met precies het samenwerkingsgedachtegoed dat zijn vader in 1990 op papier zette.

Quotes

“Voor mij begint dat erbij dat mensen in de bouw van nature gewoon willen samenwerken. En we zien vaak dat contracten eigenlijk een belemmering zijn om dat goed te doen.”
— Bas van den Berg

“Van wezenlijk belang is dat je elkaar tegemoet treedt met een open houding, respectvol en rekening houdend met elkaars belangen.”
— Matton van den Berg

“Wie het verlies ook maakt, je kunt beter het verlies voorkomen.”
— Bas van den Berg

“Wat advocaten in de opleiding meer zouden kunnen leren, is om te kijken naar het gemeenschappelijk belang.”
— Matton van den Berg

“Een contract is voor mij vooral een gereedschapskist. Als UAV-GC een schroevendraaier is, moet je project een schroef zijn.”
— Bas van den Berg

Gasten

Prof. mr. M.A.M.C. (Matton) van den Berg is emeritus hoogleraar Bouwrecht aan Tilburg University en de Universiteit Leiden. Hij promoveerde in 1990 op Samenwerkingsvormen in de bouw en was onder meer arbiter, raadsheer-plaatsvervanger en lid van diverse geschillencommissies.

Mr. B.C.L. (Bas) van den Berg werkt bij ProRail en is alliantiemanager voor de Alliantie Vught Verdiept, het grootste contract binnen PHS Den Bosch–Vught. Daarnaast doceert hij samen met Arent van Wassenaer aan de IBR-leergang Het Moderne Bouwcontractenrecht over allianties en het ProRail-alliantiemodel.

Host

Arent van Wassenaer is mede-oprichter van Vereniging Presolve, het Expertisecentrum voor Geschillenvrij Bouwen.

Luisteren

Beluister Bouwen met Vertrouwen via Spotify, Apple Podcasts en je andere favoriete podcastplatform. Abonneer je, dan mis je geen aflevering.

#BouwenMetVertrouwen #Samenwerkingsvormen #Bouwteams #Allianties #Bouwcontracten #GeschillenvrijBouwen #Bouwrecht #ProRail #VughtVerdiept

Bouwen met Vertrouwen — de podcast van Vereniging Presolve, het Expertisecentrum voor Geschillenvrij Bouwen

In deze 39e aflevering spreekt host Arent van Wassenaer met een uitzonderlijk duo: moeder Monika Chao-Duivis, emeritus hoogleraar Bouwrecht aan de TU Delft en oud-directeur van het Instituut voor Bouwrecht, en dochter Andrea Chao, partner bij Bird & Bird en chairperson van FIDIC Task Group 17 on Collaborative Contracting.

Monika rolde in 1984 het bouwrecht in — opportunistisch, omdat prof. Straver in Leiden de afstudeerder snel kon begeleiden. Daarvoor was ze correctrice bij Het Financieele Dagblad; daarna wetenschappelijk medewerker in Tilburg bij Schoordijk en Nieskens, en via prof. Matton van den Berg verder het bouwrecht in. Andrea wilde civiel ingenieur worden, geïnspireerd door de Duitse wegen en bruggen waar het gezin op vakantie overheen reed. Eind vwo bleek wiskunde een hobbel — het werd rechten, en al in haar eerste jaar het aanbestedingsrecht.

Het gesprek beweegt natuurlijk over hun gedeelde terrein: bouwteams, samenwerking, contracten als handleiding in plaats van als wapen, en de vraag wat juristen werkelijk bijdragen aan het succes van een bouwproject. Andrea vertelt over haar werk aan DG2020/2025 en het aanstaande FIDIC-collaborative-contract; Monika reflecteert op haar omslag in Delft, waar ze van studenten-ingenieurs leerde dat juristen vaak beter een stap terug doen. En passant valt het kleine cirkeltje op zijn plek: Andrea's eerste publicatie over NEC verscheen in 2016 in Arent’s Liber Amicorum Van het gebaande pad, onder Monika's redactie — geschreven en verstuurd vier uur voordat haar eerste kind werd geboren, een soort tweeling als het ware.

Tegen het einde komt nog de aanstaande verschijning ter sprake van Monika's essay over trappen: sociologisch, psychologisch, juridisch én architectonisch. Wat begon als “iets ludieks” tussen twee handboeken in, blijkt drie maanden later nog steeds in volle gang.

Quotes om mee te nemen

Uit de teaser, op de vraag wat het geheim is van geschillenvrij bouwen:

“Zie de andere partij niet als vijand, maar als je partner.” — Andrea Chao

“De juristen moeten de werkvloer de ruimte laten.” — Monika Chao-Duivis

En uit het gesprek zelf:

“Ik zie een contract primair als een handleiding van hoe partijen met elkaar willen omgaan.” — Andrea Chao

“De best performing teams zijn niet de teams die de minste fouten maken. Het zijn de teams die het snelst een probleem op tafel leggen en met elkaar oplossen.” — Andrea Chao

“Wie niet behoedt, die bloedt — ik vond dat gruwelijke dingen. Het geeft een straffe houding die niet bevorderlijk is voor de samenwerking.” — Monika Chao-Duivis

Gasten

Prof. mr. dr. M.A.B. (Monika) Chao-Duivis — emeritus hoogleraar Bouwrecht (TU Delft) en oud-directeur van het Instituut voor Bouwrecht. Auteur van honderden publicaties over bouw- en aanbestedingsrecht; werkt sinds haar pensioen onder meer aan het Handboek UAV in vier banden, een driedelig artikel over het afzinkkelderarrest, en het aangekondigde essay over trappen.

Mr. A.M.B. (Andrea) Chao — partner bij Bird & Bird LLP Amsterdam, redactielid van het Tijdschrift voor Bouwrecht, mede-opsteller van het Model Bouwteamovereenkomst Duurzaam Gebouwd 2020/2025 en chairperson van FIDIC Task Group 17 on Collaborative Contracting.

Host

Arent van Wassenaer — oprichter Vereniging Presolve, Expertisecentrum voor Geschillenvrij Bouwen.

Full disclosure

Arent had de eer om bij Allen & Overy patroon van Andrea te zijn, en Monika en Andrea zijn instrumenteel geweest bij het Liber Amicorum Van het gebaande pad dat Arent bij zijn afscheid van Allen & Overy in 2016 werd aangeboden.

Luisteren

Beluister Bouwen met Vertrouwen via Spotify, Apple Podcasts en je andere favoriete podcastplatform. Abonneer je daar gelijk, dan mis je geen aflevering.

#BouwenMetVertrouwen  #Samenwerking  #Bouwteams  #Bouwcontracten  #GeschillenvrijBouwen  #Bouwrecht  #FIDIC  #NEC  #DG2020 #DG2025

In 2020 lanceerde de Vereniging Presolve eennieuwe methode om bouwgeschillen op lopende bouwprojecten zo snel mogelijk op te lossen: de zienswijzemethode. Aflevering #1 van deze serie was daarindertijd aan gewijd. Vandaag spreekt Arent van Wassenaer met zijn collega Presolveleden Malcolm Aalstein en Paul Smeets (zelf ook te gast in respectievelijk aflevering #9 en #2 van de show) over de in maart 2026 gepubliceerde update van de zienswijzemethode. Deze nieuwe versie is gebaseerdop ervaringen die in de tussentijd met deze – overigens hele flexibele – methode zijn opgedaan. De Presolve Zienswijzemethode combineert de meerwaarde van mediation en bemiddeling, met de voordelen van een bindend advies of arbitrage. De methode biedt ruimte voor dialoog tussen de partijen om te komen tot een oplossing die hun wederzijdse belangen dient, anderzijds biedt demethode de zekerheid van een onafhankelijk oordeel als dit niet of niet volledig lukt. De Zienswijzemethode is flexibel en kan op maat worden ingericht op de omstandigheden van de kwestie en de behoeften van de partijen. Daarnaast is demethode praktisch vormgegeven en ingericht op een snel resultaat. (Bij de Presolve Zienswijzemethode worden partijen bijvoorbeeld gevraagd hun standpunt gelijktijdig in te brengen, in plaats van serieel met eis, antwoord, repliek endupliek.) 

In deze versie zijn de volgende verbeteringen en aanvullingen doorgevoerd:

·      Logischer en chronologisch ingegeven architectuur van de overeenkomst.

·      De planning en voortgang op het proces zijn steviger verankerd.

·      De inhoud en de structuur van de door de partijen in te dienen zienswijzen zijn concreter en eenduidiger beschreven.

·      Er is een aantal procesoptiestoegevoegd om het op maat snijden van het zienswijzeproces te verruimen en te vergemakkelijken.

·      Naast het richtinggevend advies en het bindend advies, is nog een derde type uitkomst toegevoegd; het voorwaardelijk bindend advies.

·      Het vertrouwelijkheidsartikel is verbeterd om het comfort van de partijen te vergroten en risico's verder te beperken.

In deze podcast lichten Malcolm en Paul aan de hand van anekdotes, metaforen en concrete ervaringen de vele en versatiele mogelijkheden van deze methode toe.

Meer informatie hierover is te vinden op de website van Presolve: “https://www.presolve.info/de-presolve-zienswijzemethodr”(met spelfout).

In 2020 lanceerde de Vereniging Presolve eennieuwe methode om bouwgeschillen op lopende bouwprojecten zo snel mogelijk op te lossen: de zienswijzemethode. Aflevering #1 van deze serie was daarindertijd aan gewijd. Vandaag spreekt Arent van Wassenaer met zijn collega Presolveleden Malcolm Aalstein en Paul Smeets (zelf ook te gast in respectievelijk aflevering #9 en #2 van de show) over de in maart 2026 gepubliceerde update van de zienswijzemethode. Deze nieuwe versie is gebaseerdop ervaringen die in de tussentijd met deze – overigens hele flexibele – methode zijn opgedaan. De Presolve Zienswijzemethode combineert de meerwaardevan mediation en bemiddeling, met de voordelen van een bindend advies of arbitrage. De methode biedt ruimte voor dialoog tussen de partijen om te komen tot een oplossing die hun wederzijdse belangen dient, anderzijds biedt de methode de zekerheid van een onafhankelijk oordeel als dit niet of niet volledig lukt.

De Zienswijzemethode is flexibel en kan op maat worden ingericht op de omstandigheden van de kwestie en de behoeften van de partijen. Daarnaast is de methode praktisch vormgegeven en ingericht op een snel resultaat. (Bij dePresolve Zienswijzemethode worden partijen bijvoorbeeld gevraagd hun standpunt gelijktijdig in te brengen, in plaats van serieel met eis, antwoord, repliek en dupliek.) 

In deze versie zijn de volgende verbeteringen en aanvullingen doorgevoerd:

·     Logischer en chronologisch ingegeven architectuur van de overeenkomst.

·      De planning en voortgang op het proces zijn steviger verankerd.

·      De inhoud en de structuur van de door de partijen in te dienen zienswijzen zijn concreter en eenduidigerbeschreven.

·      Er is een aantal procesopties toegevoegd om het op maat snijden van het zienswijzeproces te verruimen en tevergemakkelijken.

·      Naast het richtinggevend advies en het bindend advies, is nog een derde type uitkomst toegevoegd; hetvoorwaardelijk bindend advies.

·      Het vertrouwelijkheidsartikel isverbeterd om het comfort van de partijen te vergroten en risico's verder te beperken.

In deze podcast lichten Malcolm en Paul aan dehand van anekdotes, metaforen en concrete ervaringen de vele en versatiele mogelijkheden van deze methode toe.

Meer informatie hierover is te vinden op de website van Presolve: “https://www.presolve.info/de-presolve-zienswijzemethodr” (met spelfout).

Twee broers, bijna hetzelfde stemgeluid, maar ieder een heel eigen loopbaan. Dick van Werven groeide in ruim veertig jaar uit tot een van de meest gewaardeerde bouwjuristen van Nederland. Bas van Werven is de vertrouwde stem van BNR Nieuwsradio en presentator van De Ochtendspits.

Als zonen uit een aannemersgezin delen zij hun liefde voor auto’s, maar in deze aflevering gaat het vooral over iets anders: het geheim van geschillenvrij bouwen. Bas brengt het scherpe oor van de interviewer mee, Dick de diepgang van de jurist, arbiter en auteur.

Dat levert een gesprek op met inzicht, relativering en herkenning. En over de kern van goed samenwerken in de bouw blijken de broers het opvallend eens.

TenneT realiseert op dit moment de bouw en aanleg van enkele tientallen offshoreplatforms in de Noordzee. Deze sluiten de door de offshore windparken opgewekte windenergie aan op het het onshore hoogspanningsnet van TenneT en worden aangesloten door middel van 525kV kabels van vele honderden kilometers. Dit totaal nieuwe en hoogst innovatieve programma staat bekend als het 2GW programma. Om dit succesvol uit te rollen was een compleet nieuwe marktbenadering nodig waarin lange termijn partnerships, een portfolioaanpak en standaardisatie een grote rol spelen. Monique Nillessen en Anke Vos zijn sinds 2022 betrokken geweest bij de voorbereiding en uitrol van dit programma. In deze podcast vertellen zij over hun ervaringen en vooral ook hoe TenneT en haar contractspartijen er in zijn geslaagd om samenwerkingen te creëren die tot nu toe in staat zijn geweest om escalerende geschillen te vermijden. Daarbij spelen de negen in die projecten ingestelde Dispute Avoidance and Adjudication Boards (DAAB’s) een belangrijke rol.

Arleen en Michiel werken beiden bij Ami Consultancy. Volgens de website van Ami zijn zij de “consultants van de makers”. Zij begeleiden projecten en organisaties om bijvoorbeeld een veiligheidscultuur te bouwen, of om allianties te leren hoe zij kunnen samenwerken. Dat doen ze in tenders, of na het winnen daarvan bij het project. Een mooi voorbeeld daarvan is de Graaf Reinaldalliantie, de samenwerking tussen het Waterschap Rivierenland en de combinatie Waalensemble. In deze alliantie wordt de Waaldijk tussen Gorinchem en Waardenburg (“GoWa”) weer veilig gemaakt. In een alliantie leren alle betrokkenen samen naar hun gezamenlijke doel toe te werken. Daarbij worden geen risico’s gedeeld, maar gezamenlijk beheerst en zo goed mogelijk voorkomen c.q. opgelost. Dit leidt vanzelf tot geschillenvrij bouwen. Nou ja, “geschillenvrij” is een wel heel groot woord. Natuurlijk zijn er verschillen van inzicht die moeten worden opgelost. Dat dat zonder harde woorden, emoties en strijd kan, dat leren de ervaringen bij GoWa. Maar ook bij tal van andere organisaties en projecten waarbij Ami betrokken is.

Veel plezier bij het beluisteren van deze podcast.

In deze aflevering van de podcastserie Bouwen met Vertrouwen van de Vereniging Presolve, spreekt Arent van Wassenaer met Durk Burgy, directeur/mede-eigenaar van Bouwbedrijf Burgy uit Leiden en daar al 36 jaar in dienst. Dat is eigenlijk een grapje want Durk is 36 en dat geeft aan hoe hij zijn hele leven al met hart en ziel aan het bedrijf is verbonden. Het bedrijf Burgy is in 1932 opgericht door Durk’s overgrootvader Casper en is dus een vierde generatie familiebedrijf. Het bedrijf is een van de toonaangevende restauratiebedrijven in Nederland met schitterende projecten in portefeuille. Het heeft een prachtige timmerfabriek waar met de modernste technieken bijna alle profielen denkbaar kunnen worden gemaakt. En zo gaan zorg voor het monumentale en innovatie hand in hand. Het bedrijf heeft veel ambachtelijke vaklieden in dienst zoals timmerlieden die alles met de hand kunnen maken, metselaars die ieder type voeg kunnen produceren en alle metseltechnieken onder de knie hebben. De gezamenlijke liefde voor techniek is wat hen bindt. En door aandacht en liefde voor dat wat moet worden gemaakt. Met oor en oog voor de belangen van alle betrokkenen is Burgy een samenwerkingspartner. En daarin ligt meteen ook de kern van geschillenvrij bouwen. Bouwen moet een feestje zijn, voor alle betrokkenen. Waarbij uiteindelijk iedereen trots is op wat er samen is bereikt. Sprekend is het voorbeeld waarin Durk vertelde over een klant die na oplevering vertelde dat zij de mannen van Burgy ontzettend zou gaan missen. Luister en geniet van de gedrevenheid waarin Durk daarover vertelt.

In deze aflevering van de podcastserie Bouwen met Vertrouwen van de Vereniging Presolve, spreekt Arent van Wassenaer met Guus Keusters, directeur Landelijke Projecten bij Dura Vermeer Infra. Op 25 maart 2025 promoveerde Guus aan de Delft University of Technology op een proefschrift "Empathy Driving Performance". Het onderzoek van Guus richtte zich aanvankelijk op faalfactoren bij complexe geïntegreerde bouwprojecten. Gaandeweg rees bij het inzicht dat een belangrijke faal- of succesfactor de af- of aanwezigheid is van Empathie: Empathie vanuit het project voor omgevingsfactoren en stakeholders en empathisch leiderschap binnen het project. Het is een boeiend onderzoek geworden met veel aanknopingspunten voor de dagelijkse praktijk van bouwprojecten. Het vergt aparte competenties, zoals luisteren, verbinden, oordeel uitstellen, het vermogen zich te kunnen inleven in de belangen van anderen. Empathie is een competentie die we kunnen leren. Empathie betekent niet dat we alleen nog maar moeten luisteren: een balans is nodig tussen empathisch vermogen en dat wat feitelijk moet gebeuren om projecten succesvol te kunnen uitrollen en opleveren.