De Jortcast

Taal maakt ons mens. We kunnen overleggen, ruziën en verhalen vertellen. Via Large Language Models (LLM), ofwel AI, kunnen we ook steeds meer voorspellen hoe iemand zich zal gaan gedragen. Die simulatie van de mens is baanbrekend zowel voor de psychiatrie als voor onze defensie. Psychiater prof. dr. Iris Sommer en defensiespecialist dr. Tim Sweijs (HCSS) spreken met Jort Kelder over het gebruik van AI in hun werk en welke nieuwe stappen ze kunnen nemen in hun onderzoek. Kun je stoornissen ontdekken dankzij taalgebruik en hoe onderhandel je met een meedogenloze, narcistische dictator?

Prof. dr. Iris Sommer heeft net een boek geschreven, dat is getiteld 'De stem van het brein'. Van dr. Tim Sweijs verscheen samen met prof. dr. Martijn Kitzen 'De oorlog van morgen', waarvan binnenkort een herziene versie verschijnt.

Taal is niet alleen onmisbaar voor onze communicatie, maar bijna belangrijker voor het denken, ons zelfbewustzijn en onze identiteit. Het wegvallen van taal vertelt ons niet alleen dat iemand een beroerte heeft: verlies of verandering van taal kan ons wijzen op talloze andere mentale aandoeningen, zoals depressie en dementie. In haar boek 'De Stem van het Brein' onderzocht prof. dr. Iris Sommer de geschiedenis van taal, dierentaal, de ontwikkeling van taal van kind tot volwassene. Wat kan walvistaal ons bijvoorbeeld vertellen over buitenaardse talen? En kunnen wij in de toekomst ooit praten met dieren? En wat betekent de komst van AI voor onze communicatie?

Krijgen de doemprofeten dan toch gelijk? Poetins oorlog neemt al langer een hybride vorm aan, maar inmiddels lijkt de berichtgeving over een grootschaliger aanval geloofwaardiger dan ooit. De Westerse inlichtingendiensten draaien overuren. Zou Poetin de Baltische staten binnenvallen, aanslagen plegen (zoals de mislukte poging in Leipzig), of drones het Europees grondgebied insturen? Dat is onmogelijk te voorspellen. Maar onze gast, dr. Tim Sweijs, weet: de internationale orde is momenteel zo verdeeld dat Poetin kansen ruikt. Want terwijl het dondert in Europa, sabelt quasi-bondgenoot Trump vakkundig de internationale organisaties neer. Want wie hecht er nog waarde aan de VN, NAVO, of het ICC, als ‘s werelds grootmachten er nauwelijks aandacht aan schenken? En zit Europa überhaupt nog aan tafel?

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co van zaterdag 26 september 2026 waar Jort Kelder belt met Kamerlid Luc Stultiens (Pro) over zijn motie om meer belasting te kunnen bij de rijkere mensen van Nederland. Te gast is defensiespecialist dr. Tim Sweijs, onderzoeksdirecteur bij HCSS over de dreiging van Rusland aan de grenzen van de NAVO en de resultaten van de VN top. Onze jonge dr. Sebastian Mulder heeft onderzoek gedaan naar de bodem van Groningen. Ook aangeschoven is psychiater prof. dr. Iris Sommer die een boek heeft geschreven getiteld 'De stem van het brein' over taal en hoe dat werkt in onze hersenen. 

Wat wil de kiezer van de politicus? Waarom hoppen we tegenwoordig van de ene nieuwe partij naar de andere? Is het te veel van 'u vraagt, wij draaien'? En hoe kan dit kabinet wel lang blijven zitten? Jort Kelder legt deze vragen in de nazit voor aan twee politicologen, prof. dr. Tom van der Meer en prof. dr. Matthijs Rooduijn en parlementair historicus, prof. dr. Carla Hoetink.

Waarom zijn Nederlanders altijd zo ontevreden? We staan toch in veel ranglijstjes in de absolute top? Is het volk verwend of is er een reden voor het sluimerende onbehagen? Heeft het allemaal met migratie te maken? Of met opgepookte politieke relletjes? En in hoeverre zijn de politieke partijen aan de flanken nog in staat deze boze burgers aan zich te binden? Aan tafel bij Jort: politicologen prof. dr. Tom van der Meer en prof. dr. Matthijs Rooduijn, en politiek historica prof. dr. Carla Hoetink.

Het artikel van Tom van der Meer: https://www.ewmagazine.nl/politiek/achtergrond/2026/09/politiek-nederland-minderheidscoalitie-2-1585983/

Hij is de leider van 1,5 miljard mensen, staat aan het roer van de vierde economie ter wereld, en beschikt over een krijgsmacht met kernkoppen. Narendra Modi is al 12 jaar premier van India. Wie is deze man en hoe belangrijk is zijn positie aan ’s werelds vergadertafels? Begin september poseerde hij tijdens de BRICS-top breedlachend met Xi Jinping en Vladimir Poetin. Ondertussen sluit zijn regering een omvangrijk handelsakkoord met de EU, worden de banden met Donald Trump aangehaald en intensiveert India de samenwerking met Australië en Japan. New Delhi zit in een geopolitieke spagaat. Binnenlands navigeert Modi economische hervormingen, religieuze conflicten en een machtige oligarchie. Hoe dat zit, en meer, hoort u in deze Jortcast XL. Te gast zijn politiek antropoloog prof. dr. Ward Berenschot, die Modi nog kent uit zijn tijd als lokale politicus in Gujarat, en Alphonsus Stoelinga, voormalig ambassadeur in India. Hij heeft Modi meermaals ontmoet in zijn tijd als ambassadeur tussen 2012 en 2018 en schreef onlangs het boek “Waar staat India? Land in beweging”.

(ps excuses voor de audiokwaliteit - er werd een nieuwe vaatwasser tijdens het gesprek in de keuken van Jort geinstalleerd wat wat gekraak en gebeuk veroorzaakte en we belden met Fons in Griekenland. Bellen is niet altijd ideaal, maar we wilden de oud-ambassadeur wel graag horen in deze podcast!)

Den Haag ontvouwde zich tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen tot een Kafkaësk schouwspel. Op het schip van kabinet-Jetten is het onduidelijk wat de koers, waar de bestemming, en wie de kapitein is. Te gast zijn politicologen prof. dr. Tom van der Meer en prof. dr. Matthijs Rooduijn en politiek historica prof. dr. Carla Hoetink. Jort Kelder schijnt met een panel van professoren zijn licht op de cultuuromslag die ons minderheidskabinet behoeft. Ook duiken we de geschiedenis in op zoek naar historische parallellen, en speculeren we over institutionele vernieuwing. En wie heeft betere kaarten in handen: Klaver of Eerdmans?  

Dit is de volledige uitzending van Kelder en Co van zaterdag 19 september, waarin Jort Kelder zich met een professorenpanel buigt over een spannende politieke week. Kan het kabinet Jetten verder, of moet het hele politieke systeem hervormd worden? Met Hoogleraar Transdisciplinaire Sociale Wetenschap aan de UvA, prof. dr. Matthijs Rooduijn, bespreken we de versplintering op rechts. Ook aan tafel zit historica prof. dr. Carla Hoetink, met wie Jort historische parallellen trekt. En politicoloog prof. dr. Tom van der Meer stelt staatsrechtelijke hervormingen voor: kan de Eerste Kamer niet worden afgeschaft? 

Hoe kunnen we onafhankelijk en naar waarheid handelen, in de wetenschap, in de politiek en in de rechtspraak? Dit bespreekt Jort Kelder in de nazit met econoom em. prof. dr. Coen Teulings en en filosoof (en Nietzsche-kenner) prof. dr. Gert-Jan van der Heiden. 

Opiniestuk waarover wordt gesproken: 
 https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/opinie-de-politisering-van-nederlandse-universiteiten-is-strijdig-met-hun-kerntaak~ba9c040a/