همزمان با تشدید لحن تهدیدآمیز دونالد ترامپ علیه جمهوری اسلامی، این پرسش دوباره مطرح شده که این تهدیدها تا چه حد واقعی و قابل اجرا هستند و چه اهدافی را دنبال می‌کنند. آیا با یک استراتژی حساب‌شده برای وادار کردن تهران به امتیازدهی بیشتر روبه‌رو هستیم یا حمایتی همه‌جانبه از معترضان در ایران؟ آرش آرامش، کارشناس روابط بین‌الملل در آمریکا، نگاهی کرده به‌ ابعاد عملی این تهدیدها.

اعتراضات جاری در ایران چه تفاوت‌هایی با اعتراضات سراسری گذشته مثل جنبش مهسا یا اعتراض‌ات آبان ۱۳۹۸ دارد؟ این پرسشی‌ است که با عباس میلانی، مورخ و پژوهشگر ایرانی و مدیر برنامه مطالعات ایرانی در دانشگاه استنفورد آمریکا، در میان گذاشته‌ایم.

اعتراضات در ایران به چه سمتی می رود؟ آیا سقوط جمهوری اسلامی در پیش است یا از درون حکومت،‌ اتفاقی چون کودتا ممکن است رخ دهد؟ در گفت‌وگو با عبدالعزیز مولودی، جامعه‌شناس در سنندج، این پرسش‌ها را با او در میان گذاشتیم. این گفت‌وگو روز پنج‌شنبه پیش از قطعی اینترنت و راه‌های ارتباطی با ایران، انجام شده است.

اردشیر امیرارجمند، حقوقدان و فعال سیاسی ساکن فرانسه، در یک پست اینستاگرامی با انتقاد تند از سرکوب خشونت‌آمیز تظاهرات، تأکید کرد استقرار عملی وضعیت شبه‌حکومت نظامی نمی‌تواند اعتراضات «برحق» مردم ایران را متوقف کند. او خواستار توقف فوری کشتار، تضمین آزادی تظاهرات و تشکل‌ها و آزادی همه زندانیان سیاسی شد. این موضع‌گیری در حالی منتشر می‌شود که روز جمعه، علی خامنه‌ای معترضان را «افراد مضر برای کشور» خواند و گفت جمهوری اسلامی کوتاه نمی‌آید. در گفت‌وگو با آقای امیرارجمند ابتدا در مورد سخنان روز جمعه علی خامنه‌ای پرسیدیم.

افت شدید اینترنت در ایران با ورود اعتراض‌های دی‌ماه ۱۴۰۴ به دومین هفته خود، قطع و وصل‌های پی‌درپی، بارگذاری نامنظم وبسایت‌ها و مختل شدن دسترسی به سرویس‌های بین‌المللی رفته‌رفته گریبان شهروندان ایرانی را می‌گیرد. وی‌پی‌ان‌ها و فیلترشکن‌ها، از جمله سایفون یا راه نمی‌دهند و یا از کار افتاده‌اند. نرگس کشاورز، کارشناس امنیت اینترنت در ترکیه، در برنامهٔ خبری-تحلیلی ساعت ۱۴ رادیو فردا به جغرافیای ترافیک اینترنتی نگاهی داشته است.

علی دایی و انتقاداتش حالا تبدیل به موضوعی داغ در فضای رسانه‌ای ایران شده است. یکی او را «شهریار» می‌خواند و به فکر مردم، و رسانه‌ای دیگر برچسب «رانتخواری» به او می‌زند. همه این‌ها هم در زمانی که او در مصاحبه‌‌هایی از عملکرد حکومت انتقاد کرده، به دورزنندگان تحریم تاخته و می‌گوید تخم‌مرغ تبدیل به کالای لوکس شده است.

جمعی از وکلای دادگستری با ابراز همبستگی با مردم معترض ایران، در بیانیه‌ای با بیش از ۱۹۰ امضا از همکاران خود خواسته‌اند که در مورد سرکوب عریان شهروندان و نقض گسترده حقوق بنیادین آنان، موضعی روشن و مسئولانه اتخاذ کنند. سعید دهقان، حقوقدان و مدیر «شبکه وکلای یک کلمه» در تورنتو، در برنامهٔ خبری تحلیلی ساعت ۱۴ رادیو فردا از مرز میان استعفا برای سلب مشروعیت از فرآیندهای ناعادلانه، و ضرورت ماندن در سیستم برای دفاع از حقوق فردیِ بازداشت‌شدگان، می‌گوید.

گزارش‌ها از شهرهای مختلف ایران نشان می‌دهد مرز میان زیستگاه‌های طبیعی و فضاهای شهری در برخی مناطق کمرنگ‌تر شده است؛ موضوعی که به افزایش حضور حیات‌وحش در مناطق مسکونی انجامیده و نگرانی‌های تازه‌ای را در حوزه محیط‌زیست و مدیریت شهری به همراه داشته است. به اعتقاد شماری از کارشناسان تغییرات اقلیمی و مدیریت نادرست پسماندها باعث شده برخی گونه‌های حیات وحش به مناطق مسکونی در شهرها مهاجرت کنند.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در ۱۱ روز اخیر یک بار در جمع هوادارانش حاضر شد و دربارهٔ اعتراضات سخنرانی کرد. به‌رغم این‌که او در سخنرانی روز ۱۳ دی خود میان معترضان در بازار و سایر معترضان تفاوت قائل شد و گفت که «اغتشاشگران» باید سر جای خود نشانده شوند، اما از میزان اعتراضات کاسته نشد و شهرهای دیگری نیز شاهد حضور مردم و سرداده شدن شعارهایی علیه علی خامنه‌ای و حکومت جمهوری اسلامی بود. در چنین فضایی بسیاری می‌پرسند که رهبر جمهوری اسلامی در این روزها به چه می‌اندیشد و تا کجا قرار است رویهٔ همیشگی خود را در قبال معترضان ادامه دهد؟ محمدجواد اکبرین دین‌پژوه و تحلیلگر سیاسی ساکن فرانسه به این پرسش پاسخ می‌دهد.

همزمان با اعتراض‌ها در شهرهای مختلف ایران، در هر شهری که پیکر بی‌جان معترضی به خاک سپرده می‌شود جمعیتی انبوه گردهم می‌آیند که با شعارهایی شبیه آنچه معترضان سر می‌دهند، به سوگ نشسته‌اند.

آمار دقیقی از تعداد کشته‌شدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴ در دست نیست. رادیوفردا تاکنون هویت ۲۰ نفر از آن‌ها را تایید کرده است. تعداد کشته‌شدگان اما براساس ویدئوها و تصاویری که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده بیش از اینهاست.