دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، در پیامی در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشال، تازه‌ترین سیگنال در زمینه نزدیک بودن دستیابی به یک تفاهم با ایران را نشان داد و گفت به «اتاق وضعیت» می‌رود تا تصمیم نهایی را اتخاذ کند. این در حالیست که تهران هم از موضع خود بارها گفته که هیچ تفاهمی بدون اعلام رسمی ایران در این زمینه «نهایی» نیست. آقای ترامپ در پیام خود برخی بندهایی را که در این روزها سرخط خبرهای بین‌المللی بوده را برشمرد؛ مانند سرنوشت ذخیره اورانیوم غنی‌شده، رفت و آمد در تنگه هرمز و محاصره دریایی. ساعتی پیشتر در تهران محمدباقر قالیباف، مذاکره‌کننده ارشد جمهوری اسلامی با آمریکا، روز جمعه تهدید کرد که تهران امتیازات مورد نظر خود در توافق پایان دادن به جنگ را با «موشک» می‌گیرد و پیش از اقدام واشینگتن درباره این توافق اقدامی نخواهد کرد قالبیاف در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اضافه کرد: «هیچ اعتمادی به تضمین‌ها و حرف‌ها نداریم، فقط رفتارها معیار است» و ایران «اقدامی پیش از اقدام طرف مقابل انجام نخواهد شد». علی واعظ، مدیربخش ایران در گروه بین‌المللی بحران در ژنو، سوییس به رادیوفردا می‌گوید تفاهم میان دو کشور بسیار محتمل است اما دست یافتن به توافق جامع به فاکتورهایی بستگی دارد که دستیابی به آن را دشوارتر می‌کند.

بعد از آنکه دولت در ایران دستور «بازگشایی» اینترنت را صادر کرد و به ۸۸ روز سیاست قطع دسترسی همگانی به اینترنت پایان داد، حالا بخشی از کاربران ایرانی به مدد ابزار مختلف مقابله با فیلترینگ و وی‌پی‌ان به فضای اینترنت جهانی بازمی‌گردند. داگ مادوری مدیر شرکت کِنتیک که میزان دسترسی ایرانیان به اینترنت را به صورت روزانه دنبال می‌کند در حساب خود در شبکه اجتماعی ایکس می‌گوید «سطح ترافیک ورودی به ایران به ۶۰ درصد سطح قبل از ۸ ژانویه رسیده است» و افزود «ایران ممکن است وارد مرحله‌ای شود که شبیه به بهبود نسبی (۲۷ ژانویه تا ۲۸ فوریه- زمان آغاز جنگ) است که مشخصه آن بی‌ثباتی و قطعی‌های نامنظم است». این مشاهده در حالی مطرح شده که شورای اطلاع رسانی دولت در بیانیه‌ای که روز هشتم خرداد منتشر کرده یک «اقلیت پرهیاهو» را متهم کرده است که «جلوی دسترسی به اینترنت ایستاد». آیا این رویکرد حاکی از اختلاف در حاکمیت جمهوری اسلامی در زمینه دسترسی به اینترنت است؟ وضعیت کنونی «دسترسی» را چگونه باید توصیف کرد. ارزیابی اشکان خسروپور پژوهشگر سیاست‌گذاری اینترنت در فرانسه را در این زمینه بشنوید.

پوشش ویژه خبری

در حالی که گزارش‌ها از دستیابی ایران و آمریکا به تفاهمی برای تمدید آتش‌بس حکایت دارد، روزهای اخیر با تبادل حملات و شلیک‌های متقابل میان دو طرف همراه بوده؛ تحولاتی که بار دیگر این پرسش را مطرح کرده که آیا چنین اقداماتی به معنای نقض آتش‌بس است یا می‌توان آن را در چارچوبی محدود و کنترل‌شده تفسیر کرد؟ تهران و واشینگتن هر دو نقض آتش‌بس را رد کرده‌اند و در عین حال، هر یک اقدامات نظامی خود را «دفاعی» یا واکنشی توصیف می‌کنند. در سطحی گسترده‌تر، این تحولات بار دیگر بحث درباره قواعد حقوقی حاکم بر جنگ، آتش‌بس و حدود مشروعیت استفاده از زور در نظام بین‌الملل را به میان آورده است. پاسخ این پرسش‌ها را از سعید محمودی، استاد حقوق بین‌الملل در سوئد، می‌شنویم.

هم‌زمان با ادامه فضای امنیتی و افزایش فشار بر منتقدان در ایران، ۲۲ تن از استادان دانشگاه، کنشگران سیاسی و فعالان مدنی ایرانی با انتشار بیانیه‌ای خواستار آزادی میرحسین موسوی، زهرا رهنورد و همه زندانیان سیاسی و مدنی شده‌اند. امضاکنندگان این بیانیه تأکید کرده‌اند که ادامه حصر و بازداشت مخالفان، مانعی در مسیر کاهش تنش‌های داخلی و بازسازی اعتماد عمومی است. طرح دوباره موضوع آزادی زندانیان سیاسی در شرایطی مطرح می‌شود که ایران با پیامدهای جنگ، بحران اقتصادی و ابهام درباره آینده سیاسی روبه‌رو است. فرزانه بذرپور، روزنامه‌نگار و فعال سیاسی ساکن نروژ و از امضاکنندگان این بیانیه، در این باره توضیح می‌دهد.

پوشش ویژه خبری

رسانه‌های ایران پیامی منسوب به مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، را خطاب به نمایندگان مجلس شورای اسلامی منتشر کردند که در آن می‌گوید «ایجاد تفرقه و تجزیه اجتماعی»، در کنار جنگ و فشار اقتصادی و محاصره، «طرح و نقشهٔ کور دشمن» است.مجتبی خامنه‌ای در این پیام که روز هفتم خرداد منتشر شد، همچنین به تمام کسانی که آن‌ها را «جان‌فدایانی که دل‌شان برای اسلام و انقلاب یا استقلال و سربلندی ایران می‌تپد» نامیده، هشدار داد که «اختلافات غیرموجه و حتی موجه را به تنازع و تفرقه تبدیل نکنند». درباره این بیانیه ارزیابی محسن سازگارا، تحلیلگر و فعال سیاسی ساکن آمریکا، را بشنوید.

«شکننده» شاید بهترین توصیف برای وضعیت کنونی «نه جنگ نه صلح» میان ایران و آمریکاست. از یک سو صحبت از پیشرفت در مذاکرات است و از سوی دیگر درگیری نظامی شبانه در خلیج فارس. از سویی صحبت از تهیه یک پیش‌نویس درباره تفاهم‌ موقت است و از طرف دیگر ادامه کارزار فشار حداکثری آمریکا بر ایران در همه عرصه‌ها. درباره این وضعیت ارزیابی سعید جعفری روزنامه نگار حوزه بین‌الملل و تحلیلگر ساکن ایتالیا را بشنوید .