บ้านเรือนญี่ปุ่นสีเดียวกันเรียงรายดูเป็นระเบียบเรียบร้อย ปารีสมีเฮ้าสมานอพาร์ตเม้นต์ (Haussmannian-style apartment) อาคารสูง 5-6 ชั้นที่สร้างจากหินสีครีมอ่อนและระเบียงเหล็กดัดอันเป็นเอกลักษณ์ หรืออย่างเกาะซานโตรินี ประเทศกรีซก็ออกแบบอาคารบ้านเรือนเป็นทรงกล่องสีขาว ตัดกับกรอบประตู-หน้าต่างด้วยสีฟ้าสด การกำหนดสีและรูปร่างหน้าตาของตึกให้ไปในทิศทางเดียวให้ความรู้สึกเป็นโทนเดียวกัน สวยงาม และเป็นระเบียบเรียบร้อย

.

แนวคิดแบบนี้เรียกกว่า ‘urban design guideline’ หรือกฎระเบียบในการออกแบบเมืองที่ต้องเป็นโทนเดียวกัน หรือใช้แบบแผนเดียวกัน ซึ่งหลายเมืองทั่วโลกใช้เป็นเครื่องมือกำหนดเรื่องสัดส่วนอาคาร สี วัสดุ ไปจนถึงรายละเอียดเล็กๆ อย่างรั้ว ป้าย หรือโคมไฟถนน เพื่อสะท้อนความต้องการของพื้นที่ สะท้อนตัวตน และสร้างคาแร็กเตอร์หรือภาพจำที่ดีให้กับเมืองนั้นๆ .พอเห็นแบบนี้แล้ว หลายคนอาจจะรู้สึกว่าตัดภาพมาที่บ้านเรา อาคารส่วนใหญ่ไม่ได้ไปในทิศทางเดียวกัน บางตึกสีอ่อน บางตึกสีสด บางตึกมีทุกสีรวมกัน หรือบางตึกก็ออกแบบคนละสไตล์แต่อยู่ใกล้กัน แต่รู้หรือไม่ว่าจริงๆ แล้ว ประเทศไทยมี urban design guideline มาตั้งแต่รัชกาลที่ 5 แล้ว

.

จะคุมโทนเมืองให้สวยงามต้องทำยังไง ที่ไหนของบ้านเราที่ออกแบบโดยใช้ urban design guideline และการคุมโทนเมืองนั้นดีต่อเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิตยังไง รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.59 ตอนนี้

เมืองน่าอยู่ของทุกคนเป็นแบบไหน? คำตอบอาจจะออกมาหลากหลาย  บางคนอาจฝันถึงเมืองที่มีสวนสาธารณะใกล้บ้าน บางคนอยากได้เมืองที่มีขนส่งสาธารณะที่ค่าเดินทางถูกและมีคุณภาพ บางคนอยากได้เมืองสวยงามสะอาด เพราะเมืองน่าอยู่สำหรับแต่ละคนอาจไม่เหมือนกัน

.

แต่เมื่อพูดถึงภาพรวมของความน่าอยู่ที่สามารถเปรียบเทียบระหว่างเมืองต่างๆ ทั่วโลกได้ Economist Intelligence Unit (EIU) ผู้นำด้านการวิเคราะห์เศรษฐกิจมหภาคและภูมิรัฐศาสตร์ที่ได้รับความไว้วางใจมากว่า 75 ปี ได้พัฒนาเกณฑ์ Global Liveability Index ขึ้นมาเพื่อจัดอันดับความน่าอยู่ของเมืองโดยใช้ตัวชี้วัดที่ครอบคลุมทั้ง 5 ด้าน คือ ความมั่นคง สาธารณะสุข การศึกษา วัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อม และโครงสร้างพื้นฐาน

.

ทำไมเมืองโคเปนเฮเกน ประเทศเดนมาร์ก ถึงขึ้นมาเป็นอันดับ 1 ล้มแชมป์ 3 สมัยซ้อนอย่างเมืองเวียนนา ประเทศออสเตรียได้ และสองเมืองใหญ่ของบ้านเราทั้งกรุงเทพฯ และเชียงใหม่ อยู่อันดับที่เท่าไหร่ รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.58 ตอนนี้.

เมื่อก่อนถ้าอยากซื้ออาหาร เครื่องดื่ม ของใช้ เราต้องเดินไปที่ร้านค้าหรือซูเปอร์มาร์เก็ต แต่ทุกวันนี้แค่ไม่กี่คลิกผ่านโทรศัพท์มือถือ ทุกอย่างก็มาส่งถึงหน้าบ้านได้ภายในเวลาไม่กี่นาที ความเปลี่ยนแปลงนี้เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว พร้อมกับการเติบโตของแพลตฟอร์มเดลิเวอรีที่ตอบโจทย์วิถีชีวิตคนเมืองในยุคที่ทุกอย่างต้องรวดเร็วและสะดวกสบาย

.

แต่เบื้องหลังความสะดวกเหล่านี้ ธุรกิจเดลิเวอรีก็กำลังเปลี่ยนแปลงเมืองและวิถีชีวิตประจำวันของพวกเราไปด้วย ทั้งในเรื่องของพื้นที่ใช้สอย ทางเท้า การจราจร การออกแบบอาคาร นวัตกรรมใหม่ๆ มลภาวะ ไปจนถึงสร้างงานสร้างอาชีพมากมาย

.

เดลิเวอรีมีข้อดี-ข้อเสียยังไง เมืองต้องปรับตัวยังไงเมื่อผู้คนหันมาใช้เดลิเวอรีกันมากขึ้น รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.57 ตอนนี้

นอกจากปัญหารถติด และพื้นที่สาธารณะน้อย อีกหนึ่งปัญหาที่คนกรุงเทพฯ เจอกันอยู่ทุกวัน น่าจะหนีไม่พ้นเรื่องความแออัดคับแคบ ที่ทุกคนรู้สึกแบบนี้ไม่ใช่เรื่องแปลกอะไร เนื่องจากกรุงเทพฯ มีประชากรมากเกินไปกว่าโครงสร้างพื้นฐานจะสามารถรองรับได้ 

.

แต่ถ้าวัดความแออัดด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ อย่างการวัดจากความหนาแน่นของประชากร การสร้างอาคารบนพื้นดิน และอาคารคลุมดินเป็นพื้นที่เท่าไร กลับเจอผลลัพธ์ที่น่าสนใจว่ากรุงเทพฯ ไม่ได้แออัดแต่อย่างใด และแออัดน้อยกว่านิวยอร์กหรือสิงคโปร์เสียอีก

.

ทั้งที่กรุงเทพฯ ไม่ได้แออัดอย่างที่คิด แต่ทำไมเราถึงรู้สึกว่าเมืองนี้คับแคบเหลือเกิน และจะดูยังไงว่าเมืองไหนแออัดหรือไม่แออัด รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.56 ตอนนี้

เมื่อพูดถึงกีฬาแข่งรถ เรียกได้ว่า Formula 1 หรือ F1 คือจุดสูงสุดของวงการมอเตอร์สปอร์ตระดับโลก ไม่เพียงแต่เป็นสนามประลองความเร็ว รวมถึงทักษะของนักแข่งและทีมงานเท่านั้น แต่ F1 ยังเป็นเครื่องยนต์ขับเคลื่อนเศรษฐกิจให้กับเมืองอีกด้วย

.

การเตรียมความพร้อมสำหรับการแข่งขัน F1 ต้องมีการปรับปรุงถนน ระบบขนส่งมวลชน โครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัลและเทคโนโลยี ซึ่งช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนและส่งเสริมการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน และเมื่อการแข่งขัน F1 ไปจัดที่เมืองไหนก็เป็นการช่วยกระจายรายได้สู่ธุรกิจท้องถิ่น ทั้งโรงแรม ร้านอาหาร ร้านค้าปลีก และบริการต่างๆ ทำให้เกิดเศรษฐกิจหมุนเวียนและเพิ่มมูลค่าที่ดินในบริเวณนั้น รวมถึงสร้างโอกาสการจ้างงานทั้งแรงงานทั่วไปและแรงงานทักษะสูงอีกเป็นจำนวนมาก

.

F1 สร้างรายได้ให้กับเมืองเจ้าภาพเท่าไหร่ การจัดการแข่งขัน F1 มีข้อดี-ข้อเสียยังไง และทำไมไทยถึงสนใจจะจัด F1 รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.55 ตอนนี้

ในสภาพอากาศร้อนชื้นแบบบ้านเรา ห้างสรรพสินค้าเปรียบเสมือนสถานที่หลบแดด หลบฝน และยังเป็นศูนย์รวมทุกอย่างที่คนเมืองต้องการ ตั้งแต่ของกิน ของใช้ โรงภาพยนตร์ ธนาคาร ไปจนถึงพื้นที่นัดพบปะเพื่อนฝูงหรือครอบครัว จึงไม่แปลกใจที่ใครหลายคนอาจจะตอบว่า ‘ไปห้าง’ เมื่ออยากนัดเจอเพื่อน พักผ่อน หรือใช้เวลาในวันหยุด

.

หากมองย้อนกลับไป ห้างสรรพสินค้าไทยมีพัฒนาการน่าสนใจ ตั้งแต่ยุคแรกๆ อย่างห้างไนติงเกล-โอลิมปิค ที่เป็นแหล่งรวมสินค้า เช่น อุปกรณ์กีฬา เครื่องดนตรี และเครื่องสำอางจากต่างประเทศ จนมาถึงห้างยุคใหม่ที่ไม่ได้มีแค่การซื้อขายสินค้าอีกต่อไป แต่เติมเต็มด้วยคอนเซปต์ไลฟ์สไตล์แบบครบวงจร ทั้งคาเฟ่ ร้านอาหารแฟรนไชส์ดัง พื้นที่จัดงานอีเวนต์ พื้นที่สีเขียว หรือแม้กระทั่ง co-working space ที่ตอบโจทย์การใช้ชีวิตคนเมืองอย่างรอบด้านมากขึ้น

.

ห้างสรรพสินค้ามีความเป็นมายังไง ทำไมคนไทยถึงนิยมเดินห้าง และห้างสรรพสินค้าปรับตัวเข้ากับยุคสมัยยังไง รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.54 ตอนนี้

พื้นที่มหานครใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ จนกลายเป็น ‘ภาค’ มหานคร บางแห่งอาจมีระยะทางจากด้านหนึ่งไปถึงด้านหนึ่งเกินกว่า 100 กิโลเมตร ส่งผลให้รถไฟฟ้าความเร็วปกติทั่วไปไม่สามารถให้บริการระยะไกลได้ในเวลาที่เหมาะสม .มหานครในโลกหลายแห่งจึงสร้างรถไฟความเร็วสูงขึ้น เพื่อวิ่งให้บริการในภาคมหานครเป็นหลัก เช่น จีน เกาหลีใต้ ลอนดอน ที่ต่างพัฒนารถไฟความเร็วสูง เพื่อให้บริการเดินทางระยะไกลภายในมหานครหรือระหว่างเมืองหลักในภูมิภาคเดียวกัน โดยรถไฟความเร็วสูงสามารถวิ่งด้วยความเร็ว 200-350 กม./ชม. ทำให้ลดเวลาการเดินทางข้ามมหานครขนาดใหญ่จากหลายชั่วโมงเหลือเพียงไม่กี่นาที

.

ทำไมมหานครถึงพยายามผลักดันให้มีรถไฟฟ้าความเร็วสูง รถไฟความเร็วสูงควรเริ่มที่ไหนก่อน กรุงเทพฯ หรือทั่วประเทศ และการมีรถไฟฟ้าความเร็วสูงนั้นดีต่อเมืองและเศรษฐกิจยังไง รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.53 ตอนนี้

แม่น้ำกกมีต้นน้ำอยู่ในประเทศจีน ไหลผ่านรัฐฉานของเมียนมา และเข้าสู่ประเทศไทยบริเวณจังหวัดเชียงราย การพัฒนาโครงการขนาดใหญ่บริเวณต้นน้ำ เช่น การก่อสร้างเขื่อน การทิ้งของเสียจากโรงงานอุตสาหกรรม หรือแม้แต่การใช้สารเคมีในภาคเกษตร ล้วนส่งผลกระทบต่อคุณภาพของแม่น้ำ

.

เมื่อสารพิษหรือของเสียถูกปล่อยลงน้ำ สารเคมีเหล่านี้จะสะสมและไหลมาตามกระแสน้ำจนถึงปลายน้ำ ทำให้ปลาแม่น้ำกกมีผิวหนังพุพอง มีรอยแผล และปลาบางตัวถึงกับผิดรูปผิดร่างไป นอกจากนั้นชาวบ้านที่อาศัยอยู่ริมน้ำก็ต้องเผชิญกับผลกระทบโดยตรง ทั้งในแง่ของสุขภาพ สิ่งแวดล้อม และเศรษฐกิจพื้นถิ่น ปรากฏการณ์นี้ไม่เพียงเป็นภาพสะเทือนใจ หากยังเป็นสัญญาณเตือนว่าระบบนิเวศในแม่น้ำกำลังค่อยๆ พังลง

.

ใน Podcast Capital City EP.52 ตอนนี้ รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) จะพาไปดูว่าปัญหาแม่น้ำกกไม่ใช่แค่ปัญหาในระดับเมือง แต่เป็นปัญหาระดับภูมิภาค และยกตัวอย่างประเทศที่เจอแบบเดียวกันให้ฟังว่าแต่ละประเทศบริหารจัดการปัญหาระดับภูมิภาคยังไงกันบ้าง

จะดีแค่ไหนถ้าเราเดินเท้าจากบ้านไปไม่ไกลก็เจอคอมมิวนิตี้มอลล์ ให้มานั่งกินข้าว ดื่มกาแฟ หรือนัดเจอเพื่อน เดินมาอีกหน่อยเจอสวนให้มานั่งพักผ่อนหย่อนใจและออกกำลังกาย และมีสนามเด็กเล่นให้พาลูกจูงหลานออกมาเล่นสนุก ส่วนตอนเย็นๆ ก็มีทางเดินริมน้ำให้ไปเดินเล่นดูแสงเย็น นอกจากนั้นยังอยู่ใกล้ขนส่งสาธารณะ เดินทางเชื่อมไปย่านอื่นๆ ได้สะดวกสบาย 

.

ทุกวันนี้ทั่วโลกกำลังให้ความสนใจกับชีวิตนอกบ้าน พอๆ กับชีวิตในบ้าน หรือก็คือการออกแบบชุมชนด้วยแนวคิด ‘Complete Community’ คือการวางผังเมืองและชุมชนให้มีทุกอย่างที่จำเป็นต่อการใช้ชีวิต ทั้งร้านค้า พื้นที่สีเขียว โรงเรียน ที่ทำงาน ศูนย์สุขภาพ หรือขนส่งสาธารณะ ให้อยู่ในระยะเดินเท้า หรือปั่นจักรยานถึงได้ในเวลาไม่เกิน 15 นาที เพื่อให้คนเมืองไม่ต้องเสียเวลานานบนท้องถนน และมีพื้นที่สบายใจให้ออกไปใช้ชีวิตได้ทุกวัน

.

ใน Podcast Capital City EP.51 ตอนนี้ รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) ขอพาทุกคนมาดูกันว่าสมาคมนักผังเมืองจากสหรัฐอเมริกาได้ทำการศึกษาว่าชุมชนที่ดีต้องประกอบไปด้วยอะไรบ้าง และพาไปเดินเล่นช่วงหน้าฝนชุ่มฉ่ำกันที่ T77 Community ชุมชนต้นแบบของเมืองแห่งอนาคตในย่านอ่อนนุชกัน

จักรยานคันแรกที่พ่อแม่ซื้อให้ จักรยานที่ชวนเพื่อนมาปั่นไปตามซอยแถวบ้าน จักรยานที่ปั่นไปซื้อขนมที่ตลาด ไปจนถึงภาพแก๊งเด็กในภาพยนตร์เรื่อง แฟนฉัน ที่ปั่นจักรยานไปพร้อมกับร้องเพลง ‘โอ๊เย โอ๊เย โอ๊ โอ๊ เย’ เราเชื่อว่าในช่วงชีวิตของทุกคนน่าจะเคยใช้และผูกพันกับจักรยานกันมาบ้างไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง

.

จักรยานคือพาหนะที่เรียบง่าย ใช้แรงของเราเองในการปั่น เดินทางได้ไกลกว่าและเร็วกว่าเดิน แถมยังได้ออกกำลังกายไปในตัวอีกด้วย และในยุคที่พวกเราทุกคนกำลังเผชิญกับปัญหาฝุ่น PM2.5 รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ หลายประเทศทั่วโลกจึงพยายามผลักดันให้เมืองของตัวเองเป็นมิตรกับผู้ขี่จักรยาน โดยออกแบบให้มีโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ ที่ทำให้ผู้ปั่นรู้สึกปลอดภัยและสะดวกสบายไม่แพ้การเดินทางด้วยรถยนต์

.

การเดินทางด้วยจักรยานดียังไง และเมืองแบบไหนที่ทำให้คนอยากเดินทางด้วยจักรยาน รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.50 ตอนนี้