เมื่อพูดถึงกีฬาแข่งรถ เรียกได้ว่า Formula 1 หรือ F1 คือจุดสูงสุดของวงการมอเตอร์สปอร์ตระดับโลก ไม่เพียงแต่เป็นสนามประลองความเร็ว รวมถึงทักษะของนักแข่งและทีมงานเท่านั้น แต่ F1 ยังเป็นเครื่องยนต์ขับเคลื่อนเศรษฐกิจให้กับเมืองอีกด้วย

.

การเตรียมความพร้อมสำหรับการแข่งขัน F1 ต้องมีการปรับปรุงถนน ระบบขนส่งมวลชน โครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัลและเทคโนโลยี ซึ่งช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนและส่งเสริมการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน และเมื่อการแข่งขัน F1 ไปจัดที่เมืองไหนก็เป็นการช่วยกระจายรายได้สู่ธุรกิจท้องถิ่น ทั้งโรงแรม ร้านอาหาร ร้านค้าปลีก และบริการต่างๆ ทำให้เกิดเศรษฐกิจหมุนเวียนและเพิ่มมูลค่าที่ดินในบริเวณนั้น รวมถึงสร้างโอกาสการจ้างงานทั้งแรงงานทั่วไปและแรงงานทักษะสูงอีกเป็นจำนวนมาก

.

F1 สร้างรายได้ให้กับเมืองเจ้าภาพเท่าไหร่ การจัดการแข่งขัน F1 มีข้อดี-ข้อเสียยังไง และทำไมไทยถึงสนใจจะจัด F1 รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.55 ตอนนี้

ในสภาพอากาศร้อนชื้นแบบบ้านเรา ห้างสรรพสินค้าเปรียบเสมือนสถานที่หลบแดด หลบฝน และยังเป็นศูนย์รวมทุกอย่างที่คนเมืองต้องการ ตั้งแต่ของกิน ของใช้ โรงภาพยนตร์ ธนาคาร ไปจนถึงพื้นที่นัดพบปะเพื่อนฝูงหรือครอบครัว จึงไม่แปลกใจที่ใครหลายคนอาจจะตอบว่า ‘ไปห้าง’ เมื่ออยากนัดเจอเพื่อน พักผ่อน หรือใช้เวลาในวันหยุด

.

หากมองย้อนกลับไป ห้างสรรพสินค้าไทยมีพัฒนาการน่าสนใจ ตั้งแต่ยุคแรกๆ อย่างห้างไนติงเกล-โอลิมปิค ที่เป็นแหล่งรวมสินค้า เช่น อุปกรณ์กีฬา เครื่องดนตรี และเครื่องสำอางจากต่างประเทศ จนมาถึงห้างยุคใหม่ที่ไม่ได้มีแค่การซื้อขายสินค้าอีกต่อไป แต่เติมเต็มด้วยคอนเซปต์ไลฟ์สไตล์แบบครบวงจร ทั้งคาเฟ่ ร้านอาหารแฟรนไชส์ดัง พื้นที่จัดงานอีเวนต์ พื้นที่สีเขียว หรือแม้กระทั่ง co-working space ที่ตอบโจทย์การใช้ชีวิตคนเมืองอย่างรอบด้านมากขึ้น

.

ห้างสรรพสินค้ามีความเป็นมายังไง ทำไมคนไทยถึงนิยมเดินห้าง และห้างสรรพสินค้าปรับตัวเข้ากับยุคสมัยยังไง รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.54 ตอนนี้

พื้นที่มหานครใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ จนกลายเป็น ‘ภาค’ มหานคร บางแห่งอาจมีระยะทางจากด้านหนึ่งไปถึงด้านหนึ่งเกินกว่า 100 กิโลเมตร ส่งผลให้รถไฟฟ้าความเร็วปกติทั่วไปไม่สามารถให้บริการระยะไกลได้ในเวลาที่เหมาะสม .มหานครในโลกหลายแห่งจึงสร้างรถไฟความเร็วสูงขึ้น เพื่อวิ่งให้บริการในภาคมหานครเป็นหลัก เช่น จีน เกาหลีใต้ ลอนดอน ที่ต่างพัฒนารถไฟความเร็วสูง เพื่อให้บริการเดินทางระยะไกลภายในมหานครหรือระหว่างเมืองหลักในภูมิภาคเดียวกัน โดยรถไฟความเร็วสูงสามารถวิ่งด้วยความเร็ว 200-350 กม./ชม. ทำให้ลดเวลาการเดินทางข้ามมหานครขนาดใหญ่จากหลายชั่วโมงเหลือเพียงไม่กี่นาที

.

ทำไมมหานครถึงพยายามผลักดันให้มีรถไฟฟ้าความเร็วสูง รถไฟความเร็วสูงควรเริ่มที่ไหนก่อน กรุงเทพฯ หรือทั่วประเทศ และการมีรถไฟฟ้าความเร็วสูงนั้นดีต่อเมืองและเศรษฐกิจยังไง รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.53 ตอนนี้

แม่น้ำกกมีต้นน้ำอยู่ในประเทศจีน ไหลผ่านรัฐฉานของเมียนมา และเข้าสู่ประเทศไทยบริเวณจังหวัดเชียงราย การพัฒนาโครงการขนาดใหญ่บริเวณต้นน้ำ เช่น การก่อสร้างเขื่อน การทิ้งของเสียจากโรงงานอุตสาหกรรม หรือแม้แต่การใช้สารเคมีในภาคเกษตร ล้วนส่งผลกระทบต่อคุณภาพของแม่น้ำ

.

เมื่อสารพิษหรือของเสียถูกปล่อยลงน้ำ สารเคมีเหล่านี้จะสะสมและไหลมาตามกระแสน้ำจนถึงปลายน้ำ ทำให้ปลาแม่น้ำกกมีผิวหนังพุพอง มีรอยแผล และปลาบางตัวถึงกับผิดรูปผิดร่างไป นอกจากนั้นชาวบ้านที่อาศัยอยู่ริมน้ำก็ต้องเผชิญกับผลกระทบโดยตรง ทั้งในแง่ของสุขภาพ สิ่งแวดล้อม และเศรษฐกิจพื้นถิ่น ปรากฏการณ์นี้ไม่เพียงเป็นภาพสะเทือนใจ หากยังเป็นสัญญาณเตือนว่าระบบนิเวศในแม่น้ำกำลังค่อยๆ พังลง

.

ใน Podcast Capital City EP.52 ตอนนี้ รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) จะพาไปดูว่าปัญหาแม่น้ำกกไม่ใช่แค่ปัญหาในระดับเมือง แต่เป็นปัญหาระดับภูมิภาค และยกตัวอย่างประเทศที่เจอแบบเดียวกันให้ฟังว่าแต่ละประเทศบริหารจัดการปัญหาระดับภูมิภาคยังไงกันบ้าง

จะดีแค่ไหนถ้าเราเดินเท้าจากบ้านไปไม่ไกลก็เจอคอมมิวนิตี้มอลล์ ให้มานั่งกินข้าว ดื่มกาแฟ หรือนัดเจอเพื่อน เดินมาอีกหน่อยเจอสวนให้มานั่งพักผ่อนหย่อนใจและออกกำลังกาย และมีสนามเด็กเล่นให้พาลูกจูงหลานออกมาเล่นสนุก ส่วนตอนเย็นๆ ก็มีทางเดินริมน้ำให้ไปเดินเล่นดูแสงเย็น นอกจากนั้นยังอยู่ใกล้ขนส่งสาธารณะ เดินทางเชื่อมไปย่านอื่นๆ ได้สะดวกสบาย 

.

ทุกวันนี้ทั่วโลกกำลังให้ความสนใจกับชีวิตนอกบ้าน พอๆ กับชีวิตในบ้าน หรือก็คือการออกแบบชุมชนด้วยแนวคิด ‘Complete Community’ คือการวางผังเมืองและชุมชนให้มีทุกอย่างที่จำเป็นต่อการใช้ชีวิต ทั้งร้านค้า พื้นที่สีเขียว โรงเรียน ที่ทำงาน ศูนย์สุขภาพ หรือขนส่งสาธารณะ ให้อยู่ในระยะเดินเท้า หรือปั่นจักรยานถึงได้ในเวลาไม่เกิน 15 นาที เพื่อให้คนเมืองไม่ต้องเสียเวลานานบนท้องถนน และมีพื้นที่สบายใจให้ออกไปใช้ชีวิตได้ทุกวัน

.

ใน Podcast Capital City EP.51 ตอนนี้ รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) ขอพาทุกคนมาดูกันว่าสมาคมนักผังเมืองจากสหรัฐอเมริกาได้ทำการศึกษาว่าชุมชนที่ดีต้องประกอบไปด้วยอะไรบ้าง และพาไปเดินเล่นช่วงหน้าฝนชุ่มฉ่ำกันที่ T77 Community ชุมชนต้นแบบของเมืองแห่งอนาคตในย่านอ่อนนุชกัน

จักรยานคันแรกที่พ่อแม่ซื้อให้ จักรยานที่ชวนเพื่อนมาปั่นไปตามซอยแถวบ้าน จักรยานที่ปั่นไปซื้อขนมที่ตลาด ไปจนถึงภาพแก๊งเด็กในภาพยนตร์เรื่อง แฟนฉัน ที่ปั่นจักรยานไปพร้อมกับร้องเพลง ‘โอ๊เย โอ๊เย โอ๊ โอ๊ เย’ เราเชื่อว่าในช่วงชีวิตของทุกคนน่าจะเคยใช้และผูกพันกับจักรยานกันมาบ้างไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง

.

จักรยานคือพาหนะที่เรียบง่าย ใช้แรงของเราเองในการปั่น เดินทางได้ไกลกว่าและเร็วกว่าเดิน แถมยังได้ออกกำลังกายไปในตัวอีกด้วย และในยุคที่พวกเราทุกคนกำลังเผชิญกับปัญหาฝุ่น PM2.5 รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ หลายประเทศทั่วโลกจึงพยายามผลักดันให้เมืองของตัวเองเป็นมิตรกับผู้ขี่จักรยาน โดยออกแบบให้มีโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ ที่ทำให้ผู้ปั่นรู้สึกปลอดภัยและสะดวกสบายไม่แพ้การเดินทางด้วยรถยนต์

.

การเดินทางด้วยจักรยานดียังไง และเมืองแบบไหนที่ทำให้คนอยากเดินทางด้วยจักรยาน รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.50 ตอนนี้

หลายคนมักหลีกเลี่ยงคอนโดชั้นล่าง เพราะมองว่าไม่เห็นวิวเมือง ขาดความเป็นส่วนตัว หรือกลัวเสียงรบกวน แต่ในมุมกลับ คอนโดชั้นล่างมีข้อดีที่ซุกซ่อนอยู่ไม่น้อยเลย และอาจกลายเป็นพื้นที่สร้างโอกาสทางธุรกิจเล็กๆ ได้อย่างน่าสนใจอีกด้วย

.

ทั้งความสะดวกในการเข้า-ออก ไม่ต้องรอลิฟต์นาน เหมาะกับคนเร่งรีบ ผู้สูงอายุ หรือคนที่มีสัตว์เลี้ยง ขนของง่าย บางห้องยังมีพื้นที่สวนหรือเฉลียงเล็กๆ ให้ปลูกต้นไม้ หรือนั่งพักผ่อนสบายๆ รับลมธรรมชาติ ช่วยประหยัดค่าไฟไปในตัว คอนโดชั้นล่างจึงเป็นทางเลือกที่เรียบง่าย และอาจจะเหมาะกว่า

.

หลังจากผ่านช่วงเหตุการณ์แผ่นดินไหว คนก็เริ่มพูดถึงการอยู่คอนโดไม่สูงหรือห้องชั้นล่างๆ กันมากขึ้น แล้วคอนโดชั้นล่างๆ ดียังไง และสร้างโอกาสทางธุรกิจได้ยังไง รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.49 ตอนนี้

ในหนึ่งวัน คนส่วนใหญ่มักใช้ชีวิตสลับกันอยู่สองที่ จากบ้านไปออฟฟิศ และจากออฟฟิศกลับมาบ้าน ชีวิตวนลูปจนบางทีก็ทำให้รู้สึกเบื่อหน่าย เมื่อถึงวันหยุดก็อยากไปที่ที่ไปแล้วสบายใจ หรือไปแล้วได้เติมไฟให้พร้อมกลับมาทำงาน เราเรียกพื้นที่แบบนี้ว่า ‘third place’ หรือก็คือสถานที่ที่ไม่ใช่บ้าน (first place) และไม่ใช่ที่ทำงานหรือโรงเรียน (second place).third place ไม่ใช่แค่พื้นที่สาธารณะที่เราไปเพื่อพักผ่อนหย่อนใจอย่างเดียว แต่ยังเป็นพื้นที่ที่เปิดโอกาสให้คนในชุมชนมาเจอกัน ได้คุ้นหน้ากัน ได้พูดคุยกัน และทำให้เรารู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนได้โดยไม่รู้สึกแปลกแยก การออกแบบเมืองที่คำนึงถึง third place จึงช่วยลดความเครียดและความเหงาให้กับคนทำงานในเมืองใหญ่ได้นั่นเอง

.

หลักการออกแบบ third place คืออะไร และทำไมถึงสำคัญกับการออกแบบเมือง รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum) พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.48 ตอนนี้

ในเมืองที่คนทำงานต้องตื่นแต่เช้า ฝ่ารถติด และเปลี่ยนขบวนรถไฟหลายต่อทุกวัน หลายคนต้องจ่ายค่าโดยสารไป-กลับเกือบวันละร้อยบาท คิดรวมกันแล้วตกหลายพันบาทต่อเดือนเลยทีเดียว ทันทีที่รัฐบาลประกาศนโยบายรถไฟฟ้า 20 บาททุกสาย เริ่มใช้ 30 ก.ย. 68 นี้ หลายๆ คนก็ตั้งความหวังและมีคำถามพ่วงท้ายมาด้วยว่าจะทำได้จริงไหม .

หนึ่งในแนวคิดที่ถูกหยิบยกมาคือเก็บจาก ‘ค่าธรรมเนียมรถยนต์เข้าเมือง’ เช่นเดียวกับที่หลายเมืองในยุโรปและเอเชียทำสำเร็จแล้ว วิธีการคือเก็บค่ารถที่เข้ามาในพื้นที่เมืองในช่วงเวลาหนึ่ง เพื่อจูงใจให้คนหันมาใช้ขนส่งสาธารณะ ลดการใช้รถ ลดมลภาวะ และลดปัญหาการจราจร โดยรายได้นี้สามารถนำมาชดเชยต้นทุนการเดินรถเพื่อให้ราคาถูกลง และนำกลับมาพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานสาธารณะ เช่น รถไฟฟ้า ทางเท้า ทางจักรยาน และระบบขนส่งอื่นๆ ให้ดียิ่งขึ้นได้ด้วย

.

รถเมล์ 20 บาทตลอดสายจะทำได้จริงไหม ประเทศไหนที่ทำแล้วสำเร็จบ้าง และการเก็บค่าเข้าเมืองมีข้อดีอะไรบ้าง รศ. ดร.พนิต ภู่จินดา ภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และหัวหน้าศูนย์สร้างเสริมสุขภาวะเมือง (Healthy Space Forum)  พร้อมเล่าให้ฟังแล้วใน Podcast Capital City EP.47 ตอนนี้

ลองนึกภาพถนนที่ปลอดขยะ สถานีรถไฟฟ้าสะอาดสะอ้าน ทางเท้าที่เดินง่ายไม่มีสิ่งกีดขวาง หรือแม้แต่ห้องน้ำสาธารณะที่สะอาดน่าใช้ ความสะอาดของเมืองเองก็สร้างความประทับใจให้กับเราแบบไม่รู้ตัวได้ไม่ต่างจากแลนมาร์กใหญ่โตหรืออาหารการกินเลยทีเดียว