คนที่เขาดีก็ไม่ได้ดีเอง เขาฝึกตัวเขามา คนที่ชั่วเขาก็ไม่ได้ชั่วเอง มันเป็นความคุ้นชินที่สะสมความชั่วมาทุกภพทุกชาติ จิตที่อ่อนแอตามใจกิเลส มันไม่ได้อ่อนแอเอง เราก็ฝึกมันมาเหมือนกัน ฝึกที่จะโอนอ่อนผ่อนตาม นิดหน่อยไม่เป็นไรหรอก และทุกครั้งที่เราตามใจกิเลส กำลังของกิเลสนั้นก็จะแรงขึ้นๆ เราจะคล้อยตามมันง่ายขึ้น ยอมมันมากขึ้น ฉะนั้นแต่ละคนต้องมีอุบาย มีวิธีการฝึกตัวเอง เราก็ไปตั้งกฎให้ตัวเองที่พอจะทำได้ เลือกเป้าหมายในชีวิตทีละนิดทีละหน่อย ทุก 3 เดือนทุก 6 เดือน เราจะทำอะไรที่มันยากขึ้นมานิดหนึ่งในชีวิต เช่น เคยเดินจงกรมวันละ 15 นาที ก็เพิ่มเป็น 30 นาที แล้วทำให้ได้ ทำได้แล้วใจมันจะเริ่มมีแรง มีกำลังมีความมุ่งมั่น จะมั่นใจในตัวเองที่จะสู้กับกิเลสมากขึ้น เราต้องเปลี่ยนตัวเองจากคนขี้แพ้ เป็นคนที่จะสู้เพื่อที่จะชนะ ไม่ได้ชนะคนอื่น เราไม่ต้องการชนะอะไร เราต้องการแค่ชนะความคุ้นชินที่ชั่วๆ ความคุ้นชินฝ่ายต่ำที่เราสะสมอบรมมานับภพนับชาติไม่ถ้วน -- อ. ประสาน พุทธกุลสมศิริ สวนธรรมประสานสุข 28 กุมภาพันธ์ 2565