قیمت بنزین در ایران ۹۹ سال است دستوری تعیین می‌شود و تاریخ آن با اعتصاب، اعتراض خیابانی و حتی ترور یک نخست‌وزیر گره خورده است. حالا جمهوری اسلامی در پی بزرگ‌ترین افزایش قیمت در تمام این ۹۹ سال است. در این قسمت چرتکه، محمد ماشین‌چیان نشان می‌دهد حکومت برای اجرای این افزایش بی‌سابقه چه روشی در پیش گرفته است.

0:00 تاریخچه ۹۹ ساله بنزین: از ۵ قران تا ۵۸ برابر
2:20 از آبان ۹۸ تا سیاست جدید بنزین
3:42 مصوبه هیئت وزیران و ۴ حکم کلیدی
5:33 سهمیه لیتری در برابر سهمیه ریالی: تجربه یارانه نقدی
7:09 کاهش بی‌سر و صدای سهمیه
7:30 چرا فقر تدریجی اعتراض نمی‌آورد
8:16 سناریوهای توزیع و ارزش سهمیه
9:08 حذف روز رویارویی از تقویم
10:05 جمع‌بندی: پس گرفتن سهم مردم از نفت

حساب‌های شرکت ملی نفت بر سر ۱ میلیارد دلار بدهی مسدود شد؛ اما این فقط گوشهٔ کوچک ماجراست. بدهی اصلی به بانک مرکزی و صندوق توسعه ملی است؛ یعنی به پس‌انداز ملی و سفرهٔ مردم. و قانون بودجه، هر سال فقط با یک جمله، بازپرداخت آن را عقب می‌اندازد. در این قسمت چرتکه، محمد ماشین‌چیان حساب کامل بدهی شرکت ملی نفت و بهای پنهان آن برای مردم ایران را بررسی می‌کند.
0:01 — مقدمه: توقیف حساب‌های شرکت نفت
1:41 — ماجرای ۱۴ مرداد: توقیف، جریمه، ابطال
2:34 — بند پنهان ۶۳ میلیارد دلاری در بودجه
3:29 — امهال یعنی چه؟
4:24 — ریشه بدهی از سال ۹۰
6:06 — جمع‌بندی بدهی: کف ۸۰ میلیارد دلار
6:51 — مقایسه با بودجه و درآمد نفتی کشور
8:34 — بودجه پنهان: سه کارکرد امهال
10:03 — وام مردم در برابر بدهی شرکت نفت
10:52 — جمع‌بندی

فدرال رزرو آمریکا برای نصف کردن تورم یازده ماه زمان گذاشت و یازده بار نرخ بهره را بالا برد. بانک مرکزی جمهوری اسلامی مدعی است که همین کار را در یک ماه و بدون تغییر نرخ سود انجام داده است. در این قسمت چرتکه، محمد ماشین‌چیان با مرور گزارش تورم تیرماه و تقویم یک ماه اختلال بانکی، بررسی می‌کند که این موفقیت ادعایی چگونه رقم خورده و هزینه آن را چه کسی پرداخته است.

از دلار هزار تومانی تا ۱۰۰ هزار تومان، ۱۵ سال طول کشید. از دلار ۱۰۰ هزار تومانی تا آستانه ۲۰۰ هزار تومان، تنها ۱۵ ماه طول کشیده است. اکنون حکومت برای دفاع از مرز ۲۰۰ هزار تومان سنگربندی کرده، در حالیکه بازار با ناباوری خود را برای مواجهه با آن آماده می‌کند. در این قسمت چرتکه، محمد ماشین‌چیان بررسی می‌کند که در هریک از سناریوهای پیش رو، از ادامه فرسایش تا گسترش جنگ و آتش‌بس، دلار چه زمانی از مرز ۲۰۰ هزار تومان عبور خواهد کرد.

0:00 مقدمه: از ۱۵ سال به ۱۵ ماه — شتاب سقوط ریال
1:42 فرمول چرتکه: محاسبه ارزش دلار بر مبنای تورم
2:38 برآورد ارزش دلار برای تیرماه: ۱۸۷ تا ۱۹۱ هزار تومن
3:08 ریسک‌های اقتصادی جنگ و اثر آن‌ها بر تقاضای دلار
3:52 تورم حس‌شده در برابر آمار رسمی
4:58 تاکتیک بانک مرکزی: مقایسه با دفاع از کانال ۹۰ هزار تومن
5:42 وضعیت فعلی: فاصله تا ۲۰۰ هزار تومن
6:30 سناریوی اول: تداوم فرسایش نیمه‌جنگی
7:29 سناریوی دوم: گسترش جنگ و فروپاشی صادرات نفت
8:54 سناریوی سوم: بازگشت به میز مذاکره
9:43 نوسانات اخیر بازار و سیاست ناامن‌سازی پس‌انداز مردم
10:34 جمع‌بندی سه سناریو و تقویم عبور از ۲۰۰ هزار تومن
11:06 نتیجه‌گیری پایانی: بازنده اصلی کیست؟

از شعار «مردم باید همه‌چیز را به بورس بسپارند» در سال نود و نه تا سقوطی که نیمی از ارزش شاخص را در کمتر از یک سال از بین برد، بورس تهران یک‌بار مسیرِ «قول دولتی، هجوم مردم، و سپس سقوط» را طی کرده است. در این قسمت چرتکه، محمد ماشین‌چیان با مرور این تجربه در کنار نسبت قیمت به سود و نمادهای بسته‌ی بورسی، بررسی می‌کند که آیا بورس تهران امروز ارزنده است؟
0:00 مقدمه: رکورد بورس و فرار پول مردم
1:05 پ به ای چیست؟ دماسنج اعتماد بازار
2:09 افق پیش‌خرید بورس تهران
2:53 نقد نظر رسانه‌ای: آیا کف پ‌به‌ای سیگنال خرید است؟
3:40 چرا سود شرکت‌ها بالا رفت اما قیمت‌ها نه
4:14 دو دلیل بی‌رغبتی: محاصره دریایی و کوتاه‌ماندن افق
5:04 نظریه لاپورتا: چرا سهام ارزان می‌ماند
5:37 درس تاریخی پامپ و دامپ سال ۹۹
7:09 رکورد اخیر؛ نمادهای بسته و شاخص فریبنده
8:16 الگوی روسی اداره بازار
9:02 شاخص به دلار: سقوط پنهان ارزش
9:40 ورود و خروج پول بعد از بازگشایی
10:30 آیا بورس ارزش سرمایه‌گذاری دارد؟
11:29 جمع‌بندی: بورس تهران دارد اوراق می‌شود

دولت نرخِ بیکاری را ۷.۶٪ اعلام می‌کند؛ عددی که تقریباً عادی به‌نظر می‌رسد. این در حالیست که از هر صد ایرانی در سن کار فقط حدود ۳۷ نفر شاغل‌اند؛ نزدیک ۴۰ میلیون نفر کاملاً بیرون از بازار کار هستند. سه‌چهارمِ جمعیت غیرفعال را زن‌ها تشکیل داده و از هر چهار جوان یکی نه کار می‌کند، نه درس می‌خواند، و نه مهارت می‌آموزد. در این قسمت چرتکه، محمد ماشین‌چیان بحران بیکاری در ایران را بررسی می‌کند.
0:00 – مقدمه: پشت پرده آمار بیکاری در ایران

2:10 – معرفی موضوع قسمت

2:43 – ایرادهای نرخ رسمی بیکاری

4:04 – نرخ مشارکت؛ نیمه پنهان بازار کار

4:34 – زنان و غیبت از بازار کار

5:06 – نسل نیت؛ نه شغل، نه تحصیل، نه مهارت

6:03 – قانون اوکان و رکود اقتصادی

7:34 – پیش‌بینی: شکاف بین آمار و واقعیت

8:17 – بیکاری به مثابه موتور فقر

9:41 – ریشه‌های چند دهه‌ای بحران اشتغال

10:36 – جمع‌بندی: اندازه واقعی بیکاری

از اواخر خرداد ۱۴۰۵، خدمات چهار بانکِ بزرگ دولتی، یعنی ملی، صادرات، تجارت و توسعه صادرات، دچار اختلالی گسترده شد؛ اختلالی که هم‌زمان کارت‌های بانکی، خودپرداز، کارت‌خوان و بانکداری اینترنتی را از کار انداخت. با گذشت بیش از دو هفته، خدمات هنوز به‌طورِ کامل به روال عادی بازنگشته است.

در این قسمت چرتکه، محمد ماشین‌چیان جنبه‌های مختلف این اختلال بانکی، تأثیر آن بر شرایط فعلی اقتصاد ایران، و برندگان و بازندگان این اختلال‌ها را بررسی می‌کند.

0:00 مقدمه: قطعی بانکی و بی‌دسترسی میلیون‌ها ایرانی به پولشان

1:25 آغاز اختلال از اواخر خرداد در چهار بانک دولتی

2:26 شرکت خدمات انفورماتیک و ادعای حمله سایبری

3:43 حمله بدون مسئولیت‌پذیری؛ مقایسه با گنجشک درنده

4:05 دو سؤال کلیدی: پیوند اختلال با تورم و بحران بانکی

4:34 سرعت گردش پول چیست و چرا مهم است

5:16 تورم ۹۰ درصدی و فرار مردم از ریال

5:55 اثر قطعی بانکی بر کاهش سرعت گردش پول

6:49 اختلال بانکی، کمکی به بانک مرکزی در تورمی‌ترین ماه

7:16 وعده شنبه؛ نشانه‌ای از تصمیم سیاسی نه فنی

8:13 بحران دوم: کفایت سرمایه منفی ۹ بانک ایرانی

8:52 ناترازی بانکی به‌عنوان موتور تورم

9:35 اعتماد؛ تنها ستون نگه‌دارنده نظام بانکی

10:20 خطر هجوم بانکی و فرار دارایی از سیستم

10:48 جمع‌بندی: دو بحران به‌هم‌گره‌خورده و هزینه‌اش برای مردم

در این قسمت چرتکه، محمد ماشین‌چیان بررسی می‌کند که این توافق چه میزان ارز به اقتصادِ ایران بازمی‌گرداند، سرنوشتِ آن به کدام تصمیم‌ها گره خورده است، و در این شرایط با پس‌انداز و دارایی‌‌ها چه باید کرد. #iraninternational #Iraninternational #ایران_اینترنشنال

در سال ۱۳۶۷، با پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸ و پایان جنگ هشت‌ساله، نرخ دلار از حدود ۱۴۰ تومان به زیر ۵۰ تومان سقوط کرد. اما این کاهش کوتاه‌مدت بود و پس از وقفه‌ای کوتاه، دلار از سطح پیش از آتش‌بس نیز فراتر رفت و روند صعودی خود را برای سال‌ها ادامه داد.

اکنون، با انتشار خبر تفاهم میان ایران و آمریکا، بار دیگر نرخ دلار رو به کاهش گذاشته است. در این قسمت از چرتکه، محمد ماشین‌چیان بررسی می‌کند که چرا موتور اصلی نرخ دلار تورم داخلی است و نه خبر توافق؛ شرایط امروز را با تجربهٔ تاریخی پس از قطعنامهٔ ۵۹۸ مقایسه کرده، و نرخ دلار را بر اساس سناریوهای مختلف تا پایان سال ۱۴۰۵ تخمین می‌زند.

عمیق‌ترین رکود صنعتی ایران را این بار نه منتقدان حکومت، که آمار رسمی اتاق بازرگانی ثبت کرده است. در این قسمت چرتکه، محمد ماشین‌چیان کارنامه صنعت ایران پس از جنگ را بررسی می‌کند. #Iraninternational #ایران_اینترنشنال