Yeni sezonun ilk bölümünde, Varolmanın Dayanılmaz Hafifliğinden ilhamla mevsimlerle kurduğumuz ilişkiye bakıyoruz. Neden bazılarımız güneşle birlikte canlanırken bazılarımız gri, karanlık havalarda kendini daha iyi hissediyor? Mevsim tercihlerimiz kişiliğimiz, duygu düzenleme biçimimiz, sosyal hayatımız ve hatta ruhsal durumumuz hakkında bize ne söylüyor?

Yaz insanları, kış insanları, mevsimsel duygudurum bozukluğu, içedönüklük-dışadönüklük ve mevsimlerin kendimizi nasıl görüp göstermek istediğimizle ilişkisi üzerine biraz psikoloji, biraz kişisel gözlem ve bolca soru…

O halde gelin, sadece hangi mevsimi sevdiğimize değil, o mevsimin bizde neye dokunduğuna bakalım.

Korku neden vardır? İnsan neden bilinmez olandan etkilenir, neden tekinsiz hikâyelere çekilir ve neden bazen korkudan haz duyar?

Bu bölümde korkunun psikolojisini psikanalitik kuramlar, gotik edebiyat ve sinema üzerinden inceliyoruz. Sigmund Freud’un tekinsizlik kavramından Carl Jung’un gölge arketipine; Dracula ve Frankenstein gibi eserlerden korku filmlerine uzanan bu sohbet boyunca bastırılmış duyguların, ölüm korkusunun, yalnızlığın, dışlanmanın ve bilinçdışının korku anlatılarında nasıl görünür hale geldiğini konuşuyoruz.

Belki de en büyük korkularımız, yüzleşmekten en çok kaçtığımız taraflarımızdır.

Bu bölümde, edebiyat ve sinemanın en gizemli, en çok merak uyandıran ve bizi ahlaki ikilemlere sürükleyen figürlerine, yani antikahramanlara odaklanıyoruz. İyiliğin alışılmış sınırlarını aşıp kötülüğün ya da karanlığın o cazibeli gri tonlarına bakıyoruz.

Sevgili hocam Ahmet Berk Duman ile gerçekleştirdiğimiz bölüm boyunca Carl Gustav Jung’un Gölge kuramından toplumsal yabancılaşmaya, anlatıcı perspektifinden ahlak algısına kadar uzanan birçok konuyu masaya yatırıyoruz. Ve esas soruyu soruyoruz: Bir insan tamamen iyi veya tamamen kötü olabilir mi?

İnsanın inkâr edilemez doğasının bir parçası olan iyi ile kötü arasındaki tüm sınırlar ve daha fazlası…

"Başkaları ne der?" sorusu, çoğumuzun hayallerinin mezar taşıdır. Çocukluktan itibaren "uslu" olmayı, "uyum sağlamayı" ve başkalarının onayını almayı varoluşsal bir zorunluluk kıldık. Peki ama bu süreçte kendi sesimizi nerede kaybettik?

Neden başkalarının onayına bu kadar ihtiyaç duyuyoruz? Sınır koymak neden hala saygısızlık gibi algılanıyor? Ve en önemlisi: Gerçekten kendi hayatımızı mı yaşıyoruz, yoksa bize uygun görülen hayatı mı?

Bu bölümde, hayatlarımıza sinsice sızan o meşhur "Elalem" kavramını masaya yatırıyoruz.

Herkes yaşamı boyunca en az bir kez yalan söylemiştir.

Peki, bizi bu evrensel davranışa iten temel motivasyon ne?

Bu bölümde, çocukluktaki ceza korkusundan yetişkinlikteki "sahte benlik" inşasına kadar yalan söyleme davranışını inceliyoruz. Freud’un haz ilkesinden, yalanın toplumsal düzeni koruyan işlevsel bir araç oluşuna ve bizi kendimize yabancılaştıran bir alışkanlığa dönüşmesine kadar öne çıkan önemli başlıkları tartışıyoruz.

Dürüstlüğün iyileştirici gücü, ilişkilerde samimiyetin rolü, bir savunma biçimi olarak yalan söyleme davranışı ve daha fazlası.

Ortaokul çağındaki bir çocuk, ne zaman “arkadaşlarını” birer insan olarak görmekten vazgeçip “hedef” olarak görmeye başlar?

Bir yanda eğitimli görünen ama gerçeği inkâr eden ebeveynler, diğer yanda ise görülme ihtiyacı duyan bir çocuk… Peki, bir şeyler ters gidiyor diyen o ses neden duyulmaz? Bir çocuğun ruh sağlığını korumak mı yoksa gelecekteki “sicilini” temiz tutmak mıdır önemli olan?

Bu bölümde, son günlerde ülkemizde yaşanan sarsıcı bir olaydan yola çıkarak tek bir suçu değil; o suça giden yolu konuşuyoruz. İhmal edilen uyarılar, görmezden gelinen sinyaller, akran zorbalığı ve aile içindeki tutumların bir çocuğun zihninde nasıl bir kırılmaya yol açabileceğini sorguluyoruz.

Annelik içgüdüsel mi, yoksa öğrenilen bir süreç mi?

Toplum uzun zamandır kadına hazır bir rol biçiyor: Şefkatli, ilgili, ne yapacağını bilen “doğuştan anne”…

Ama aynı toplum babalık için “öğrenilen” bir süreçten bahsediyor. Bu doğrultuda annelik ve babalık gerçekten sanıldığı gibi mi?

Ayrıca bu bölümde, çok tartışılan bir konuyu, “normal doğum” olarak adlandırılan vajinal doğum ile sezaryen doğum arasındaki polemik tartışmaları irdeliyoruz.

Gerçekten tek bir doğru doğum şeklinden söz edilebilir mi?

Ve kadının deneyimi, güvenliği ve psikolojik durumu bu tartışmanın neresinde?

Anneliğe, babalığa ve rollere dair ‘normal’in izini sürmek isteyen herkese…

Bu bölümde, Harry Potter evrenini yalnızca bir büyücülük hikâyesi olarak değil, insan ruhunun derinliklerine açılan bir alan olarak ele alıyoruz.

Depresyon, travma ve bağlanma… Fantezinin bir savunma mekanizması olarak nasıl işlediğini; anlatıdaki metaforları ve karakterlerin çocukluk yaşantılarının bugünkü benliklerine nasıl yansıdığını inceliyoruz.

Harry Potter ve Lord Voldemort (Tom Riddle) arasındaki benzerlikler neler? Benzer travmatik geçmişlere rağmen farklı psikolojik yollara sapmalarının sebepleri neler?

Kimlik çatışmaları, sevgi ve yıkıcılık arasındaki gerilim ve travmanın kader üzerindeki etkisi… Birlikte tüm bu başlıkların izini sürüyoruz.

Dövmeler bazen bir anıyı yaşatmanın, bazen olmak istediğimiz kişiye yaklaşmanın, bazen de geçmişle baş etmenin bir yolu olabilir. Kimileri için bir sembol, kimileri için bir hikâye, kimileri içinse yalnızca estetik bir seçim… Peki dövme yaptırmak gerçekte neyi temsil eder? Neden dövme yaptırıyoruz?

Bu bölümde, dövmelerin sadece estetik bir tercih olmanın ötesine geçip nasıl güçlü bir ifade aracına dönüştüğünü konuşuyoruz. Bir zamanlar marjinal gruplarla özdeşleştirilen dövmelerin bugün pek çok sosyal sınıfta nasıl farklı anlamlar kazandığını; bireyin kimlik arayışı, kendini ifade etme ihtiyacı ve benlik algısıyla nasıl iç içe geçtiğini ele alıyoruz.

Teknolojinin son yıllardaki hızlı gelişimiyle birlikte sosyal medya, bireylerin yalnızca kendini ifade ettiği bir alan olmaktan çıkıp adeta bir “dijital mahkeme”ye dönüştü. Yorum yapabilme özgürlüğü, beraberinde yargılama gücünü de getirdi ve bu durum linç kültürü ile iptal kültürünü görünür kıldı. 

Bu bölümde; linç kültürü ve iptal kültürünün ne olduğunu ve nasıl ortaya çıktığını, dijital aktivizmin gücünü ve sınırlarını, çoğunluğun sesinin nasıl belirleyici hale geldiğini konuşuyoruz. Antik Yunan’daki ostrakismos uygulamasından bugünün anonim ve kontrolsüz yargı alanlarına uzanan bu dönüşümde, herkesin yargıç olduğu bir düzende nesnelliğin, adaletin ne kadar mümkün olduğunu sorguluyoruz: 

Gerçekten özgür müyüz?

Yoksa çoğunluğa uyma baskısıyla şekillenen yeni bir sessizlik içinde mi yaşıyoruz?