In de afgelopen maanden spraken we met experts over de staat en de toekomst van het internet. De online publieke ruimte staat namelijk onder druk: Big Tech heeft gigantische macht, en waarden als veiligheid, vrijheid en democratie staan onder druk. In de laatste aflevering van Data Morgana maken we de rekening op: valt het internet nog te redden – en hoe dan?

Dit bespreekt Julia Janssen met Sander van der Waal, onderzoeksdirecteur bij Waag Futurelab, Kim van Sparrentak, Europarlementariër voor Groenlinks-PvdA, en Danny Mekic, ondernemer en techexpert.

Iedereen heeft inmiddels wel gehoord van ChatGPT. Sommige mensen vinden het prachtig, anderen zien het als bedreiging. In deze aflevering onderzoeken we welke positie generatieve AI in onze samenleving moet krijgen. Hoe gaan we om met vooroordelen in deze techniek en hoe zou een Nederlands taalmodel eruit moeten zien?

Dit bespreekt Julia Janssen met Monique Steijns, oprichter van The People's AI Gency, Nadia Piet, designer, onderzoeker en oprichter van AIxDESIGN, en Saskia Lensink, productmanager van GPT-NL bij TNO.

In Data Morgana praten we over de toekomst van het internet. Die toekomst begint bij het onderwijs. Ondertussen dringt technologie in allerlei vormen het klaslokaal binnen. Het beïnvloedt hoe we leren, onderwijzen en toetsen. Maar terwijl de smartphone uit de klas wordt verbannen, moet het onderwijs tegelijkertijd steeds efficiënter worden door digitale tools. Wat leren we onze kinderen over technologie, en hoe behouden we regie op het onderwijs?

Hierover ging Julia Janssen in gesprek met Remco Pijpers, Strategisch adviseur Digitale geletterdheid bij Kennisnet, Yvonne Kops, bestuurder bij scholengroep “Ons Middelbaar Onderwijs" en Barend Last, docent en onderwijsinnovator

Bedrijven, organisaties en overheden verzamelen steeds meer data van burgers. Daarom praten we in deze aflevering over veiligheid en privacy. Het toeslagenschandaal van 2017 maakte veel los. Niet alleen in Nederland, maar in heel Europa. Het maakte pijnlijk duidelijk wat de gevolgen zijn als de overheid niet goed omgaat met de gegevens van burgers.

Hierover gaat host Julia Janssen in gesprek met Lotte Houwing, beleidsadviseur bij Bits of Freedom, Tom Grosfeld, journalist en schrijver van het boek De Spreekkamer is Lek en Niels Westerlaken, Chief Privacy Officer bij SURF.

Nederland is niet digitaal autonoom, en dat maakt ons kwetsbaar. Wat gebeurt er als de VS besluit de stekker eruit te trekken? In Data Morgana praat Julia Janssen met Maaike Okano-Heijmans (Clingendael), Mariëtte van Huijstee (Rathenau Instituut) en Cristiaan Brans (ECOFED) over de gevaren van onze afhankelijkheid van Amerikaanse en Chinese Big Tech bedrijven en de noodzaak van Europese alternatieven.

In de vijfde aflevering van Data Morgana onderzoeken we hoe de democratie en technologie elkaar beïnvloeden. Maken de Big Tech platforms onze democratie kapot of kan het internet de democratie juist versterken?

In deze aflevering praten we over sociale media. Ze zijn vrijwel dagelijks in het nieuws vanwege de vele controverses: verslavende interfaces, onethisch gebruik van data en persoonsgegevens. In deze aflevering kijken we niet alleen naar de problemen, maar vooral naar de oplossingen. Hoe kunnen we sociale media verbeteren? Wat hebben we nodig om echt met elkaar in verbinding te staan?

Van de digitale infrastructuur maken we allemaal elke dag gebruik. We kijken eindeloos filmpjes op sociale media, sturen de ene na de andere mail en maken gebruik van chatmachines die ter plekke antwoorden genereren zoals ChatGPT. Maar waar staat al deze informatie opgeslagen, waar komt het vandaan en wat zijn daarvan de gevolgen voor het milieu?

In deze aflevering van Data Morgana bespreken we de voetafdruk van het internet. Dit doen we met directeur van Dutch Data Center Association Stijn Grove, initiatiefnemer van E-Missions Rodolfo Groenewoud van Vliet, en data activist Douwe Schmidt.

In deze aflevering praten we over nieuws en media. Want de smartphone en sociale media hebben de manier waarop we nieuws tot ons krijgen totaal veranderd. Veel mensen, vooral jongeren, zien het nieuws enkel via Instagram, X of TikTok. Maar daar bepalen algoritmen wie wat te zien krijgt en wat niet. Wat doet dat met onze gedeelde werkelijkheid? Hoe onderscheiden we nieuws van nepnieuws, meningen, advertenties en gesponsorde content?

Belangrijke vragen, want ondertussen besluit Meta te stoppen met factchecken en te minderen met modereren. X doet dat al langer. Wat betekent dit voor het medialandschap? En hoe navigeer je daar doorheen?

Data Morgana is een samenwerking tussen PublicSpaces, AT5, de Openbare Bibliotheek Amsterdam en Studio Julia Janssen, en wordt mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie.

Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Directorate General for Communications Networks, Content and Technology. Neither the European Union nor the granting authority can be held responsible for them.

Het internet is grotendeels in handen van een aantal big tech bedrijven. Onder de belofte de wereld beter, eerlijker en efficiënter te maken verzamelen ze op grote schaal onze data. Maar wordt de wereld hier nu echt beter van, of is dit slechts een luchtspiegeling, een ‘data morgana’?

Navigeren door de stad met Google Maps, op date met een digitale match, werken in de cloud en de hele dag scrollen op Instagram en TikTok door een eindeloze stroom aan content. We leven in een tijdperk waarin onze digitale leefomgeving niet meer los te zien is van de fysieke wereld.

Die fysieke wereld wordt bewust vormgegeven in samenspraak met partijen die verschillende belangen vertegenwoordigen. Middels verkiezingen hebben burgers inspraak in de koers van een stad, regio of land. Er zijn wetten, regels en keurmerken die ons beschermen. Er zijn winkels waar je iets kunt kopen, met producten die voldoen aan strenge veiligheidseisen. Er zijn openbare plekken zoals parken waar je vrij kunt wandelen, waar prullenbakken zorgen voor schone straten en de wijkagent de orde handhaaft.

Hoe zit dat eigenlijk met onze digitale wereld? Het internet is onmisbaar geworden: toegang tot het internet is noodzakelijk om te kunnen functioneren in de maatschappij. Zou het daarom geen publieke voorziening moeten zijn?

In Data Morgana gaat kunstenaar en host Julia Janssen voorbij de problemen van het huidige internet in gesprek met experts, kunstenaars, wetenschappers en ondernemers op zoek naar ideeën, voorbeelden en mogelijkheden om onze digitale toekomst vorm te geven.

Data Morgana is een samenwerking tussen PublicSpaces, AT5, de Openbare Bibliotheek Amsterdam en Studio Julia Janssen, en wordt mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie.

Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the Directorate General for Communications Networks, Content and Technology. Neither the European Union nor the granting authority can be held responsible for them.