De Beleidsmakers Jeugd

Vorig seizoen blikten we vooruit naar het zogeheten Ravijnjaar, waarin gemeenten in 2026 twee miljard euro minder budget van het Rijk zouden ontvangen en ingrijpende bezuinigingen noodzakelijk leken. Nu viel dit achteraf mee: op het laatste moment kregen gemeenten toch extra budget voor 2026 en 2027. Alleen hierdoor is het probleem niet opgelost want vanaf 2028 dreigt er opnieuw een structureel tekort. In deze laatste aflevering van dit seizoen De Beleidsmakers Jeugd nemen we de aanhoudende financiële druk onder de loep.

Want hoe ga je om met die terugkerende onzekerheid? Hoe blijf je koersvast en hoe bewaak je de investeringen in het preventieve jeugdbeleid? En hoe zorg je ervoor dat jouw gemeente durft om in deze onzekere tijden wel grote, vernieuwende beleidskeuzes te maken? 

Vorig seizoen spraken we met Mariëtte Eijsink van de gemeente Waterland over de voorbereidingen op het Ravijnjaar. Zij is nu opnieuw te gast en vertelt onder andere over de sterk aanhoudende visie binnen de gemeente. Ook Noortje Kramer van de gemeente Kampen schuift aan. Zij vertelt onder meer hoe Kampen, ondanks alle bezuinigingen, toch stevig kan blijven inzetten op het versterken van de sociale en pedagogische basis en preventie. Martijn van Wietmarschen van het NJi geeft de nodige duiding en gaat samen met hen in gesprek over dit veelzijdige en veelbesproken thema. 

Verder praten en kennis uitwisselen vanuit deze aflevering? Sluit je dan aan bij de community van beleidsmakers in het jeugdveld. ⁠Word hier lid van de LinkedIn-groep.⁠ ⁠https://www.linkedin.com/groups/13198476/ 

NJi Dossier: https://www.nji.nl/kennis/impact-maken-met-jeugdbeleid/hoe-kom-ik-tot-effectief-jeugdbeleid

NJi Dossier: https://www.nji.nl/kennis/pedagogische-basis/hoe-versterk-je-als-gemeente-de-pedagogische-basis 

Voor gemeenten is het belangrijk om inhoudelijke en financiële grip te houden op verwijzingen naar jeugdzorg. Hierin is een goede samenwerking met en tussen verwijzers, zoals het lokale team, jeugdgezondheidszorg en huisartsen heel belangrijk. In de praktijk blijkt de samenwerking met huisartsen soms nog lastig, omdat zij vaak zelfstandig georganiseerd zijn en niet altijd voldoende ruimte hebben voor afstemming. 

Inmiddels zijn er landelijke afspraken gemaakt over de samenwerking tussen gemeenten, huisartsen en jeugdhulpaanbieders. Hier wordt flink ingezet op lokale teams. Voor sommige gemeenten is dit een grote stap, anderen zetten hier al volop op in. Hoe pak je die samenwerking aan? Wat betekenen dit soort landelijke ontwikkelingen? Wat doet dat met de samenwerking? 

In deze aflevering van De Beleidsmakers Jeugd bespreken we de uitdagingen en successen binnen dit thema. Te gast zijn Marjolein Prent (gemeente Brummen) en Reinaud van de Fliert (gemeente Zaanstad). Beide gemeenten maken gebruik van praktijkondersteuning bij huisartsen. Ze vertellen hoe deze samenwerking tot stand is gekomen, welke keuzes daarbij zijn gemaakt en welke overeenkomsten en verschillen zij in de praktijk zien. Thijs Tuenter van het NJi licht de laatste ontwikkelingen toe en geeft inzichten over hoe je zo’n samenwerking als gemeente kan aanpakken. 

Verder praten en kennis uitwisselen vanuit deze aflevering? Sluit je dan aan bij de community van beleidsmakers in het jeugdveld. ⁠Word hier lid van de LinkedIn-groep: ⁠https://www.linkedin.com/groups/13198476/

NJi Dossier: Hoe stimuleer ik een goede samenwerking tussen huisarts en wijkteam? | Nederlands Jeugdinstituut 

NJi Dossier: Hoe versterk ik de samenwerking met huisarts, jeugdgezondheidszorg en school? | Nederlands Jeugdinstituut 

Gesloten jeugdzorg, oftewel JeugdzorgPlus, moet uiterlijk in 2030 volledig zijn af- en omgebouwd. Dat is een bijzonder complexe opgave voor beleidsmakers binnen het jeugdveld. Het vraagt om een zeer ingrijpende transitie, waarin intensieve samenwerking essentieel is. Want wat zijn de alternatieven? Welke preventieve maatregelen kunnen worden ingezet? Hoe voorkom je dat jongeren in een gesloten instelling terechtkomen? En hoe zorg je ervoor dat de jongeren die er nu verblijven goed kunnen uitstromen? Kortom, het is een complex onderwerp met talloze facetten.

Aan tafel zit Mariska Siksma van de Jeugdhulpregio Alkmaar. Zij vertelt onder andere over het samenwerkingsverband ‘Thuis voor Noordje’ en legt uit welke uitdagingen zij als de grootste ziet. Ook Antiena Huizinga van de gemeente Smallingerland deelt haar ervaringen. Ze vertelt onder meer over de ontwikkeling van kleinschalige woonvoorzieningen en over de pilot ‘Gezinshulp’, waarmee de gemeente sinds kort werkt. Eva Mulder van het NJi schuift ook aan en legt uit waarom deze transitie zo omvangrijk en uitdagend is.

Verder praten en kennis uitwisselen vanuit deze aflevering? Sluit je dan aan bij de community van beleidsmakers in het jeugdveld. ⁠Word hier lid van de LinkedIn-groep: ⁠https://www.linkedin.com/groups/13198476/

NJi Dossier: Gesloten jeugdhulp af- en ombouw: https://www.nji.nl/kennis/gesloten-jeugdhulp-af-en-ombouw

NJi Dossier: Integrale Gezinshulp: https://www.nji.nl/kennis/integrale-gezinshulp

Handreiking Mijn Thuis: https://www.nji.nl/databanken/publicaties/mijn-thuis 

Het onderwerp mentale gezondheid vraagt steeds vaker de aandacht van gemeentelijke beleidsmakers. De wachtlijsten in de jeugdhulp groeien, de kosten nemen toe en de vraag naar ondersteuning voor kinderen en jongeren met mentale klachten blijft stijgen. Tegelijkertijd is mentale gezondheid een breed en veelzijdig thema, waardoor het niet altijd eenvoudig is om er gericht beleid op te ontwikkelen. In deze aflevering horen we de inspirerende verhalen van twee beleidsmakers:

Celine de Boer van de gemeente Hoogeveen vertelt onder andere over de totstandkoming van hun ‘Totaalaanpak Mentale Gezondheid’. Sandra van Esveld van de gemeente Aa en Hunze geeft een inkijkje in de werkwijze van het schakelteam, waarin betrokken partijen per thema nauw samenwerken aan een passende aanpak.

Samen met Martijn van Wietmarschen van het NJi bespreken zij hun ervaringen, worstelingen en successen rondom dit veelomvattende thema.

Verder praten en kennis uitwisselen vanuit deze aflevering? Sluit je dan aan bij de community van beleidsmakers in het jeugdveld. ⁠Word hier lid van de LinkedIn-groep:⁠ ⁠https://www.linkedin.com/groups/13198476/

NJi: zicht op welbevinden van jongeren: Zicht op welbevinden van jongeren | Nederlands Jeugdinstituut

NJi: Lokaal beleid gericht welbevinden: Lokaal beleid gericht op welbevinden | Nederlands Jeugdinstituut

NJi: Contextuele en systeemgerichte beleidspraktijk: Transformatie naar een contextuele en systeemgerichte beleidspraktijk | Nederlands Jeugdinstituut

Een complexe scheiding kan grote gevolgen hebben voor kinderen. Niet alleen het leven van de ouders verandert ingrijpend, ook kinderen krijgen vaak te maken met grote veranderingen. Bijvoorbeeld een gewijzigde woonsituatie, het wegvallen van een stabiele basis of juridische conflicten tussen ouders over de omgang met de kinderen. Dit kan veel onrust veroorzaken en in sommige gevallen ook leiden tot de inzet van jeugdhulp.

Welke rol kan de gemeente hierin spelen? Hoe voorkom je dat een scheiding escaleert en complex wordt? Hoe voorkom je nare gevolgen voor het kind? En welke preventieve maatregelen kunnen gemeenten inzetten? 

In deze aflevering gaan we in gesprek met twee beleidsmakers die zich dagelijks bezighouden met dit veelzijdige vraagstuk. Katja van de Meent (Den Bosch) en Froukje Kamoschinski (Haarlem en Zandvoort) vertellen beiden over het gebruik van een gezinsadvocaat en het werken binnen een scheidingsadvies team. We bespreken de meerwaarde van deze aanpak en staan ook stil bij de uitdagingen die daarbij komen kijken. Ook gaan we in op het belang van gezinsgericht werken, de mogelijke inzet van relatietherapie en de samenwerking met betrokken partijen. 

Harmke Bergenhenegouwen van het NJi schuift aan voor duiding, actuele cijfers en praktische handvatten voor gemeenten.

Verder praten en kennis uitwisselen vanuit deze aflevering? Sluit je dan aan bij de community van beleidsmakers in het jeugdveld. ⁠Word hier lid van de LinkedIn-groep: ⁠https://www.linkedin.com/groups/13198476/

NJi Dossier Scheidingen: https://www.nji.nl/kennis/scheiding

Villa Pinedo: https://www.villapinedo.nl/

Als gemeentelijk beleidsmaker beweeg je je op verschillende speelvelden en werk je samen met uiteenlopende partijen. Goede samenwerking is daarbij essentieel. Maar hoe kom je samen tot een gezamenlijke visie? Hoe formuleer je een gedeelde opgave wanneer er verschillende belangen spelen? Door uiteenlopende belangen en externe factoren is het voor beleidsmakers vaak een uitdaging om alle betrokken partijen op één lijn te krijgen én te houden. In deze aflevering horen we de inspirerende verhalen van twee beleidsmakers. 

Mark Turenhout, beleidsadviseur bij de gemeente Noordwijk, werkt al jaren aan een preventienetwerk waarin veel verschillende partners samenwerken. Hij vertelt hoe deze samenwerking is georganiseerd en hoe de inzet van een netwerkregisseur helpt om gezamenlijke keuzes te maken en richting te bepalen.

Ook Lidewij Verhoeven, senior beleidsadviseur bij de gemeenten Woerden en Oudewater, houdt zich dagelijks bezig met het ontwikkelen van een gezamenlijke visie. Haar focus ligt op het versterken van de sociale basis, waarbij intensief wordt samengewerkt met vrijwilligersorganisaties en andere maatschappelijke partners.

Lieke Salomé van het NJi geeft de nodige tips en handvatten over hoe je die gedeelde opgave bepaalt en hoe je als beleidsmaker om kan gaan met verschillende prioriteiten en belangen. 

Verder praten en kennis uitwisselen vanuit deze aflevering? Sluit je dan aan bij de community van beleidsmakers in het jeugdveld. ⁠Word hier lid van de LinkedIn-groep.: ⁠https://www.linkedin.com/groups/13198476/

NJi Dossier Impact maken met jeugdbeleid: https://www.nji.nl/kennis/impact-maken-met-jeugdbeleid/samenwerken-aan-jeugdvraagstukken 

In de praktijk blijkt de samenwerking tussen scholen en gemeenten niet altijd even gemakkelijk. Beide partijen werken vanuit verschillende regels en budgetten, waardoor soms onduidelijkheid ontstaat. Bijvoorbeeld: welke rol neemt de gemeente op zich wanneer een kind uitvalt? Hoe zorg je ervoor dat een kind terugkeert naar het onderwijs? Wie is verantwoordelijk? En wie betaalt uiteindelijk de kosten?

In deze aflevering horen we twee beleidsmakers in het jeugdveld die dagelijks met dit soort vragen te maken hebben. Samen nemen zij dit complexe systeem onder de loep en bespreken zij de grootste uitdagingen rondom dit thema.

We horen de verhalen van Katrijn Kliphuis (Rotterdam) en Henny Kaag (Kop van Noord-Holland). Vincent Fafieanie van het NJi zorgt voor de nodige duiding en geeft handvatten om, ondanks de complexiteit, samen tot een gezamenlijke visie te komen

Verder praten en kennis uitwisselen vanuit deze aflevering? Sluit je dan aan bij de community van beleidsmakers in het jeugdveld. ⁠Word hier lid van de LinkedIn-groep.⁠ ⁠https://www.linkedin.com/groups/13198476/

• Dossier Schoolaanwezigheid en schoolverzuim: Schoolaanwezigheid en schoolverzuim | Nederlands Jeugdinstituut

• Dossier Sterke basis rondom school: Sterke basis in en rond school | Nederlands Jeugdinstituut
  

Tussen 2023 en 2025 nam het aantal meldingen van jongerenoverlast bij de politie toe. Maar wat vertellen deze cijfers ons eigenlijk? En hoe kijken we als samenleving naar jongeren in de openbare ruimte? Waar het voor jongeren belangrijk is voor hun ontwikkeling dat zij buiten plek hebben om hun vrije tijd door te brengen, kan dit soms botsen met andere inwoners van de wijk. Hoe ga je daarmee om als gemeente? 

In deze aflevering proberen we onder andere antwoord te geven op deze vragen en kijken we naar de rol van de gemeentelijke beleidsmaker rondom dit complexe en actuele onderwerp. Ook bespreken we de invloed van sociale media, de samenwerking met jongerenwerkers en praten we over de preventieve middelen die worden ingezet. 

Te gast deze aflevering: Eva van Haasteren, (Lelystad) en Helga Boterman (Stichtse Vecht).  Samen met Mike Loef van het Nji bespreken zij hun ervaringen, aanpak en visie op hoe je de verbinding centraal stelt binnen de wijk. 

Verder praten en kennis uitwisselen vanuit deze aflevering? Sluit je dan aan bij de community van beleidsmakers in het jeugdveld. ⁠Word hier lid van de LinkedIn-groep.⁠ ⁠https://www.linkedin.com/groups/13198476/

Dossier vrije tijd: Vrije tijd | Nederlands Jeugdinstituut

Als beleidsmaker in het jeugdveld ben je afhankelijk van onder andere jeugdhulpaanbieders om het beleid vorm te geven en uit te voeren. Het creëren van een gezamenlijke visie brengt soms worstelingen met zich mee. Want hoe verhoud je je als beleidsmaker tot de jeugdhulpaanbieder, als je tegelijkertijd moet samenwerken maar ook opdrachtgever bent?  En hoe zorg je er samen voor dat de kwaliteit van de jeugdhulp optimaal blijft?

Te gast in deze aflevering zijn Ellen Kortekaas (Rotterdam, Regio Rijnmond) en Violette Oldenburg (Jeugdhulp Regio West-Brabant West). Aan tafel delen zij hun ervaringen, uitdagingen en successen in de samenwerking met jeugdhulpaanbieders. Samen met Bram van den Berg van het NJi gaan zij in gesprek over de verschillende rollen van gemeenten en hoe je je als gemeente kunt verhouden tot het opdrachtgeverschap.

Verder praten en kennis uitwisselen vanuit deze aflevering? Sluit je dan aan bij de community van beleidsmakers in het jeugdveld. ⁠Word hier lid van de LinkedIn-groep.⁠ https://www.linkedin.com/groups/13198476/

Er zijn veel verschillende manieren om data te verzamelen en te monitoren binnen een gemeente. Maar hoe bepaal je welke data je moet meten en welke indicatoren daarbij relevant zijn? En vooral: hoe zet je de data vervolgens in? Hoe ziet het gesprek over de verzamelde data eruit? En hoe kan de data helpen bij het sturen op kwaliteit?

In de eerste aflevering van het tweede seizoen van De Beleidsmakers Jeugd gaat journalist Sofie van den Enk in gesprek met twee beleidsmakers over de rol van data in beleidsontwikkeling. Wytse de Jong geeft een inkijkje in de manier waarop de gemeente Utrecht data inzet binnen het beleid. Ook schuift Zainab Saberi aan, zij werkt aan een grote transitie binnen GR-JW Regio Midden-Holland, waarbij vijf gemeenten steeds meer datagedreven gaan werken. Samen met Afke Donker van het NJi bespreken zij waarom het belangrijk is om niet alleen naar cijfers te kijken, maar vooral het verhaal achter de data te begrijpen.

Verder praten en kennis uitwisselen vanuit deze aflevering? Sluit je dan aan bij de community van beleidsmakers in het jeugdveld. 

Word hier lid van de LinkedIn-groep.⁠ ⁠https://www.linkedin.com/groups/13198476/⁠

Dossier monitoring https://www.nji.nl/kennis/datagedreven-werken

Samen leren van data: ⁠Kwaliteitsverbetering jeugdhulp: hoe leer je samen van uitkomsten? | Nederlands Jeugdinstituut⁠

Kwaliteitskompas: ⁠Kwaliteitskompas: samen maken we het verschil voor kinderen en jongeren | Nederlands Jeugdinstituut