De Nacht van...

De Nacht van NTR Wetenschap - De geschiedenis gaat vaak over koningen en keizers, schrijvers en dichters, burgemeesters en architecten. Mensen die in boeken genoemd worden, waarover werd geschreven in kranten en waar beeldmateriaal van is. Maar hoe waren de levens van de normale mensen? Die alleen een naam, een geboorte- en sterftedatum ergens op een vergeelde pagina hebben achtergelaten?

Daar houdt historisch demograaf en hoogleraar sociale en economische geschiedenis Hilde Bras zich mee bezig. Presentator Renette Kwakkenbos interviewt haar tijdens de Nacht van NTR Wetenschap. Ze onderzoekt hoe die normale mensen vroeger leefden, trouwden en kinderen kregen en wat we daarvan vandaag de dag kunnen leren. Hoe kunnen we verklaren dat eind deze eeuw 40% van de wereldbevolking in Afrika leeft, terwijl dat nu 19% is?

Ze deed al eens onderzoek naar Zeeuwse dienstmeisjes, en zit nu middenin een groot demografisch onderzoek naar kerkregisters in Oost-Afrika, om te kijken wat de invloed van katholieke missiezusters op de bevolkingsgroei daar is.

Annemiek Lely was vijftien toen ze te maken kreeg met depressie, waarvoor antidepressiva. Als zij en haar partner Later in haar leven merkt ze dat ze een kinderwens heeft, maar dat roept allerlei vragen op. "Kan ik, met mijn psychische kwetsbaarheid, wel moeder zijn?"

Ze zet de vraag om in een missie: uitzoeken of je een nieuw leven op aarde mag zetten als je te maken hebt met psychische klachten. Ze tekende de zoektocht op in haar recente boek Nieuw leven & Psychische kwetsbaarheid.

Presentator Philo Boss van De Nacht van BNNVara gaat in gesprek met schrijver, feminist en kunstenaar Tessel ten Zweege. Tessel publiceerde drie non-fictie boeken, onder andere over haar eigen ervaringen met partnergeweld. Ze brengt dit jaar haar eerste roman 'Lik' uit. Bij de Nacht van BNNVara vertelt ze over hoe het is om als uitgesproken queer feminist in een gewelddadige relatie terecht te komen, waarom schaamte slachtoffers stilhoudt, en hoe schrijven haar hielp te helen. 

Onze wereld speelt zich allang niet meer alleen fysiek af. Wat we meemaken, delen we direct online, en wat we online zien, beïnvloedt weer hoe we de echte wereld ervaren. Volgens mediawetenschapper Esther Hammelburg vervaagt de grens tussen online en offline steeds verder. Maar wat betekent dat voor hoe we herinneringen maken, evenementen beleven en ons laten beïnvloeden?

Beluister het hele interview met Esther Hammelburg, waarin ze uitlegt hoe media onze beleving van tijd, herinnering en live events veranderen.

Misschien ben je niet bewust van hoe je naar andere mensen kijkt, maar je mensbeeld is belangrijker dan je denkt. Wat we zeggen, hoe we met elkaar omgaan, hoe het onderwijs werkt, hoe politiek wordt bedreven, en ook wát we denken. In onze samenleving is veel ingericht op het mensbeeld dat we prooi- en roofdieren zijn: het leven is een wedstrijd en je bent een winnaar of een verliezer, afhankelijk van je eigen inzet. Tegelijk leert de opeenstapeling van crises ons dat deze denkwijze onhoudbaar is. Wat zou een gezond alternatief zijn om met elkaar om te gaan?

Tijdens deze Nacht van NTR Wetenschap interviewt presentator Syb Faes emeritus hoogleraar filosofie Jan Bransen over ons mensbeeld. Hij noemt zichzelf ook wel reisleider in gedachtegangen. In 2014 won hij de Socratesbeker voor filosofieboek van het jaar met Laat je niets wijsmaken, hij schreef Gevormd of Vervormd - een vurig pleidooi voor ander onderwijs – en probeerde ook nog eens de mens als bedreigde diersoort te redden in het boek En nu?

Maar filosofie gaat niet over boeken, zegt hij. Filosofie gaat nog meer over mensen die zich verbazen over alles wat vastgeroest is. Deze uitzending wrikken ze het vastgeroeste mensbeeld van prooi- en roofdieren los, en zoeken ze naar alternatieven. Bransen schotelt het alternatieve beeld voor dat we roedeldieren zijn, die zorg voor elkaar centraal stellen.

Presentator Philo Boss van De Nacht van BNNVara gaat in gesprek met zangeres Bieke. Bieke is GGZ-verpleegkundige, singer-songwriter én voormalig cliënt in de geestelijke gezondheidszorg. Bij de Nacht van BNNVara vertelt ze over hoe die drie werelden samenkomen. Een gesprek over Bieke's eigen diagnose, haar nieuwe EP ABDOMENS en waarom ze activist werd voor toegankelijke GGZ-zorg.

Wat begint als een onschuldige swipe, eindigt lang niet altijd in liefde. Relatiewetenschapper Janneke Schokkenbroek legt bij Elif Kan in De Nacht van KRO-NCRV uit waarom daten ingewikkelder voelt dan ooit. 

Volgens Schokkenbroek speelt de overvloed aan opties daarin een grote rol. Datingapps bieden veel keuze, maar maken het ook lastiger om te kiezen en tevreden te zijn. “We omarmen niet meer het proces van vallen en opstaan,” zegt ze. “We verwachten dat iemand meteen aan alle eisen voldoet, terwijl liefde juist ruimte nodig heeft om te groeien.”

De Nacht van NTR Wetenschap - Sinds de jaren '50 van de vorige eeuw is plastic onze levens binnengedrongen en het zal waarschijnlijk nooit meer vertrekken. Het heeft ons aan de ene kant veel gebracht: keukengerei, fleecevesten, barbiepoppen, bouwmaterialen. Aan de andere kant stapelen de laatste tijd de wetenschappelijke verbanden tussen plastic en bepaalde ziektes zich op. Of neem vruchtbaarheid, die de afgelopen 50 jaar met 50% is afgenomen, vermoedelijk ook door plastics in geslachtsorganen. Dat roept de vraag op: kost plastic ons inmiddels meer dan het ons oplevert?

In de Nacht van NTR Wetenschap voert presentator Syb Faes een alarmerend gesprek met onderzoeksjournalist Isabelle Vanhoutte over plastic. Zij schreef het boek 'Lek', over hoe plastic ons ziek maakt, en verzamelde daarin zo goed als alle huidige wetenschappelijke kennis over de impact van plastic op onze gezondheid en ons milieu.

De EU-wetgeving is koploper ten opzichte van de rest van de wereld, waar de controle over plastic veel minder is. Maar zelfs die wetgeving is onvoldoende, aldus Vanhoutte. Hoe maakt plastic ons ziek? En wat kunnen we wel doen, om de ziekmakende gevolgen van plastic in te perken?

Met de stembus al bijna in zicht, gaan we bij De Nacht van EO in gesprek het leven als (kandidaat-)gemeenteraadslid.

Sipan Kelani (GroenLinks-Pvda Apeldoorn) en Anne Veldhoven (CDA Tilburg) schuiven aan om te vertellen over hun passie voor dit werk, waar het vuurtje begon en meer uitleg over hoe het er eigenlijk aan toe gaat in de gemeenteraad.

Presentatie is in handen van Loïs van Wijnen. 

Presentator Bemshi de Visser van De Nacht van BNNVara gaat in gesprek met regisseur Daniël Herter. Vorig jaar bracht hij zijn documentaire 'Island of Hope' uit. In Tanzania bestaan er diepgewortelde vooroordelen en mythes over mensen met albinisme — zij leven er vaak in gevaar. 'Island of Hope' gaat over het eiland Ukerewe, een plek waar mensen met albinisme in relatieve veiligheid kunnen leven.