Sandra jest z wykształcenia nauczycielką wychowania fizycznego, która w trakcie studiów poczuła, że chciałaby zmienić swoją ścieżkę zawodową na bardziej satysfakcjonującą. Podjęła decyzję żeby od razu zmienić kurs - wybrała grafikę komputerową. Po okołu roku samorozwoju w tym zakresie trafiłą do zepsołu grafiki DTP czyli osób, które przygotowują materiały graficzne (np. plakaty) do druku. Niestety - pomimo szybkiego znalezienia pracy, to nadal nie było to.

W między czasie Sandra wpadła na potrzebę posiadania własnej strony internetowej by móc zaprezentować światu swoje malarskie portfolio. Nie wiedziała jak to zrobić, więc jak to ona - wzięła sprawy we własne ręce i się tego po prostu nauczyła (programowania). Tworząc własne portfolio zdobyłą umiejętności, które pozwoliły jej na zdobycie pracy jako Front-end developerka. Kodziła dwa lata… aż nagle dostała po raz pierwszy raz w życiu makietę (mock-up) strony stworzoną przez UX Designera. Wtedy ją olśniło i Sandra poczuła, że to dokładnie to czego przez cały czas szukała. 

Szukała tworzenia procesu tworzenia koncepcji projektu, wizji strony czy aplikacji. Niestety kiedy rozpoczynała swoje poszukiwania po prostu nie zdawała sobie sprawy, że takie stanowisko / rola jak UX Designer w ogóle istnieje. Na szczęście, szybko to odkryła oraz zdobyte wcześniej umiejętności tylko wzmocniły jej start w nowej roli.

UX Designer to dosłownie Projektant Doświadczeń (User Experience Designer). Osoba na tym stanowisku zajmuje się analizowaniem w jaki sposób nasz produkt będzie używany przez swoich docelowych użytkowników. Analiza ta ma pozwolić zaprojektować produkt z góry w taki sposób, by kiedy już trafi on w ręce swoich użytkowników - był dokładnie tym czego oczekują / spodziewają się.

Wyobraź sobie, że wchodzisz na stronę internetową sklepu, ale zamiast szukać produktów chcesz znaleźć adres tego sklepu oraz poznać jego lokalizację na mapie. Zaczynasz scrollować w dół strony, domyślają się, że będzie to gdzieś w stopce, szukasz po drodze sekcji “Kontakt”. Jeśli znajdziesz to czego szukasz w sposób jaki podpowiedział Ci Twój instynkt - będziesz zadowoloną osobą, której problem (gdzie jest ten sklep?) został rozwiązany = masz dobre doświadczenie użytkownika. Jeśli natomiast nie znajdziesz tego miejsca i spędzisz na stronie kilka zbędnych minut “grzebiąc” w niej = masz złe doświadczenie użytkownika.

To prosta metafora, która pokazuje że dobrze zaprojektowany produkt / usługa pozwala na rozwiązanie problemu użytkownika bez większego wysiłku (często mówimy też o “tarciu” - które występuje kiedy rzeczy nie idą po naszej myśli i musimy się trochę pomęczyć jako użytkownicy żeby dostać to czego chcemy od produktu).

Produkt dobrze zaprojektowany to taki, który w momencie wykorzystania przez użytkownika pozwala mu na spełnienie celu tegoż użytkownika. Trzeba zatem trochę przewidywać przyszłość, a konkretnie problemy (lub potrzeby) jakie będą mieli nasi użytkownicy. 

Bardzo ważnym elementem pracy UX Designera jest reserach - czyli badanie grupy docelowej (czyli osób, do których chcemy trafić z naszym produktem). Podstawowym narzędziem i pierwszym krokiem jest desk research - także nazywany badaniami wtórnymi, odnosi się do procesu zbierania i analizowania istniejących danych i informacji z różnych źródeł, takich jak książki, czasopisma, raporty i bazy danych online. Nazywa się to desk research, ponieważ zwykle odbywa się to przy biurku, używając komputera lub innych narzędzi do zbierania i analizowania danych.

Kompetencją, którą trzeba z kolei mieć by umiejętnie interpretować wyniki tego researchu, niezbędną dla każdego UX Designera, jest empatia. Projektant potrzebuje najpierw zebrać dane, a następnie “wczuć” się w konkretną personę dla której tworzy produkt, by wyobrazić sobie czego ona może w przyszłości, korzystając z produktu oczekiwać.

Zupełnie inaczej będzie się korzystało z wyszukiwarki, np. Google a zupełnie inaczej ze sklepu, np. Zalando. Zupełnie inaczej zaprojektuje się produkt dla nastolatków lub dla seniorów.

Wspomnieliśmy już o empatii jako o prawdopodobnie najważniejszej kompetencji / umiejętności UX Designera. Kolejna kluczowa kompetencja to kreatywność.

Zadaniem UX Designera jest na etapie tworzenia rozwiązania, wymyślić jak je dobrze zaprojektować - zarówno w kontekście wizualnym (struktura informacji na stronie) jak i logicznym (przepływ/podróż użytkownika przez aplikację). Natomiast nie od razu Rzym zbudowano - zanim UX Designer trafi na to docelowe i finalne rozwiązanie, po drodze będzie musiał “iterować”, czyli próbować udoskonalać lub zmieniać swoją pierwotną koncepcję. Musi być zatem na tyle kreatywny aby nie “blokować” się i potrafić podejść do tego samego problemu na drugi, trzeci… albo i dziesiąty sposób.

Projektant może np. napotkać technologiczne ograniczenia - czasem usłyszysz od programisty, że architektura systemu czy wykorzystany język programowania nie pozwala na dane rozwiązanie. Albo pozwala, ale będzie to zbyt drogie dla klienta - i wtedy zaczyna się kombinowanie 🙂

UX Designerzy mają do dyspozycji wiele różnych narzędzi i metod, które pozwalają na lepsze zrozumienie potrzeb użytkowników oraz tworzenie bardziej intuicyjnych i użytecznych interfejsów użytkownika. Poniżej przedstawiamy kilka z nich:

Badania UX są nieodłącznym elementem procesu projektowania interfejsów użytkownika. Polegają na zbieraniu i analizowaniu danych o zachowaniach użytkowników, ich potrzebach i oczekiwaniach. Dzięki badaniom UX Designerzy mogą tworzyć bardziej spersonalizowane rozwiązania, które skutecznie odpowiadają na potrzeby użytkowników.

Warsztaty kreatywne są metodą, która pozwala na wygenerowanie pomysłów na projekty interfejsów użytkownika w grupie. Dzięki warsztatom, zespoły projektowe mogą wspólnie rozwijać pomysły, koncepcje i strategie, a następnie wdrożyć je w życie.

Audyty to ocena użyteczności istniejących już rozwiązań interfejsów użytkownika. W praktyce polegają na weryfikacji systemów pod kątem ich użyteczności i ergonomii, a także na identyfikacji problemów i słabych punktów. Heurestyki Nielsena to zestaw dziesięciu zasad projektowania interfejsów użytkownika, które pozwalają na szybką ocenę użyteczności systemu.

Mapowanie podróży użytkownika to metoda pozwalająca na lepsze zrozumienie doświadczeń użytkownika podczas korzystania z produktu lub usługi. Polega na stworzeniu mapy, która przedstawia cały proces interakcji użytkownika z produktem lub usługą, od momentu zapoznania się z nią po dokonanie zakupu lub wykonanie innego celu.

Docelowe persony to fikcyjne postacie, które reprezentują użytkowników danego systemu lub usługi. Tworzenie docelowych person pozwala na lepsze zrozumienie potrzeb i oczekiwań użytkowników oraz na dostosowanie interfejsu użytkownika do ich potrzeb.

Jednym z najważniejszych źródeł inspiracji dla UX Designerów są strony internetowe, na których prezentowane są projekty innych projektantów. Takie platformy jak Behance, Pinterest czy Dribble to miejsca, gdzie można znaleźć wiele interesujących projektów, które mogą posłużyć jako inspiracja lub punkt wyjścia do własnych projektów.

Kolejnym istotnym narzędziem dla UX Designerów są design systemy, czyli zbiory wytycznych, które pomagają projektantom tworzyć spójne projekty i zachować jednolity styl. Takie systemy jak Material Design, Carbon, Fluent czy Human Interface pomagają projektantom w projektowaniu interfejsów, które są łatwe w obsłudze i przyjazne dla użytkownika.

UX Designerzy również korzystają z blogów i stron internetowych, na których publikowane są artykuły, poradniki oraz aktualności ze świata projektowania interfejsów. Takie strony jak Medium czy blogi narzędziowe, np. Figma, to miejsca, gdzie można znaleźć wiele ciekawych informacji, które pomogą w pracy.

Dodatkowo, ważne są również wydarzenia związane z szeroko pojętym designem, takie jak konferencje i spotkania branżowe. GrafConf czy UXPoland to miejsca, gdzie można spotkać innych projektantów, porozmawiać z nimi i poznać nowe trendy i narzędzia.

Innym sposobem na zdobywanie wiedzy i doświadczenia są obserwacje innych UX Designerów w pracy. Takie osoby jak Natalia Bienias, która publikuje swoje projekty na swojej stronie internetowej, to przykład osób, które można obserwować i uczyć się od nich - https://zebza.net

Ostatnim, ale równie istotnym źródłem wiedzy są newslettery. Takie osoby jak Aga Napłocha (https://theawwwesomes.org) czy serwis przeprojektowani.pl publikują regularnie artykuły, poradniki i aktualności ze świata UX Designu, dzięki czemu można być na bieżąco z nowymi trendami i technologiami.

Jakub Dodot na początku swojej kariery skłaniał się bardziej w stronę biznesu i ekonomii. Studiował ekonomię na jednym z najlepszych uniwersytetów w Polsce, ale po pewnym czasie zdał sobie sprawę, że jego prawdziwą pasją jest projektowanie i tworzenie użytecznych produktów.

Zaczął poszukiwać sposobów na połączenie swojego zainteresowania technologicznego z biznesowymi umiejętnościami. Postanowił zacząć dodatkowe studia, tym razem z automatyki, na politechnice Poznańskiej, aby zdobyć wiedzę techniczną i poznać proces tworzenia oprogramowania.

Podczas studiów natknął się na ogłoszenie o szkoleniu z zakresu prowadzenia badań za pomocą eyetrackera, co wzbudziło jego zainteresowanie. Zgłosił się na szkolenie i tam poznał tajniki badań UX i odkrył, że to właśnie ta dziedzina jest tym, czego szukał. Pracując w Allegro przez 11 lat zobaczył, jak wiele zmian nastąpiło w branży e-commerce, a jego praca pomogła w tym, aby dostarczać użytkownikom coraz lepsze i bardziej intuicyjne narzędzia.

UX Researcher to specjalista, który zajmuje się badaniem doświadczenia użytkowników z produktami i usługami cyfrowymi, takimi jak strony internetowe czy aplikacje mobilne. Celem UX Researchera jest poznanie potrzeb i oczekiwań użytkowników, aby móc zaprojektować interfejsy, które będą łatwe w obsłudze i przyjazne dla użytkownika.

Nie ma jednoznacznie określonego typowego dnia pracy UX Researchera. Proces badawczy zwykle składa się z cyklu sprintów, które można uprościć do:

UX Researcherzy korzystają z różnych narzędzi i metod badawczych, takich jak: 

Niektórzy badacze przeprowadzają badania bez konkretnej tezy, po prostu eksplorując produkty, aby zidentyfikować problemy, takie jak niejasne wyniki wyszukiwania czy agresywne reklamy, podczas gdy inni badają konkretną tezę, na przykład na makietach gdzie walidują czy projektując dane makiety mieli racje - czy może użytkownik wytknie błąd, który należy poprawić. Badacze zdają sobie bowiem doskonale sprawę, że koszt poprawienia każdego błędnego założenia na tym etapie może być nawet kilkuset razy mniej kosztowny niż na etapie programowania. Narzędzia te są zwykle dostarczane przez firmę, a ich znajomość nie jest wymagana na etapie rekrutacji, ponieważ każda firma może stosować inny zestaw narzędzi.

Aby zapewnić jak największą różnorodność wśród badanych użytkowników, niezbędne jest zapraszanie ludzi z zewnątrz, czyli docelowych użytkowników. Allegro ma dużą bazę użytkowników (~13 mln), z której można wybierać osoby pasujące do profilu badania.

Najczęściej ogłoszenia o prace dla UX Researchera zaczynają się od analitycznego myślenia - co jest prawdą bowiem badacze będą mieli styczność z ogromnymi ilościami danych z których będą musieli wyciągać poprawne wnioski. 

Natomiast w praktyce, Kuba uważa że najważniejszą kompetencja jest jednak co innego - empatia i umiejętność pracy z ludźmi. Badacze muszą być w stanie rozmawiać z ludźmi spoza branży i zawsze zakładać, że to interfejs jest źle zaprojektowany, a nie użytkownik, który go obsługuje. 

Aktualnie, Kuba zajmuje stanowisko Research Managera. Kiedyś w Allegro badacze byli “rozproszeni” po różnych zespołach produktowych, lecz firma doszła do wniosku że to nie jest najbardziej optymalne rozwiązanie. Aktualnie wszyscy badacze są zebrani w jednym zespołem UX Researchu, któremu przewodzi właśnie Kuba. Jednym z jego najważniejszych zadań jest zapewnienie, że cały zespół badaczy pracuje zgodnie z jedną wizją, badając odpowiednie w danym momencie rzeczy. Podejmuje decyzje żeby np. zmienić punkt skupienia z badania wyszukiwarki np. na rzecz koszyka lub innego kluczowego obszaru Allegro, dzięki czemu cały system może się równolegle rozwijać a badacze mogą uzupełniać się nawzajem. 

Zebranie wszystkich badaczy w jednym zespole powoduje, że każdy musi być wszechstronnie wyszkolony zamiast nie skupiać się tylko na wybranych technikach, narzędziach i obszarach. Dzięki temu można łatwo przenosić badaczy między różnymi projektami a sama praca w zespole ułatwia cross-checking (wzajemną weryfikację pracy badaczy) i pozwala na opracowanie standardów i zasad, co z kolei prowadzi do synergii i rozwoju całego zespołu.

UX research to coraz bardziej popularny zawód, który pomaga projektantom i twórcom interfejsów w tworzeniu lepszych produktów. Jednak jak wygląda ścieżka kariery dla początkujących, jakie studia są potrzebne i jakie są najpopularniejsze narzędzia i metody?

Ścieżka kariery dla początkujących zaczyna się zazwyczaj od poziomu juniora. Są w zespole Allegro bardzo dobrzy badacze, którzy zaczynali dosłownie “od zera”, co oznacza, że UX research da się nauczyć w praktyce. Średnio 2 lata trwa przejście pełnej ścieżki juniora do stania się samodzielnym i doświadczonym badaczem.

Kierunki socjologiczne i kognitywistyka są fajne, ale edukacja nie jest jeszcze gotowa na kształtowanie UX researcherów. Jednak na pewno studia, które zahaczają o badania, jak np. socjologia, są super. Przykładem jest Kuba, który jest po ekonomii i automatyce, co pokazuje, że nie trzeba mieć konkretnych studiów, aby zacząć karierę w UX research. Jednakże, bez studiów będzie ciężej, ponieważ na tym etapie rozwoju branży próg jest już podniesiony, a konkurencja na start ma już wyszys poziom.

Aby pokazać swoje umiejętności, warto tworzyć projekty non-profit i robić case study. Prawdziwymi badaniami raczej nie można się dzielić (z reguły strona zamawiająca badanie chce zachować dane i wyniki dla siebie), ale można pokazywać coś jeszcze ważniejszego - sam proces badawczy. Samo rozumienie tego, że istnieje jakiś proces, wieloetapowy, jest mega ważne. Ważne jest również widzenie podejścia procesowego: że jest jakiś etap pierwszy, drugi itd. Że na każdym zależnie od potrzeb możemy stosować inne narzędzia -, ankiety, wywiady, warsztaty itp. Dodatkowo, warto pokazywać założenia, tezy, persony, wnioski po badaniu i zalecenia dla projektantów. To wszystko może być zaprezentowane w portfolio zrobiony choćby w prostym i darmowym narzędziu typu Canva na fikcyjnych (albo jak to ładniej brzmi “koncepcyjnych”) projektach.

Proces rekrutacji na stanowisko UX Researchera często jest kilkuetapowy. W pierwszej kolejności przeprowadzane jest screening (czyli filtrowanie CV, odrzucajac te które od razu nie spełniają warunków), gdzie kandydaci muszą wykazać się jakimkolwiek doświadczeniem związanych z projektowaniem czy badaniami. Tutaj kluczowe jest portfolio dołączone do CV. Warunkiem koniecznym jest posiadanie jakiegokolwiek doświadczenia, które pokazuje myślenie procesowe, np. projekty non-profit, projekty studenckie, itp. W trakcie procesu rekrutacji, kandydaci muszą dowieść swojej wiedzy i umiejętności, np. poprzez rozwiązanie zadania teoretycznego czy prezentację swojej koncepcji.

W branży badań UX istnieją również pewne trendy i zmiany. Ostatnią dużą rewolucją była przenosząca się coraz bardziej na zdalne badania z powodu pandemii. Zaczyna się również wykorzystywać coraz więcej narzędzi wizualizujących metody ilościowe, co ułatwia analizę dużych ilości danych.

Warto również zwrócić uwagę na trend rozwijający się w kierunku chatu jako nowej formy interfejsu, zastępującej tradycyjne filtry i sortowanie. Już całkiem niedługo zapomnimy o “wyklikiwaniu” zakresu tego co nas interesuje czy myśleniu jakie słowo kluczowe wpisać do wyszukiwarki, a będziemy po prostu prosili chat o wskazanie nam rekomendacji na bazie naszych preferencji. Zupełnie jak w sklepie podchodząc do specjalisty i prosząc o skierowanie nas w odpowiednie miejsce.

Jest dużo eventów w których można wziąć udział - UX jest profesją dużych miast. Allegro organizuje Research Confetti - darmowy event prowadzący dla wszystkich na Zoomie a dodatkowo limitowana liczba osób może się dostać na miejscu (następna edycja w okolicach maja/czerwca 2023). 

Inne eventy warte polecenia to 

Dla osób zainteresowanych rozwijaniem swojej wiedzy w tym zakresie, istnieje wiele źródeł, które warto poznać. Jednym z nich jest: