Sự sống được định nghĩa bởi ranh giới của nó. Nếu không có màng ngăn, “bản giao hưởng” hóa học của tế bào sẽ tan rã thành hỗn loạn. Trong nhiều năm, sinh học tổng hợp mắc kẹt giữa hai lựa chọn: lồng DNA cứng chính xác nhưng cực nhỏ, hoặc túi lipid lớn nhưng thiếu khả năng lập trình.

Nghiên cứu đột phá năm 2025 từ Đại học Kỹ thuật Munich, công bố trên Nature Materials, đã phá vỡ giới hạn đó. Bằng cách kết hợp độ chính xác của DNA origami với tính linh hoạt của màng lipid, nhóm nghiên cứu tạo ra “Dipids” – màng lai DNA-lipid có thể tự lắp ráp thành các “container” từ kích thước virus (119 nm) đến ngang vi khuẩn E. coli (1,2 μm).

Các “đĩa dính đẳng hướng” này không còn phụ thuộc vào hình học virus Caspar–Klug cứng nhắc. Nhờ các miền linh hoạt oligo-dT, cấu trúc có thể hấp thụ ứng suất hình học, tạo nên “vải DNA” mềm như màng sinh học nhưng có thể lập trình như chip máy tính.

Đặc biệt, việc mở rộng quy mô chỉ cần thêm vài sợi DNA mới, chi phí khoảng 160 USD. Màng Dipid còn xốp tự nhiên, hoạt động như “nhà máy nano” – minh chứng qua thí nghiệm phiên mã in vitro tạo RNA huỳnh quang ngay bên trong.

Chúng ta đang bước vào kỷ nguyên robot mềm kích thước tế bào – nơi ranh giới giữa “vật liệu” và “sinh vật” trở nên mờ nhạt.

📖 Nguồn: Self-assembled cell-scale containers made from DNA origami membranes. Nature Materials (2025).

#DNAOrigami #SinhHocTongHop #CongNgheNano #RobotMem #KyNguyenMoi #NatureMaterials #KhoaHocTuLapRap #deepdivelab