Trong nhiều thập kỷ, nói lắp bị hiểu sai là do lo lắng, thiếu tự tin hay “tính cách nhút nhát”.
Nhưng khoa học hiện đại đang lật ngược hoàn toàn cách nhìn này.

Tập podcast này phân tích nói lắp như một rối loạn phát triển thần kinh phức tạp, bắt nguồn từ sự trục trặc trong các vòng mạch não kiểm soát thời gian và khởi động lời nói—đặc biệt là hệ vỏ não – hạch nền – đồi thị.

🧠 Điều gì xảy ra trong não khi lời nói bị ngắt quãng?
🧬 Vì sao các gen liên quan đến “dọn rác tế bào” lại ảnh hưởng đến phát âm?
⚡ Dopamine quá nhiều có thể… làm kẹt lời nói như thế nào?
👶 Vì sao 80% trẻ em hồi phục—và thời điểm can thiệp lại quyết định tất cả?

Chúng ta cũng khám phá giai đoạn vàng của can thiệp sớm, sự khác biệt giữa bé trai và bé gái, và cách chương trình Lidcombe tận dụng tính dẻo của não bộ để tái cấu trúc các đường dẫn thần kinh.

Tập này thay thế định kiến bằng hiểu biết khoa học—và kể lại câu chuyện về nói lắp như một vấn đề của não bộ, sinh học và khả năng thích nghi phi thường của con người.

🎧 Nghe ngay để hiểu vì sao sự trôi chảy không đến từ ý chí, mà từ mạch não.

#NoiLap #KhoaHocNaoBo #PodcastKhoaHoc #ThanKinhHoc #SucKhoeTamThan #Dopamine #DiTruyen #DoDeoNaoBo #TruyenThongKhoaHoc

Trong thế giới vĩ mô, mật độ cao đồng nghĩa với chuyển động chậm — kẹt xe, chen chúc, tắc nghẽn. Nhưng trong thế giới lượng tử, quy luật này có thể bị đảo ngược. 🧪✨

Tập podcast này khám phá một phát hiện ngoạn mục trong dị cấu trúc moiré WSe₂/WS₂, nơi việc tăng mật độ electron lại dẫn đến sự gia tăng khuếch tán của exciton lên tới 1.000 lần. Nhân vật chính là exciton liên lớp — cặp electron–lỗ trống vốn bị “giam” trong thế năng moiré và di chuyển rất chậm.

Khi hệ tiến gần trạng thái cách điện Mott, cơ chế chuyển động thay đổi hoàn toàn. Exciton mất đi tính “liên kết một-một”, lỗ trống trở nên tự do hơn, khối lượng hiệu dụng giảm mạnh và có thể vượt qua các rào cản moiré với tốc độ chưa từng có. Điều đáng kinh ngạc là đỉnh khuếch tán này xuất hiện ngay cả khi thời gian sống của exciton giảm mạnh, cho thấy chuyển động cực nhanh trong thời gian rất ngắn.

Không chỉ là một kỷ lục về tốc độ, hiện tượng này còn mở ra một phương pháp quang học mới để thăm dò các trạng thái điện tử tương quan phức tạp.

📄 Nguồn: Giant enhancement of exciton diffusion near an electronic Mott insulator, Science (2026), First Release

#VatLyLuongTu #Exciton #CachDienMott #Moiré #VatChatNgungTu #PodcastKhoaHoc

Chúng ta dành cả đời để tránh thất vọng. Nhưng điều gì xảy ra nếu chính nỗi đau đó lại là thứ giúp ta tiến lên?

Trong tập podcast này, chúng ta đi sâu vào khoa học đằng sau cảm giác thất vọng — cách não bộ xử lý những kỳ vọng không thành hiện thực và vì sao cảm xúc khó chịu này lại đóng vai trò then chốt trong việc học hỏi và xây dựng sự bền bỉ tinh thần.

Nội dung bao gồm:
🧠 Phân biệt thất vọng và hối tiếc
⚡ Dopamine “tụt dốc” và cú bật ngược đầy bất ngờ
🎯 Nghịch lý của việc đặt kỳ vọng cao
🤝 Vì sao lời hứa bị phá vỡ gây tổn thương lâu dài

Khi hiểu thất vọng là một tín hiệu, chứ không phải thất bại, bạn sẽ không còn nhìn nó như trước nữa.

#KhoaHocTamTri #CamXucConNguoi #DongLuc #NaoBoHoc #TamLyUngDung #KhaNangPhucHoi #PodcastTriThuc

Creatine không chỉ là “bột dành cho dân tập gym”. 💥
Với hơn 500 nghiên cứu khoa học, creatine là một trong những thực phẩm bổ sung được kiểm chứng kỹ lưỡng nhất trong lịch sử y sinh và khoa học vận động.

Trong tập podcast này, chúng ta sẽ nhìn creatine dưới góc độ sinh lý học:
🧠 Nó giúp não bộ duy trì năng lượng như thế nào, đặc biệt khi thiếu ngủ
💪 Vì sao liều 5g/ngày phổ biến có thể chỉ làm “đầy nước tế bào”, không tạo cơ thật
🌱 Lý do người ăn chay và ăn thuần thực vật phản ứng mạnh hơn với creatine
❌ Sự thật khoa học đằng sau các lo ngại về thận, mất nước và rụng tóc

Từ cơ bắp đến não bộ, từ hiệu suất ngắn hạn đến sức khỏe lâu dài, creatine đang được nhìn nhận lại như một công cụ sinh năng lượng cho toàn cơ thể — không chỉ dành cho vận động viên.

👃 Khứu giác không chỉ là cảm nhận mùi dễ chịu hay khó chịu—đó là con đường ngắn nhất dẫn thẳng vào trung tâm cảm xúc và ký ức của não bộ.

Trong tập podcast này, chúng ta khám phá sự thật khoa học đáng kinh ngạc về khứu giác con người:
✨ Vì sao “vị” của thức ăn chủ yếu đến từ mùi
✨ Những quy luật vật lý đơn giản quyết định thứ gì có mùi
✨ Cách não bộ liên tục tạo neuron mới để học mùi hương
✨ Vì sao mùi có thể đánh thức cảm xúc ngay lập tức
✨ Tại sao ta rất khó gọi tên một mùi quen thuộc
✨ Và sự thật về “pheromone” ở người

Khoa học thần kinh hiện đại cho thấy khứu giác là một giác quan động, cá nhân hóa sâu sắc và cực kỳ quyền lực. Một mùi hương bất chợt có thể đưa não bạn quay ngược thời gian chỉ trong tích tắc.

🎧 Lắng nghe để nhìn thế giới bằng… mũi của bạn.

#KhứuGiác #KhoaHọc #ThầnKinhHọc #PodcastKhoaHọc #NãoBộ #KýỨc #CảmXúc #MùiHương #GiácQuan

Siêu dẫn trong graphene xoắn góc ma thuật thực sự hoạt động như thế nào? 🤔
Trong tập này, chúng ta khám phá bằng chứng thực nghiệm mới nhất cho thấy graphene moiré sở hữu khe năng lượng siêu dẫn dạng nút (nodal gap) — một dấu hiệu rõ ràng của siêu dẫn phi truyền thống.

Bằng cách kết hợp đo phổ xuyên hầm và đo điện trở ngay trên cùng một hệ, nhóm nghiên cứu đã phân biệt được khe siêu dẫn “thật” và pseudogap, giải quyết những mâu thuẫn tồn tại suốt nhiều năm qua. Đặc biệt, khe năng lượng không trơn đều mà có những điểm bằng không — thách thức hoàn toàn mô hình siêu dẫn cổ điển.

Trong tập này, bạn sẽ hiểu:
🔬 Khe siêu dẫn dạng nút là gì và vì sao nó quan trọng
🌀 Vai trò của cấu trúc moiré trong vật liệu 2D
🧠 Cách nhiệt độ và từ trường hé lộ bản chất lượng tử
🚀 Ý nghĩa của phát hiện này đối với vật liệu lượng tử tương lai

Một tập podcast không thể bỏ lỡ dành cho những ai yêu thích vật lý hiện đại, siêu dẫn và khoa học vật liệu tiên tiến.

📄 Bài báo nguồn:
Experimental evidence for nodal superconducting gap in moiré graphene
Science, 6/11/2025, Tập 391, Số 6780, trang 79–83

🔖 #SieuDan #Graphene #GocMaThuat #VatLyLuongTu
#Moiré #KhoaHoc #PodcastKhoaHoc #VatLyChatRan

Điều gì xảy ra nếu kim loại có thể tự thích nghi với môi trường khắc nghiệt nhất? 🤯 Trong tập này, chúng ta khám phá một hợp kim entropy cao chịu nhiệt có khả năng duy trì độ dẻo từ 4 K (gần 0 tuyệt đối) đến 1673 K—một kỳ tích chưa từng có trong khoa học vật liệu.

Thay vì giòn vỡ ở nhiệt độ thấp hay suy yếu khi quá nóng, hợp kim này sử dụng cơ chế biến hình lệch mạng tự thích nghi (self-adaptive dislocation morphing). Ở nhiệt độ siêu thấp, nó biến dạng nhờ kink dislocation và song tinh biến dạng; còn ở nhiệt độ cực cao, nó trở nên siêu dẻo, kéo dài hơn 250% mà không phá hủy.

Khám phá này mở ra hướng thiết kế hoàn toàn mới cho vật liệu dùng trong không gian, lò phản ứng nhiệt hạch và kỹ thuật cực hạn 🚀⚛️.

📄 Nguồn bài báo:
Self-adaptive dislocation morphing ductilizes a refractory high-entropy alloy across an ultrawide temperature spectrum.
PNAS 2026, 123(1): e2529140123

#KhoaHocVatLieu #HopKimEntropyCao #VatLieuCucHan #PNAS #KyThuatVatLieu #PodcastKhoaHoc #VatLieuTuongLai

“Mặc ấm vào kẻo cảm!” 🧣❄️ – lời khuyên quen thuộc này đã tồn tại qua nhiều thế hệ.
Nhưng khoa học hiện đại cho thấy: đó chỉ là một phần của sự thật.

Trong tập này, chúng ta khám phá lý do vì sao quần áo ấm không thể ngăn ngừa cảm lạnh và cúm. Điểm yếu thực sự không nằm ở thân nhiệt, mà nằm ngay trong khoang mũi – nơi virus xâm nhập đầu tiên. Khi hít phải không khí lạnh và khô, lớp phòng thủ tự nhiên của mũi bị suy yếu, tạo điều kiện lý tưởng cho virus sinh sôi. 🦠

Chúng ta sẽ tìm hiểu cách virus “ưa lạnh”, cách không khí lạnh làm khô lớp nhầy bảo vệ, ức chế interferon và thậm chí ảnh hưởng đến hệ miễn dịch toàn cơ thể. Kết hợp với việc ở trong nhà kín, ít thông gió vào mùa đông, nguy cơ lây nhiễm càng tăng cao. 🏠🌡️

Tập podcast này giúp bạn nhìn lại cách bảo vệ sức khỏe mùa đông – từ độ ẩm trong nhà đến chất lượng không khí – dựa trên bằng chứng khoa học, không phải thói quen truyền miệng.

❄️ Không phải cái lạnh làm bạn bệnh – mà là không khí bạn hít thở.

#KhoaHocMuaDong #CamLanh #HeMienDich #SucKhoeHoHap
#PodcastKhoaHoc #PhaBoHuyenThoai #KhoaHocDoiSong #SucKhoeCongDong

🔖 Hashtags

Amoniac nuôi sống gần một nửa dân số thế giới, nhưng cái giá môi trường của nó là vô cùng lớn. Quy trình Haber–Bosch truyền thống chiếm khoảng 1,3% tổng lượng CO₂ toàn cầu, do phải vận hành ở nhiệt độ và áp suất cực cao, phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Trong tập podcast này, chúng ta khám phá một đột phá khoa học quan trọng có thể thay đổi cuộc chơi: tổng hợp amoniac bằng điện hóa ở điều kiện thường, sử dụng điện tái tạo. Điểm then chốt nằm ở việc thay lithium bằng canxi—một kim loại dồi dào, rẻ hơn và hiệu quả hơn—kết hợp với dung môi ổn định hơn, thiết kế lại toàn bộ thiết bị điện phân và sử dụng nickel foam thay cho bạch kim đắt đỏ.

Bạn sẽ hiểu rõ 5 cải tiến cốt lõi của nghiên cứu này, cũng như cách các nhà khoa học quan sát trực tiếp sự hình thành canxi nitrua theo thời gian thực, xác nhận cơ chế phản ứng.

Liệu đây có phải bước ngoặt đưa amoniac xanh ra khỏi phòng thí nghiệm?

🎧 Hãy cùng khám phá tương lai của hóa học bền vững.

#AmoniacXanh #ChuyenDoiNangLuong #HoaHoc #VatLieu #KhoaHocMoiTruong

Ozempic và các thuốc giảm cân thế hệ mới đang được ca ngợi như “thần dược” giúp giảm 15–20% cân nặng chỉ trong vài tháng 💉⚖️. Nhưng khoa học nói gì phía sau hiệu quả ấn tượng đó?

Trong tập podcast này, chúng ta sẽ đi sâu vào sinh học thực sự của Ozempic (semaglutide):
🧠 Vì sao thuốc không đốt mỡ mà “hack” trung tâm kiểm soát cơn đói trong não?
🍰 Làm thế nào Ozempic làm giảm khoái cảm ăn uống và thay đổi cảm nhận vị ngọt?
🧬 Vai trò của trục ruột–não và dây thần kinh phế vị trong cảm giác no kéo dài
📉 Và điều gì xảy ra khi ngừng thuốc — vì sao cân nặng và các lợi ích tim–chuyển hóa nhanh chóng quay trở lại?

Dựa trên tổng quan hệ thống và phân tích gộp mới nhất, tập này cho thấy Ozempic không phải phép màu của ý chí, mà là một can thiệp sinh học mạnh mẽ — và có giới hạn.
Vậy đây là giải pháp lâu dài hay chỉ là một ảo tưởng sinh học tạm thời?

Nguồn khoa học:
Weight regain after cessation of medication for weight management: systematic review and meta-analysis.
BMJ (2026), Vol. 392

Hashtags:
#Ozempic #GiamCan #KhoaHocBeoPhi #GLP1 #ThanKinhHoc #TrucRuotNao #PodcastKhoaHoc