دکتر طاعون | plague doctor

در این قسمت از پادکست «دکتر طاعون»، به سراغ کتاب «تاریخ جهانی بدنامی» اثر خورخه لوئیس بورخس می‌رویم، کتابی که در آن، مرز میان تاریخ و افسانه، حقیقت و جعل و واقعیت و خیال چنان محو می‌شود که دیگر نمی‌توان با اطمینان گفت کدام روایت به جهان تعلق دارد و کدام‌یک زاده ذهن نویسنده است.

بورخس در این اثر، زندگی شخصیت‌هایی را روایت می‌کند که در حاشیه تمدن ایستاده‌اند. راهزنان، جنایتکاران، دزدان دریایی و آدم‌هایی که نامشان نه با فضیلت، بلکه با خشونت، فریب و رسوایی گره خورده است. اما آنچه این روایت‌ها را از بازگویی ساده زندگی تبهکاران فراتر می‌برد، نگاه خاص بورخس به مفهوم حقیقت، سازوکار شکل‌گیری اسطوره‌ها و نقشی است که روایت در ساختن حافظه تاریخی انسان ایفا می‌کند.

در جهان بورخس، تاریخ لزوماً آن چیزی نیست که اتفاق افتاده، گاهی آن چیزی است که کسی توانسته روایت کند، دیگران باورش کرده‌اند و گذر زمان، به آن ظاهری از حقیقت بخشیده است.

در اپیزود بیستم پادکست «دکتر طاعون»، با نگاهی ادبی و فلسفی به جهان این کتاب قدم می‌گذاریم؛ جهانی که در آن، بدنامی می‌تواند شکلی از جاودانگی باشد و .حقیقت، بیش از آنکه در گذشته پنهان شده باشد، در هزارتوی روایت‌هایی گم می‌شود که انسان‌ها از گذشته ساخته‌اند

معرفی کتاب: تاریخ جهانی بدنامی اثر بورخس

موسیقی‌های استفاده شده:

Richard Noé - Teardrops

Denis Stelmakh - Anhedonia

David Kushner - Daylight

Atom Music Audio - Trapped in Time

در این اپیزود به سراغ «نفوس مرده» اثر نیکلای گوگول می‌رویم؛ سفری به روسیه‌ای که در آن انسان‌ها می‌توانند به عدد، سند و کالا تبدیل شوند.

چیچیکوف در جست‌وجوی مردگانی است که هنوز روی کاغذ زنده‌اند؛ اما پشت این معامله عجیب، تصویری تلخ از حرص، فساد، فریب و مناسبات انسانی شکل می‌گیرد.

«نفوس مرده» فقط داستان خریدوفروش مردگان نیست؛ داستان جامعه‌ای است که در آن گاهی ارزش یک انسان، از خودِ انسان مهم‌تر می‌شود.

در این قسمت می‌پرسیم: آیا گوگول فقط جامعه زمان خودش را به سخره گرفته، یا چیزی عمیق‌تر درباره انسان، قدرت، پول و پوچی دیده است؟

معرفی کتاب: نفوس مرده اثر نیکلای گوگول

موسیقی‌های استفاده شده:

Jóhann Jóhannsson, Yuki Numata Resnick, Ben Russell, Clarice Jensen & Tarn Travers - Flight from the City

Max Richter - Written On The Sky

Philip Glass - Metamorphosis One

Hania Rani - Eden

Ólafur Arnalds - saman

صفحه پادکست رادیو فلسفه: https://castbox.fm/vc/6592345

اپیزود هجدهم | زندانی لاس لوماس | وقتی آزادی، شکل دیگری از زندان است

اگر تمام دیوارهای زندان فرو بریزند، آیا انسان واقعاً آزاد می‌شود؟

در اپیزود هجدهم پادکست دکتر طاعون، به سراغ رمان «زندانی لاس لوماس» می‌رویم؛ روایتی که در ظاهر درباره‌ی یک زندانی است، اما در لایه‌های عمیق‌تر، از تنهایی، قدرت، هویت، امید و معنای آزادی سخن می‌گوید.

در این قسمت، علاوه بر مرور داستان و شخصیت‌های کتاب، تلاش می‌کنیم ابعاد فلسفی و روان‌شناختی آن را نیز بررسی کنیم؛ اینکه چگونه انسان می‌تواند حتی بیرون از زندان نیز اسیر باشد و چگونه گاهی بزرگ‌ترین زندان، ذهن، گذشته و ترس‌های خود ما هستند.

اگر به ادبیات، فلسفه، روان‌شناسی و رمان‌هایی علاقه دارید که پس از پایانشان همچنان ذهن را درگیر می‌کنند، این اپیزود برای شماست.

 پادکست دکتر طاعون

روایتی از ادبیات، فلسفه و تاریک‌ترین گوشه‌های ذهن انسان.

معرفی کتاب: زندانی لاس لوماس

موسیقی‌های استفاده شده:

Max Richter - A Blessing

Max Richter - A Lamenting Song

Max Richter - Aria 2 (Pt. 1)

Max Richter - Departure (Lullaby)

Max Richter, Ben Russell, Yuki Numata Resnick, Clarice Jensen - Dream 13 (minus even)

گاهی زندگی نه با یک فاجعه بزرگ، بلکه با هزاران «بعداً» از دست می‌رود.

آبلوموف داستان مردی است که میان رؤیا و واقعیت گرفتار شده؛ انسانی که می‌فهمد، احساس می‌کند و آرزو دارد، اما توان برخاستن ندارد. در جهانی که حرکت را فضیلت و موفقیت را معیار ارزش انسان می‌داند، آبلوموف ما را با پرسشی گیج کننده روبه‌رو می‌کند: آیا آنچه ما را نابود می‌کند شکست‌هایمان هستند، یا فرصت‌هایی که هرگز به آن‌ها پاسخ نمی‌دهیم؟

در این اپیزود از پادکست دکتر طاعون، به سراغ یکی از ماندگارترین شخصیت‌های ادبیات روسیه می‌رویم؛ روایتی از رخوت، تعویق، ترس از تغییر و زندگی‌ای که .آرام‌آرام، بی‌آنکه متوجه شویم، از میان انگشتان عبور می‌کند

معرفی کتاب: رمان آبلوموف

موسیقی‌های استفاده شده:

Erik Satie - Gymnopedies No. 1

Ludovico Einaudi - Nuvole bianche

Dmitri Shostakovich - The Gadfly Suite, Op. 97a: VIII. Romance

Rachmaninov - Vocalise

.در این اپیزود، به سراغ داستان «کلنل شابر» می‌رویم؛ روایتی از مردی که میان قانون و وجدان، میان اطاعت و فروپاشی، معلق مانده است

.شابر فقط یک افسر نیست؛ او تصویر انسانی‌ست که تاریخ از او عبور کرده، اما هنوز صدای قدم‌هایش در ذهن ما شنیده می‌شود

این داستان، قصه‌ی قدرتی‌ست که آرام‌آرام از درون تهی می‌شود، قصه‌ی نظمی که به بهای فرسایش انسان بنا شده، و تنهاییِ مردی که بیش از آنکه در برابر دشمنانش بایستد، ناچار است با خودش .روبه‌رو شود

:در اپیزود شانزدهم «دکتر طاعون» تلاش کرده‌ایم کلنل شابر را نه صرفاً به‌عنوان یک شخصیت داستانی، بلکه به‌مثابه پرسشی زنده بخوانیم

وقتی قانون دیگر معنا ندارد، انسان به چه چیزی باید وفادار بماند؟

این اپیزود دعوتی‌ست به مکث؛

.مکثی در میانه‌ی تاریخ، خشونت، وظیفه و اخلاق

معرفی کتاب: کلنل شابر

:موسیقی‌های استفاده شده

Arvo Pärt - Spiegel Im Spiegel

Erik Satie - Gymnopedies No. 1 

Samuel Barber - Adagio for Strings

Zbigniew Preisner - Lacrimosa

در «مرگ در ونیز» توماس مان، شهر مه‌آلود ونیز فقط یک پس‌زمینه نیست؛ آینه‌ای‌ست که تبِ پنهان و اشتیاق فروخورده‌ی گوستاو آشنباخ را در خود تکثیر می‌کند. این اپیزود سفری‌ست به درون ذهن نویسنده‌ای که در آستانه فروپاشی، زیبایی را تا مرز تباهی دنبال می‌کند؛ جایی که میل، هنر، انحطاط و وسوسه در هم تنیده می‌شوند و شهر، همان‌قدر که می‌درخشد، می‌پوسد.

در این اپیزود از ریشه‌های فلسفی و روان‌شناختی این اثر می‌گوییم؛ از نسبت زیبایی با مرگ، از فروپاشی وقار در برابر وسوسه، و از پرسشی که توماس مان در دل روایتش می‌کارد: آیا زیبایی می‌تواند انسان را نجات دهد، یا درست بر لبه‌ی نابودی ما را می‌نشاند؟

معرفی کتاب: مرگ در ونیز اثر توماس مان

موسیقی‌های استفاده شده:

Gustav Mahler - Symphony No.5 In N Sharp Minor: Adagietto 

Max Richter - The Leftovers

Ludovico Einaudi - Experience

Jóhann Jóhannsson - Flight From The City 

سرخ و سیاه | استاندال – جاه‌طلبی، عشق و سقوط در دل فرانسه قرن نوزدهم

در اپیزود چهاردهم پادکست دکتر طاعون به سراغ یکی از مهم‌ترین رمان‌های قرن نوزدهم رفتیم: «سرخ و سیاه» اثر استاندال.

روایتی از «ژولیَن سورل»، جوانی جاه‌طلب و آرمان‌گرا که می‌خواهد از طبقه‌ای فرودست به جایگاهی والا برسد؛ اما در این مسیر، عشق، ایمان و اخلاق، همه در بازی قدرت و ریا قربانی می‌شوند.

در این اپیزود، درباره‌ی مفاهیم قدرت، اخلاق، طبقه اجتماعی، عشق، ریا و جاه‌طلبی حرف می‌زنیم و نگاهی فلسفی به درون شخصیت‌های استاندال می‌اندازیم.

از کشمکش میان «سرخیِ شور زندگی» تا «سیاهیِ سقوط درون انسان»…

در این اپیزود به رمان بیابان تاتارها اثر دینو بوتزاتی می‌پردازیم؛ داستانی درباره انتظار بی‌پایان، فرسایش عمر در سایه امیدی پوچ، و مواجهه انسان با مرگ و زمان. اثری که مثل آینه‌ای، اضطراب قرن بیستم و سرنوشت انسان مدرن را بازتاب می‌دهد. اگر به ادبیات اگزیستانسیالیستی، فلسفه انتظار و رمان‌های فلسفی علاقه دارید، این گفت‌وگو را از دست ندید.

معرفی کتاب: بیابان تاتارها اثر دینو بوتزاتی

موسیقی‌های استفاده شده:

Gustavo Santaolalla - Iguazu

Gustavo Santaolalla - Left Behind

Gustavo Santaolalla - Hven

Zbigniew President - A Short Film About Love

در تاریکی یک تونل، تنها یک مسیر وجود دارد؛ مسیری که به اعماق روان انسان می‌رود.

«ارنستو ساباتو» در رمان تونل، ما را به جهان مردی می‌برد که میان وسواس، عشق، تنهایی و جنون سرگردان است. او نقاشی است که حقیقت را در قاب آثارش می‌جوید، اما حقیقتی که کشف می‌کند بیش از آن‌که رهایی‌بخش باشد، ویرانگر است.

در این اپیزود از پادکست «دکتر طاعون»، به سراغ یکی از مهم‌ترین رمان‌های اگزیستانسیالیستی آمریکای لاتین می‌رویم؛ اثری که همان‌قدر که روایتی از عشق و جنون است، آیینه‌ای است از اضطراب انسان مدرن، تنهایی او در جهانی بی‌رحم و پرسش همیشگی‌اش: آیا کسی واقعاً می‌تواند ما را بفهمد؟

اگر به دنبال سفری به دل تاریکی‌های روح و کشف مرز باریک میان عشق و نابودی هستید، با ما همراه شوید.

معرفی کتاب: تونل اثر ارنستو ساباتو

موسیقی‌های استفاده شده:

• Daniel Tomas - Sisyphean
• Jay-Jay Johanson - The Girl with the Sun in Her Eyes
• Peter Cavallo - Elegy for Viola

آشر؛ آینه‌ای در تاریکی روان

در این اپیزود از پادکست دکتر طاعون، به سراغ یکی از وهم‌آلودترین و روان‌پریش‌ترین داستان‌های قرن نوزدهم می‌رویم: «سقوط خانه آشر»، شاهکاری از ادگار آلن پو، نویسنده‌ی مالیخولیایی آمریکایی که تاریکی ذهن را بهتر از هر نویسنده‌ای به تصویر کشیده است.

در این قسمت، نه‌فقط به روایت داستان و فضای گوتیک آن می‌پردازیم، بلکه تلاش می‌کنیم تا از زاویه‌ای روان‌کاوانه و فلسفی، درون شخصیت‌های اصلی، به‌ویژه رودریک آشر و خواهرش مادلین، نفوذ کنیم. ترس از فروپاشی، تنهایی، مرگ، دفن زنده، جنون، و فرو ریختن مرزهای واقعیت و خیال، مفاهیمی‌ست که در طول این اپیزود آن‌ها را بررسی می‌کنیم.

خانه‌ای که سقوط می‌کند، تنها یک بنا نیست؛ نمادی‌ست از ویرانی ذهن و روان، از ترس‌های واپس‌رانده‌شده و بحران هویت. در این سفر تاریک، با ما همراه باشید تا به اعماق ضمیر ناخودآگاهِ یک ذهن آشفته قدم بگذاریم.

تحلیل داستان سقوط خانه آشر اثر ادگار آلن پو 

موسیقی‌های استفاده شده:

Ghost Story - Kevin MacLeod

Low Sun - Hermanos Gutiérrez

Prey Reprise - myuu

The Light - Ofdrykkja