Do pomyślenia

Kolekcjonowanie może być pasją, źródłem przyjemności i sposobem na zachowanie wspomnień. Problem pojawia się, gdy potrzeba gromadzenia przedmiotów zaczyna przejmować kontrolę nad codziennym życiem. Gdzie przebiega granica między kolekcjonerstwem a zaburzeniem zbieractwa? Jak rozpoznać jego objawy, dlaczego tak trudno pozbyć się nawet pozornie bezwartościowych rzeczy i jak wygląda leczenie? Ewelina Kamińska porozmawia o tym z dr. Dariuszem Maciejem Myszką, psychiatrą i wykładowcą Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Po głośnych raportach i świadectwach absolwentów polskich szkół artystycznych rozpoczęła się dyskusja o granicach pedagogiki w edukacji aktorskiej. Czy wymagające metody nauczania rzeczywiście rozwijają talent, czy mogą prowadzić do przemocy psychicznej i nadużyć? O relacji mistrz-uczeń, zmianach zachodzących w szkołach teatralnych oraz o tym, czy można tworzyć wymagającą edukację artystyczną bez przekraczania granic, porozmawiamy z Małgorzatą Piekutową, teatrolożką.

Dlaczego w dzieciństwie rok wydawał się niemal wiecznością, a wraz z wiekiem kolejne lata zdają się mijać coraz szybciej? Czy czas rzeczywiście subiektywnie przyspiesza, czy jest to jedynie złudzenie tworzone przez nasz mózg? O mechanizmach postrzegania czasu i o tym, czy możemy świadomie sprawić, by płynął dla nas wolniej, mówi dr Wojciech Glac, neurobiolog z Uniwersytetu Gdańskiego.

Jeszcze kilkanaście lat temu ADHD kojarzyło się głównie z nadpobudliwymi chłopcami. Dziś coraz więcej kobiet dowiaduje się o swojej neuroróżnorodności dopiero po trzydziestce, a nawet czterdziestce. Dlaczego przez lata pozostawały niezdiagnozowane? Jakie są charakterystyczne objawy ADHD u kobiet i czym różnią się od stereotypowego obrazu tego zaburzenia? Tematem rozmowy były maskowanie objawów, przeciążenie codziennymi obowiązkami, perfekcjonizm, problemy z organizacją oraz wpływ hormonów na funkcjonowanie osób z ADHD. Nie zabrakło również pytań o granicę między "zwykłym roztargnieniem" a potrzebą profesjonalnej diagnozy oraz o to, jak wygląda życie po jej otrzymaniu. O tym opowiedziała Agata Todzia-Kornaś, psychiatra i badaczka ADHD u kobiet.

Skąd bierze się popularność mody na lata 90. i początek XXI wieku? Dlaczego kasety magnetofonowe, walkmany, gry na Pegasusie czy Tamagotchi znów cieszą się popularnością? Czy nostalgia jest jedynie sentymentalnym wspomnieniem dzieciństwa, czy także sposobem radzenia sobie z niepewnością współczesnego świata? Jak działa pamięć, dlaczego idealizujemy przeszłość oraz w jaki sposób marki, popkultura i media społecznościowe wykorzystują nostalgię do budowania emocjonalnej więzi z odbiorcami. O fenomenie kolekcjonowania kaset, powrocie analogowych nośników i sile nostalgii opowiedział Cezary Molski.

Żyjemy w świecie, w którym fałszywe informacje rozchodzą się szybciej niż sprostowania. Dezinformacja nie jest już wyłącznie domeną polityki - dotyczy zdrowia, bezpieczeństwa, zmian klimatu, nowych technologii czy codziennych wydarzeń. Dlaczego tak łatwo dajemy się zwieść emocjonalnym przekazom? Jak działają mechanizmy manipulacji i dlaczego algorytmy mediów społecznościowych premiują treści wywołujące strach, złość i oburzenie? O tym opowiedziała prof. Katarzyna Bąkowicz, medioznawczyni z Uniwersytetu SWPS, współtwórczyni Central European Digital Media Observatory.

Subskrypcje stały się częścią codzienności - płacimy już nie tylko za telefon, telewizję czy platformy streamingowe, ale także za funkcje w samochodach, sprzęt AGD czy oprogramowanie. Czy model abonamentowy rzeczywiście zapewnia większą wygodę, czy raczej sprawia, że tracimy kontrolę nad wydatkami? O rosnącej popularności subskrypcji, zagrożeniach i sposobach zarządzania cyfrowymi usługami opowiada Mikołaj Rogalewicz, ekspert ds. cyberbezpieczeństwa z CyberDefence24.

Niektóre dzieci zbyt wcześnie przestają być dziećmi. Zamiast się bawić, martwią się o domowy budżet. Zamiast szukać wsparcia u rodziców, same stają się ich powiernikami, opiekunami czy "partnerami do rozmowy". To zjawisko nazywa się parentyfikacją - odwróceniem ról w rodzinie, gdy dziecko przejmuje obowiązki i odpowiedzialność dorosłych. O tym, czy parentyfikacja zawsze jest szkodliwa, gdzie przebiega granica między pomocą w domu a odwróceniem ról w rodzinie oraz jakie konsekwencje niesie to w dorosłym życiu, mówiła psycholog Kinga Rochala.

Dlaczego dla wielu osób cisza jest bardziej niekomfortowa niż hałas? Jak to możliwe, że przez tysiące lat ludzie szukali ciszy, a dziś wielu od niej ucieka? Jeszcze kilkadziesiąt lat temu cisza była stanem naturalnym. Dziś stanem naturalnym stał się szum: podcast, muzyka, radio, telewizor w tle, powiadomienia, media społecznościowe. W audycji rozmowa z Michałem Niewęgłowskim, trenerem świeckiej medytacji, o wpływie nieustannego natłoku bodźców na psychikę oraz jak odnaleźć się w ciszy.

Kolor włosów, fryzura czy łysina od wieków wpływają na sposób, w jaki postrzegamy innych. Dlaczego blondynki w kawałach były archetypem głupoty i czy już się to zmieniło? Skąd wzięło się powiedzenie rudy-fałszywy? Prof. Waldemar Kuligowski, antropolog, opowiada o źródłach stereotypów związanych z wyglądem, wyjaśni, skąd wzięły się popularne powiedzenia i zastanowi się, czy współczesne społeczeństwo uwolniło się od takich uprzedzeń.