ĐỌC BÁO cùng Tada

"Điều xã hội cần cuối cùng không phải là đầu vào đẹp, mà là những người tốt nghiệp đủ năng lực để làm việc và sống bằng nghề."

Mùa tuyển sinh 2026 nóng lên với quy định điểm sàn 15 điểm mới của Bộ GD&ĐT. Trong tập này, Tada đọc và bình luận bài "Hẹp cửa vào đại học" trên chuyên mục Góc nhìn, VnExpress.

Bài viết không đơn giản là phản đối hay ủng hộ điểm sàn. Nó đặt ra một câu hỏi sâu hơn: khi hệ thống liên tục dựng thêm rào ở đầu vào, chúng ta đang tránh né câu hỏi thực sự là gì? Tốt nghiệp phổ thông và trúng tuyển đại học là hai câu chuyện khác nhau. Một điểm số chung không thể đo được sự phù hợp của từng người với từng ngành học. Và quan trọng hơn, nâng chuẩn đầu vào không thay thế được trách nhiệm giải trình về đầu ra.

Trong phần bình luận cá nhân, Tada, với góc nhìn của người dạy đại học hàng ngày, chia sẻ điều anh thấy trên lớp học và đặt ra một câu hỏi đáng để mỗi chúng ta tự trả lời: nếu đầu vào không đảm bảo chất lượng, và đầu ra chưa được đo đúng cách, thực ra ta đang bảo vệ điều gì?

📌 Theo dõi thêm tại:
🔗 Website: http://tadale.com
🎙 Podcast: http://tadale.transistor.fm
📷 Instagram: @thangmania

"Không phải vì chưa đến nơi, mà vì chưa muốn kết thúc hành trình."

Một hành khách nán lại trên sân ga Đà Nẵng sau khi tàu đã dừng. Không vội đi. Không muốn ra khỏi cái cảm giác vừa có được trên 3 tiếng đồng hồ từ Huế vào đây.

Trong tập 381 của Đọc báo cùng Tada, mình đọc bài "Tàu đi chậm để chạm vào văn hóa" của tác giả Nhật Linh trên Tuổi Trẻ Online – câu chuyện về chuyến tàu kết nối di sản miền Trung (Huế – Đà Nẵng) sau hơn 2 năm vận hành đã đón hơn 440.000 lượt khách, phần lớn là người nước ngoài.

Điều kỳ lạ là chuyến tàu này đi chậm hơn bất kỳ lựa chọn nào khác trên cùng cung đường. Hơn 100km mà mất hơn 3 tiếng. Và đó chính là lý do người ta chọn nó.

Mình sẽ đọc toàn bộ bài báo, rồi nói thêm một chút về một khái niệm mình hay dùng trong giảng dạy truyền thông: "slow content". Và tại sao con tàu chạy chậm qua đèo Hải Vân lại là một bài học branding đáng để ngẫm.

Bạn có bao giờ thật sự cho phép bản thân ngồi yên – không cuộn feed, không check tin nhắn, chỉ nhìn ra cửa sổ? Nghe xong tập này, mình nghĩ câu trả lời của bạn sẽ thay đổi một chút.

📌 Theo dõi thêm tại: 🔗 Website: http://tadale.com 🎙 Podcast: http://tadale.transistor.fm 📷 Instagram: @thangmania

"World Cup giờ không chỉ bán bóng đá, họ đang bán trải nghiệm cao cấp và mô hình giải trí kiểu Mỹ."

Đó là nhận định của nhà báo Tariq Panja trên The New York Times về kỳ World Cup đang diễn ra. Và trong tập 380 của Đọc báo cùng Tada, mình đọc một bài phân tích rất thẳng thắn từ tác giả Huy Đăng trên Tuổi Trẻ Cuối Tuần: "World Cup 48 đội: Hấp dẫn, nhạt nhẽo hay hỗn loạn?"

48 đội, 104 trận, 38 ngày thi đấu trải dài khắp Bắc Mỹ. Nghe có vẻ hoành tráng. Nhưng khi Curacao, đội vừa thua Argentina 0-7 năm 2023  xuất hiện ở sân chơi lớn nhất hành tinh, trong khi Ý, Đan Mạch, Ba Lan vắng mặt, thì câu hỏi đặt ra không chỉ là về chuyên môn. Nó là câu hỏi về định hướng: FIFA đang xây dựng một giải đấu bóng đá, hay đang vận hành một cỗ máy giải trí thương mại khổng lồ?

Bài báo này cũng đào sâu vào góc khuất ít được nói đến: giá vé trận chung kết vượt 10.000 USD, gói VIP lên tới 73.200 USD/người, chi phí di chuyển giữa các thành phố chủ nhà có thể lên tới vài nghìn USD chỉ để theo một đội từ vòng bảng đến vòng sau. World Cup từng là giấc mơ của tất cả mọi người. Giờ nó đang trở thành sân chơi của ai?

Bóng đá đang bị "Mỹ hóa" và điều đó có nghĩa là gì với những người yêu môn thể thao này từ trước khi FIFA tính đến chuyện mở rộng?

📌 Theo dõi thêm tại: 🔗 Website: http://tadale.com 🎙 Podcast: http://tadale.transistor.fm 📷 Instagram: @thangmania

Tháng tư, Sài Gòn nắng chang chang. Một người đàn ông tóc bay lãng tử đi bộ trên vỉa hè đường Lý Tự Trọng, ngước nhìn vòm me rồi tự nhiên cất tiếng hát. Đó là nhạc sĩ Miên Đức Thắng, người đã sống cùng thành phố này suốt 60 năm, qua chiến tranh đến hòa bình.

Trong tập 379 của Đọc báo cùng Tada, mình cùng đọc bài "Ký ức lịch sử dưới vòm me xanh" của tác giả Phạm Vũ, đăng trên Tuổi Trẻ Online dịp kỷ niệm 30-4.

Bài viết dẫn người đọc đi dọc theo một con phố mà mỗi tòa nhà là một lớp ký ức: tấm ảnh "Sài Gòn sụp đổ" nổi tiếng toàn cầu được chụp từ nóc số 22 Lý Tự Trọng, thư viện từng là Khám lớn Sài Gòn thấm máu người yêu nước, ngôi trường La San Tabert hơn trăm năm tuổi, bệnh viện hình thành từ năm 1862. Và giữa tất cả những lớp trầm tích đó là một căn hộ nhỏ trong khu chung cư nhộn nhịp, nơi nhạc sĩ Miên Đức Thắng mỗi ngày đàn và hát, từ nhạc tranh đấu thời sinh viên đến nhạc trị liệu của tuổi gần 80.

Đây là kiểu bài báo hiếm gặp: viết về lịch sử mà không nặng nề, viết về chiến tranh mà không bi lụy, và viết về một con người mà khiến bạn muốn bước ra đường ngước nhìn lên những tán cây xung quanh mình xem có gì mình đang bỏ qua.

Vòm me xanh che mát bao nhiêu thế hệ người Sài Gòn rồi. Còn bạn thì sao, bạn nhớ lần cuối mình chịu chậm lại để ngắm một tán cây là khi nào chưa?

📌 Theo dõi thêm tại: 🔗 Website: http://tadale.com 🎙 Podcast: http://tadale.transistor.fm 📷 Instagram: @thangmania

Trong tập 378 của Đọc báo cùng Tada, mình cùng đọc bài "Những ngôi làng cho người nhớ nhớ quên quên" của tác giả Phan Bảo, đăng trên Tuổi Trẻ Cuối Tháng. Một bài khiến mình dừng lại khá lâu, không vì nó bi thương, mà vì nó đẹp theo cách rất lạ.

Hogeweyk có siêu thị, quán rượu, nhà hát, tiệm cà phê. Cư dân mắc chứng mất trí nhớ (dementia) nghiêm trọng vẫn đi chợ, ngồi nhấp cà phê ngoài quảng trường, trò chuyện với hàng xóm. Nhân viên mặc thường phục. Không có đồng tiền thật nào được trao tay. Cái khung của cuộc sống bình thường được giữ nguyên, để phẩm giá của người bệnh cũng được giữ nguyên.

Câu hỏi lớn hơn mà bài báo đặt ra không chỉ là về thiết kế không gian, mà là về cách một xã hội đối xử với những người đang dần mất đi chính mình. Khi số người mắc dementia toàn cầu dự kiến chạm 78 triệu vào năm 2030, liệu chúng ta có thể tiếp tục để họ lặng lẽ biến mất vào các viện dưỡng lão truyền thống? 

Người sáng lập Hogeweyk nói: xây một ngôi làng không phải thách thức. Thách thức thật sự là xây một xã hội biết hòa nhập.

📌 Theo dõi thêm tại: 🔗 Website: http://tadale.com 🎙 Podcast: http://tadale.transistor.fm 📷 Instagram: @thangmania

Chung kết World Cup 2026 sẽ có màn biểu diễn giữa hiệp theo kiểu Super Bowl, lần đầu tiên trong lịch sử. Cùng lúc đó, AI đang tự động cắt clip highlight và gửi đến điện thoại từng khán giả chỉ vài giây sau khi bàn thắng xảy ra.

Tập này mình đọc gộp hai bài của nhà báo Thanh Định trên Tuổi Trẻ Cuối Tuần: "World Cup: Giải trí kiểu Mỹ" và "Kỳ World Cup của AI". Hai bài, hai góc nhìn, nhưng cùng chỉ về một chuyển dịch lớn đang diễn ra FIFA đang học mô hình của Mỹ để biến World Cup thành một siêu sự kiện tổng hợp, nơi bóng đá, âm nhạc, công nghệ và thương mại hòa làm một.

Phần giải trí kiểu Mỹ thì dễ thấy: Shakira, Coldplay, Fan Festival có hòa nhạc và khu trải nghiệm thương hiệu, sân vận động được thiết kế như trung tâm giải trí đa năng. Phần AI thì ít ồn ào hơn nhưng thật ra sâu hơn nhiều: phân tích chiến thuật thời gian thực, cá nhân hóa nội dung cho từng khán giả, dự đoán mật độ giao thông và kiểm soát đám đông bằng dữ liệu. Hai bài khi đọc cạnh nhau mới thấy rõ, đây không phải World Cup được nâng cấp, đây là một mô hình hoàn toàn mới.

Câu hỏi mình muốn để lại: khi AI biết bạn muốn xem gì trước khi bạn biết, thì bạn còn đang "xem bóng đá" theo nghĩa gốc của nó không?

📌 Theo dõi thêm tại: 🔗 Website: http://tadale.com 🎙 Podcast: http://tadale.transistor.fm 📷 Instagram: @thangmania

Mùa hè 1954, một cậu bé 6 tuổi một mình rời Nha Trang ra Bắc học, không cha mẹ đi cùng, không người thân bên cạnh. Cậu bé ấy là Nguyễn Thanh Tùng, người mà mấy chục năm sau, cả nước hát "Lối cũ ta về", "Một mình", "Giọt nắng bên thềm" mà không biết ông đã đi qua một hành trình dài và thầm lặng như thế nào để có thể viết nên những bài hát đó.

Trong tập 377 của Đọc báo cùng Tada, mình đọc bài viết "Trước tình ca, Thanh Tùng đã viết cho đất nước" của tác giả Quỳnh Nguyễn, đăng trên Tuổi Trẻ Online. Đây là một bài viết hiếm hoi kể lại phần đời ít ai biết của nhạc sĩ Thanh Tùng trước khi ông trở thành ông hoàng nhạc nhẹ thập niên 80.

Người ta thường nhớ Thanh Tùng qua những tình khúc riêng tư, nhưng trước đó ông đã dành cả một thập kỷ âm thầm làm công việc ít hào quang hơn nhiều: chuyển soạn nhạc cách mạng thành nhạc không lời, xây dựng dàn nhạc nhẹ truyền hình, dàn dựng văn nghệ cho các địa phương từ Lâm Đồng đến Hải Phòng. Giới nghệ thuật một thời gọi ông là "khóa sol vàng" hễ chương trình nào có Thanh Tùng, hội diễn toàn quốc gần như chắc suất về huy chương.

Điều thú vị là những ca khúc "đặt hàng" của ông viết cho Đoàn Hải Đăng, viết cho phong trào Trị An, viết cho thanh niên xung phong — lại không hề khô. Cẩm Vân kể khi nhận bài Hoàng hôn màu lá, bà ngạc nhiên vì chưa từng thấy "bài ca xây dựng" nào mà lãng mạn đến vậy. Đó là chuyện của một người tài: làm gì cũng ra hồn.

Vậy điều gì đã biến một cậu bé tập kết từ Nha Trang thành người đặt nền móng cho nhạc nhẹ Việt Nam? Và liệu hành trình thầm lặng đó có liên quan gì đến những tình khúc đau đáu mà ông viết sau này?

Nghe tập 377 để cùng mình tìm câu trả lời.

📌 Theo dõi thêm tại: 🔗 Website: http://tadale.com 🎙 Podcast: http://tadale.transistor.fm 📷 Instagram: @thangmania

"Tôi muốn đối xử với nước mắm như cách người Pháp trân trọng rượu vang."

Câu nói đó đến từ một người đàn ông Pháp - người đã mắc võng nằm lì trước cửa nhà dân ở Quảng Nam suốt 3 ngày chỉ để xin học nghề làm nước mắm.

Trong tập này của Đọc báo cùng Tada, mình đọc bài "Benoît Chaigneau phiêu lưu cùng nước mắm" của tác giả Ngọc Đông trên Tuổi Trẻ Số đặc biệt 30/4  kể câu chuyện của Benoît Chaigneau: nhà phê bình ẩm thực người Pháp với 20 năm dẫn chương trình trên kênh truyền hình quốc gia France 2, mắc kẹt ở Việt Nam vì COVID năm 2020, rồi... ở lại luôn vì nước mắm.

Không phải theo kiểu du khách lãng mạn. Mà theo kiểu thực sự đi xin việc với mức lương 5 triệu đồng/tháng, đọc 5.000 trang tư liệu về nước mắm, rong xe máy từ Nam ra Bắc ghé từng nhà thùng học nghề. Kết quả là thương hiệu Chu Ben Fish Sauce ra đời năm 2023, với những chai nước mắm 100ml có giá 450.000 đồng, đắt nhất thị trường, và đã có mặt tại Expo 2025 Osaka đại diện cho Việt Nam.

Câu hỏi mình muốn đặt ra sau khi đọc bài này: rốt cuộc, ai mới là người hiểu giá trị của nước mắm hơn - người Việt mình hay một ông Tây đến từ vùng Địa Trung Hải?

📌 Theo dõi thêm tại: 🔗 Website: http://tadale.com 🎙 Podcast: http://tadale.transistor.fm 📷 Instagram: @thangmania

Có những nồi nước dùng đã sôi liên tục suốt 50 năm mà chưa bao giờ được đổ đi.

Tập 375 của Đọc báo cùng Tada đọc bài "Độc lạ món ăn 'vĩnh cửu'" của tác giả Phan Bảo trên Tuổi Trẻ Cuối Tuần — một bài viết về những món ăn không bao giờ được nấu lại từ đầu, mà chỉ được... tiếp tục.

Từ các quán trọ châu Âu thời Trung Cổ với những chiếc vạc không bao giờ nguội, đến quán Wattana Panich ở Bangkok đang giữ ngọn lửa dưới nồi xúp mì bò qua ba thế hệ, cho đến creator Zaq trên TikTok với hơn 233.000 người theo dõi cùng nhau cho thêm nguyên liệu vào một nồi hầm chung — "perpetual stew" không chỉ là kỹ thuật nấu ăn. Nó là triết lý về sự tồn tại lâu dài.

Tada đọc bài và suy nghĩ về tính liên tục: tại sao có những thứ sống mãi không phải vì không đổi, mà vì biết cách đổi đúng chỗ?

Bạn có "nồi hầm vĩnh cửu" nào của riêng mình không?

📌 Theo dõi thêm tại: 🔗 Website: http://tadale.com 🎙 Podcast: http://tadale.transistor.fm 📷 Instagram: @thangmania

"Trong thời đại tiếng Việt AI đang dần đồng nhất cách con người nói và suy nghĩ, khả năng diễn đạt chân thật và riêng biệt là lợi thế quý giá."

Đó là câu kết của bài báo mình đọc trong tập này, và mình nghĩ nó nói thật hơn hầu hết những gì mình đọc được gần đây.

Bài "Tiếng Việt sáo ngữ" của giảng viên Phạm Hòa Hiệp trên VnExpress bắt đầu bằng một tình huống rất quen: đọc xong thông báo tuyển sinh của một trường đại học mà không nhớ trường đó dạy ngành gì, vì mọi thứ đều có thể dùng cho bất kỳ trường nào khác. Từ đó, tác giả mở ra một phân tích về "sáo ngữ", không chỉ là vấn đề ngôn từ, mà là hệ quả của cả một lối tư duy an toàn, học theo mẫu, ngại khác biệt.

Tác giả còn chỉ ra điều ít ai nói thẳng: AI đang tạo ra một tầng sáo ngữ mới, tinh vi hơn, đồng nhất hơn. Không phải vì AI tệ, mà vì AI học từ chính những gì con người đã viết ra từ trước.

Trong phần bình luận cá nhân, mình chia sẻ góc nhìn từ lớp học và từ những buổi phỏng vấn, nơi mình nhận ra ai là người thực sự nổi bật không phải nhờ nói hay, mà nhờ dám nói thật.

📌 Theo dõi thêm tại: 🔗 Website: http://tadale.com 🎙 Podcast: http://tadale.transistor.fm 📷 Instagram: @thangmania