W poprzednich pięciu odcinkach naszego audiobooka mieliście okazję prześledzić przebieg jednego z najważniejszych wydarzeń w XX-wiecznej historii Polski. I nie tylko Polski, gdyż wygrana przez nas wojna miała ogromne znaczenie dla dalszych losów całej Europy. Nad Wisłą w roku 1920 obroniliśmy niepodległość, ale jaki jest prawdziwy rachunek konfliktu z bolszewikami? Nad tym zastanowimy się wspólnie z wybitnymi polskimi historykami. Zapraszamy na szósty i ostatni odcinek naszego słuchowiska.

Pokolenie bohaterów wojny polsko-bolszewickiej stało się w okresie międzywojennym elitą odradzającej się II Rzeczypospolitej. Gdy po II wojnie światowej zostaliśmy zniewoleni przez spadkobierców bolszewików, pamięć o wydarzeniach z roku 1920 była z premedytacją zacierana. Józefa Piłsudskiego przedstawiano jako winnego napaści na Rosję Sowiecką, a ulice miast czy zakłady pracy nosiły imiona Marchlewskiego czy Dzierżyńskiego - polskich bolszewików. Przez lata istnienia PRL wydarzenia o których opowiadaliśmy były wymazywane z podręczników historii i badań naukowych. Dlatego też po ponad 100 latach musimy pamiętać o znaczeniu wojny polsko-bolszewickiej w dziejach Polski i Europy.

Piąta część audiobooka zrealizowanego z udziałem wybitnych polskich historyków przez Radio Nauka. Przypominamy jedno z najważniejszych wydarzeń w XX-wiecznej historii Polski, ale przede wszystkim Europy, wojnę polsko-bolszewicką 1920.

Gdy 12 sierpnia 1920 roku Józef Piłsudski złożył na ręce premiera Wincentego Witosa dymisję ze stanowiska Naczelnego Wodza sprawa dalszej przyszłości Polski stawała się poważna. Zbliżało się nieuchronnie  decydujące starcie z nadjeżdżającą armią Tuchaczewskiego. Gdyby okazało się przegrane, nasza ojczyzna musiałaby wręcz na kolanach prosić o warunki pokoju. Bolszewicy liczyli na to, że proletariat Warszawy wbije władzy nóż w plecy i chwyci za broń pod czerwonym sztandarem. Stało się dokładnie odwrotnie. Jeszcze w lipcu rozpoczęto tworzenie jednostek ochotniczych, których zwierzchnikiem był generał Józef Haller. Do armi zaciągali się niepiśmienni chłopi, miejscy robotnicy, czy chłopcy zatajający przed komisją wojskową swój prawdziwy wiek. Tworzono także oddziały batalionów liniowych kobiet.  Na przedmieściach Warszawy rozpoczęto prace fortyfikacyjne, pierwsze natarcie polska obrona przyjęła 11 sierpnia, a 14 sierpnia  z samego rana generał Tadeusz Rozwadowski wydał desperacką odezwę do żołnierzy.

W poprzednich odcinkach audiobooka przedstawiliśmy okoliczności w jakich doszło najpierw do wybuchu konfliktu o przyszłą wschodnią granicę Polski już na przełomie roku 1918 i 1919. W roku 1920, Józef Piłsudski przeprowadził ofensywę mającą na celu zajęcie Kijowa i ustanowienie niepodległego państwa ukraińskiego. Przypomnijmy, jeszcze 9 maja 1920 polska armia defilowala Chreszczatykiem, główną arterią miasta. Nad Wisłą ten triumf odebrano jako powrót do piastowskiej świetności, wspominając Bolesława Chrobrego, który w 1018 roku miał uderzyć mieczem (później zwanym Szczerbcem) w kijowską Złotą Bramę. To oczywiście legenda, bo Złota Brama w Kijowie powstała dopiero w 1037 r. Legendą był również rzekomy sukces polskiej armii. W ciągu kilku tygodni musieliśmy opuścić późniejszą stolicę Ukraińskiej Republiki Radzieckiej. W jaki sposób działania zbrojne w tej wojnie z terenów nad Dnieprem w ciągu dwóch miesięcy  przeniosły się nad Wisłę a bolszewicy znaleźli się u bram Warszawy? O tym w kolejnym czwartym odcinku historycznego słuchowiska "1920. Uratowana Europa".

Feliks Dzierżyński był Polakiem, który stanął po stronie armii bolszewickiej. Podobnie jak Julian Marchlewski, Feliks Kon, czy Karol Świerczewski. O tym co inspirowało nielicznych Polaków, którzy przystępowali do szeregów bolszewików opowiadamy w trzecim odcinku historycznego Audiobooka “1920. Uratowana Europa”.

Bolszewicy, a zwłaszcza Lew Trocki, wiedzieli, że ewentualne poparcie części narodu polskiego dla komunizmu nie będzie możliwe bez szeroko zakrojonych działań propagandowych. A trzeba przyznać, że rosyjscy rewolucjoniści z roku 1917 w tej dziedzinie wprowadzili absolutnie nową jakość zarówno w dziedzinie uświadamiania mas, produkcji plakatów jak i manipulacji opinią publiczną w krajach zachodniej Europy poprzez coś co dziś nazwalibyśmy artykułami sponsorowanymi. Takie inspirowane przez bolszewików treści pojawiały się na łamach poważnych brytyjskich czy niemieckich gazet. Powstała nawet komisja do spraw polskiej agitacji, która miała podsycać nastroje walki klasowej, dwoływać się do resentymentów będących spadkiem po epoce feudalizmu w której Pan uciskał chłopa. Na nieszczęście dla bolszewików nie trafiały one na podatny grunt, gdyż po okresie zaborów w społeczeństwie panował nastrój patriotyczny.

Druga część audiobooka zrealizowanego z udziałem wybitnych polskich historyków przez Radio Nauka. Przypominamy jedno z najważniejszych wydarzeń w XX-wiecznej historii Polski, ale przede wszystkim Euorpy, wojnę polsko-bolszewicką 1920.

Przypominając jeden z najważniejszych  konfliktów zbrojnych Europy okresu międzywojennego należy oczywiście wskazać znaczące daty. Przede wszystkim dzień rozpoczęcia wojny. Dziś, po stu latach nazywamy ją wojną roku 1920, ale działania zbrojne i konflikt z bolszewikami o wschodnie granice Polski rozpoczęły się znacznie wcześniej. Przez co najmniej 70 lat od tych wydarzeń wokół naszego zwycięstwa narosło wiele mitów. W okresie PRL o roku 1920 mówiło się niewiele lub przedstawiało konflikt z Rosją Radziecką jako efekt polskiej agresji. Domniemanie, iż to Józef Piłsudski sprowokował atak bolszewików było powszechnym poglądem wśród jego politycznych  rywali. Co istotne, takie przekonanie  panowało także w kręgach zachodnioeuropejskich polityków i opinii publicznej zachodniej Europy. Jaka jest prawda o przyczynach wojny? Czy gdyby Piłsudski nie zaatakował Rosji Radzieckiej, Armia Czerwona powstrzymałaby się od ataku na Polskę i nie chciała rozlać komunizmu na całą Europę? Kto rozpętał burzę?

Odcinek pierwszy historycznego słuchowiska o wojnie polsko-bolszewickiej "1920. Uratowana Europa" POLSKA MIĘDZY CZERWONYM MŁOTEM, A KOWADŁEM.

Europa i świat w roku 1920 chciały zapomnieć o trwającym cztery lata koszmarze Wielkiej Wojny. Polska scalała się z trzech zaborów odzyskując upragnioną niepodległość.  Po 123 latach wróciliśmy na mapę Europy. Mapę, na której granice Polski nadal były wielką niewiadomą. Po zakończeniu I wojny światowej walczyliśmy w plebiscytach i powstaniach o Śląsk, Wielkopolskę, Warmię i Mazury. Nie wiedzieliśmy jakie będą rubieże naszego państwa na wschodzie. Z kim będzie graniczyć niepodległa Polska? Józef Piłsudski był zwolennikiem federacji z państwami narodowymi Litwinów, Białorusinów i Ukraińców. Roman Dmowski i politycy Endecji przekonywali z kolei, że jest możliwe odtworzenie ziem polskich w granicach z roku 1772, czyli wielkiej Rzeczypospolitej.   Wkrótce okazało się, że mapa kontynentu na wschodzie będzie kreślona nie w Wersalu ani w Warszawie, ale w Moskwie i Petersburgu. Imperialny duch wielkiej Rosji obudził się w zupełnie nowym ciele - państwa bolszewickiego. Od początku miało jeden cel - rozszerzenie rewolucji na pozostałe kraje Europy.   W samej Rosji wrzenie rewolucyjne trwało od roku 1917. Wybuchła wojna domowa, w której czerwoni Włodzimierza Lenina, Józefa Stalina i Lwa Trockiego walczyli z białymi generała Anotna Denikina. Ani bolszewicy, ani tym bardziej spadkobiercy caratu i sam Denikin, który w połowie był przecież Polakiem, nie byli przychylni naszej niepodległości, a już na pewno nie w etnicznych granicach wykraczających daleko poza carskie Królewstwo Kongresowe, czyli praktycznie bez Lwowa, Wilna, Grodna, ale Białegostoku. Przejęcie władzy w Rosji przez bolszewików musiało prowadzić do następnych kroków. Kierowały na zachód, w stronę Wiednia i Berlina, przez Warszawę. Celem rosyjskich komunistów było bowiem rozszerzenie rewolucji na kraje Europy Zachodniej. W roku 1920 Polska obroniła się przed bolszewickim najazdem, a tym samym uratowała Europę przed ekspansją komunistycznej rewolucji. Przyczyny, przebieg i największe ciekawostki tych wydarzeń poznacie w audiobooku "1920.Uratowana Europa". Przybliżymy szerzej nieznane fakty, przeanalizujemy scenariusze, a naszymi gośćmi będą najwybitniejsi polscy historycy. Zapraszamy na pierwszy odcinek naszego słuchowiska: Polska między czerwonym młotem a kowadłem.