MÇED (Mimari Çevre Etki Değerlendirmesi) nedir?

Konuğumuz mimar, araştırmacı ve öğretim görevlisi Kemal Utku. Utku’nun Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nde hazırladığı “Mimari Tasarım ve Planlama İçin Çevre Etki Değerlendirme Model Önerisi: Heybeliada Örneği” başlıklı yüksek lisans tezi, Adalar Vakfı Akillas Millas Araştırma Ödülleri 2026’da Jüri Özel Ödülü’ne layık görüldü.

Programda MÇED modelini, Heybeliada örneğini ve mimari planlamada çevresel risklerin nasıl değerlendirilmesi gerektiğini konuşuyoruz. 17 Ağustos Depremi’nin yıl dönümünde, yapılaşma ve planlama kararlarında bilimsel değerlendirmelerin önemini; 6 Şubat depremleri sonrasında Hatay’da yaşananlar ve Asi Çevre Vizyon Planı üzerinden yeniden ele alıyoruz.

İstanbul, üç tarafı denizlerle çevrili bir su şehri. Bu şehrin tam ortasındaki dört tarafı su ile çevrili Prens Adaları ise yüzyıllardır denizle, kıyıyla ve suyla kurulan yaşamın en özel mekanlarından biri. Bu yaşamın önemli bir parçası da su sporları ve spor kulüpleri kültürü. Bu kulüplerden birçok rekortmenler çıktı. Şampiyonalarda birincilikler aldılar.

Kınalıada Su Sporları Kulübü’nün 39. Uluslararası Prens Adaları Yüzme Şampiyonası vesilesiyle, Adaların köklü spor geleneğini, Adalar’ın suyla kurduğu kültürel ve yaşamsal bağı konuşmak üzere Ada aşığı, Adalar Su Sporları Spor Kulübü Yönetim Kurulu üyesi ve eski sporcusu, Adalar Kent Konseyi Başkanı ve iktisatçı, 1963’ten beri Burgazada’da yazlıkçı olan ve 40 yıla yaklaşan bir su sporları geleneğinden gelen Ali Mengü Şeker ile Adaları ve İstanbul’un su sporları kültürünü, su yaşamını ve insanın suyla kurduğu ilişkiyi konuşuyoruz.

Adalar’ı yalnızca bir mekan olarak değil, hafızanın ve kimliğin taşıyıcısı olarak anlatan İstanbul Limonatası romanının yazarı Yasemin Özek ve romana ilham veren Moşe Aelyon ile bu roman üzerinden İstanbul’un, Adalar’ın ve belleğin izini sürüyoruz.

Konuklarımız Dr. Müge Özdemir ve Zerrin Tırtıl ile bir zamanlar "şifa adaları" olarak anılan Adalar'da sağlık hizmetlerinin bugün neden yetersiz kaldığını konuşuyor; Heybeliada Sanatoryumu'nun kapanmasının ardından yaşanan sağlık hizmeti sorunlarını, kronik hastaların deneyimlerini ve çözüm önerilerini ele alıyoruz.

Dönemin seyyahlarının ve hekimlerinin 'İstanbul’un en sağlıklı iklimi' olarak tanımladığı Adalar, uzun yıllar boyunca sadece bir sayfiye yeri değil; fiziksel ve ruhsal iyileşmenin de merkeziydi. 20. yüzyılın başında tüberkülozla mücadele eden Türkiye’nin şifa arayışları, Burgazada, Büyükada ve özellikle Heybeliada’daki sanatoryumlarla somutlaştı.

Peki, bugün birçoğu özgün işlevini yitirmiş ve kaderine terk edilmiş bu yapıların hikâyesi bize ne anlatıyor?

Adalar Vakfı tarafından düzenlenen ilk Akillas Millas Araştırma Ödülü’nün sahibi Fatih Artvinli ile bu hafta "Sanatoryum Adaları" üzerine konuşuyoruz.

Burgazada'da filizlenen ekolojik dönüşüm hikâyesini, FİTO Antigoni'nin komposttan topluluk bahçelerine uzanan çalışmalarını ve adaların sürdürülebilir geleceğini konuklarımız Meir Razzon, Eser Öncel ve Sosın Fisli ile konuşuyoruz.

Konuğumuz yoga ve wellness eğitmeni Zeynep Canbolat Daşçıkaran ile Adalar'da yeni bir yaşam kurmayı, doğayla yeniden bağ kurmayı, stresli ve belirsiz zamanlarda iç huzuru koruyabilmenin yollarını, mindfulness, nefes ve beden farkındalığının günlük yaşamdaki yerini konuşuyor; kent yaşamından uzaklaşmanın insan ruhuna etkisini, Adalar'ın sunduğu yaşam kültürünü ve iyi olma halinin bireysel olduğu kadar toplumsal boyutunu tartışıyoruz.

Adalar Belediyesi'ne yönelik operasyonlar, tutuklamalar, protestolar ve yerel demokrasi tartışmalarını; son gelişmelerin perde arkasını ve Adalar'daki siyasi-toplumsal atmosferi Heybeliadalı gazeteci Dilek Dindar ile konuşuyoruz.

Elmadağ’dan Bomonti’ye, Cihangir’den Burgazada ve Büyükada’ya uzanan hayat hikayesiyle, İstanbul’un çok kültürlü geçmişine tanıklık etmiş Roger Urban ile hafızanın izini sürüyoruz.

Konuklarımız Kamer Alyanakyan ve Hatice Kaymakçı ile Büyükada’da yapılması planlanan lüks otomobil gösterisi Adalar'ın geleceği için ne anlama geldiğini ve Adalıların bu konuda ne düşündüğünü ele alıyoruz.