دویچه وله فارسی | همه گزارش‌ها

کنگره آزادی ایران در نشستی دو روزه در لندن توانست بیش از ۴۰۰ نفر از رهبران احزاب و شخصیت‌های سیاسی را گرد هم آورد. گام بعدی این جریان چه خواهد بود و آیا می‌تواند به شکل‌گیری یک آلترناتیو پایدار برای آینده ایران منجر شود؟کنگره آزادی ایران در روزهای شنبه و یکشنبه ۲۸ و ۲۹ مارس (۸ و ۹ فروردین) در لندن نخستین نشست خود را برگزار کرد؛ رویدادی که برای نخستین‌بار بیش از ۴۰۰ نفر از رهبران احزاب سیاسی و کنشگران را گرد هم آورد.

این نشست در عین حال با انتقادهایی نیز روبه‌رو شد، از جمله اینکه موضوعاتی مانند جنگ و محیط‌زیست در آن مورد بحث قرار نگرفته است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌وله

مجید زمانی، مدیر اجرایی کنگره آزادی ایران، در گفت‌وگو با دویچه وله در واکنش به این انتقادها گفت کل روند برگزاری این کنگره در حدود دو ماه و نیم شکل گرفته و سازمان‌دهی چنین رویدادی با این سطح از تنوع معمولا به زمان بسیار بیشتری نیاز دارد.

به گفته او، برگزارکنندگان مدعی بی‌نقص بودن این نشست نیستند و انتظار می‌رود در مراحل بعدی، کاستی‌ها جبران شود.

زمانی تاکید کرد که هدف اصلی این کنگره، تقویت گفتمان کثرت‌گرایی، تعامل و گردهم آوردن نیروهای مختلف برای گفت‌وگو درباره آینده ایران بوده است. او همچنین گفت که در تاریخ اپوزیسیون کمتر پیش آمده چنین طیف گسترده و متنوعی بدون سانسور دیدگاه‌های خود را بیان کنند.

"فراتر از آنچه تصور می‌شد، اهداف محقق شد"

مدیر اجرایی کنگره آزادی ایران در گفت‌وگو با دویچه وله ارزیابی مثبتی از نشست دو روزه لندن ارائه داد و تاکید کرد که این کنگره فراتر از انتظارات به اهداف خود دست یافته است. به گفته او، این کنگره پاسخی به نیاز موجود در فضای سیاسی ایران بود تا برای افرادی که احساس بی‌صدایی می‌کردند، بستری برای بیان دیدگاه‌ها فراهم شود.

او درباره گام‌های بعدی این کنگره توضیح داد که هسته‌ای متشکل از ۳۳ نفر شکل گرفته که ماموریت دارند ساختار کنگره را توسعه دهند و آن را به مجموعه‌ای فراگیرتر از جامعه ایران تبدیل کنند. به گفته او، با استفاده از نظرسنجی‌ها و دیدگاه‌های جمع‌آوری‌شده، قرار است مجمعی از نمایندگان و چهره‌های سیاسی تشکیل شود که در ادامه، بدنه اجرایی کنگره را ایجاد می‌کند تا فعالیت‌های سیاسی و بین‌المللی را پیش ببرد.

زمانی در پاسخ به این پرسش که آیا کنگره خود را یک آلترناتیو می‌داند، توضیح داد که کنگره یک حزب یا مدعی قدرت نیست، بلکه بستری برای گفت‌وگو و هماهنگی میان نیروهای مختلف سیاسی است.

به گفته او، تعدد مدعیان قدرت و تعارض منافع میان آن‌ها یکی از چالش‌های اصلی است و کنگره تلاش دارد این نیروها را در یک چارچوب مشترک گرد هم آورد. او این رویکرد را "آلترناتیو سیستمی" توصیف کرد که هدف آن ایجاد سازوکاری برای مدیریت دوران گذار است، چرا که به باور او، واگذاری این مسئولیت به یک گروه خاص می‌تواند به بی‌ثباتی یا حتی درگیری داخلی منجر شود.

او همچنین بر ضرورت گفت‌وگو با همه جریان‌ها، از جمله سلطنت‌طلبان و مجاهدین خلق، تأکید کرد و گفت حتی اگر این گروه‌ها به کنگره نپیوندند، "همکاری برای آینده ایران" باید دنبال شود. به گفته او، این رویکرد شامل گشودن مسیر گفت‌وگو حتی با نیروهایی درون جمهوری اسلامی نیز می‌شود، مشروط بر آنکه به آینده‌ای دموکراتیک پایبند باشند.

مشارکت بیشتر زنان و اتنیک‌ها

ناهید بهمنی، عضو کمیته مرکزی و دفتر سیاسی حزب کومله کردستان ایران، در گفت‌وگو با دویچه وله، کنگره دو روزه لندن را از نظر تنوع فکری و حضور طیف‌های مختلف از نمایندگان ملیت‌ها و سازمان‌های زنان و حقوق بشری تا متخصصان کم‌نظیر توصیف کرد.

به گفته او، این گردهمایی بازتابی از نیاز امروز جامعه ایران به شنیده‌شدن همه صداها بود و نوعی تابوشکنی محسوب می‌شد، چرا که بخشی از تریبون به گروه‌هایی اختصاص یافت که کمتر فرصت بیان دیدگاه‌های خود را داشته‌اند.

او این کنگره را فضایی برای شنیدن و یادگیری دانست و افزود که مباحث مطرح‌شده در پنل‌های مختلف از غنای بالایی برخوردار بوده است.

چرا موضوع جنگ مطرح نشد؟

بهمنی درباره مطرح نشدن موضوع جنگ توضیح داد که اختلاف‌نظرها در این زمینه می‌توانست دستاوردهای کنگره را تحت‌الشعاع قرار دهد؛ به همین دلیل برگزارکنندگان تصمیم گرفتند این موضوع در بستری جداگانه بررسی شود؛ موضوعی که به گفته او از اهمیت بالایی برخوردار است و در آینده به آن پرداخته خواهد شد.

به گفته او، کنگره به‌عنوان نقطه آغاز، قصد دارد با ایجاد کمیته‌های عملیاتی، دبیرخانه و گسترش مشارکت نیروهای بیشتر، مسیر خود را ادامه دهد و این روند را مقدمه‌ای برای شکل‌گیری یک آلترناتیو در آینده می‌داند.

بهمنی همچنین با اشاره به حضور محدود برخی حامیان رضا پهلوی در خارج از محل برگزاری، تأکید کرد که با وجود برخی شعارها و تنش‌ها، شرکت‌کنندگان با صبر و آرامش برخورد کردند و برنامه بدون مشکل به پایان رسید.

بیشتر بخوانید: کنگره آزادی ایران؛ همگرایی اپوزیسیون برای گذار دموکراتیک

به گفته شرکت‌کنندگان در این کنگره، در پایان روز دوم و هنگامی که آنها قصد خروج از سالن محل برگزاری را داشته‌اند، نیروهای امنیتی به آنها اطلاع می‌دهند که گروهی مخالف مقابل در اصلی تجمع کرده‌اند و به همین دلیل بهتر است شرکت‌کنندگان از در پشتی خارج شوند.

به گفته این افراد، تجمع کنندگان طرفداران پادشاهی بوده و شعارهایی در حمایت از رضا پهلوی و مخالفت با این کنگره سر داده‌اند.

به گفته بهمنی این کنگره اعلام کرده که در تقابل با هیچ جریانی نیست و حتی از مشاوران رضا پهلوی نیز دعوت شده بود، اما آنان در این نشست شرکت نکردند.

مونا سیلاوی: تکثرگرایی بازتاب درون جامعه است

مونا سیلاوی، دبیرکل حزب "تضامن دموکراتیک اهواز" و از سخنرانان کنگره آزادی ایران، در گفت‌وگو با دویچه وله تاکید کرد که تکثرگرایی بازتابی از واقعیت درون ایران است. به گفته او، "طی یک قرن گذشته، حذف دیگران و برجسته‌سازی یک فرهنگ، یک ملت و یک زبان بر سایرین حاکم بوده" است.

او معتقد است تمرکز قدرت در دست گروه‌های خاص موجب شده سیر طبیعی تنوع در ایران به حاشیه رانده شده و حتی به نوعی تابو تبدیل شود، در حالی که ایران همواره کشوری کثیرالمله بوده است.

سیلاوی یکی از دلایل تداوم استبداد و ناتوانی در شکستن چرخه آن را تمرکزگرایی دانست که "از دوران پهلوی آغاز شده و در جمهوری اسلامی ادامه یافته است".

او درباره گام‌های بعدی این روند توضیح داد که مرحله بعدی، گفت‌وگوی گسترده میان همه احزاب است؛ چرا که بسیاری از این گروه‌ها و افراد برای نخستین‌بار در این کنگره با یکدیگر دیدار کرده‌اند و نیاز به تبادل نظر و رسیدن به راه‌حلی مشترک دارند.

دبیرکل حزب "تضامن دموکراتیک اهواز" مدعی شد که "جریان‌های سلطنت‌طلب به دلیل نداشتن نفوذ در مناطق اتنیکی تلاش می‌کنند ضعف‌های خود را با هیاهو و رفتارهای تند جبران کنند" و این‌گونه رفتارها را نشانه‌ای از ضعف آنان ارزیابی کرد.

"نخستین گام به‌سوی تبدیل شدن به یک آلترناتیو"

جوما بورش، کنشگر ترکمن و عضو شورای هماهنگی کنگره آزادی ایران، در گفت‌وگو با دویچه وله گفت که دستاورد بزرگ این کنگره، گرد هم آوردن حدود ۴۰۰ نفر از طیف‌های مختلف جامعه بود.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

او افزود که این افراد به مدت دو روز در کنار هم نشستند، با یکدیگر آشنا شدند، تبادل نظر کردند و با متانت و بردباری به سخنان هم گوش دادند و احترام گذاشتند.

به گفته بورش در گذشته و در هیچیک از کنفرانس‌ها و تجمعات مشابه، چنین فضای تفاهم‌آمیز و امیدبخشی مشاهده نشده بود.

او همچنین افزود که گام بعدی کنگره آزادی ایران، شکل‌دهی به ساختار خود و تبدیل شدن به بستری برای حضور نیروها و شخصیت‌های بیشتر و متنوع‌تر است.

او در ادامه تاکید کرد که اگرچه کنگره نخستین گام را برای تبدیل شدن به یک آلترناتیو با موفقیت برداشته، اما لازمه این امر، گردآوردن احزاب، سازمان‌ها و شخصیت‌های قابل توجه زیر یک چتر واحد و برخورداری از تشکیلاتی منسجم و منضبط است. بنابراین، به گفته او، راهی طولانی و پرسنگلاخ پیش روی کنگره قرار دارد.

گزارش جدید نیویورک‌تایمز نشان می‌دهد که در پی حملات آمریکا و اسرائیل، ساختار رهبری در ایران دچار اختلال شده و مقام‌ها با مشکل در ارتباط و تصمیم‌گیری روبه‌رو هستند؛ وضعیتی که می‌تواند روند جنگ و مذاکرات را پیچیده‌تر کند.روزنامه نیویورک‌تایمز در گزارشی می‌نویسد که در پی هفته‌ها حملات آمریکا و اسرائیل، ساختار رهبری در ایران دچار شکاف و اختلال شده؛ وضعیتی که نه‌تنها توان هماهنگی نظامی، بلکه قدرت تصمیم‌گیری سیاسی را نیز تضعیف کرده است.

به گفته مقام‌هایی که با ارزیابی‌های اطلاعاتی آمریکا و غرب آشنا هستند، از آغاز این جنگ تاکنون ده‌ها تن از مقام‌های ارشد ایران و معاونان آن‌ها کشته شده‌اند.

این تلفات، به گفته تحلیلگران، زنجیره ارتباطی میان نهادهای نظامی، امنیتی و سیاسی را قطع کرده و باعث شده بخش‌هایی از حکومت عملا از یکدیگر جدا شوند.

در چنین شرایطی، مقام‌های باقی‌مانده با مشکل جدی در برقراری ارتباط روبه‌رو هستند. نگرانی از شنود تماس‌ها و رهگیری پیام‌ها توسط آمریکا و اسرائیل باعث شده بسیاری از آن‌ها حتی از تماس تلفنی یا دیدار حضوری خودداری کنند.

بیشتر بخوانید: قالیباف و ذوالقدر، چه کسی با آمریکا حرف می‌زند؟

این وضعیت، فضایی از سردرگمی و بی‌اعتمادی ایجاد کرده است. به نوشته نیویورک‌تایمز، برخی مقام‌ها نمی‌دانند تصمیم‌های کلان در کجا گرفته می‌شود، یا چه کسی اختیار نهایی را در دست دارد.

این اختلال، خود را در حوزه مذاکرات نیز نشان داده است. به گفته مقام‌های آمریکایی، مذاکره‌کنندگان ایرانی ممکن است ندانند حکومت تا چه حد آماده امتیاز دادن است، یا حتی برای تصمیم‌گیری باید به چه مرجعی مراجعه کنند.

جنگ ادامه دارد، حتی بدون هماهنگی کامل

در این میان، برخی ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که با تضعیف ساختار رسمی حکومت، نفوذ نیروهای تندرو در سپاه پاسداران افزایش یافته است.

به گفته مقام‌های آمریکایی، این نیروها اکنون نقش پررنگ‌تری در تصمیم‌گیری‌ها دارند، حتی بیش از ساختار مذهبی که به‌طور رسمی در رأس قدرت قرار دارد.

با این حال، مشخص نیست آیا فرد یا گروهی می‌تواند در چنین شرایطی به توافقی با آمریکا دست پیدا کند یا دیگر بخش‌های حکومت را با خود همراه سازد.

بیشتر بخوانید: حذف لاریجانی؛ "قطع زنجیره فرماندهی و کنترل ایدئولوژیک نظام"

با وجود این اختلال‌ها، ساختار نظامی ایران به‌طور کامل از کار نیفتاده است. به گفته مقام‌های نظامی آمریکا، ایران پیش از جنگ سیستمی غیرمتمرکز ایجاد کرده بود که به فرماندهان محلی اجازه می‌دهد حتی بدون دستور مستقیم از تهران، درباره حملات تصمیم‌گیری کنند.

این موضوع باعث شده ایران همچنان قادر به انجام حملات موشکی و پهپادی باشد، از جمله حمله اخیر به یک پایگاه نظامی در عربستان سعودی.

با این حال، به نوشته نیویورک‌تایمز، این حملات به اندازه‌ای گسترده و هماهنگ نبوده‌اند که بتوانند برتری نظامی طرف مقابل را به چالش بکشند. برخی مقام‌های پیشین آمریکایی معتقدند تضعیف رهبری، توان ایران برای اجرای حملات بزرگ‌تر و هماهنگ‌تر را کاهش داده است.

فشار برای توافق، در میانه بی‌ثباتی

در سوی دیگر، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از آنچه "پیام‌های متناقض" از سوی ایران توصیف کرده، ابراز نارضایتی کرده و گفته مذاکره‌کنندگان ایرانی "نامعمول" رفتار می‌کنند.

او هم‌زمان از پیشرفت در مذاکرات سخن گفته، اما تهدید کرده در صورت عدم دستیابی سریع به توافق، دامنه جنگ را گسترش خواهد داد؛ از جمله با هدف قرار دادن زیرساخت‌های انرژی ایران.

بیشتر بخوانید: تداوم جنگ و پایداری نظام؛ سپاه پاسداران چگونه مانع انشقاق قدرت شد؟

به نوشته نیویورک‌تایمز، بخشی از این تناقض در پیام‌ها ممکن است ناشی از همان اختلال در ساختار تصمیم‌گیری در ایران باشد.

در نهایت، این گزارش تصویری از حکومتی ارائه می‌دهد که همچنان در حال جنگ است، اما در درون خود با شکاف، سردرگمی و ضعف در هماهنگی مواجه است.

در چنین شرایطی، حتی اگر فرصتی برای مذاکره ایجاد شود، پرسش اصلی این است که آیا ساختار فعلی قدرت در ایران توان رسیدن به یک تصمیم واحد را دارد یا نه.

پاسخ این پرسش، می‌تواند مسیر ادامه جنگ یا احتمال پایان آن را تعیین کند.

پس از تصویب قانون تازه در پارلمان اسرائیل درباره مجازات اعدام برای فلسطینیان محکوم در پرونده‌های حملات مرگبار، اتحادیه اروپا، آلمان و چهار کشور اروپایی این مصوبه را "نگران‌کننده" و دارای ماهیتی "تبعیض‌آمیز" خواندند.اتحادیه اروپا روز سه‌شنبه ۳۱ مارس (۱۱ فروردین) مصوبه تازه پارلمان اسرائیل درباره مجازات اعدام برای فلسطینیان محکوم در پرونده‌های موسوم به "تروریستی" را محکوم کرد و آن را گامی رو به عقب دانست.

هم‌زمان، دولت آلمان نیز از این تصمیم ابراز "نگرانی شدید" کرد و گفت این قانون به‌احتمال زیاد فقط علیه فلسطینیان در سرزمین‌های فلسطینی اعمال خواهد شد.

اتحادیه اروپا: این قانون "گامی آشکار به عقب" است

انوار العانونی، سخنگوی اتحادیه اروپا، گفت این قانون برای بروکسل "بسیار نگران‌کننده" است و افزود ترکیب بازگرداندن مجازات اعدام با ماهیت "تبعیض‌آمیز" این قانون، آن را به اقدامی مسئله‌ساز تبدیل کرده است. اتحادیه اروپا همچنین بر مخالفت اصولی خود با مجازات اعدام تاکید کرده و آن را مغایر با ارزش‌های بنیادین خود دانسته است.

آلمان: قانونی که احتمالا فقط علیه فلسطینیان اجرا می‌شود

اشتفان کورنلیوس، سخنگوی دولت آلمان، گفت برلین با وجود درک رویکرد سخت‌گیرانه اسرائیلعلیه "تروریسم" پس از هفتم اکتبر، تصویب این قانون را با "نگرانی شدید" دنبال می‌کند. او تاکید کرد مخالفت با مجازات اعدام یکی از اصول بنیادین سیاست آلمان است و افزود دولت آلمان نگران است که این قانون در عمل "منحصرا" درباره فلسطینیان در سرزمین‌های فلسطینی به‌کار گرفته شود.

بیانیه مشترک لندن، پاریس، برلین و رم

وزرای خارجه بریتانیا، فرانسه، آلمان و ایتالیا نیز در بیانیه‌ای مشترک که ۲۹ مارس (۹ فروردین) منتشر شد، نسبت به طرحی که به گفته آنها به‌طور قابل توجهی امکان اعمال مجازات اعدام در اسرائیل را گسترش می‌دهد، ابراز "نگرانی عمیق" کردند. آنها به‌طور مشخص نسبت به ماهیت "عملا تبعیض‌آمیز" این لایحه هشدار دادند و گفتند تصویب آن می‌تواند تعهدات اسرائیل نسبت به اصول دموکراتیک را تضعیف کند. این چهار کشور همچنین تاکید کردند که مجازات اعدام "غیرانسانی" و "تحقیرآمیز" است و هیچ اثر بازدارنده‌ای ندارد.

قانون چه می‌گوید؟

بر اساس گزارش‌ها، کنست روز دوشنبه ۳۰ مارس این قانون را با ۶۲ رای موافق در برابر ۴۸ رای مخالف تصویب کرد. طبق این قانون، برای فلسطینیانی که در دادگاه‌های نظامی به دلیل حملات مرگبار با انگیزه‌های موسوم به "تروریستی" محکوم شوند، مجازات اعدام یا حبس ابد در نظر گرفته می‌شود.

گزارش‌ها حاکی است که در متن قانون، اعدام از طریق دار زدن ظرف ۹۰ روز پس از صدور حکم پیش‌بینی شده و امکان عفو نیز وجود ندارد، هرچند در مواردی امکان تمدید مهلت مطرح شده است.

بازگشت مجازات اعدام

اسرائیل مجازات اعدام برای قتل را در سال ۱۹۵۴ لغو کرده بود و فقط در موارد استثنایی آن را حفظ کرد. آخرین اعدام اجراشده در اسرائیل مربوط به آدولف آیشمن، مقام نازی آلمان، در سال ۱۹۶۲ بود. به همین دلیل، قانون تازه از نگاه منتقدان یک چرخش مهم و پرمناقشه در سیاست کیفری اسرائیل به شمار می‌رود.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل و از بانیان اصلی این قانون، آن را "مهم‌ترین قانون دهه‌های گذشته" توصیف کرده است. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل نیز پیش از رای‌گیری در کنست حاضر شد و به این طرح رای مثبت داد. بن‌گویر گفته است اسرائیل "قواعد بازی" را تغییر می‌دهد و هر کس یهودیان را بکشد، دیگر "نفس نخواهد کشید".

خشم گروه‌های حقوق بشری و اعتراض فلسطینیان

گروه‌های حقوق بشری اسرائیلی و بین‌المللی این قانون را "نژادپرستانه"، "خشن" و "غیرانسانی" توصیف کرده‌اند. بر اساس گزارش‌ها، "انجمن حقوق مدنی در اسرائیل" همان دوشنبه شب دادخواستی به دیوان عالی اسرائیل ارائه کرد تا این قانون را باطل کند. محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین نیز این قانون را ناقض حقوق بین‌الملل دانسته است.

چرا اروپا روی "تبعیض‌آمیز" بودن قانون تاکید می‌کند؟

محور اصلی انتقاد اروپا و گروه‌های حقوق بشری این است که این قانون در عمل عمدتا فلسطینیانی را هدف می‌گیرد که در دادگاه‌های نظامی در کرانه باختری محاکمه می‌شوند، در حالی که اسرائیلی‌های یهودی در ساختار قضایی متفاوتی محاکمه می‌شوند. به همین دلیل، منتقدان می‌گویند قانون تازه نه فقط بازگرداندن مجازات اعدام، بلکه نهادینه کردن یک نظام کیفری دوگانه بر مبنای هویت و قلمرو است. این همان نکته‌ای است که اتحادیه اروپا، آلمان و بیانیه مشترک چهار کشور اروپایی بر آن انگشت گذاشته‌اند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

تصویب این قانون می‌تواند فشار بین‌المللی بر دولت بنیامین نتانیاهو را افزایش دهد، به‌ویژه در شرایطی که برخی متحدان غربی اسرائیل نیز آشکارا از آن فاصله گرفته‌اند. از منظر سیاسی، این مصوبه نشان می‌دهد ائتلاف حاکم در اسرائیل، به‌ویژه تحت فشار جریان راست افراطی، در حال پیش بردن سیاست‌هایی است که حتی برای شرکای نزدیک اروپایی نیز به‌سختی قابل دفاع است.

سازمان دیده‌بان حقوق بشر گزارش داده سپاه پاسداران در ایران کارزاری برای جذب کودکان از سن ۱۲ سالگی راه‌اندازی کرده است؛ اقدامی که به گفته این نهاد، نقض جدی حقوق کودکان و در مواردی مصداق جنایت جنگی است.سازمان دیده‌بان حقوق بشر در گزارش جدید خود نوشت که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ایران کارزاری را برای جذب کودکان، حتی از سن ۱۲ سالگی، به عنوان "مدافعان میهن" آغاز کرده است؛ اقدامی که به گفته این نهاد، نقض جدی حقوق کودکان محسوب می‌شود و در مواردی می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد.

بر اساس این گزارش، یکی از مقام‌های سپاه در تهران در تاریخ ۲۶ مارس اعلام کرده که در چارچوب این طرح، حداقل سن برای ثبت‌نام ۱۲ سال تعیین شده است.

این کارزار در حالی اجرا می‌شود که ایران در هفته‌های اخیر هدف حملات گسترده آمریکا و اسرائيل قرار گرفته و به گفته دیده‌بان حقوق بشر، حضور کودکان در مراکز نظامی می‌تواند آن‌ها را در معرض خطر جدی مرگ و جراحت قرار دهد.

دیده‌بان حقوق بشر هشدار داده که استفاده از کودکان در فعالیت‌های مرتبط با نیروهای نظامی، حتی در نقش‌های غیررزمی، آن‌ها را در معرض "سطوح بالای خشونت" قرار می‌دهد.

این سازمان از مقام‌های ایرانی خواسته است که این کارزار را فورا متوقف کرده و هرگونه جذب افراد زیر ۱۸ سال در ارگان‌های نظامی و شبه‌نظامی را ممنوع کنند.

بیل فن اسولد، معاون بخش حقوق کودک در دیده‌بان حقوق بشر، گفته است: «هیچ توجیهی برای جذب کودکان، به‌ویژه در این سن پایین، وجود ندارد. این یعنی مقام‌ها حاضرند جان کودکان را برای افزایش نیروی انسانی به خطر بیندازند.»

نقش‌هایی فراتر از پشتیبانی

مقام‌های سپاه گفته‌اند این طرح با هدف جذب نیروهای داوطلب برای فعالیت‌هایی مانند خدمات پشتیبانی، از جمله آشپزی و امدادرسانی، آغاز شده است.

اما در عین حال، به مشارکت در فعالیت‌هایی مانند ایست‌های بازرسی، گشت‌های عملیاتی و اطلاعاتی نیز اشاره شده است.

بیشتر بخوانید:آیا میانجی‌گری صلح، پای پاکستان را به جنگ ایران می‌کشد؟

در یک مصاحبه تلویزیونی، یکی از مسئولان این طرح گفته است، نوجوانان و حتی کودکان "خودشان خواستار حضور" در این فعالیت‌ها بوده‌اند و به همین دلیل حداقل سن به ۱۲ سال کاهش یافته است.

با این حال، دیده‌بان حقوق بشر تاکید کرده که حتی در چنین شرایطی، مسئولیت نهایی بر عهده دولت است و رضایت کودکان نمی‌تواند توجیهی برای به‌کارگیری آن‌ها در فعالیت‌های نظامی باشد.

سابقه‌ای طولانی و نگرانی‌های بین‌المللی

این نخستین‌بار نیست که چنین نگرانی‌هایی مطرح می‌شود. به گفته دیده‌بان حقوق بشر، ایران در سال‌های گذشته نیز از نیروهای زیر ۱۸ سال در بسیج استفاده کرده و حتی کودکانی را برای مشارکت در جنگ سوریه اعزام کرده است.

این گزارش همچنین به حمله‌ای به یک مدرسه ابتدایی در میناب اشاره می‌کند که به کشته‌شدن ده‌ها کودک انجامید و به گفته این نهاد، باید به عنوان یک جنایت جنگی مورد بررسی قرار گیرد.

بیشتر بخوانید:مدرسه میناب؛ موشک از کجا شلیک شد؟ آیا قوانین جنگ نقض شده؟

بر اساس قوانین بین‌المللی، به‌کارگیری کودکان زیر ۱۵ سال در درگیری‌های مسلحانه ممنوع است و می‌تواند به عنوان جنایت جنگی تلقی شود؛ با این حال، قوانین داخلی ایران امکان برخی اشکال جذب افراد زیر ۱۸ سال را فراهم کرده است.

در شرایطی که جنگ علیه ایران همچنان ادامه دارد و فشارها بر ساختارهای نظامی نیز افزایش یافته، نگرانی‌ها درباره آسیب‌پذیری کودکان بیش از پیش شدت گرفته است.

دیده‌بان حقوق بشر هشدار می‌دهد که چنین سیاست‌هایی نه‌تنها جان کودکان را به خطر می‌اندازد، بلکه می‌تواند پیامدهایی ماندگار و غیرقابل جبران برای آینده یک نسل به همراه داشته باشد.

جنگ ایران، صنایع آلمان را در وضعیت آماده‌باش قرار داده است. نتایج یک نظرسنجی حاکی از آن است که تقریبا ۹۰ درصد شرکت‌ها انتظار کاهش قابل‌توجه در کسب‌وکار خود دارند.نظرسنجی مؤسسه پژوهش‌های اقتصادی مونیخ حاکی از آن است که تقریبا ۹۰ درصد شرکت‌ها انتظار کاهش قابل‌توجه در کسب‌وکار خود دارند.

بر اساس این نظرسنجی، تنها ۹ درصد در حال حاضر خود را تحت تأثیر تحولات ناشی از جنگ ایران نمی‌بینند.

کلاوس وولرابه، مدیر بخش نظرسنجی‌های مؤسسه پژوهش‌های اقتصادی (Ifo) در همین رابطه می‌گوید: «این درگیری، مستقیما صنعت را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما مهم‌تر از آن باعث ایجاد عدم‌قطعیت گسترده‌ای می‌شود.»

او با اشاره به افزایش قیمت انرژی می‌گوید که "بسیاری از بنگاه‌ها خود را برای فشارهای اضافی در ماه‌های آینده آماده می‌کنند".

بر اساس این گزارش، دلایل نگرانی شرکت‌ها متنوع است. بنگاه‌های اقتصادی چندین مشکل را مطرح کرده‌اند، از جمله ۷۸ درصد شرکت‌های صنعتی، افزایش هزینه‌های انرژی را مهم‌ترین چالش می‌دانند. ۳۶ درصد شرکت‌ها گفته‌اند که در مسیرهای کشتیرانی مشکل دارند و ۳۶ درصد شرکت‌ها نیز گفته‌اند کمبود مواد اولیه و کالاهای واسطه‌ای دارند.

این گزارش می‌افزاید که ۱۶ درصد بنگاه‌ها محدودیت در حمل‌ونقل هوایی را انتظار دارند. تقریبا یک‌چهارم آن‌ها یعنی ۲۴ درصد، از کاهش تقاضا در بازارهای مهم فروش نگران هستند. علاوه بر این، بسیاری از شرکت‌ها از فشارهای مالی بیم دارند، برای مثال به دلیل نوسان هزینه‌های حمل‌ونقل و لجستیک، افزایش حق بیمه‌ها یا افزایش ریسک عدم پرداخت بدهی‌ها.

کلاوس وولرابه هشدار می‌دهد: «این نتایج نشان می‌دهد که پیامدهای اقتصادی جنگ ایران همین حالا نیز در حال نمایان شدن هستند و ممکن است از طریق کانال‌های مختلف بیشتر تشدید شوند.»

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

او می‌گوید: «هرچه این عدم‌قطعیت طولانی‌تر ادامه پیدا کند، مشکلات اقتصادی برای شرکت‌ها بزرگ‌تر خواهد شد.»

وزیر دفاع آلمان نیز روز ۲۶ مارس نسبت به پیامدهای بیشتر جنگ ایران بر اقتصاد جهانی هشدار داده بود. او گفته بود که در صورت لزوم، آلمان می‌تواند به تضمین یک آتش‌بس کمک کند، هرچند درباره امکان تحقق آن، علائم و سیگنال‌های متفاوتی فرستاده می‌شود.

بیشتر بخوانید: وزیر خارجه آلمان: تنش‌ها با آمریکا بر سر جنگ در ایران حل شد

بوریس پیستوریوس ضمن طرح احتمال مشارکت آلمان در تضمین آتش‌بس در جنگ ایران، گفته بود: «این جنگ فاجعه‌ای برای اقتصادهای جهان است. پیامدهای آن پس از کمی بیش از دو هفته، هم‌اکنون روشن است.»

انتظار رشد قابل توجه رشد اقتصاد در آلمان

مؤسسات پیشرو پژوهش اقتصادی در آلمان انتظار دارند رشد اقتصادی به‌طور قابل‌توجهی ضعیف‌تر شود. طبق گزارش روزنامه هندلزبلات که به نقل از منابع داخلی منتشر شده، تولید ناخالص داخلی (BIP) در سال جاری تنها حدود شش درصد رشد خواهد کرد.

بیشتر بخوانید: انتقاد ترامپ از مواضع مقام‌‌های آلمان در قبال جنگ ایران

این پیش‌بینی توسط مؤسسه RWI در اسن، DIW برلین، مؤسسه ایفو (Ifo)، مؤسسه IWH و مؤسسه اقتصاد جهانی کیل به سفارش وزارت اقتصاد آلمان تدوین شده است. این نهادهای پژوهشی که قرار است گزارش کامل خود را روز چهارشنبه منتشر کنند، پیش‌بینی می‌کنند که رشد اقتصادی آلمان در سال ۲۰۲۷ نیز فراتر از حدود یک درصد نخواهد رفت.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

در پیش‌بینی مشترک قبلی که حدود شش ماه پیش منتشر شده بود، این مؤسسات رشد ۱.۳ درصدی برای سال جاری و ۱.۴ درصدی برای سال آینده را انتظار داشتند. در مجموع، اکنون این خطر وجود دارد که میزان تولید اقتصادی حدود ۵۰ میلیارد یورو کمتر از برآوردهای قبلی باشد. این ارقام ممکن است تا زمان انتشار رسمی گزارش تغییر کنند.

کاترینا رایشه، وزیر اقتصاد آلمان، روز دوشنبه ۳۰ مارس (ده فروردین) با اشاره به این آمار گفت که "با وضوح بسیار زیاد" نشانه‌های تضعیف وضعیت اقتصادی دیده می‌شود.

در حالی که جنگ ایران، آمریکا و اسرائیل هر روز گسترده‌تر می‌شود، پاکستان تلاش می‌کند میانجی مذاکرات باشد. اما آیا این نقش، اسلام‌آباد را از بحران دور می‌کند یا آن را به مرکز یک درگیری بزرگ‌تر می‌کشاند؟در حالی که جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران وارد مرحله‌ای بی‌ثبات و فرسایشی شده، پاکستان تلاش می‌کند خود را به‌عنوان یکی از معدود کانال‌های ممکن برای انجام مذاکرات معرفی کند.

اما این نقش، بیش از آن‌که صرفا دیپلماتیک باشد، برای اسلام‌آباد به یک خطر واقعی تبدیل شده است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

در بیش از یک ماه گذشته، تلفات این درگیری در دست‌کم ۹ کشور گزارش شده و برخی کشورهای منطقه نیز هدف حملات قرار گرفته‌اند.

صد‌ها نفر کشته شده‌اند و هزینه‌های اقتصادی به میلیاردها دلار در روز رسیده است. بازار انرژی نیز به‌شدت متزلزل شده و نگرانی از یک بحران جهانی رو به افزایش است.

پاکستان در تلاش است از این بحران فاصله بگیرد، اما هم‌زمان ناچار است به آن نزدیک شود.

میانجی‌گری در سایه تردید

در روزهای اخیر، اسلام‌آباد میزبان دیدارهایی با مقام‌های ترکیه، مصر و عربستان سعودی بوده تا زمینه‌ای برای گفت‌وگو میان تهران و واشنگتن فراهم کند.

وزیر خارجه پاکستان گفته این کشور "مایل است در روزهای آینده میزبان مذاکرات باشد" و مدعی شده هر دو طرف به نقش پاکستان اعتماد نشان داده‌اند.

اما نشانه‌ها از بی‌اعتمادی عمیق حکایت دارد.

هنوز مشخص نیست چنین مذاکراتی اساسا برگزار خواهد شد یا نه. ایران اعلام کرده هیچ گفت‌وگوی مستقیمی در جریان نیست و برخی طرح‌ها را "غیرواقع‌بینانه" خوانده است.

در مقابل، مقام‌های آمریکایی از پیشرفت احتمالی سخن می‌گویند، در حالی که هم‌زمان تهدید به حملات بیشتر نیز ادامه دارد.

بیشتر بخوانید:قالیباف و ذوالقدر، چه کسی با آمریکا حرف می‌زند؟

این تناقض، واقعیت دیپلماسی در دل جنگ را نشان می‌دهد که در واقع، حرف از مذاکره روی میز است، اما اعتماد وجود ندارد.

توازن شکننده اسلام‌آباد

پاکستان در موقعیتی قرار گرفته که باید میان چند جبهه تعادل برقرار کند.

از یک سو، با عربستان سعودی توافق دفاعی دارد و در صورت درگیری مستقیم ریاض، تحت فشار برای حمایت قرار می‌گیرد. از سوی دیگر، با ایران مرزی طولانی و روابطی پیچیده دارد. در عین حال، روابط این کشور با آمریکا نیز در دوره اخیر بهبود یافته است.

تحلیلگران می‌گویند پاکستان تلاش می‌کند با ایفای نقش میانجی، هم جایگاه دیپلماتیک خود را تقویت کند و هم از کشیده شدن جنگ به داخل مرزهایش جلوگیری کند.

اما این بازی، بازی ساده‌ای نیست.

اگر جنگ گسترش یابد، همین روابط چندلایه می‌تواند به نقطه ضعف تبدیل شود. حتی حمایت نمادین از عربستان می‌تواند باعث افزایش تنش با ایران شود، چه برسد به دخالت مستقیم.

برای پاکستان، این بحران فقط یک موضوع خارجی نیست.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

اقتصاد این کشور به انرژی خلیج فارس وابسته است و هرگونه اختلال در تنگه هرمز می‌تواند تورم و فشار اقتصادی را تشدید کند.

در عین حال، بی‌ثباتی در ایران می‌تواند به مرزهای غربی پاکستان سرایت کند، جایی که پیش‌تر نیز با ناامنی و فعالیت گروه‌های مسلح مواجه بوده است.

نگرانی دیگر، وضعیت داخلی است. جامعه پاکستان دارای جمعیت قابل توجهی از شیعیان است که تحولات ایران را از نزدیک دنبال می‌کنند.

تجربه اعتراضات اخیر نشان داده که این تحولات می‌تواند به سرعت به داخل کشور بازتاب پیدا کند.

در چنین شرایطی، یک جنگ طولانی می‌تواند چندین شکاف داخلی را هم‌زمان فعال کند.

دیپلماسی یا کشیده شدن به بحران؟

با وجود همه این خطرات، پاکستان همچنان تلاش می‌کند نقش یک میانجی فعال را حفظ کند. اما واقعیت میدان، سریع‌تر از دیپلماسی حرکت می‌کند.

ورود بازیگرانی مانند حوثی‌ها، افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه و ادامه حملات متقابل، نشان می‌دهد که جنگ در حال گسترش است، نه مهار.

در همین حال، هر دو طرف درگیر، هم‌زمان از "پیروزی" صحبت می‌کنند و به حملات ادامه می‌دهند؛ ترکیبی که خطر خطای محاسباتی را بالا می‌برد.

برای پاکستان، مسئله فقط این نیست که آیا می‌تواند میانجی موفقی باشد یا نه. مسئله این است که اگر این جنگ ادامه پیدا کند، این کشور دیر یا زود با پیامدهای آن روبه‌رو خواهد شد.

در چنین شرایطی، میانجی‌گری نه فقط یک انتخاب دیپلماتیک، بلکه تلاشی برای دور نگه داشتن خود از جنگی است که هر روز به آن نزدیک‌تر می‌شود.

عراقچی گفته است ایران همچنان پیام‌هایی را دریافت می‌کند، از جمله از سوی استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، اما این تماس‌ها را نباید به‌عنوان مذاکره رسمی تعبیر کرد.جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران روز شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد. بر اساس اعلام دفتر نخست‌وزیری اسرائیل، عملیات نظامی جدید این کشور، "غرش شیران" نام‌گذاری شده است. آمریکا نیز عملیات نظامی خود علیه جمهوری اسلامی را "خشم حماسی" نام‌گذاری کرده است.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در جریان این حملات کشته شد. بنا به اعلام ترامپ و ارتش اسرائیل تا كنون ده‌ها تن از مقام‌های عالیرتبه حکومت ایران نیز کشته شده‌اند.

جمهوری اسلامی در واکنش به حملات مشترک اسرائیل و آمریکا، تا کنون خاک اسرائیل و نیز چند کشور منطقه خلیج فارس از جمله قطر، کویت، عربستان سعودی، بحرین و امارات متحده عربی و حتی آذربایجان را نیز هدف قرار داده است.

یک هفته پس از اعلام رسمی مرگ خامنه‌ای، مجلس خبرگان رهبری، مجتبی فرزند او را به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی انتخاب کرد.

آخرین خبرها از تحولات جنگ را از اینجا دنبال کنید:

بیشتر بخوانید: جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران

طرح پنج ماده‌ای چین و پاکستان برای آتش‌بس در جنگ ایران

وزیران خارجه چین و پاکستان روز سه‌شنبه ۳۱ مارس (۱۱ فروردین) در پکن یک طرح پنج‌بندی برای کاهش تنش در منطقه ارائه کردند که در آن بر توقف فوری درگیری‌ها، باز شدن مسیر دیپلماسی، حفاظت از غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی و ازسرگیری کشتیرانی عادی در تنگه هرمز تاکید شده است.

این طرح در حالی مطرح می‌شود که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران وارد پنجمین هفته خود شده است.

در بیانیه مشترک دو کشور آمده است "گفت‌وگو و دیپلماسی تنها راه‌های عملی برای حل مناقشه‌ها" هستند. چین و پاکستان همچنین اعلام کردند از آغاز مذاکرات میان طرف‌های درگیر حمایت می‌کنند و همه طرف‌ها باید متعهد شوند اختلافات خود را از راه‌های مسالمت‌آمیز حل کنند.

این بیانیه نشان می‌دهد پکن و اسلام‌آباد تلاش دارند خود را به‌عنوان مدافعان مسیر سیاسی در برابر ادامه جنگ معرفی کنند؛ جنگی که هم امنیت انرژی را تهدید کرده و هم خطر گسترش بیشتر بحران در خلیج فارس و فراتر از آن را بالا برده است.

روز ۲۹ مارس نیز دور نخست مذاکرات در پاکستان با ترکیه، مصر و عربستان سعودی که در چارچوب تلاش‌های این کشور برای میانجی‌گری جهت پایان دادن به جنگ ایران صورت می‌گیرد، برگزار شد.

عراقچی: آنچه جریان دارد "مذاکره" نیست، بلکه تبادل پیام است

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در اظهاراتی تازه تاکید کرد که ارتباطات جاری میان تهران و طرف‌های دیگر را نباید "مذاکره" تلقی کرد و این تماس‌ها صرفا به تبادل پیام محدود است.

این موضع در حالی مطرح می‌شود که هم‌زمان آمریکا از ادامه گفت‌وگوها برای پایان جنگ سخن می‌گوید، اما تهران می‌گوید هنوز تصمیمی برای ورود به مذاکرات نگرفته است.

بر اساس گزارش رویترز، عراقچی در مصاحبه با الجزیره گفته است ایران همچنان پیام‌هایی را دریافت می‌کند، از جمله از سوی استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، اما این تماس‌ها را نباید به‌عنوان مذاکره رسمی تعبیر کرد. او تاکید کرده که تهران هنوز هیچ چارچوبی برای ورود به گفت‌وگوهای رسمی نپذیرفته و تصمیمی برای آغاز مذاکرات اتخاذ نشده است.

به گزارش رسانه‌های داخلی ایران وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی با رد هرگونه گفت‌وگوی رسمی، تأکید کرد که "تمامی پیام‌ها از طریق وزارت خارجه و در چارچوبی مشخص، تحت نظارت شورای عالی امنیت ملی، مبادله می‌شود و در عین حال تماس‌هایی میان نهادهای امنیتی نیز برقرار است".

عراقچی افزود که ایران تاکنون هیچ پاسخی به پیشنهادهای آمریکا نداده و هیچ طرح یا شرطی نیز ارائه نکرده است و تصمیمی برای ورود به مذاکرات اتخاذ نشده است.

رویترز می‌نویسد این موضع با خطی که مقام‌های ایرانی در روزهای اخیر دنبال کرده‌اند هم‌خوان است: حفظ کانال‌های تماس برای انتقال هشدارها و دیدگاه‌ها، بدون آن‌که این روند به‌عنوان نرمش سیاسی یا آغاز مذاکره مستقیم معرفی شود.

درباره تنگه هرمز نیز عراقچی بار دیگر تکرار کرد که این باریکه "به‌طور کامل باز است، اما برای کشورهایی که در حال جنگ با ایران هستند، مسدود است".

عفو بین‌الملل: حمله ایران به "بیت‌شمش" به عنوان "جنایت جنگی" بررسی شود

بر اساس تحقیق تازه عفو بین‌الملل، حملهموشکی جمهوری اسلامی به محله "رامات لحی" در شهر "بیت‌شمش" اسرائیل در روز ۱ مارس (۱۰ اسفند)، هیچ هدف نظامی آشکاری در اطراف محل اصابت نداشته و به کشته شدن ۹ غیرنظامی و زخمی شدن حدود ۴۶ نفر انجامیده است.

این سازمان حقوق بشری می‌گوید نوع سلاح به‌کاررفته برای استفاده در مناطق پرجمعیت غیرنظامی "نامناسب" بوده و این حمله باید از منظر "جنایت جنگی" بررسی شود.

این سازمان گفت برای این تحقیق، شواهد دیجیتال راستی‌آزمایی‌شده منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، و همچنین عکس‌ها و ویدیوهای جمع‌آوری‌شده از محل حمله را بررسی کرده است. عفو بین‌الملل همچنین گفت بررسی‌هایش نشان داده که در نزدیکی محل اصابت، هدف نظامی‌ای وجود نداشته است.

وزارت اطلاعات از بازداشت ۵۴ نفر در چهار استان خبر داد

وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی روز سه‌شنبه ۱۱ فروردین (۳۱ مارس) در اطلاعیه‌ای اعلام کرد ۵۴ نفر را در چهار استان کشور بازداشت کرده است. این وزارتخانه مدعی شد بازداشت‌شدگان "مزدوران دشمن آمریکایی-اسرائیلی" و مرتبط با گروه‌های "تروریستی" بوده‌اند و برخی از آن‌ها در زمینه جمع‌آوری اطلاعات، تصویربرداری از نقاط حساس و ارسال داده‌ها به خارج از کشور فعالیت می‌کرده‌اند.

در این اطلاعیه آمده است که بازداشت‌ها در استان‌های فارس، تهران، کرمانشاه و گیلان انجام شده و نتیجه "گزارش‌های مردمی" و عملیات اطلاعاتی بوده است. وزارت اطلاعات گفت همه این افراد با حکم مرجع قضایی بازداشت شده‌اند.

بخش اصلی این پرونده به استان تهران مربوط می‌شود. وزارت اطلاعات اعلام کرد ۴۱ نفر در تهران بازداشت شده‌اند و آنان را متهم کرد که با گروه‌های مسلح در ارتباط بوده‌اند و اطلاعات مربوط به ایست‌های بازرسی، مراکز دفاعی و اماکن حساس را ارسال می‌کرده‌اند.

در این اطلاعیه آمده است که برخی از این افراد همچنین از مکان‌هایی که هدف حمله قرار گرفته بودند تصویربرداری کرده و تصاویر را به خارج از کشور می‌فرستادند.

وزارت اطلاعات مدعی شد ۱۰ نفر از بازداشت‌شدگان در تهران، موقعیت مکان‌های غیرنظامی از جمله خانه‌های سازمانی را به‌عنوان اماکن نظامی معرفی کرده بودند و همین اقدام باعث کشته شدن شماری از شهروندان شده است.

وزارت اطلاعات اعلام کرد در استان فارس پنج نفر از اعضای دو هسته مخفی بازداشت شده‌اند و مدعی شد این افراد از محل‌هایی که هدف حمله قرار گرفته بودند تصویربرداری می‌کردند و تصاویر و ویدیوها را برای آنچه "ستاد رسانه‌ای رژیم صهیونیستی" خواند، ارسال می‌کردند.

در بخش دیگری از اطلاعیه، وزارت اطلاعات اعلام کرد در استان کرمانشاه یک نفر را به اتهام ارتباط با گروه‌های مسلح بازداشت کرده و از او دو قبضه سلاح کمری کشف شده است.

همچنین در استان گیلان پنج نفر که به گفته این نهاد با گروه‌های مسلح در ارتباط بوده‌اند، بازداشت شده‌اند.

این بازداشت‌ها در حالی صورت می‌گیرد که به دلیل قطع گسترده اینترنت هرگونه ارتباط با خارج ایران تقریبا غیرممکن است. همچنین در نبود دادرسی عادلانه این پرونده‌ها به دور از هرگونه استانداردهای حقوقی بررسی شده و شدیدترین احکام ممکن برای متهمان صادر می‌شود.

تنها در هفته گذشته چهار نفر با همین اتهامات اعدام شده‌اند.

حشدالشعبی: حمله در غرب عراق دو کشته بر جا گذاشت

ائتلاف حشدالشعبی عراق روز سه‌شنبه ۳۱ مارس (۱۱ فرردین) اعلام کرد حمله‌ای به یکی از ایست‌های بازرسی این نیرو در غرب عراق، در استان الانبار، به کشته شدن دو نفر و زخمی شدن چهار نفر دیگر انجامیده است. این ائتلاف، که با نام "بسیج مردمی" (PMF) نیز شناخته می‌شود، آمریکا و اسرائیل را مسئول این حمله معرفی کرد.

بر اساس بیانیه حشدالشعبی، این حمله یک ایست بازرسی در استان الانبار را هدف قرار داد. رسانه‌های محلی عراق نیز گزارش دادند که حمله موضعی موسوم به "ایست السودانی" در منطقه الرطبه را هدف گرفته است. حشدالشعبی گفت در این حمله دو نیروی آن کشته و چهار نفر دیگر زخمی شدند.

حشدالشعبی که بخشی از ساختار رسمی نیروهای مسلح عراق به شمار می‌رود، اما در درون خود گروه‌های نزدیک به ایرانرا نیز جای داده، در بیانیه خود این حمله را متوجه آمریکا و اسرائیل دانست.

تاکنون گزارش مستقلی که به‌طور قطعی مسئولیت این حمله را تایید کند، منتشر نشده است.

رئیس شورای اروپا خواستار بازگشت ایران به دیپلماسی و تضمین آزادی کشتیرانی در هرمز شد

آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، روز سه‌شنبه ۳۱ مارس ( ۱۱ فروردین) اعلام کرد در تماس تلفنی با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران، بر ضرورت کاهش تنش، خویشتنداری، حفاظت از غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی و رعایت کامل حقوق بین‌الملل از سوی همه طرف‌ها تاکید کرده است.

او همچنین گفت از تهران خواسته آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را تضمین کند و به آنچه "حملات غیرقابل قبول" ایران به کشورهای منطقه خواند، پایان دهد.

کوستا گفت در این گفت‌وگو از مسعود پزشکیان خواسته است در "مسیر دیپلماتیک" وارد تعامل شود و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را تضمین کند.

این موضع ادامه همان خطی است که کوستا در روزهای گذشته نیز در تماس با مقام‌های منطقه‌ای و اسرائیلی دنبال کرده و در آن بر توقف حملات ایران و نیروهای هم‌پیمانش تاکید داشته است.

این موضع در شرایطی مطرح می‌شود که تنگه هرمز در هفته‌های اخیر به یکی از اصلی‌ترین محورهای بحران میان ایران، آمریکا و متحدان غربی ایالات متحده تبدیل شده و اختلال در عبور و مرور کشتی‌ها بازار جهانی انرژی را تحت فشار قرار داده است.

ترامپ خطاب به اروپا: یاد بگیرید برای خودتان بجنگید

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در پیامی تند خطاب به متحدان اروپایی، به‌ویژه بریتانیا، گفت کشورهایی که به‌دلیل بسته بودن تنگه هرمز نمی‌توانند سوخت جت تامین کنند، باید از آمریکا خرید کنند یا خودشان برای بازپس‌گیری مسیر کشتیرانی وارد عمل شوند. او همچنین اضافه کرد آمریکا دیگر مانند گذشته برای کمک به اروپا وارد عمل نخواهد شد.

ترامپ در پیامی که در شبکه اجتماعی تروث سوشال منتشر کرده، نوشت: «باید یاد بگیرید چگونه برای خودتان بجنگید، آمریکا دیگر برای کمک به شما نخواهد بود، درست همان‌طور که شما برای ما نبودید.» او همچنین افزود: «ایران عملا نابود شده است. بخش سخت کار انجام شده است. بروید نفت خودتان را بگیرید.»

ترامپ در این موضع‌گیری، بسته بودن تنگه هرمز را محور اصلی انتقاد خود قرار داد و گفت کشورهایی که به‌خاطر این وضعیت با مشکل تامین سوخت جت روبه‌رو شده‌اند، یا باید از آمریکا خرید کنند یا با "کمی شجاعت" خودشان به تنگه بروند و آن را باز کنند.

رویترز این اظهارات را بخشی از فشار فزاینده ترامپ بر متحدان اروپایی توصیف کرده که حاضر نشده‌اند در جنگ علیه ایران نقش مستقیم ایفا کنند.

نت‌بلاکس: قطع سراسری اینترنت ایران وارد سی‌ویکمین روز شد

بر اساس گزارش نت‌بلاکس، خاموشی گسترده اینترنت در ایراناکنون وارد ماه دوم شده و همچنان ارتباط بخش بزرگی از کشور با اینترنت جهانی مختل است.

این نهاد ناظر بر اختلالات اینترنتی هشدار داده که ادامه این وضعیت، هم در داخل ایران و هم در خارج، به گسترش روایت‌های متناقض، اطلاعات تاییدنشده و تبلیغات دامن زده است.

نت‌بلاکس در تازه‌ترین ارزیابی خود اعلام کرد بیش از ۷۲۰ ساعت از زمانی گذشته که ایران از اینترنت جهانی "سقوط" کرده و خاموشی دیجیتال وارد روز سی‌ویکم شده است. این برآورد نشان می‌دهد اختلالی که در هفته‌های گذشته آغاز شد، حالا به یکی از طولانی‌ترین دوره‌های محدودیت شدید ارتباطی در ماه‌های اخیر تبدیل شده است.

نت‌بلاکس گفته است ادامه این محدودیت‌ها به معنای ورود قطع اینترنت ایران به دومین ماه پیاپی است. این نهاد تاکید کرده که هرچه این وضعیت طولانی‌تر می‌شود، امکان دسترسی شهروندان به اطلاعات مستقل دشوارتر و زمینه برای انتشار ادعاهای تاییدنشده بیشتر می‌شود.

در بخش مهمی از این ارزیابی، نت‌بلاکس هشدار داده که با تداوم خاموشی، "اطلاعات نادرست و تبلیغات" به‌طور فزاینده‌ای جای خالی جریان آزاد اطلاعات را هم در داخل و هم در سطح بین‌المللی پر می‌کنند. در عمل، وقتی دسترسی مستقیم به منابع، تصاویر، ویدیوها و ارتباطات محدود می‌شود، راستی‌آزمایی مستقل نیز دشوارتر می‌شود و این خود به تقویت "جنگ روایت‌ها" کمک می‌کند. این برداشت، با گزارش‌های تازه رسانه‌های بین‌المللی درباره تشدید کنترل داخلی و محدود شدن گردش اطلاعات در ایران هم‌خوانی دارد.

ایتالیا و اسپانیا مسیر پشتیبانی از عملیات آمریکا علیه ایران را بستند

بر اساس گزارش‌ها و تایید مقام‌های رسمی، ایتالیا به آمریکا اجازه استفاده از پایگاه نظامی سیگونلا در جزیره سیسیل برای پروازهای مرتبط با عملیات در خاورمیانهرا نداد، زیرا به گفته مقام‌های ایتالیایی، واشنگتن بدون هماهنگی قبلی و زمانی که هواپیماها در حال پرواز بودند، رم را در جریان گذاشته بود.

هم‌زمان، اسپانیا نیز اعلام کرد نه استفاده از پایگاه‌های مشترک و نه عبور از حریم هوایی این کشور برای عملیات مربوط به جنگ علیه ایران مجاز نیست.

خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه گزارش داد ایتالیا در اواخر مارس ۲۰۲۶ اعلام کرد که به هواپیماهای نظامی آمریکا اجازه استفاده از پایگاه سیگونلا در سیسیل برای عملیات مرتبط با خاورمیانه را نمی‌دهد. این گزارش که ابتدا روزنامه "کوریره دلا سرا" آن را منتشر کرده بود، می‌گوید دلیل اصلی مخالفت رم، نبود هماهنگی و مجوز قبلی از سوی آمریکا بوده است.

بر اساس این گزارش، مقام‌های ایتالیایی گفته‌اند آمریکا زمانی ایتالیا را از این طرح مطلع کرد که هواپیماها از پیش در آسمان بودند. همچنین مشخص نبود ماهیت دقیق پروازها چه بوده است. رویترز نوشت که طبق قوانین ایتالیا و توافق‌های موجود، استفاده نظامی از چنین پایگاه‌هایی نیازمند مشورت و هماهنگی قبلی با دولت و مقام‌های نظامی ایتالیاست.

در سوی دیگر، اسپانیا موضعی حتی صریح‌تر گرفت. مارگاریتا روبلس، وزیر دفاع اسپانیا، تایید کرد که حریم هوایی این کشور به روی هواپیماهای آمریکایی درگیر در جنگ علیه ایران بسته شده است. او گفت این موضوع از همان ابتدا به‌روشنی به ارتش آمریکا ابلاغ شده بود و بنابراین نه استفاده از پایگاه‌ها و نه استفاده از حریم هوایی اسپانیا برای هیچ اقدام مرتبط با جنگ در ایران مجاز نیست.

این تصمیم ادامه همان سیاستی است که مادرید پیش‌تر نیز درباره استفاده آمریکا از پایگاه‌های مشترک "روتا" و "مورون" اتخاذ کرده بود. رویترز اوایل ماه مارس گزارش داده بود که پس از مخالفت دولت پدرو سانچز با استفاده از این پایگاه‌ها برای حملات به ایران، ۱۵ هواپیمای آمریکایی از اسپانیا خارج شدند.

اسپانیا همچنین پیش‌تر مشارکت در هرگونه عملیات نظامی در تنگه هرمز را نیز رد کرده بود. مقام‌های اسپانیایی گفته‌اند هدف آنها پایان دادن به جنگ است، نه گسترش آن، و عملیات آمریکا و اسرائیل علیه ایران را اقدامی یک‌جانبه و مغایر با حقوق بین‌الملل توصیف کرده‌اند.

هشدار روبیو به جمهوری اسلامی برای باز کردن تنگه هرمز

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، بار دیگر به جمهوری اسلامی هشدار داد که تنگه هرمز را برای عبور و مرور کشتی‌ها باز کند. روبیو، در مصاحبه با شبکه‌ الجزیره گفت: «یا ایران موافقت خواهد کرد به حقوق بین‌الملل پایبند باشد و این تنگه را مسدود نکند، یا ائتلافی از کشورها از سراسر جهان و منطقه با مشارکت ایالات متحده اطمینان حاصل می‌کند که این تنگه باز بماند.»

روبیو در عین حال مشخص نکرد که دقیقا منظورش از "اطمینان حاصل کردن" چیست. او افزود در صورتی که ایران همچنان تنگه را مسدود نگه دارد، "نه تنها از سوی ایالات متحده، بلکه از سوی کشورهای منطقه و جهان، با پیامدهای واقعی روبرو خواهد شد".

وزیر خارجه آمریکا همزمان اهداف اصلی حملات را، نابودی نیروی هوایی و نیروی دریایی جمهوری اسلامی و همچنین کاهش قابل توجه تعداد سکوی‌های پرتاب موشک عنوان کرد و گفت: «این اهداف طی چند هفته و نه چند ماه، به طور کامل محقق خواهند شد و سپس موضوع تنگه هرمز مطرح خواهد شد.»

روبیو در پاسخ به این پرسش که آیا در حال حاضر گفت‌وگوهایی میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی در جریان است، گفت: «پیام‌هایی در پس‌زمینه، اما همچنین از طریق رسانه‌ها وجود دارد.»

وزیر خارجه آمریکا افزود که دونالد ترامپ، رئیس ‌جمهور ایالات متحده، "همواره دیپلماسی را ترجیح می‌دهد، اما در عین حال نتیجه هم می‌خواهد".

روبیو اضافه کرد: «ما سناریویی را ترجیح می‌دهیم که در آن ایران توسط افرادی با چشم‌اندازی آینده‌دار رهبری شود.»

یک مقام وزارت بهداشت: یکی از آب‌شیرین‌کن‌های قشم به طور کامل از مدار خارج شده است

به گزارش رسانه‌های داخلی ایران، رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت ضمن اشاره به خسارات وارده به زیرساخت‌های تامین آب شرب در جنگ گفت: «زیرساخت‌های آب آشامیدنی کشور به جز قشم و چند نقطه دیگر آسیب جدی ندیده‌اند و سیستم آب شرب به خوبی کار می‌کند.»

فرهادی با بیان این که "آب شرب جزیره قشم به وسیله آب شیرین‌کن‌ها تامین می‌شود" افزود: «متاسفانه، یکی از آب‌شیرین‌کن‌های جزیره قشم مورد هدف قرار گرفت و به طور کامل از مدار خارج شد؛ چرا که امکان تعمیر آن در کوتاه‌مدت وجود ندارد.»

این مقام وزارت بهداشت با بیان این که "آب‌شیرین‌کنی که مورد هدف قرار گرفته، در یک منطقه روستایی این جزیره قرار دارد" اضافه کرد: «دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان با همکاری شرکت آب و فاضلاب نسبت به تامین آب شرب مورد نیاز مردم آن منطقه اقدام کرده‌اند و آب مردم این منطقه روستایی به وسیله سایر آب‌شیرین‌کن‌های قشم تامین می‌شود.»

او افزود: «پوشش به صورت شبکه‌ای نیست، بلکه به وسیله تانکر تامین می‌شود. به عبارت دیگر، مازاد تولید سایر آب‌شیرین‌کن‌ها را با تانکرهای ویژه حمل آب شرب به منطقه هدف منتقل می‌کنند و تحت نظارت کارشناسان بهداشتی توزیع می‌کنند. این روش تا زمانی که شرایط برای تعمیر آب شیرین‌کن هدف قرارگرفته فراهم شود، ادامه دارد.»

مقام‌های جمهوری اسلامی پیش از این گفته بودند که تأسیسات آب‌شیرین‌کن شرکت مپنا در جزیره قشم، در شامگاه ۶ مارس (۱۵ اسفند) هدف حمله نظامی قرار گرفته است.

احمد نفیسی، معاون استاندار هرمزگان گفته بود که این حمله به این تاسیسات آب‌شیرین‌کن که روزانه ۱۲ تا ۱۵ هزار مترمکعب آب مورد نیاز جزیره را تأمین می‌کرد، خسارت زده و "در نتیجه تأمین آب حدود ۳۰ روستا با اختلال جدی مواجه شده است".

در همین حال خبرگزاری مهر گزارش داده که استانداری هرمزگان، "برخی گمانه‌زنی‌ها و شایعات" مبنی بر حمله جدید به یکی از تأسیسات آب شیرین کن جزیره قشم را تکذیب و اعلام کرده: «به غیر حمله‌ای که در روزهای نخستین جنگ به تأسیسات شیرین‌سازی آب قشم انجام شد، حمله جدیدی ثبت نشده است.»

وال‌استریت ژورنال: ترامپ می‌خواهد جنگ ایران را با وجود بسته ماندن تنگه هرمز پایان دهد

نشریه وال‌استریت ژورنال با استناد به منابع خود گزارش داده است که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا قصد دارد عملیات پیچیده برای بازگشایی تنگه هرمز را به بعد موکول کند.

طبق گزارش این رسانه، ترامپ به مشاوران خود توضیح داده است که "حتی اگر تنگه هرمز همچنان تا حد زیادی بسته باقی بماند، آماده است عملیات نظامی علیه ایران را پایان دهد".

بر اساس این گزارش، اقدام نظامی برای باز کردن این گذرگاه دریایی، جنگ را از بازه چهار تا شش هفته‌ای، طولانی‌تر خواهد کرد.

نشریه وال‌استریت ژورنال می‌افزاید که ترامپ می‌خواهد ایالات متحده به اهداف اصلی خود یعنی تضعیف نیروی دریایی جمهوری اسلامی و زرادخانه‌های موشکی آن برسد و "پس از آن، درگیری‌ها می‌توانند پایان یابند."

طبق این گزارش، جمهوری اسلامی بر این اساس باید با فشار دیپلماتیک مجبور به آزادسازی عبور و مرور کشتی‌ها شود. به گفته منابع وال‌استریت ژورنال، در صورت شکست این تلاش، واشنگتن متحدان خود در اروپا و منطقه خلیج فارس را تحت فشار قرار خواهد داد تا رهبری بازگشایی تنگه هرمز را بر عهده بگیرند.

قوه قضائیه از اعدام دو نفر از "اعضای مجاهدین خلق" خبر داد

قوه قضائیه جمهوری اسلامی با انتشار بیانیه‌ای از اعدام دو عضو "مسلح" سازمان مجاهدین خلق خبر داد.

قوه قضائیه نام این دو نفر را بابک علی‌پور و پویا قبادی اعلام کرده و مدعی شده که این دو "از عناصر دشمن در داخل کشور" بوده‌اند "که در عملیات‌های تروریستی متعددی در تهران مشارکت داشتند".

خبرگزاری میزان وابسته به قوه قضائیه، همچنین مدعی شده که اعدام این دو زندانی، صبح سه‌شنبه ۱۱ فروردین، "پس از طی تشریفات قانونی و تایید حکم از سوی دیوان عالی کشور" صورت گرفته است.

از جمله اتهامات ادعایی این دو نفر، "ارتباط‌گیری با سرپل" سازمان مجاهدین خلق، به منظور "ضربه زدن به امنیت کشور"، "با استفاده از سلاح گرم منحنی‌زن (لانچر) به مراکز حساس و اماکن عمومی" اعلام شده است.

اعدام این دو شهروند در شرایطی است که روز گذشته نیز دو فرد دیگر به نام‌های اکبر دانشورکار و محمد تقوی سنگ‌دهی به اتهام ارتباط با سازمان مجاهدین خلق اعدام شده بودند.

جمهوری اسلامی از هفته‌های پیش به بهانه جنگ هزاران شهروند را با اتهام "همکاری با اسرائیل" بازداشت کرده است. مدافعان حقوق بشر نسبت به خطر آغاز موجی از اعدام‌ها در زندان‌های ایران بعد از تعطیلات نوروزی هشدار داده‌اند.

ادامه حملات شبانه جمهوری اسلامی به کشورهای حوزه خلیج فارس

وزارت دفاع عربستان سعودی اعلام کرد که این کشور در طول شب گذشته به‌طور مکرر با موشک‌های بالستیک ایران مورد حمله قرار گرفته است.

طبق اعلام وزارت دفاع عربستان، سامانه‌های پدافند هوایی این کشور این پرتابه‌ها را رهگیری و منهدم کرده‌اند.

کویت نیز از حمله موشکی و پهپادی به خاک خود خبر داد. از دبی در امارات متحده عربی نیز خبر می‌رسد که یک نفتکش کویتی هدف قرار گرفت که در پی آن آتش‌سوزی ایجاد شد.

بر اساس اعلام مقام‌های اماراتی، خدمه این نفتکش در وضعیت ایمن قرار دارند. در بحرین نیز صدای آژیرهای خطر شنیده شد.

نتانیاهو: بیش از نیمی از اهداف جنگی در ایران محقق شده‌اند

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل در مصاحبه با شبکه آمریکایی نیوزمکس گفت که در حال حاضر حدود نیمی از اهداف جنگی در ایران محقق شده است.

به گفته نتانیاهو، بدین ترتیب، پس از کشته شدن هزاران عضو سپاه پاسداران، اسرائیل به همراه ارتش ایالات متحده در آستانه نابودی صنعت تسلیحاتی جمهوری اسلامی از جمله برنامه هسته‌ای آن قرار دارد.

با این حال نتانیاهو در این مصاحبه از تعیین یک جدول زمانی برای پایان احتمالی جنگ خودداری کرد. دونالد ترامپ، رئیس ‌جمهور ایالات متحده، پس از آغاز حملات به ایران اعلام کرده بود که این حملات به مدت چهار تا شش هفته ادامه خواهند داشت.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، اخیرا گفته بود که جنگ ، همچنان به مدت چند هفته ادامه خواهد داشت، اما ماه‌ها طول نخواهد کشید.

در همین راستا کمال پنحاسی، سخنگوی فارسی زبان ارتش اسرائیل، روز ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ در ویدیویی با اشاره به عملیات جاری اسرائیل طی یک ماه گذشته گفت که حذف مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی در تمامی سطوح ادامه پیدا خواهد کرد.

او گفت: «ما مهمترین قرارگاه‌های فرماندهی سپاه و نیروهای وابسته به آن را هدف قرار دادیم. جایی که رژیم از آنجا حملات علیه اسرائیل و نیز سرکوب مردم ایران را مدیریت می‌کند.»

سخنگوی فارسی زبان ارتش اسرائیل همچنین با اشاره به حمله به قرارگاه امام علی در تهران افزود که ارتش اسرائیل "بیش از دو هزار نیروی سپاه پاسداران، بسیج و نیروهای انتظامی" را از بین برده است.

با حمله اسرائیل به یک شهر موشکی سپاه در یزد، بحث شهرهای موشکی، ارتباط آنها با پرونده فعالان محیط زیست و نیز تاثیرات ساخت این شهرها بر محیط زیست دوباره بالا گرفته است.سال ۱۳۹۶ سازمان اطلاعات سپاه پاسداران هشت فعال محیط زیست و اعضای سازمان غیردولتی "حیات وحش میراث پارسیان" به مدیریت کاووس سیدامامی را بازداشت کرد. مدتی بعد دادستان تهران اتهام این افراد را "جاسوسی" عنوان کرد. ساعتی پس از انتشار این خبر مقام‌های قضایی اعلام کردند که کاووس سیدامامی در زندان "خودکشی" کرده است.

روزنامه کیهان مانند همه این سال‌ها شروع به پرونده‌سازی برای این افراد کرد و آنها را متهم کرد که با کاشتن دوربین‌های تله‌ای در "پوشش" حفاظت از یوزپلنگ ایرانی به "جمع‌آوری اطلاعات موشکی و ارسال آن برای سیا و موساد" اقدام کرده‌اند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

این روزنامه در مطلبی به تاریخ ۲۵ بهمن ۱۳۹۶ درباره این پرونده نوشت: «وقتی نصب دوربین در دامن طبیعت و با توجیه فعالیت زیست محیطی در اصل با هدف رصد اطلاعات مهم امنیتی همچون فعالیت‌های موشکی بوده است از دیگر اقدامات مشابه برخی افراد یا ان‌جی‌اوهای فعال در چنین عرصه‌هایی نباید با غفلت گذشت.»

هم‌زمان دادستان تهران ادعا کرد: «طبق تحقیقات انجام شده اعضای این شبکه در برخی از مناطق استراتژیک کشور تعدادی دوربین در ظاهر برای رصد امور زیست محیطی نصب کرده بودند که در واقع پوششی برای رصد فعالیت‌های موشکی کشور بوده و تصاویر و اطلاعات ثبت شده را برای بیگانگان ارسال می‌کرده‌اند.»

هرچند وزارت اطلاعات بعدا رسما اعلام کرد که اتهام این افراد به هیچ وجه جاسوسی نیست اما هرکدام از آنها به حبس‌های طولانی مدت محکوم شده و حداقل دو نفر از آنان شرح شکنجه‌های روحی و جسمی و جنسی خود در زندان را منتشر کردند.

شهر موشکی در محوطه یک پارک طبیعی

۸ سال پس از این ماجرا، در جریان جنگ امریکا و اسرائیل با ایران، روز ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ پارک کوهستان یزد توسط جنگنده‌های اسرائیلی بمباران شد. بلافاصله خبری منتشر شد مبنی بر اینکه در عمق ۵۰۰ متری زیر این پارک یک شهر موشکی وجود داشته و هدف اسرائیل نیز تخریب این شهر موشکی بوده است.

با انتشار این خبر پرونده فعالان محیط زیست دوباره در صدر اخبار قرار گرفت. عده‌ای عمدتا در شبکه‌های اجتماعی مدعی شدند که فعالان محیط زیست از وجود این شهرهای موشکی مطلع بوده‌اند و به همین دلیل دستگیر و به حبس‌های طولانی مدت محکوم شده‌اند.

کاوه مدنی که هم‌زمان با دستگیری فعالان محیط زیست معاون سازمان محیط زیست ایران بود و خود نیز در جریان این پرونده بازداشت و بازجویی شده بود با انتشار یک استوری و چند توییت ادعای اطلاع داشتن فعالان محیط زیستی از وجود شهر موشکی را به کلی رد کرد.

او در همین باره به دویچه‌وله گفت: «کسانی که می‌گویند این بچه‌ها می‌دانستند که در منطقه فعالیت‌شان شهر موشکی سپاه بوده عملا دارند حرف اطلاعات سپاه را تکرار می‌کنند.»

مدنی با تاکید می‌گوید فعالان محیط زیست هیچ کار خلافی انجام نداده بودند و برای نصب دوربین‌هایشان هم مجوز گرفته بودند و در نهایت هم کارشناسان فنی تایید کردند که این دوربین‌ها هیچگونه اسرار سری و نظامی را ثبت نکرده و اتهام جاسوسی بی‌پایه است و بر همین اساس هم اتهام جاسوسی از پرونده آنها حذف شد.

کاوه مدنی همچنین تصریح می‌کند که پرونده فعالان محیط زیست ارتباطی با شهر موشکی یزد ندارد. او می‌گوید: «این بچه‌ها در جاهای مختلف کشور که ممکن است یوزپلنگ ایرانی وجود داشته باشد فعالیت داشتند اما ما جای شهرهای موشکی را نمی‌دانیم ممکن است در سمنان، کرمان یا جاهای دیگر هم شهر موشکی باشد.»

مدنی با ذکر مثالی می‌گوید: «ممکن است شما سر یک چهارراه با دوست‌تان قرار داشته باشید و در همان لحظه در همان چهارراه در ساختمانی جلسه سیا یا موساد باشد. اینکه شما آنجا منتظر دوست‌تان ایستاده‌اید معنایش این نیست که می‌دانستید یک جلسه سری در حال برگزاری است.»

مدنی در پاسخ به این پرسش که آیا در دوران کوتاه مدیریت او اختلاف نظری در این مورد میان نهادهای نظامی و سازمان محیط زیست برای ساخت این شهرهای موشکی در حوزه‌های حفاظت‌شده به وجود آمد یا نه به دویچه‌وله می‌گوید: «این موضوع به حوزه تخصصی من مربوط نمی‌شد و اگر هم مربوط می‌شد سطح دسترسی اطلاعاتی به چنین اسراری در حد معاونت یا حتی ریاست سازمان محیط زیست هم نیست.»

شهر موشکی چیست؟

وقتی صحبت از شهر موشکی می‌کنیم، دقیقا از چه چیزی صحبت می‌کنیم؛ کارخانه تولید موشک؟ انبار نگهداری موشک یا محلی برای آماده‌سازی روند شلیک موشک؟

فرزین ندیمی کارشناس نظامی به دویچه‌وله می‌گوید اصطلاح "شهر موشکی" بیشتر از سوی رسانه‌های حکومتی و فرماندهان نظامی باب شده تا آنچه او به عنوان POPULAR CULTURE می‌نامد، در اذهان عمومی شکل بگیرد. به نظر او مسئله موشک در جمهوری اسلامی از یک موضوع نظامی و دفاعی فراتر رفته و به یک "دین و مذهب" تبدیل شده است.

اما آنچه که فرماندهان نظامی سپاه از آن با نام شهر موشکی یاد می‌کنند، به گفته ندیمی "مجموعه‌ای اغلب بزرگ است که در مناطق کوهستانی درون سازندهای گرانیتی به صورت شبکه‌ای از تونل‌ها و تالارهای نگهداری و مونتاژ و جابه‌جایی انواع موشک و سکوهای پرتاب ساخته می‌شود".

بیشتر بخوانید: سپاه پاسداران از "شهر موشکی زیرزمینی ایران" رونمایی کرد

به گفته فرزین ندیمی در هریک از این مجموعه‌های بزرگ زیرزمینی بخش‌های مختلفی وجود دارد؛ یک بخش مربوط به سوار کردن موشک‌هاست چرا که بدنه موشک‌ها، سرجنگی و سوخت و اکسیدکننده (در صورت استفاده از سوخت مایع) از هم جدا نگهداری می‌شوند.

پس از مونتاژ، موشک با وسایل ویژه روی پرتابگر قرار داده شده و پس از سوختگیری (در موشک‌های سوخت مایع) بسته به امکانات یا موشک برای شلیک از تونل خارج شده و برای پرتاب آماده می‌شود، و یا از حفره‌های وسیع پرتاب یا سیلوهای نگهداری و پرتاب، شلیک مستقیم انجام می‌شود.

ندیمی می‌گوید در شهرهای بزرگ موشکی مانند کرمانشاه و خرم‌آباد و اصفهان چند پایگاه نزدیک به هم قرار دارند که چه‌بسا به وسیله تونل به یکدیگر مرتبط شده‌اند. بنابر عکس‌های ماهواره‌ای، در جریان جنگ کنونی سپاه پاسداران توانسته ورودی‌های بمباران شده‌ این پایگاه‌ها را ظرف ۴۸ ساعت باز کند و امکان خروج موشک‌ها و پرتاب آنها را دوباره فراهم سازد.

فرزین ندیمی می‌گوید بیشتر این پایگاه‌ها و به‌اصطلاح شهرهای موشکی یک بخش روزمینی نیز دارند که بخشی از امور سرویس و نگهداری، انبارداری و تعمیرات موشک‌ها روی زمین انجام می‌شوند.

مهمترین شهرها و پایگاه‌های موشکی

فرزین ندیمی می‌گوید تمرکز عمده پایگاه‌های موشکی در کمربند مرکزی و غربی ایران است: «اگر کشور ایران را به صورت عمودی به سه قسمت تقسیم بکنیم کمربند مرکزی از بالا شامل تهران، کاشان، اصفهان و شیراز تا بندرعباس می‌شود و این قسمت بیشترین پایگاه‌های موشکی یا سایت‌های مربوط به پشتیبانی پایگاه‌های موشکی را دربردارد که بزرگترین خوشه آن در اطراف تهران، سپس اصفهان است. در نوار غربی هم تبریز و ارومیه، کرمانشاه و خرم‌آباد بزرگترین پایگاه‌های موشکی برای پرتاب موشک به سمت اسراییل را دارند.»

این کارشناس می‌گوید با وجود اهمیت بسیار زیاد پایگاه‌های موشکی مرکز و غرب ایران که بیشتر محل نگهداری موشک‌های میان‌برد هستند، در منطقه کرمان، یزد، لار، بندرعباس و قشم نیز چندین پایگاه موشکی وجود دارند که بیشتر برای پرتاب به سمت کشورهای حوزه خلیج فارس در نظر گرفته شده‌اند.

کارخانه موشکی زیرزمینی در یزد و تهران

شهر موشکی یزد که در اسفندماه مورد حمله اسرائیل قرار گرفت در پنج کیلومتری شهر یزد قرار دارد. فرزین ندیمی می‌گوید اولین بار در سال ۲۰۱۹ صحبت از حفاری در عمق ۵۰۰ متری در این منطقه برای ساخت یک پایگاه موشکی شد.

او ادامه می‌دهد: «مجموعه تونل یزد فقط یک پایگاه موشکی نیست بلکه یک کارخانه تولید موشک هم در بردارد. مقام‌های نظامی جمهوری اسلامی هفت سال پیش می‌گفتند ما نه تنها پایگاه موشکی داریم که کارخانه موشکی زیرزمینی هم در عمق ۵۰۰ متری زیرزمین داریم. دست‌کم یکی از این کارخانه‌ها در منطقه بیدگنه در غرب تهران است و یکی هم در یزد: صنایع شهید مقدم که به‌طور مشترک به‌وسیله وزارت دفاع و سپاه اداره می‌شود.»

چه تعداد پایگاه موشکی تخریب شده؟

نشریه واشنگتن‌پست ۲۹ مارس (۹ فروردین) گزارش داد که نیروهای مشترک آمریکا و اسرائیل از آغاز جنگ علیه ایران تاکنون چهار مرکز کلیدی تولید موشک‌های بالستیک ایران و ۲۹ پایگاه پرتاب موشک را هدف قرار داده‌اند. مؤسسه تحقیقات جنگ ISW-CTP نیز حمله به بیش از ۲۰ پایگاه موشکی را در طول جنگ ثبت کرده است. واشنگتن‌پست ارزیابی کرده که حملات هوایی آمریکا و به تأسیسات تولید موشک در خجیر، شاهرود، پارچین و حکیمیه اسرائیل "آسیب شدید" وارد کرده است. چهار کارشناس به واشنگتن‌پست گفته‌اند آسیب واردشده به این تأسیسات "به احتمال زیاد توان ایران برای تولید موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد و میان‌برد را تا زمان بازسازی این مراکز متوقف کرده است".

لیست پایگاه‌هایی که واشنگتن پست با ذکر میزان آسیب به آنها منتشر کرده به شرح زیر است:

مجموعه خجیر در استان تهران: واشنگتن‌پست با استناد به تصاویر ماهواره‌ای مربوط به ۲۴ مارس گزارش داده که نیروهای مشترک اسرائیل و آمریکا دست‌کم ۸۸ سازه را در مجتمع نظامی خجیر منهدم کرده‌اند. همچنین گزارش‌هایی از حمله به مجتمع نظامی خجیر در ۳ مارس ثبت شده است. مجتمع خجیر یک مرکز پژوهش، توسعه و تولید برای موشک‌های سوخت جامد و سوخت مایع است.

مجتمع نظامی شاهرود در استان سمنان: واشنگتن‌پست با استناد به تصاویر ماهواره‌ای گزارش داده است که نیروهای مشترک دست‌کم ۲۸ سازه را در مجتمع نظامی شاهرود آسیب زده یا منهدم کرده‌اند.

مجتمع نظامی پارچین در استان تهران :واشنکتن پست با استناد به تصاویر ماهواره‌ای مربوط به ۱۲ مارس گزارش داده است که نیروهای مشترک ۱۲ سازه را در مجتمع نظامی پارچین هدف قرار داده‌اند. موسسه تحقیقات جنگ گزارش‌های متعددی از حملات به مجتمع نظامی پارچین ثبت کرده است، از جمله در تاریخ‌های ۳ مارس، ۷ مارس، ۱۲ مارس، ۲۶ مارس و ۲۸ مارس.

مجتمع نظامی حکیمیه در استان تهران: واشنگتن پست با استناد به تصاویر ماهواره‌ای مربوط به ۱۴ مارس گزارش داده است که نیروهای مشترک ۱۹ سازه را در مجتمع نظامی حکیمیه هدف قرار داده‌اند. واشنگتن‌پست همچنین اشاره کرده است که مجتمع نظامی حکیمیه شامل تأسیساتی است که پیشرانِ مایع و سکوهای پرتاب موشک تولید می‌کنند.

پایگاه موشکی خُرگو در استان هرمزگان: واشنگتن‌پست با استناد به تصاویر ماهواره‌ای مربوط به ۹ مارس گزارش داده است که نیروهای مشترک ۱۵ تأسیسات را در پایگاه موشکی خرگو منهدم کرده و دو ورودی تونل را هدف قرار داده‌اند. بر اساس ارزیابی این نشریه نیروهای مشترک دست‌کم دو بار این پایگاه را در طول جنگ هدف قرار داده‌اند.

پایگاه موشکی امام علی در استان لرستان: یک تحلیل‌گر تصاویر ماهواره‌ای در شرکت اطلاعات امنیتی Janes به واشنگتن‌پست گفته است که نیروهای مشترک ۹ سازهٔ سطحی و حداقل دو ورودی تونل را در پایگاه موشکی امام علی هدف قرار داده‌اند. نیروهای مشترک در طول جنگ چندین بار این پایگاه را هدف قرار داده‌اند، از جمله با استفاده از مهمات نفوذگرِ سنگرشکن. پایگاه موشکی امام علی محل استقرار تیپ موشکی الحدیدِ نیروی هوافضای سپاه تیپ هفتم و تیپ موشکی التوحید تیپ بیست‌وسوم است.

سرمایه‌ای که دود شد، زیست‌بومی که تخریب شد

از آنجا که هیج اطلاعات روشن و شفافی درباره نحوه ساخت این شهرهای موشکی وجود ندارد، تخمین سرمایه‌ و هزینه‌ای که برای ساخت آنها خرج شده نیز نمی‌تواند دقیق باشد. درباره پیامدهای مخرب ساخت چنین شهرک‌هایی نیز نیاز به اطلاعات دقیق وجود دارد.

فرزین ندیمی می‌گوید: «‏در موارد بسیاری ساخت این تونل‌های زیرزمینی تاثیر زیادی روی سفره‌های آبی در منطقه داشته. حفر تونل‌هایی با این ابعاد ‏به خصوص در سازندهای سنگ‌های گرانیتی و سنگ‌های سخت مقدار زیادی آب مصرف می‌کرده و گفته شده برای تامین آب بسیاری از پروژه‌های موشکی، آنها را در کنار پروژه‌های ‏آبرسانی و تونل‌های آبرسانی پیش‌برده‌اند تا هدف اصلی این حفاری‌ها مخفی بماند.»‏.»

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

در این باره که آیا وجود یا ساخت چنین شهرک‌هایی می‌تواند منجر به تغییرات گسترده زیست محیطی شود کاوه مدنی می‌گوید: «تمام فعالیت‌های نظامی از پرواز هواپیمای جنگی گرفته تا پرتاب موشک تا فعالیت‌های پهپادها همه اینها آثار محیط زیستی دارد. ولی ما هیچ چیز راجع به این شهرهای موشکی یا فعالیت‌های موشکی از لحاظ مشخصات فنی نمی‌دانیم، تنها یک سری عکس و نقشه منتشر شده و ما نمی‌دانیم که در واقع اینها به چه شکلی طراحی شدند، چگونه اجرا شدند، در حال حاضر منابع انرژی آنها چگونه تامین می‌شود، از کجا تامین می‌شود. این چیزها را نمی‌دانیم بنابراین ما می‌توانیم بگوییم اثر محیط زیستی دارد بله، ولی اینکه بگوییم فلان شهر موشکی عامل خشکی زاینده رود است یا مثلاً عامل خشکی و ایجاد مشکل در خوزستان یا اصفهان یا یزد است، این را نمی‌دانیم. اینها بیشتر یک حرف نادقیق جذاب در شرایط جنگی است.»

اما آنچه مدنی بر آن تاکید می‌کند این است که: «وظیفه دولت و وظیفه حاکمان در هر کشوری چه آزاد چه غیر آزاد این است که از منابع این کشور و حقوق نسل‌های این کشور محافظت کند. اگر فعالیت‌های نظامی مخفیانه یا علنی دارد، فعالیت‌های ساخت و ساز و توسعه علنی دارد اینها همه باید در راستای حفاظت از منابع و حقوق نسل‌ها باشد، هر آنچه که برخلاف این باشد، برخلاف منافع ملی است.»

کاوه مدنی با تاکید بر این مسئله بر حق خود و دیگر متخصصان و نیز مردم بر طرح یک پرسش اساسی تاکید می‌کند: «اگر کشوری توانایی تولید موشک و توانایی تولید فناوری‌ای را داشته که امروز جهان را غافلگیر کرده، چرا نتوانسته یک فیلتر هوا برای خودروهایش بسازد؟ چرا نتوانسته این همت و دانش و یا انگیزه را در رفع مسائل دیگر در حوزه آب و محیط زیست صرف کند؟ اگر شما توانایی‌هایتان اینقدر هست و در مقابله با تحریم‌ها می‌شود چنین کارهایی کرد، پس نباید از تحریم‌ها به عنوان توجیه استفاده کرد برای اینکه یه سری کارهای دیگر را نکرده باشیم. این به نظر من یک اعتراض بر حق است که باید شنید و گفت.»

همزمان با جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تصاویر ماهواره‌ای به یکی از میدان‌های اصلی نبرد در جنگ اطلاعاتی تبدیل شده‌اند. تصاویر هوایی دستکاری‌شده یا تولیدشده با هوش مصنوعی تفاوت میان واقعیت و خیال را محو می‌کنند.کاربران شبکه‌های اجتماعی حالا در تشخیص نشانه‌های واضح دستکاری با هوش مصنوعی در عکس‌های سلبریتی‌ها یا مناظر شهری دچار خطای کمتری می‌شوند. اما در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، نوع جدیدی از فریب وارد صحنه شده است: تصاویر ماهواره‌ای جعلی.

سایمون پاپادوپولوس، پژوهشگر هوش مصنوعی در حوزه راستی‌آزمایی رسانه در مؤسسه CERTH یونان، به دویچه‌ وله می‌گوید: «مردم عموماً آشنایی بسیار محدودی با تصاویر ماهواره‌ای دارند و همین موضوع باعث می‌شود به‌راحتی مورد سوءاستفاده قرار گیرند، چرا که اگر جزئیات کوچکی در آن‌ها تغییر کند، احتمالاً کسی متوجه نخواهد شد.»

دستکاری تصاویر ماهواره‌ای پدیده جدیدی نیست. روسیه در سال ۲۰۱۴ به شکل رسواگونه‌ای تصاویر جعلی از سقوط هواپیمای مالزیایی را منتشر کرد. نمونه‌های مشابهی نیز در دیگر درگیری‌های منطقه‌ای، از جمله تنش‌های هند و پاکستان در سال گذشته، دیده شد. اما کارشناسان می‌گویند این روش در جریان جنگ اخیر اسرائیل و آمریکا علیه جمهوری اسلامی بسیار گسترده‌تر شده است.

بردی آفریک، تحلیلگر اطلاعات منبع‌باز (OSINT)، می‌گوید مشکل در حال بدتر شدن است. یکی از دلایل آن، ابزارهای هوش مصنوعی است که اکنون به‌راحتی اجازه می‌دهند یک تصویر واقعی از "گوگل ارث" یا "بینگ مپ" گرفته و افکت‌هایی به آن اضافه شود. این تصاویر دستکاری‌شده اغلب برای القای تخریب زیرساخت‌ها یا خسارات راهبردی به‌کار می‌روند تا روایت‌های نظامی به نفع یکی از طرف‌ها تقویت شود.

از سوی دیگر، بسیاری از ارائه‌دهندگان تجاری تصاویر ماهواره‌ای در زمان جنگ دسترسی عمومی به تصاویر باکیفیت بالا را محدود کرده‌اند تا از استفاده نظامی جلوگیری کنند. اما این خلأ اطلاعاتی، فضایی ایجاد می‌کند؛ فضایی که به‌طور فزاینده‌ای با تصاویر ساختگی پُر می‌شود؛ تصاویری که از ناآشنایی عمومی با نحوه ثبت و ظاهر واقعی تصاویر ماهواره‌ای سوءاستفاده می‌کنند.

آفریک می‌گوید: «بسیاری تصور می‌کنند پیچیدگی تولید تصاویر ماهواره‌ای باعث می‌شود جعل آن‌ها دشوار باشد، اما چنین ارتباطی وجود ندارد. این تصاویر در نهایت فقط عکس هستند و مانند هر تصویر دیگری می‌توانند دستکاری شوند.»

تیم راستی‌آزمایی دویچه وله چندین نمونه برجسته را بررسی کرده است.

واترمارک، تصاویر تولیدشده توسط هوش مصنوعی را افشا می‌کند

یک کاربر در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) تصویری منتشر کرده که به‌نظر می‌رسد تصویر ماهواره‌ای از خلیج فارس است و ادعا می‌کند میادین نفتی قطر در حال سوختن هستند. اگرچه تأسیسات گاز مایع قطر واقعاً مورد هدف قرار گرفته بودند، اما این تصویر جعلی است. وجود واترمارک جمینی (Gemini) در گوشه تصویر نشان می‌دهد که با هوش مصنوعی ساخته شده است.

این تصویر از لحاظ بافت و رنگ‌بندی، ظاهر عکس‌های واقعی ماهواره‌ای را تقلید می‌کند؛ تصاویری با نمایش مناظر متنوع، پوشش گیاهی و پهنه‌های آبی؛ اما آتش و دود ادعایی در این تصویر با آنچه چنین پدیده‌هایی در آن مقیاس از دید ماهواره باید داشته باشند، تطابق ندارد.

یک جست‌وجوی معکوس تصویر نشان می‌دهد که این عکس اخیراً بارها بازنشر شده است؛ موضوعی که حاکی از آن است که تصویر احتمالاً بر پایه یک لایه واقعی ماهواره‌ای ساخته شده و بعد از آن، ستون‌های دود و آتش به‌وسیله هوش مصنوعی به آن اضافه شده‌اند.

علاوه بر این، ابزار تشخیص هوش مصنوعی ImageWhisperer هم این تصویر را با احتمال ۷۳ درصد "تولیدشده توسط هوش مصنوعی" طبقه‌بندی کرده است. با این وجود، به دلیل وجود خطاهای مثبت کاذب، باید با احتیاط از چنین ابزارهایی استفاده کرد.

رسانه‌ها در ایران تصویر "پس از" حمله پهپادی، تولیدشده توسط هوش مصنوعی را منتشر کردند

روزنامه "تهران تایمز" یک نشریه انگلیسی‌زبان وابسته به دولت در ایران، در شبکهاجتماعی ایکس (توییتر سابق) پستی را منتشر کرد که شامل تصاویر ماهواره‌ای از "یک رادار آمریکایی در قطر" بود.

این دو تصویر در ظاهر وضعیت "قبل و بعد" از نابودی این رادار در یک حمله پهپادی از سوی ایران را نشان می‌دهند. این پُست بیش از ۹۵۰ هزاربار دیده شده است.

این تصاویر البته اساسا مربوط به قطر نیستند. این محل، در واقع یک پایگاه دریایی ایالات متحده آمریکا در منامه، در کشور بحرین است.

تصویر "قبل" دقیقاً با یک تصویر واقعی از Google Earth که در تاریخ ۱۰ فوریه ۲۰۲۵ ثبت شده، مطابقت دارد به‌طوری که حتی موقعیت خودروها نیز کاملاً یکسان است.

اما تصویر "بعد" به‌‌طور واضحی با هوش مصنوعی تولید شده است. ساختار ساختمان‌ها تغییر شکل داده؛ خطوط معماری ناهماهنگ به نظر می‌رسند و همچنین برخی عناصر به‌صورت مصنوعی به تصویر اضافه شده‌اند.

برای پیچیده‌تر شدن موضوع، ایران واقعاً به این پایگاه آمریکایی حمله کرده است و تصاویر ماهواره‌ای تأییدشده از سوی Planet Labs و Airbus (که توسط نیویورک تایمز منتشر شده‌اند) آسیب‌های واقعی را به طور واضحی نشان می‌دهند.

طبق تحلیلی از سوی ImageWhisperer، "الگوهای بقایای انفجار تکراری هستند و از پیچیدگی فیزیکی یک محل واقعی انفجار محروم‌اند و همچنین آسیب‌های سازه‌ای با مهندسی سامانه‌های راداری که ادعا می‌شود در این عکس به تصویر کشیده شده‌اند، هیچ‌گونه همخوانی ندارد".

با اینکه روزنامه تهران تایمز موقعیت را به‌اشتباه ذکر کرده بود، اما در همین حال، شباهت بصری میان تصاویر واقعی و جعلیِ "قبل و بعد" به وضوح نشان می‌دهد که تشخیص تصاویر ماهواره‌ای دستکاری‌شده در نگاه اول تا چه اندازه می‌تواند سخت و دشوار باشد.

حساب جعلی خود را به‌جای یک شرکت اطلاعاتی چینی جا می‌زند

ادعا: یک حساب کاربری که خود را به‌جای شرکت چینی MizarVision جا زده بود، در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) تصاویری منتشر کرد که ظاهراً میدان‌های نفتی در حال سوختن در قطر را نشان می‌دادند.

نه‌تنها این تصویر خاص، جعلی است و بارها در اینترنت منتشر شده بلکه، فراتر از آن، کل این حساب کاربری نیز جعلی است.

شرکت MizarVision، یک شرکت واقعی اطلاعات مکانی مستقر در شانگهای، تنها در پلتفرم‌های Weibo و WeChat فعالیت می‌کند و دست به انتشار محتوا می‌زند.

یک حساب کاربری که در ماه ژانویه ایجاد شده و به‌دروغ ادعا می‌کرد در "چاینا‌تاون، پورتلند" مستقر است، با استفاده از لوگوهای سرقتی تصاویری با واترمارک MizarVision منتشر کرده بود، پیش از آنکه حذف شود.

این شرکت در ماه فوریه به‌صورت عمومی اعلام کرد که هرگونه حساب در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) که از نام آن استفاده می‌کند، جعلی است: «هر حسابی که در ایکس و سایر شبکه‌های اجتماعی خارج از کشور با نام‌های "觅熵" یا "MizarVision" ظاهر شود، جعلی است و هیچ‌گونه ارتباطی با شرکت ما ندارد.»

یکی از تصاویر منتشرشده توسط این حساب جعلی، نمایی "ماهواره‌ای"، سیاه‌وسفید و به‌شدت فیلترشده از پالایشگاه رأس‌لفان قطر را نشان می‌داد که در آن ستون‌های دود به‌طور تکراری دیده می‌شدند. همه انفجارها تقریباً در مراحل یکسانی ظاهر شده‌اند که نشان می‌دهد این تصاویر به‌صورت مصنوعی کپی و تکرار شده‌اند.

جست‌وجویی ساده در Google Earth نیز نشان می‌دهد که تصویر پایه با چیدمان واقعی مخازن نفتی مطابقت دارد اما بعدتر ستون‌های دود به‌شکل مصنوعی به آن اضافه شده‌اند.

ضرورت احتیاط در مواجهه با تصاویر ماهواره‌ای

با تبدیل شدن تصاویر ماهواره‌ای به ابزاری هرچه قدرتمندتر در روزنامه‌نگاری و همچنین در زمان جنگ‌ها، افزایش تصاویر دستکاری‌شده با هوش مصنوعی عملا به چالشی جدی برای درک عمومی تبدیل شده است. تصاویر نادرست یا تغییر‌یافته می‌توانند به‌سرعت منتشر شوند و روایت‌ها را شکل دهند؛ حتی خیلی پیش از آنکه کارشناسان و متخصصان فرصت داشته باشند تا آن‌ها را رد یا اصلاح کنند.

در دورانی که درگیری‌ها به‌صورت لحظه‌ای در شبکه‌های اجتماعی جریان دارند، افزایش سواد دیجیتال و برخورداری از نوعی تردید سالم و مفید نسبت به "افشاگری‌های" هیجان‌انگیز ماهواره‌ای، ضروری به‌نظر می‌رسد.

داده‌های واقعی ماهواره‌ای همچنان برای مستندسازی رویدادها موضوعی حیاتی به‌شمار می‌روند، اما با این وجود تمایز قائل‌شدن بین آن‌ها و محتوای جعلی، به طور همزمان به دقت و هوشیاری از سوی پلتفرم‌ها، رسانه‌ها و البته کاربران نیازمند است.

جنگ چندجبهه‌ای مردم اسرائیل را خسته و مضطرب کرده است. اقتصاد این کشور اما به‌رغم فشارها هنوز نشانه‌هایی از رشد دارد. مردم اما خسته‌اند و شکاف میان واقعیت اقتصادی و تجربه روزمره مردم در حال عمیق‌تر شدن است.با گذشت یک ماه از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، زندگی روزمره مردم اسرائیل نیز بیش از هر زمان دیگری به صدای آژیرها و شتافتن به پناهگاه‌ها گره خورده است.

به گفته گزارشگر کانال اول تلویزیون آلمان در تل‌آویو، آژیرهای هشدار بارها و بارها مردم را از حملات موشکی از سوی ایران، لبنان و اخیراً یمن آگاه می‌کنند؛ جبهه‌ای تازه که با ورود حوثی‌های مورد حمایت ایران، بر فشار روانی جامعه افزوده است.

بر اساس این گزارش، برای نخستین بار از آغاز جنگ در یک ماه گذشته، حوثی‌ها نیز رگباری از موشک‌ها را به سوی جنوب اسرائیل شلیک کرده‌اند؛ حمله‌ای که رهگیری شده، اما اثر روانی آن باقی مانده است.

میان خستگی و سرخوردگی

ایناو، زن جوانی از تل‌آویو، یکی از هزاران ساکن ساختمان‌های قدیمی تل‌آویو است که پناهگاه شخصی ندارند. او می‌گوید تکه‌ای از یک موشک به خیابان محل سکونتش اصابت کرده و خودش تنها به واسطه پناه بردن به پناهگاه همسایه‌ها از خطر در امان مانده است. او گفته است که از کمبود خواب "کاملاً فرسوده" شده و هر بار که تلفن همراهش هشدار می‌دهد، باید از خیابان عبور کند و به پناهگاه برود. فشار روانی این وضعیت برای کودکان نیز سنگین است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

این روایت‌ها با داده‌های رسمی نیز همخوان است. بر اساس گزارش‌های داخلی اسرائیل، از زمان آغاز جنگ، میلیون‌ها نفر بارها به پناهگاه‌ها رفته‌اند و نظام هشدار موشکی به‌طور مداوم فعال بوده است؛ وضعیتی که مستقیما با افزایش اضطراب، اختلال خواب و فرسودگی روانی در جامعه مرتبط دانسته می‌شود.

فرسودگی روانی تنها به ترس از موشک‌ها محدود نمی‌شود؛ نشانه‌هایی از بی‌اعتمادی و سرخوردگی نیز در حال گسترش است. ایناو به گزارشگر آلمانی می‌گوید: «دولت به ما اهمیتی نمی‌دهد… جان ما برایشان مهم نیست.» او همچنین اشاره می‌کند که یکی از دوستان نزدیکش اسرائیل را ترک کرده و «بسیاری از دوستانم درباره رفتن فکر می‌کنند.»

در همین گزارش، گردا اونگار، زن ۹۶ ساله‌ای که سال‌ها پیش از آلمان به اسرائیل مهاجرت کرده، می‌گوید دیگر حتی هشدارهای موشکی را دنبال نمی‌کند: «در تخت می‌مانم و پتو را روی سرم می‌کشم… دیگر نمی‌توانم این را تحمل کنم.» این واکنش‌ها نشانگر نوعی "خستگی جنگی" است که در مطالعات اجتماعی به عنوان مرحله‌ای شناخته می‌شود که در آن جامعه، حتی در شرایط تهدید، به تدریج از پیگیری اخبار و واکنش فعال دست می‌کشد.

در سطح کلان، همزمان با تشدید عملیات نظامی، از جمله پیشروی ارتش اسرائیل در جنوب لبنان و طرح ایجاد منطقه حائل تا رود لیتانی، هیچ نشانه‌ای از کاهش تنش دیده نمی‌شود. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، دیروز یکشنبه اعلام کرد: «در لبنان به نیروهای خود دستور داده‌ام منطقه حائل را بیشتر گسترش دهند تا تروریست‌ها نتوانند از مرز عبور کنند و موشک‌های ضدتانک به سوی ما شلیک نکنند.»

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

او با اشاره به موفقیت‌های اسرائیل و تضعیف شدن حکومت در تهران، گفت: «ایران دیگر آن ایران سابق نیست، حزب‌الله دیگر آن حزب‌الله سابق نیست و حماس هم دیگر آن حماس سابق نیست.» اما این لحن پیروزمندانه، به گفته بسیاری از شهروندان اسرائیلی، با تجربه روزمره آنها فاصله دارد.

اقتصادی زنده، اما زیر فشار

با وجود فشار شدید روانی بر جامعه، تصویر اقتصاد اسرائیل گرچه پیچیده‌تر است، اما چندان تیره نیست. وزارت دارایی اسرائیل پیش‌بینی رشد اقتصادی سال جاری میلادی (۲۰۲۶) را به ۳.۳ تا ۳.۸ درصد کاهش داده است؛ رقمی پایین‌تر از پیش‌بینی‌های قبلی، اما همچنان مثبت. این در حالی است که در اوایل ماه مارس، در اسرائیل رشد ۴.۸ درصدی پیش‌بینی شده بود و پیش از آن حتی رقم ۵.۲ درصد مطرح بود.

ادامه جنگ، افزایش هزینه‌های دفاعی و فضای عدم اطمینان از عوامل اصلی این به‌روزرسانی هستند. وزارت دارایی اسرائیل اعلام کرده است که پیش‌بینی‌ها اکنون بر اساس سناریوهای مختلف، از پایان زودهنگام جنگ تا تداوم آن تا تابستان، تنظیم شده‌اند. انتظار می‌رود برای سه‌ماهه نخست سال اقتصاد اسرائیل اندکی کوچک شود، اما در صورت پایان درگیری‌ها تا بهار، رشد نزدیک به ۳.۸ درصدی قابل دستیابی خواهد بود.

در همین راستا، پارلمان اسرائیل، کنست، امروز دوشنبه ۳۰ مارس (۱۰ فروردین) بودجه دفاعی سنگینی به ارزش ۶۹۹ میلیارد شِکِل (حدود ۲۲۱ میلیارد دلار) تصویب کرد؛ رقمی که نشانگر اولویت یافتن امنیت در ساختار اقتصادی کشور است. با این حال، پیش‌بینی‌ها برای اقتصاد سال ۲۰۲۷ اسرائیل همچنان خوش‌بینانه‌اند و رشدی ۵.۳ تا ۶.۱ درصدی انتظار می‌رود؛ نشانه‌ای از اینکه اقتصاد اسرائیل، به‌ویژه در بخش‌های فناوری و خدمات، ظرفیت بازگشت و انطباق با شرایط جنگی را حفظ کرده است.

شکاف شاخص‌ها با تجربه زیسته مردم

هم‌زمانی رشد اقتصادی و فرسودگی اجتماعی، شکافی معنادار ایجاد کرده است. در حالی که شاخص‌های کلان هنوز از تاب‌آوری اقتصاد حکایت دارند، تجربه روزمره شهروندان از اضطراب، خستگی و یأس خبر می‌دهند. گرچه بر اساس داده‌های رسمی، اقتصاد اسرائیل، برخلاف اقتصادهایی مانند اقتصاد ایران که درگیر بحران‌های ساختاری هستند، هنوز کار می‌کند، اما شهروندان از لحاظ روانی زیر بار جنگ و پیامدهای آن فرسوده می‌شوند.

برخی کارشناسان امنیتی نیز معتقدند ورود بازیگران جدیدی مانند حوثی‌ها، که به گفته آنان بیشتر نقشی نمادین دارند، حتی اگر از نظر نظامی تعیین‌کننده نباشد، می‌تواند فشار روانی بر مردم را افزایش دهد.

اسرائیل از زمان حمله تروریستی ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس و سپس گسترش درگیری‌ها به لبنان و در نهایت تنش مستقیم نظامی با ایران، وارد دوره‌ای از جنگ‌ها در چند جبهه شده است؛ وضعیتی که همزمان ساختار امنیتی، اقتصادی و روانی جامعه را تحت تأثیر قرار داده و چشم‌انداز پایان آن همچنان نامشخص است.