دویچه وله فارسی | همه گزارش‌ها

نسخه ۲۰۲۵ راهبرد امنیت ملی دولت ایالات متحده آمریکا با کاستن از وزن خاورمیانه، اولویت را به رقابت اقتصادی در هند و اقیانوس آرام می‌دهد و در عین حال، ایران را "نیروی اصلی بی‌ثبات‌کننده منطقه" می‌خواند. سند تازه امنیت ملی ایالات متحده ( نسخه ۲۰۲۵) تأکید می‌کند که خاورمیانه دیگر مرکز غالب سیاست خارجی واشنگتن نیست، هرچند منافع حیاتی مانند امنیت انرژی، آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز و دریای سرخ و حمایت از شرکا پابرجاست.

در این چارچوب، جمهوری اسلامی به‌روشنی تهدید پایدار نظم منطقه‌ای توصیف شده و گفته شده که هم‌زمان، مسیر ترکیبیِ کاهش تمرکز بلندمدت بر منطقه، با ادامه فشارهای اقتصادی، امنیتی و دیپلماتیک علیه تهران پی گرفته می‌شود. به‌موازات این تغییر، محور اصلی راهبرد بر حفظ برتری اقتصادی آمریکا در آسیا، مدیریت رقابت با چین و تقویت شبکه‌های ائتلافی برای بازدارندگی تأکید دارد.

ایران در سند راهبردی ۲۰۲۵ آمریکا

در بخش خاورمیانه، ایران به‌عنوان "نیروی اصلی بی‌ثبات‌کننده" معرفی شده و ادعا می‌شود توان جمهوری اسلامی پس از اقدامات اسرائیل از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ و نیز عملیات آمریکا در ژوئن ۲۰۲۵ موسوم به "چکش نیمه شب" که هدف آن تضعیف برنامه هسته‌ای ایران عنوان شده، کاهش یافته است.

با این حال، این سند اعلام می‌کند واشنگتن بر "ثبات منطقه"، امنیت شرکا و تضمین آزادی کشتیرانی پافشاری می‌کند و فشار اقتصادی، امنیتی و دیپلماتیک علیه تهران را ادامه می‌دهد. مسیر تنوع‌بخشی به منابع انرژی و کاستن از وابستگی به نفت و گاز خلیج فارس نیز به‌عنوان بخشی از بازتعریف نقش جهانی آمریکا پی گرفته می‌شود.

محور آسیا و تایوان؛ بازدارندگی با تکیه بر برتری اقتصادی

سند جدید، آیندهٔ آسیا را حول معاملات تجاری، مسیرهای حمل‌ونقل و حفظ پیشتازی اقتصادی آمریکا چارچوب‌بندی می‌کند. دربارهٔ تایوان، بر "بازدارندگیِ منازعه، ترجیحاً با حفظ برتری نظامی" تأکید شده و تصریح می‌کند واشنگتن از هرگونه تغییر یک‌جانبه در وضعیت موجود در تنگهٔ تایوان حمایت نمی‌کند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

وزارت دفاع تایوان از تقویت بازدارندگی جمعی استقبال کرده است، در حالی‌که پکن از واشنگتن خواسته با نهایت احتیاط به مسئله تایوان بپردازد و از تشویق استقلال‌طلبی پرهیز کند.

در همین فصل، از ژاپن و کرهٔ جنوبی به‌طور گذرا و عمدتاً از منظر افزایش هزینه‌ها و توان دفاعی یاد شده و نقش هند نیز در چارچوب همکاری اقتصادی و تداوم مشارکت در "کواد" (گفتگوی چهارجانبه امنیتی شامل چهار کشور آمریکا، ژاپن، هند و استرالیا) آمده است؛ غیبت تهدید موشکی کرهٔ شمالی و کمرنگ دیده‌شدن فیلیپین در این سند، مورد نقد برخی تحلیلگران قرار گرفته است.

فاصله‌گرفتن از دستورکار دموکراسی و بازتعریف زبان رقابت

در قیاس با سند ۲۰۱۷، عبارت‌پردازی‌های "رقابت قدرت‌های بزرگ" و تصویر چینبه‌عنوان "رقیب نظام‌مند" کم‌رنگ شده است. سند با تأکید بر اصل حاکمیت و پرهیز از مداخله، می‌گوید ایالات متحده به‌دنبال تحمیل الگوهای سیاسی به دیگران نیست و ترجیح می‌دهد روابط تجاری خوب و مسالمت‌آمیز را پی بگیرد. منتقدانی در واشنگتن این تغییر لحن را پایان دستورکار دموکراسی می‌خوانند و هشدار می‌دهند که این رویکرد صرفاً مصلحت‌گرایانه ممکن است جایگاه آمریکا را تضعیف کند.

تمرکز تازه بر نیم‌کرهٔ غربی؛ خوانشی شبیه دکترین مونرو

بخش محوری دیگر سند، چرخش راهبردی به نیم‌کرهٔ غربی و وعدهٔ مهار نفوذ رقبای "غیر مشترک المنافع" (غیر همسود) است. راهبرد می‌گوید واشنگتن با اتکا به قدرت اقتصادی، فناورانه و امنیتی خود، ائتلاف‌هایی در آمریکای لاتین شکل می‌دهد که به کاهش نفوذ بیرونی بر زیرساخت‌های کلیدی، بنادر و دارایی‌های راهبردی منتهی شود. برخی ناظران، این تاکید را ترجمان صریح رقابت آمریکا و چین در حیاط خلوت واشنگتن می‌دانند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

راهبرد امنیت ملی ۲۰۲۵ سندی الزام‌آور نیست، و بیش از آن که پیش‌بینی‌کننده عمل باشد، سیگنالی است به مخاطبان داخلی، متحدان و دشمنان. اما مسیر سیاسی دولت را نشان می‌دهد: بازدارندگی چین از مسیر برتری اقتصادی و شبکهٔ ائتلاف‌ها، سخت‌گیری بیشتر بر متحدان برای اقدام عملی، و تمرکز مضاعف بر نیم‌کرهٔ غربی. در برابر، منتقدان هشدار می‌دهند که کم‌رنگ‌کردن زبان دموکراسی و نگاه صرفاً تراکنشی به متحدان، می‌تواند به انزوای راهبردی و کاهش سرمایهٔ اعتماد بینجامد.

قانون جدید استرالیا استفاده افراد زیر ۱۶سال از تیک‌تاک، اینستاگرام، یوتیوب، فیس‌بوک، اسنپ‌چت، ردیت، توییچ و کیک را ممنوع می‌کند. طبق این قانون، پلتفرم‌های مذکور باید سازوکارهای راستی‌آزمایی سن را فعال کنند.با آغاز اجرایی‌شدن قانون تازه در استرالیا، حساب‌های کاربری صدها هزار نوجوان زیر ۱۶ سال چهارشنبه به‌طور خودکار مسدود یا از سیستم خارج شد. طبق این قانون، ۱۰ پلتفرم بزرگ موظفند از نیمه‌شب به وقت محلی سازوکارهای راستی‌آزمایی سن را فعال کنند و در صورت عدم تبعیت با جریمه‌ای تا سقف ۴۹/۵ میلیون دلار استرالیا روبه‌رو می‌شوند. آنتونی آلبانیزی، نخست‌وزیر استرالیا این روز را گامی مهم برای امنیت آنلاین جوانان توصیف کرد، هرچند اذعان داشت اجرای آن بی‌نقص نخواهد بود.

چه پلتفرم‌هایی مشمول‌اند و چه چیزهایی معاف؟

تیک‌تاک، یوتیوب، اینستاگرام، فیس‌بوک، اسنپ‌چت و ردیت به‌همراه توییچ و کیک موظف به مسدودسازی زیرِ ۱۶سال‌ها هستند. واتساپ، خدمات ایمیل، بازی‌های آنلاین و ابزارهای آموزشی از این ممنوعیت معاف شده‌اند. دولت می‌گوید فهرست پلتفرم‌های مشمول با ظهور محصولات تازه قابل تغییر است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

شرکت‌ها به دولت اطلاع داده‌اند از ابزارهای حدس‌ سن با هوش مصنوعی، برآورد سلفی‌محور و احراز هویت اختیاری برای تعیین سن استفاده می‌کنند. متا هشدار داده این محدودیت‌ها می‌تواند کودکان را به فضاهایی با نظارت کمتر سوق دهد. پلتفرم ایکس گفت اجرای قطع دسترسی "انتخاب ما نیست" و الزام قانون استرالیاست. گروه‌های حقوق دیجیتال نیز نسبت به پیامدهای حریم خصوصی و حق دسترسی نوجوانان انتقاد کرده‌اند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

ردیت تأیید نکرده که آیا علیه این قانون در دیوان عالی استرالیا طرح دعوا خواهد کرد یا نه، اما یک نهاد حقوق دیجیتال خواستار بازگرداندن دسترسی نوجوانان شده است. در عین حال، کشورهایی مانند نیوزیلند، دانمارک و مالزی اعلام کرده‌اند الگوی استرالیا را بررسی می‌کنند. رئیس کمیسیون اروپا پیش‌تر گفته بود از محدودیت سنی الهام گرفته است.

آلبانیزی با اشاره به نگرانی‌های رو به رشد درباره زورآزمایی سایبری و محتوای تنش‌زا برای نوجوانان گفت: «این تغییر بزرگی است. موفقیت همین است که اجرا می‌شود و درباره‌اش گفت‌وگو می‌کنیم.»

تاثیرات مستقیم شبکه‌ها بر رفتار نوجوانان

محققان در فلوریدا با نظرسنجی از صدها نوجوان به این نتیجه رسیده‌اند که شبکه‌های اجتماعی از دو طریق می‌توانند بر رفتار جوانان موثر واقع شوند. میزان زمانی که هر نوجوان صرف استفاده از شبکه‌های اجتماعی می‌کند، می‌تواند باعث شود که آن نوجوان برای امور دیگر و از جمله تحصیل یا حتی رابطه مستقیم با والدین، خویشاوندان و دوستان خود، یا برای پرداختن به امور تفننی وقت و فرصت کافی نداشته باشد.

چنین امری می‌تواند باعث نارسایی‌های شخصیتی و رفتاری در نوجوانان شود. افزون بر این، به باور کارشناسان، نوع استفاده از شبکه‌های اجتماعی نیز می‌تواند تاثیرات عمیقی بر روح و روان آن‌ها داشته باشد.

همین کارشناسان در تحقیق خود و نظرسنجی به نتیجه مهمی رسیدند و آن هم این بود که اوضاع روحی نوجوانان ربطی به میزان زمانی ندارد که هر یک از آنان در شبکه‌های اجتماعی سپری می‌کند.

به باور پژوهشگران، پست جملات نامفهوم و مبهم بر روی شبکه‌ها، می‌تواند مخرب‌تر از میزان زمانی باشد که یک نوجوان از شبکه‌های اجتماعی بهره می‌گیرد.

دیوان عالی حکم وریشه مرادی، زندانی سیاسی کرد را به دلیل "نقص تحقیقات" لغو کرد. پرونده جهت رسیدگی مجدد به شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران بازگردانده شد. او پیش از این به اتهام "قیام مسلحانه علیه حکومت" به اعدام محکوم شده بود.خبرگاه دویچه وله فارسی مجموعه‌ای خبری از موضوعات و تحولات روز ایران، منطقه، آلمان و جهان در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، ورزشی و غیره است.

در "خبرگاه" می‌توانید رویدادهای متنوع را به شکلی کوتاه و فشرده دنبال کنید.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

هانا نویمان: اینترنت آزاد آخرین سد در برابر سانسور و ارعاب است

هانا نویمان، رئیس هیئت روابط پارلمان اروپا با مردم ایران و دو نایب‌رئیس این هیئت در نامه‌ای رسمی خطاب به شرکت‌های بزرگ فناوری مانند گوگل، متا‌ (مالک اینستاگرام، واتس‌اپ و فیسبوک)، یوتیوب، آمازون‌ وب‌سرویسز (AWS) و پیام‌رسان سیگنال خواستار اتخاذ "اقداماتی عملی برای تضمین دسترسی مردم داخل ایران به اینترنت آزاد" شدند.

هانا نویمان که ریاست این هیئت پارلمانی را بر عهده دارد در بیانیه‌ای به همین مناسبت تأکید کرد: «اینترنت آزاد همچنان تنها مانع در برابر تبلیغات و ارعاب است.»

او ادامه داد که به همین دلیل، مقام‌های جمهوری اسلامی پیوسته می‌کوشند ارتباط شهروندان با فضای آزاد آنلاین را مختل یا مسدود کنند.

این سیاستمدار آلمانی همچنین تصریح کرد: «شرکت‌های فناوری نگهبانان آزادی دسترسی به اطلاعات بدون سانسور هستند و اکنون زمان آن رسیده که مسئولیت خود را بپذیرند. آن‌ها می‌توانند اقداماتی انجام دهند تا تضمین کند که صدای جامعه مدنی خاموش نشود.»

فروریختن دو ساختمان در فاس مراکش به مرگ ۲۲ نفر انجامید

بامداد چهارشنبه، ۱۰ دسامبر ۲۰۲۵ دو ساختمان چهارطبقه در محله "المستقبل" فاس در کشور مراکش فروریخت. به گفته منابع رسمی، دست‌کم ۲۲ تن جان خود را از دست دادند و ۱۶ نفر نیز زخمی شدند که حال برخی از آنان وخیم گزارش شده است.

نیروهای امدادی همچنان در میان آوار به‌دنبال بازماندگان احتمالی می‌گردند و ساختمان‌های مجاور به‌طور پیشگیرانه تخلیه شده‌اند.

مقام‌های محلی تاکنون درباره علت فرو‌ریزش توضیحی رسمی نداده‌اند. رسانه‌های مراکشی گزارش داده‌اند که دو ساختمان از مدتی پیش دچار ترک بوده‌اند و اقدامی مؤثر برای ایمن‌سازی صورت نگرفته بود. این ادعاها تا کنون به‌طور رسمی تأیید نشده است.

فاس پیش‌تر نیز شاهد رخدادهای مشابه بوده است. در ماه مه، فروریختن یک ساختمان با وجود دستور تخلیه قبلی به مرگ ۹ نفر انجامید. کارشناسان شهری از نیاز فوری به نوسازی زیرساخت‌ها و اجرای سخت‌گیرانه مقررات ایمنی ساختمان سخن می‌گویند. حادثه اخیر خارج از محدوده تاریخی رخ داده است.

فاس سومین شهر بزرگ مراکش است و قرار است ظرف نزدیک به دو هفته میزبان بخشی از رقابت‌های جام ملت‌های آفریقا باشد. همچنین این شهر از میزبانان جام جهانی ۲۰۳۰ خواهد بود. فاس در دو ماه گذشته یکی از کانون‌های اعتراضات سراسری علیه شرایط دشوار معیشتی و ضعف خدمات عمومی بوده است.

کشته شدن سه نیروی سپاه در حمله‌ای مسلحانه در زاهدان

سپاه پاسداران تأیید کرد که سه تن از نیروهایش در جریان درگیری با افراد مسلح در زاهدان کشته شده‌اند.

روابط عمومی قرارگاه قدس نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی امروز چهارشنبه ۱۰ دسامبر (۱۹ آذر) اعلام کرد که نیروهایش از سوی "گروهک‌هایی" که آن را "تروریستی و معاند" اعلام کرده مورد حمله قرار گرفته‌اند و عملیات علیه این "گروهک‌ها" در منطقه ادامه دارد.

از سوی دیگر سایت حقوق بشری حال‌وش گزارش داد که چهار خودروی سپاه پاسداران در حین حرکت به سوی پایگاه خود در منطقه مرزی لار زاهدان از سوی افراد مسلح مورد حمله قرار گرفتند که در جریان آن، فرمانده عملیات سپاه پاسداران در لار کشته شد.

منطقه سیستان و بلوچستان پیوسته صحنه درگیری میان نیروهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی و افراد مسلح است.

تماس پزشکیان با مادورو: ایران ونزوئلا را دوست و متحد واقعی خود می‌داند

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران عصر سه‌شنبه ۹ دسامبر (۱۸ آذر) در تماسی تلفنی با همتای ونزوئلایی خود، نیکلاس مادورو، بر پشتیبانی جمهوری اسلامی از این کشور تأکید و تصریح کرد که ایران ونزوئلا را "دوست و متحد واقعی خود" می‌داند. مرور همکاری‌های دوجانبه و آخرین تحولات منطقه کارائیب از موضوعات محوری این تماس بود.

پزشکیان اقدامات آمریکا در منطقه کارائیب را "غیرقانونی" دانسته و آن را صریحا مورد انتقاد قرار داد.

او ضمن محکوم کردن این اقدامات تصریح کرد: «اعزام ناوگان جنگی از سوی آمریکا به کارائیب و سواحل ونزوئلا، به بهانه‌های واهی، اقدامی کاملاً غیرقانونی، ناقض قواعد بین‌المللی و بدعتی خطرناک در تهدید صلح و امنیت جهانی است».

رئیس‌جمهور ایران در تماس خود با مادورو تآکید کرد که جمهوری اسلامی در تمامی شرایط به‌ویژه در وضعیت حساس کنونی از ونزوئلا پیشتیبانی می‌کند.

حدود یک ماه پیش ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا و برنده جایزه نوبل صلح ۲۰۲۵ در یک سخنرانی در فضای مجازی گفت، ونزوئلا به "سرپل اصلی" مخالفان آمریکا در نیمکره تبدیل شده است. او از ادغام شبکه‌های مجرمانه با "دشمنان ایالات متحده" سخن گفت.

به گفته ماچادو، نیروهای مرتبط با ایران "فناوری سامانه‌های پهپادی" به حکومت مادورو ارائه کرده‌اند به طوری که "پهپادهای مسلح" در داخل ونزوئلا ساخته می‌شود و از سازوکار بانکی کشور برای "پول‌شویی" شبکه‌های هم‌سو استفاده شده است.

او اضافه کرد، بیش از "۱۰ هزار گذرنامه ونزوئلایی" برای تسهیل جابه‌جایی بازیگران هم‌سو صادر شده است.

قوه قضائیه: ۷ نفر از محکومان پرونده چای دبش همچنان متواری هستند

سایت "انتخاب" به نقل از مرکز رسانه‌ای قوه قضاییه گزارش داد، دستور جلب هفت نفر دیگر از محکومان پرونده "چای دبش" که به دفعات صادر و در اختیار ضابطین عام و خاص قرار گرفته، مجددا صادر شد.

طبق این گزارش "اجرای حکم این افراد از زمان قطعی شدن حکم و وصول پرونده به اجرای احکام با صدور دستور مجدد جلب به ضابطین، مورد پیگیری قرار گرفته و در آخرین اقدام نیز در مورخه ۱۶ آذر ماه ۱۴۰۴ از طریق عملیات ویژه دادستانی تهران در حال پیگیری است". محکومان یادشده متواری هستند.

بر اساس این خبر، همه محکومان پرونده "چای دبش" از سوی مرجع قضایی ممنوع الخروج و‌ ممنوع المعامله هستند و اقدام قانونی لازم در راستای ضبط قرار تامین محکومین متواری صورت گرفته است.

به گفته مرکز رسانه‌ای قوه قضاییه تاکنون ۱۱ نفر از محکومین جلب شده و احکام در مورد آنها به اجرا گذاشته شده است.

چای دبش نام یک پرونده پیچیده فساد اقتصادی است که در اواخر دولت دوازدهم و اواسط دولت سیزدهم رخ داد. رقم اختلاس در این پرونده حدود ۳.۴ میلیارد دلار (نزدیک به ۱۴۰ هزار میلیارد تومان در زمان انجام فساد) بود که تا آن زمان در ایران سابقه نداشته و بزرگ‌ترین فساد مالی این کشور محسوب می‌شد.

نخستین بار سازمان بازرسی کل کشور در ۱۱ آذر ۱۴۰۲ این اختلاس را تایید و اعلام کرد. به ادعای سازمان بازرسی کل کشور، گروه کشت و صنعت دبش طی سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۱ برای واردات چای و ماشین‌آلات مبلغی برابر با سه میلیارد و ۳۷۰ میلیون دلار ارز دریافت کرده بودند که یک میلیارد و ۴۷۲ میلیون دلار از این مقدار ارز دولتی بوده است؛ این میزان دلار ارزان برای تامین ۱۴ سال چای کشور کافی بود.

نقض حکم اعدام وریشه مرادی در دیوان عالی کشور

دیوان عالی کشور حکم اعدام وریشه مرادی، زندانی سیاسی کرد را به دلیل "نقص تحقیقات لغو" کرد. پرونده برای رسیدگی دوباره به شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران بازگردانده شد.

مصطفی نیلی، وکیل مدافع این زندانی سیاسی، با انتشار این خبر در شبکه اکس (توییتر سابق) اعلام کرد: «پس از رسیدگی به فرجام‌خواهی صورت‌گرفته درباره خانم وریشه مرادی در دیوان عالی، به دلیل نقص در تحقیقات و عدم رعایت تشریفات قانونی (عدم تفهیم اتهام مبنای صدور حکم اعدام در مراحل رسیدگی) دادنامه صادره از شعبه ١۵ دادگاه انقلاب تهران نقض و پرونده مجدد به آن شعبه جهت رسیدگی ارجاع شد.»

وریشه مرادی در نوامبر سال گذشته میلادی به اتهام "قیام مسلحانه علیه حکومت" به اعدام محکوم شد. او پس از بازداشت در اوت ۲۰۲۳ در زندان اوین تحت بازجویی‌های طولانی و شرایط سخت قرار داشت. سازمان‌ها و نهادهای حقوق بشری از "ناعادلانه" بودن محاکمه این زندانی سیاسی و "محرومیت او از ارائه دفاع کافی" انتقاد کرده بودند.

خود او نیز پیشتر در نامه‌ای سرگشاده از زندان فاش کرد که در طول بازداشت، تحت شکنجه‌های جسمی و روانی، تهدید به اعدام و خشونت‌های جنسیتی قرار گرفته است.

تماس تلفنی محمد بن سلمان با احمد شرع برای تقویت روابط عربستان و سوریه

محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی روز سه‌شنبه ٩ دسامبر (۱۸ آذر) با احمد شرع، رئیس‌جمهور موقت سوریه تماس تلفنی برقرار کرد و دو طرف در مورد تقویت روابط دوجانبه و حمایت از امنیت و بازسازی اقتصادی سوریه گفتگو کردند.

به گزارش خبرگزاری رسمی عربستان سعودی ،(SPA) در این گفت‌وگو دو طرف به بررسی روابط دوجانبه و راه‌های تقویت آن و بازسازی سوریه پرداختند.

روابط عربستان سعودی و سوریه از زمان سقوط رژیم اسد تقویت شدە است. احمد شرع در فوریه سال جاری، عربستان سعودی را برای اولین سفر خارجی خود به عنوان رئیس‌جمهور جدید سوریه انتخاب کرد. در ماه مه نیز محمد بن سلمان، دونالد ترامپ را متقاعد کرد تا تحریم‌های آمریکا علیه سوریه را بردارد و دیدار بین ترامپ و شرع را در نیز در عربستان تسهیل کرد.

ترامپ برای توقف درگیری مرزی، با رهبران تایلند و کامبوج تماس می‌گیرد

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده اعلام کرد که قصد دارد با رهبران تایلند و کامبوج تماس بگیرد تا درگیری‌های مرزی میان این دو کشور همسایه را متوقف کند؛ درگیری‌هایی که از آخر هفته گذشته تشدید شده و منجر به فرار بیش از نیم میلیون نفر از منطقه مرزی شده است.

ترامپ در مراسمی در ایالت پنسیلوانیا در روز سه‌شنبه ٩ دسامبر گفت: «فردا باید یک تماس تلفنی برقرار کنم، با هر دو کشور».

این اظهارات در حالی بیان شد که درگیری‌ها میان تایلند و کامبوج، که حداقل ۱۱ کشته بر جای گذاشته، با تبادل آتش توپخانه و استفاده تایلند از جنگنده‌های اف-۱۶ تشدید شده است. تایلند کامبوج را متهم به شلیک موشک به مناطق غیرنظامی کرده است.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، در بیانیه‌ای در روز سه‌شنبه خواستار "توقف فوری خصومت‌ها، حفاظت از غیرنظامیان و بازگشت به اقدامات کاهش تنش" بر اساس توافق ۲۶ اکتبر شد. وزارت خارجه سنگاپور نیز روز چهارشنبه در بیانیه‌ای دو کشور را به "خویشتن‌داری و حل اختلافات از طریق گفت‌وگو و مذاکره" فراخواند.

وزیر امور خارجه تایلند گفتە کە "شرایط برای مذاکره مناسب نیست و میانجی‌گری سومین طرف ممکن نیست". در حالی که مشاور ارشد نخست‌وزیر کامبوج اعلام کرد کشورش "در هر زمان آماده گفت‌وگو است".

بریتانیا کنفرانسی برای تقویت صلح پایدار در خاورمیانه برگزار می‌کند

بریتانیا سال آینده میزبان کنفرانسی برای حل مناقشه خاورمیانه خواهد بود که بر ایجاد صندوق بین‌المللی صلح برای اسرائیل و فلسطینیان تمرکز دارد. وزیر امور خارجه بریتانیا تأکید کرد که آتش‌بس فعلی همچنان "بسیار شکننده" است و راهی طولانی برای اجرای طرح صلح باقی مانده است.

وزارت امور خارجه بریتانیا اعلام کرد که این کنفرانس در تاریخ ۱۲ مارس ۲۰۲۶ در خانه لنکستر لندن برگزار می‌شود. این مراسم، کارشناسان و نمایندگان برجسته جامعه مدنی اسرائیل و فلسطینیان را برای تبادل نظر و همکاری گرد هم می‌آورد.

آتش‌بس کنونی که از ماه اکتبر برقرار شده و طرح صلح غزه که توسط دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده میانجی‌گری شده، به عنوان "فرصتی حیاتی" برای دستیابی به صلح بلندمدت در منطقه توصیف شده است، اما تأکید شده که "هنوز کارهای بسیار بیشتری باید انجام شود".

امروز جایزه نوبل صلح اهدا می‌شود. هنوز مشخص نیست که آیا ماریو کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا که برنده این جایزه در سال جاری است، حضور می‌یابد. یک کنفرانس خبری در این رابطه لغو شد.به نظر می‌رسد که سفر ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسین ونزوئلا و برنده نوبل صلح ۲۰۲۵ برای حضور در مراسم اهدای جوایز نوبل با مشکلاتی توأم شده باشد. او قرار بود که امروز برای دریافت جایزه در اسلو، پایتخت نروژ حضور یابد.

کمیته نوبل در گفت‌وگو با سایت سرویس خبری شبکه اول تلویزیون آلمان (تاگس‌شاو) تأیید کرد، یک کنفرانس مطبوعاتی که قرار بود دیروز سه‌شنبه ۹ دسامبر (۱۸ آذر) با شرکت ماچادو انجام گیرد، چندین بار به تعویق افتاده و در نهایت لغو شده است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

طبق اعلام این کمیته مشخص نیست که ماچادو در حال حاضر در کجا به سر می‌برد. رهبر اپوزیسیون ونزوئلا خود در مصاحبه‌ای تصریح کرده بود که سفر به نروژ و اسلو بسیار "دشوار" خواهد بود.

کمیته نوبل در پاسخی که در قالب ایمیل برای خبرگزاری آسوشیتد پرس ارسال کرد، گفت: «در حال حاضر نمی‌توانیم اطلاعات بیشتری در این مورد ارائه دهیم که او [ماچادو] چه زمان و از چه طریقی برای دریافت جایزه به نروژ سفر خواهد کرد.»

تقدیر از تلاش‌های دموکراتیک

کمیته نوبل روز جمعه ۱۰ اکتبر (۱۸ مهر) ماریا کورینا ماچادو را به عنوان برنده نوبل صلح ۲۰۲۵ معرفی و در راستای تصمیم خود اعلام کرد که از تلاش‌های این سیاستمدار ونزوئلایی در راه "تحقق و احراز حقوق دموکراتیک برای مردم ونزوئلا و کوشش او برای گذار این کشور از دیکتاتوری به دموکراسی" تقدیر می‌کند.

بیشتر بخوانید:نوبل صلح ۲۰۲۵ به ماچادو، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا رسید

کمیته نوبل در بیانیه خود همچنین بر "ایستادگی قاطعانه" ماچادو در برابر نیکلاس مادور، رئیس‌جمهور خودکامه ونزوئلا تأکید و تصریح کرده بود، این جایزه به‌دلیل "پایداری و رهبری مدنی" ماچادو در دفاع از حقوق دموکراتیک مردم ونزوئلا و نقش هماهنگی‌اش در اپوزیسیونی اعطا می‌شود که سال‌ها دچار چنددستگی بود.

ماچادو طی سال‌های گذشته به یکی از چهره‌های محوری بسیج اجتماعی و انتخاباتی در برابر ساختار قدرت تحت رهبری نیکلاس مادورو بدل شده و شبکه‌ای از همراهان سیاسی، گروه‌های مدنی و فعالان محلی را پیرامون مطالبه انتخابات آزاد و منصفانه شکل داده است.

بیشتر بخوانید: ماچادو، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا، برنده جایزه واتسلاو هاول شد

به‌گزارش منابع بین‌المللی، ماچادو بارها با فشارهای امنیتی و قضایی مواجه بوده است (از جمله: احضارهای پی‌درپی، محدودیت‌های فعالیت سیاسی و کارزارهای تخریبی رسانه‌ای). با وجود این فضا، او در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ از سوی ائتلاف مخالفان (میز وحدت دموکراتیک) به‌عنوان نامزد اصلی معرفی شد؛ اما شورای ملی انتخاباتِ نزدیک به حکومت او را از رقابت کنار گذاشت.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

ماچادو که در ونزوئلا در مکانی نامشخص به سر می‌برد، از ۹ ژانویه سال جاری میلادی به این سو در انظار عموم ظاهر نشده است.

ایالات متحده طرح خود برای صلح در اوکراین را به کی‌یف ارائه داده؛ طرحی که در آن غالبا مطالبات گسترده روسیه برآورده می‌شود. اوکراین سرگرم بازنگری در این طرح و ارسال طرحی تعدیل‌شده به واشنگتن است.اوکراین نسخه اولیه طرح ترامپ برای پایان جنگ روسیه علیه این کشور را که با کمک هم‌پیمانان اروپایی بازنگری شده، هنوز به واشنگتن بازپس نفرستاده است.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین شب گذشته (سه‌شنبه ۹ دسامبر / ۱۸ آذر) به خبرنگاران گفت: «ما در سطح مشاوران سرگرم کار روی این طرح هستیم، امروز و فردا. گمان می‌کنم که فردا آن را ارائه دهیم.»

به گفته او بحث بر سر سندی ۲۰ ماده‌ای است که "پیوسته در حال تغییر است"، افزون بر این این یک سند در مورد "ضمانت‌های امنیتی" و سندی سوم در مورد "بازسازی". این سند زمانی اجرایی خواهد شد که جنگ پایان یابد و یا آتش‌بس برقرار گردد.

بنا بر اظهارات زلنسکی "مواضعی که در این طرح به صورت آشکار "ضداوکراینی" بوده‌اند، حذف شده‌اند، به ویژه مضامین مربوط به خواست‌های روسیه در مورد "واگذاری گسترده اراضی اوکراین در شرق این کشور".

بیشتر بخوانید: مذاکرات صلح؛ خوشبینی آمریکا و بدبینی روسیه و اوکراین

نخست قرار بود که نسخه بازنگری‌شده طرح ترامپ روز سه‌شنبه به واشنگتن منتقل شود که این امر ظاهرا به امروز چهارشنبه موکول شده است.

رئیس‌جمهور اوکراین بار دیگر تصریح کرد که روسیه تمایلی به برقراری صلح ندارد. او در این رابطه گفت: «تا جایی که ماجرا به روسیه مربوط می‌شود، شاهد حملات این کشور هستیم؛ حملاتی که تأسیسات انرژی را هدف قرار می‌دهند. مردم به برق دسترسی ندارند. این حملات که متوجه زیرساختارهای حساس است، نشان می‌دهد که روسیه علاقه‌و تمایلی به فرایند صلح ندارد.»

نخستین خوانش از طرح صلح پیشنهادی از سوی آمریکا که در اواخر نوامبر به اوکراین ارائه گردید، با انتقادهای تند دولت کی‌یف و همچنین اتحادیه اروپا روبرو شد که معتقد بودند در این طرح بیش از همه مطالبات مسکو برای پایان جنگ در اوکراین منظور شده است؛ جنگی که در فوریه سال ۲۰۲۲ در پی حمله تجاوزکارانه روسیه آغاز شد.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

در پیش‌نویس اولیه طرح صلح آمریکا دولت اوکراین می‌بایست از دونتسک و لوهانسک که مجموعا منطقه دونباس را تشکیل می‌دهند صرف نظر می‌کرد. این موضوع انتقادات زیادی را در اوکراین و اروپا دامن زد به خصوص به این دلیل که این مناطق هنوز در کنترل اوکراین هستند و هزاران سرباز اوکراینی جان خود را برای دفاع از این مناطق از دست داده‌اند.

آمادگی مشروط برای برگزاری انتخابات

زلنسکی شامگاه سه‌شنبه (۹ دسامبر) در گفت‌وگو با خبرنگاران همچنین به خواست دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در مورد برگزاری انتخابات واکنش نشان داده و گفت، برای انجام چنین امری آمادگی دارد، درصورتی که شرایط لازم فراهم آید.

او در این مورد تصریح کرد که برای برگزاری انتخابات در شرایط و وضعیت جنگی باید دو شرط محقق شوند: یکی فراهم ساختن پایه‌ای حقوقی و قانونی و دیگر حفظ امنیت. زلسنکی افزود، اگر این دو شرط تحقق یابد، می‌تواند از پارلمان بخواهد که "پیشنهادهایی در ارتباط با تغییر قانون اساسی ارائه دهد، چرا که برگزاری انتخابات تحت قوانین فعلی مربوط به وضعیت جنگی ممکن نیست". در آلمان و بسیاری از کشورهای دیگر نیز وضعیت به همین شکل است و برگزاری انتخابات زمانی ممکن است که وضعیت جنگی پایان یافته باشد.

رئیس‌جمهور اوکراین از ایالات متحده و همچنین هم‌پیمانان اروپایی کی‌یف خواهان پشتیبانی برای حفظ امنیت در صورت برگزاری چنین انتخاباتی شده است. او تأکید کرد، در صورتی که این شروط برآورده شوند، می‌توان ظرف ۶۰ تا ۹۰ روز انتخابات مورد نظر را برگزار کرد.

عدم برگزاری انتخابات در اوکراین در طی جنگ تجاوزکارانه روسیه به این کشور در گذشته مورد انتقاد مسکو قرار گرفته و ترامپ نیز این انتقادات را تکرار کرده بود.

بیشتر بخوانید: مخالفت دوباره زلنسکی با واگذاری مناطق اوکراینی به روسیه

ترامپ در گفت‌وگویی با وبسایت آمریکایی "پولیتیکو" اوکراین را زیر فشار قرار داده بود تا انتخاباتی تازه برگزار کند. او مدعی شد که اوکراین "به نقطه‌ای رسیده که دیگر دموکراسی نیست"؛ ادعایی که کاخ کرملین پیوسته مطرح می‌کند. مسکو به طور دائم مدعی می‌شود که ریاست‌جمهوری زلنسکی با توجه به عدم برگزاری انتخابات مشروعیت ندارد.

از زمان حمله تجاوزکارانه روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ میلادی انتخابات در این کشور برگزار نشده است. کی‌یف در این ارتباط به قوانین حاکم در صورت وضعیت جنگی اشاره می‌کند و همچنین به این نکته که در اوکراین از سال ۱۹۹۱ میلادی به این سو شش فرد مختلف رئیس‌جمهور این کشور بوده‌اند، اما در روسیه فقط ۲ نفر.

طبق گزارش سایت سرویس خبری شبکه اول تلویزیون آلمان (تاگس‌شاو) بسیاری از شهروندان اوکراین مخالف برگزاری انتخابات در حین جنگ هستند، از جمله به این خاطر که مشخص نیست این انتخابات در مناطق تحت اشغال روسیه و همچنین مناطق جنگی تا چه اندازه آزاد و عادلانه انجام گیرند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

برگزاری انتخابات تنها مورد فشار واشنگتن بر کی‌یف نیست. سایت خبری اکسیوس روز گذشته (سه‌شنبه ۹ دسامبر / ۱۸ آذر) به نقل از مقام‌های اوکراینی گزارش داده بود که زلنسکی با فشار روزافزون واشنگتن برای قبول واگذاری بخش‌های بزرگری از قلمرو اوکراین و دادن امتیازهای ذکرشده در طرح ترامپ به روسیه روبرو است.

در گزارش اکسیوس به نقل از مقام‌های اوکراینی همچنین آمده بود، آمریکا می‌کوشد زلنسکی را از رهبران اروپایی جدا کند تا بتواند او را به شکلی مؤثرتر زیر فشار بگذارد. به گفته یک مقام اوکراینی در حالی که دولت ترامپ زلنسکی را برای حرکت‌ سریع‌تر تحت فشار قرار داده، متحدان اروپایی، رئیس‌جمهور اوکراین را به احتیاط و بردباری ترغیب می‌کنند؛ امری که باعث ناخشنودی کاخ سفید شده است.

رأی قطعی دادگاه درباره نیما اشرف‌زاده، مدیر پیندو، مبتنی بر اتهام "برگزاری مراسم مختلط و کشف حجاب" در یک رویداد داخلی سازمانی صادر شد. این حکم ضربه‌ای به فعالان اقتصاد دیجیتال و نافی شعارها و ادعاهای دولت تلقی شده است.حمید محمدی، هم‌بنیان‌گذار دیجی‌کالا، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد نیما اشرف‌زاده، مدیرعامل شرکت دیجیتالی پیندو به ۷۴ ضربه شلاق محکوم شده و مجوز و پروانه کسب این شرکت باطل شده است. به گفته او دلیل این حکم جشن یلدای سال گذشته این شرکت بوده که به‌صورت مختلط برگزار شده و در آن "کشف حجاب" اتفاق افتاده است.

محمدی صدور این حکم را پیام ناامیدکننده‌ای برای فعالان اقتصادی و سرمایه‌گذاران دانست. او این رویداد را در تضاد عمیق با وعده‌های اخیر مقامات ارشد جمهوری اسلامی ارزیابی کرد و نوشت: «این حکم در شرایطی تأیید شده که طی هفته‌های گذشته دولت مسعود پزشکیان از اقتصاد دیجیتال به‌عنوان پیشران توسعه ملی یاد کرده بود.»

تناقض میان ادعاها و حکم شلاق

در شبکه‌های اجتماعی در چارچوب اعتراض به حکم یادشده این سوال مطرح است که "چگونه می‌توان در یک‌سو از سهم ۱۰ درصدی اقتصاد دیجیتال در تولید ناخالص ملی سخن گفت" و ‌‌‌"در سوی دیگر یکی از بازیگران کلیدی آن را با چنین احکامی تنبیه کرد؟" این تناقض "هشداری جدی برای سرمایه‌گذاران و کارآفرینان" تلقی شده که به" سختی باورهایشان را دوباره ترمیم کرده‌اند."

محمدی، هم‌بنیان‌گذار در ادامه پست خود نوشت: ‌«چند هفته پیش فعالان اقتصاد دیجیتال به جلسات رسمی با رئیس‌جمهور و سپس سران سه قوه دعوت شدند و وعده حمایت از توسعه این حوزه را شنیدند. امروز اما حکم قطعی شرکت و مدیرعامل پیندو ـ از زیرمجموعه‌های گروه دیجی‌کالا ـ صادر شده است: ۷۴ ضربه شلاق و ابطال مجوز و پروانه کسب شرکت!»

پیندو از دل پلتفرم دیجیتالی فروش کالا موسوم به "دیجی‌کالا" به وجود آمد و به گفته مسئولانش "مسیر جدیدی برای حذف واسطه‌ها و فروش مستقیم، قیمت‌گذاری رقابتی و کمک به حضور کسب‌وکارهای کوچک در بازار دیجیتال فراهم کرده است".

گفته می‌شود ابطال مجوز فعالیت پیندو، نه تنها آینده این پلتفرم و تیم آن، "بلکه فرصت فروش صدها کسب‌وکار کوچک را تهدید می‌کند".

سایت رویدادامروز در واکنش به خبر محکومیت اشرف‌زاده نوشته است: «در این شرایط ریسک محیط کسب‌وکار دیجیتال، حتی از نوسان‌های اقتصادی هم مخرب‌تر است.»

در سال‌های گذشته استارت‌اپ‌ها در ایران پیوسته در معرض فشارهای قضایی و اقتصادی بوده‌اند یا در معرض دست‌اندازی دولت قرار گرفته‌اند.

لغو مجوز یک روز پس از اعلام افزایش بیکاری

حکم اشرف‌زاده یک روز پس از آن منتشر شد که وزیر اقتصاد ایران اعلام کرد از زمان جنگ ۱۲ روزه میان اسرائیل و ایران به دلیل وضعیت تعلیقی نه جنگ ونه صلح ۶۵۰ هزار موقعیت شغلی در ایران از بین رفته‌اند.

علی مدنی‌زاده که روز دوشنبه، ۱۷ آذر در مجلس شورای اسلامی سخن می‌گفت، افزود: «هنگامی که فضای نااطمینانی ناشی از جنگ در منطقه شکل می‌گیرد و فشار تحریم‌ها افزایش می‌یابد، بازار سرمایه و بازار پول به هم می‌ریزد، نرخ سود بالا می‌رود و در نتیجه بازار سرمایه نمی‌تواند نقش مؤثری در سرمایه‌گذاری ایفا کند؛ پیامد آن نیز کاهش رشد اقتصادی است. در فضای نه جنگ نه صلح نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم سرمایه‌گذاران مثل گذشته در کشور سرمایه‌گذاری کنند.»

با توجه به واکنش‌ها به حکم اشرف‌زاده در شبکه‌های اجتماعی، به نظر می‌رسد که علاوه بر بن‌بست‌ها در مناسبات بین‌المللی جمهوری اسلامی و خطر بروز دوباره جنگ، احکام قضایی و سخت‌گیری‌های اجتماعی و سیاسی هم نقش کمی در پسرفت اقتصادی ایران ندارند.

ادامە تشدید سرکوب در ایران نه تنها بر زندگی میلیون‌ها شهروند تأثیر گذاشته، بلکه چالش‌های اقتصادی و اجتماعی را نیز عمیق‌تر کرده است. دویچه‌ولە فارسی بە مناسبت روز جهانی حقوق‌بشر در این‌بارە با کارشناسان گفت‌وگو کردە است.روز جهانی حقوق بشر که هر سال در ۱۰ دسامبر گرامی داشته می‌شود، سالگرد تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۱۹۴۸ است. این روز فرصتی برای بررسی وضعیت حقوق بشر در جهان فراهم می‌کند و توجه افکار عمومی را به نقض‌های سیستماتیک در کشورهای مختلف جلب می‌نماید.

در سال ۲۰۲۵، گزارش‌های مستقل سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری نشان‌دهنده ادامه و تشدید سرکوب در ایران بوده‌اند، جایی که حقوق زنان، اقلیت‌ها، آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات زیر فشار شدید قرار گرفته است. این شرایط نه تنها بر زندگی میلیون‌ها شهروند تأثیر گذاشته، بلکه چالش‌های اقتصادی و اجتماعی را نیز عمیق‌تر کرده است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

به مناسبت روز جهانی حقوق بشر، دویچه وله فارسی با چهار کارشناس در زمینه‌های مختلف گفت‌وگو کردە است؛ اوین مصطفی‌زاده، فعال حقوق بشر، سحر تحویلی، دانشیار هوش مصنوعی در دانشگاه ملاردالن سوئد، محمود امیری مقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران و جواد چمن آرا، محقق در حوزه هوش مصنوعی و دموکراسی دیجیتال در دانشگاه هانوفر.

نقض حقوق زنان و سرکوب سیستماتیک

قوانین اجباری حجاب در ایران طی سال ۲۰۲۵ با اجرای مداوم طرح‌هایی مانند "طرح نور" تشدید یافته و بر آزادی بیان، حریم خصوصی و دسترسی به خدمات عمومی زنان تأثیر گذاشته است. جمهوری اسلامی در سال ۲۰۲۵ همچنان به سرکوب زنان ادامه داده و به دلیل عدم رعایت حجاب اجباری برای دەها زن پروندەهای قضایی تشکیل شدە است.

اوین مصطفی‌زاده می‌گوید: «حکومت در تلاش برای بازگرداندن نظم پلیسی و انتقام از شکست خود در کنترل خیزش انقلابی ژن، ژیان، ئازادی، نفوذ خود را با ابزارهای نوین سرکوب به عمیق‌ترین لایه‌های زندگی زنان گسترش داده است.»

بیشتر بخوانید: حجاب، "مسئله زن" و "ماهیت ضد زن" جمهوری اسلامی

گزارش‌های سازمان ملل این وضعیت را به عنوان "آپارتاید جنسیتی" توصیف کرده‌اند، جایی که زنان با جریمه‌های سنگین، توقیف خودروها، محرومیت از خدمات عمومی و نظارت دیجیتال مواجه هستند.

مصطفی‌زاده تأکید می‌کند که این مجازات‌ها "فشار اقتصادی را به ابزاری برای سرکوب تبدیل کرده" و زندگی روزمره زنان را به "مبارزه‌ای روزانه برای حفظ کرامت انسانی" بدل کرده است.

در همین حال در سال ۲۰۲۵، آمار زن‌کشی (femicide) افزایش چشمگیری داشته و گزارش‌ سازمان‌های حقوق‌بشری از ثبت حداقل ۱۷۶ مورد زن‌کشی تا نوامبر خبر می‌دهند.

سرکوب اقلیت‌های قومی و مذهبی با تبعیض آموزشی، شغلی و فرهنگی

اقلیت‌های قومی و مذهبی مانند کردها، بلوچ‌ها و بهاییان در سال ۲۰۲۵ با محدودیت‌های شدید در دسترسی به آموزش، اشتغال و حقوق فرهنگی روبرو بوده‌اند.

اوین مصطفی‌زاده توضیح می‌دهد که "بر ا‌ساس گزارش‌های اخیر کمیته حقیقت‌یاب سازمان ملل و گزارشگر ویژه حقوق بشر این تبعیض سیستماتیک در سال گذشته تشدید شده است."

شواهد شامل توسعه‌نیافتگی عمدی مناطق اقلیت‌نشین، کشته‌شدن ده‌ها نفر در مشاغل پرخطر مانند کولبری و سوخت‌بری و محرومیت بهاییان از تحصیل دانشگاهی است.

وی می‌افزاید: «بعد از خیزش انقلابی ژن، ژیان، ئازادی اقلیت‌های اتنیکی با نوعی از انتقام حکومتی و سرکوب فزاینده روبرو هستند.»

بیشتر بخوانید: هشدار درباره "اعدام قریب‌الوقوع" زندانیان سیاسی در ایران

افزایش بی‌سابقه اعدام‌ها با تمرکز بر اقلیت‌ها

ایران در سال ۲۰۲۵ حداقل ۱۴۲۶ اعدام ثبت کرده که بالاترین آمار در ۳۵ سال گذشته است. محمود امیری مقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران در این‌بارە می‌گوید "۵۰ درصد این اعدام‌ها به اتهام جرایم مرتبط با مواد مخدر بوده، ۴۵ درصد به اتهام قتل". او همچنین می‌افزاید کە تعداد اعدام‌های مرتبط با محاربه و افساد فی‌الارض نیز افزایش یافته است.

به گفتە او بیش از ۱۳۰ بلوچ و ۷۹ کرد در میان اعدام‌شدگان بوده‌اند که نشان‌دهنده سهم بالای اقلیت‌ها در جرایم غیرخشونت‌آمیز است.

امیری مقدم تأکید می‌کند که این آمار "حداقلی" است و اعدام‌ها بخشی از استراتژی بقای حکومت هستند. سازمان حقوق بشر ایران این روند را "افزایش شدید و بی‌سابقه" ارزیابی می‌کند.

دستگیری‌های خودسرانه و دوره‌های طولانی انفرادی

بر ‌أساس گزارش نهادهای حقوق‌بشری سطح دستگیری‌های خودسرانه در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته و اغلب با اتهاماتی مانند "همکاری با دولت‌های متخاصم" و "تبلیغ علیه نظام" همراه بوده است.

محمود امیری مقدم در این‌بارە بە دویچه ولە فارسی می‌گوید: «در روزها و هفته‌های پس از آغاز جنگ ۱۲ ‌روزه، صدها نفر و حداقل بیش از دو هزار تن دستگیر شدند.»

به گفتە او اکثر دستگیری‌ها بدون حکم قضایی انجام شدەاند و افراد با اتهامات سیاسی با "دوره‌های طولانی انفرادی مواجه خواهند شدەاند که می‌تواند همراه با شکنجه فیزیکی یا روحی باشد."

بیشتر بخوانید: چرا ۷۲ قطعنامه حقوق بشری در محکومیت ایران تأثیری ندارد؟

واکنش مقامات جمهوری اسلامی به انتقادات سازمان ملل محدود به پاسخ‌های رسمی بوده، اما امیری مقدم خاطرنشان می‌کند که "اگر انتقادات شدید باشد، هزینه سیاسی این سرکوب‌ها بالاتر می‌رود و جمهوری اسلامی مجبور به عقب‌نشینی می‌شود."

دستگیری‌های خودسرانه شامل تعداد زیادی از فعالان صنفی، دانشجویان و شهروندان عادی نیز می‌شود.

نقض حق کسب‌وکار با اختلالات اینترنتی و فیلترینگ

محدودیت‌های اینترنتی و فیلترینگ در ایران طی سال ۲۰۲۵ کە به عنوان زیرساختی برای محدودسازی آزادی بیان و کوچک کردن فضای مشارکت عمومی تبدیل شده‌اند، کماکان ادامە داشتە است. این امر دسترسی به اطلاعات و فعالیت‌های اقتصادی آنلاین را به شدت مختل کرده است.

سحر تحویلی، دانشیار هوش مصنوعی در دانشگاه ملاردالن سوئد توضیح می‌دهد که "جریان آزاد اطلاعات چیزی شبیه اکسیژن محیط نوآوری است و کاهش آن باعث فقیر شدن کل اکوسیستم دیجیتال می‌شود".

جواد چمن آرا، محقق در حوزه هوش مصنوعی و دموکراسی دیجیتال در دانشگاه هانوفر نیز می‌گوید که ایران در گزارش "Freedom on the Net 2025" با امتیاز ۱۲ از ۱۰۰ به عنوان "Not Free" طبقه‌بندی شده که نشان‌دهنده یکی از بسته‌ترین فضاهای آنلاین جهان از نظر سانسور، نظارت و برخورد امنیتی با کاربران است، با ادامه فیلترینگ پلتفرم‌هایی مانند واتس‌اپ، اینستاگرام، تلگرام و بسیاری از سرویس‌های گوگل.

بیشتر بخوانید: انتقاد تند شورای صنفی دانشگاه صنعتی شریف به "اینترنت طبقاتی"

تحویلی تأکید می‌کند که "مسئلە این است که مشکل به‌هیچ‌وجه مقطعی نیست بلکه ساختاری است، با شبکه ملی اطلاعات، مسدودسازی پلتفرم‌ها و محدودیت VPNها که همگی معماری کنترل هستند و حتی اگر مقامات گاهی از رفع فیلتر حرف بزنند، زیرساخت همچنان روی اولویت امنیتی تنظیم شده است".

برآوردهای انجمن کسب‌وکارهای اینترنتی ایران نشان‌دهنده زیان بیش از ۱٫۵ میلیون دلار در هر ساعت قطعی است و حدود ۴۰۰ هزار کسب‌وکار کوچک و متوسط در معرض خطر تعطیلی یا زیان جدی قرار دارند.

چمن آرا اشاره می‌کند که اختلالات اینترنتی به عنوان ابزاری برای کنترل اطلاعات یا سرکوب استفاده شده‌اند، با الگویی که "زمان‌بندی اختلالات دقیقاً با دوره‌های تنش سیاسی منطبق است"، مانند قطع سراسری اینترنت در ژوئن ۲۰۲۵ در جریان درگیری ایران-اسرائیل که ترافیک اینترنت را تا ۹۷ درصد کاهش داد و بیش از ۶۰ ساعت طول کشید. نهادهای ناظر این را بخشی از الگوی استفاده از اینترنت به‌عنوان ابزار کنترل روایات خبری و جلوگیری از سازماندهی مستقل می‌دانند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

در مورد عملکرد دولت پزشکیان، چمن آرا ارزیابی می‌کند که علی‌رغم مواضع نرم‌تر و وعده‌های کاهش محدودیت‌ها، "تغییر بنیادین نبودەاند" و از منظر سیستمی، سه چیز تغییر نکرده‌ است: "معماری کنترل اینترنت، ساختار تصمیم‌گیری امنیتی و نهادهای ناظر که کارکردی ندارند".

او می‌افزاید: «تا زمانی که شبکه ملی اطلاعات همچنان طراحی‌اش بر جدایی از اینترنت جهانی است، تا وقتی کنترل ترافیک بین‌الملل دست نهادهای امنیتی است و تا وقتی سازوکاری مستقل برای دفاع از حق دسترسی وجود ندارد، سیاستمدار هر چقدر هم نیت خوب داشته باشد، نتیجه عملی ناچیز خواهد بود.»

نقض حقوق بشر در ایران سابقه‌ای طولانی دارد که ریشه در ساختار ایدئولوژیک جمهوری اسلامی دارد. حکومت بارها از ابزارهایی مانند اعدام، دستگیری‌های خودسرانه و قطع اینترنت برای سرکوب استفاده کرده است. گزارش‌های سالانه سازمان ملل و موسسه فریدم هاوس نشان می‌دهند که این روند در دهه گذشته تشدید شده، با تمرکز بر زنان، اقلیت‌ها و فضای دیجیتال. در دوران پزشکیان اگرچه وعده‌های اصلاح‌طلبانه زیادی مطرح شدەاند، اما کارشناسان تأکید می‌کنند که تغییرات ساختاری رخ نداده و سرکوب ادامه دارد.

علی خامنه‌ای در آخرین دیدار خود با بشار اسد او را "قهرمان جهان عرب" خواند. اسد به مسکو گریخت و نیروهای ایرانی از سوریه فرار کردند. ایران با صرف ۵۰ میلیارد دلار و هزاران کشته در سوریه شکست خورد. نگاهی به سالروز سقوط اسد.یک سال از سرنگونی بشار اسد می‌گذرد و بسیاری از پرسش‌های شهروندان سوری و ایرانی همچنان بی‌پاسخ مانده است؛ از جمله اینکه چرا هنوز آمار کشته‌شدگان فرماندهان سپاه، نیروهای ایرانی، اعضای "فاطمیون افغانستان" و "زینبیون پاکستان" که از سوی ایران به جنگ اعزام شدند، به‌طور رسمی اعلام نشده است؟

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌وله

اما پرسش مهم‌تر این است که چرا پس از سرنگونی بشار اسد، جمهوری اسلامی بر خلاف روسیه هنوز نتوانسته نمایندگی‌های دیپلماتیک خود را در سوریه جدید بازگشایی کند و به خصومت‌های خود با سوریه پایان دهد؟

دویچه وله این پرسش‌ها را با کارشناسانی که سال‌ها تحولات سوریه را دنبال کرده‌اند، در میان گذاشته است.

ارزیابی حسن هاشمیان از سیاست ایران در سوریه

به گفته حسن هاشمیان، جمهوری اسلامی در سوریه "شکست سختی" خورده است اما حاضر نیست این شکست را بپذیرد و واقعیت‌های جدید خاورمیانه و به‌ویژه سوریه را قبول کند.

خامنه‌ای بلافاصله پس از سرنگونی بشار اسد اعلام کرده بود که "جوانان غیور سوری" دوباره سازماندهی خواهند شد و وضعیت کنونی سوریه گذراست و به گذشته بازخواهد گشت.

هاشمیان می‌گوید این "تصورات بیمارگونه" برای سوری‌ها پذیرفتنی نیست و موجب می‌شود دولت جدید سوریه سیاست‌هایی متضاد با جمهوری اسلامی اتخاذ کند.

به گفته این کارشناس امور خاورمیانه، "محور مقاومت" اکنون فروپاشیده و کمک‌های جمهوری اسلامی زمانی بر پایه اتکا به سوریه انجام می‌شد، اما امروز ارسال سلاح یا پول به حزب‌الله لبنان با ریسک بسیار بالا همراه است و ممکن است اصلا به مقصد نرسد و حتی احتمال درگیری مستقیم با اسرائیل نیز وجود دارد.

پول‌های از دست‌رفته ایران؛ ۵۰ میلیارد دلار

یکی دیگر از پرسش‌های بی‌پاسخ، میزان هزینه جمهوری اسلامی از "بیت‌المال" در سوریه است. تا کنون مقام‌های ارشد ایران درباره رقم هزینه‌شده سکوت کرده‌اند، اما برخی مقام‌های سابق اظهاراتی داشته‌اند.

حشمت‌الله فلاحت‌پیشه، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، در اردیبهشت ۱۳۹۹ گفته بود ایران ۲۰ تا ۳۰ میلیارد دلار به سوریه کمک کرده و این پول باید پس گرفته شود.

حسن هاشمیان اما معتقد است عدد واقعی بیش از ۵۰ میلیارد دلار است؛ پولی که "پودر شده و به هوا رفته" و حتی یک دلار آن نیز قابل بازگشت نیست. او می‌گوید دولت جدید سوریه نه‌تنها قصد بازپرداخت آن را ندارد بلکه معتقد است جمهوری اسلامی باید غرامت بدهد، زیرا دخالت‌هایش در سوریه خسارت‌های سنگین ایجاد کرده است.

"بیش از ۱۰ هزار کشته سپاه و نیابتی‌ها"

یک پرسش دیگر درباره شمار کشته‌شدگان است که جمهوری اسلامی تا کنون رسما آن را اعلام نکرده اما برخی کارشناسان از جمله هاشمیان برآورد می‌کنند که بیش از ۱۰ هزار نفر از نیروهای نیابتی و از جمله فرماندهان سپاه جان خود را از دست داده‌اند.

محمدعلی شهیدی‌محلاتی، رئیس پیشین بنیاد شهید و امور ایثارگران، در سال ۱۳۹۵ به روزنامه جوان وابسته به سپاه گفته بود که تعداد کشته‌شدگان موسوم به "مدافعین حرم" بیش از دو هزار تن است و به ازای هر شهید، یک خانواده پنج نفره تحت پوشش بنیاد شهید قرار می‌گیرد. بدین‌سان در سال ۱۳۹۴ دست‌کم ۱۰ هزار تن تحت پوشش این بنیاد قرار گرفته‌اند.

ایران و روسیه؛ عادی‌سازی روابط با سوریه

هاشمیان می‌گوید روسیه سیاستی عمل‌گرایانه دارد و بر پایه "بده‌بستان" رفتار می‌کند، اما جمهوری اسلامی ایدئولوژی خود را بر دیگران تحمیل می‌کند؛ امری که برای ملت‌های منطقه قابل قبول نیست.

به گفته او، سوری‌ها نیز چنین روندی را نمی‌پذیرند و بعید است حتی در سال ۲۰۲۶ نیز روابط جدیدی میان جمهوری اسلامی و دولت جدید سوریه شکل بگیرد.

فرزانه روستایی، تحلیل‌گر امور خاورمیانه، می‌گوید روسیه با همه کشورها تعامل دارد و مشکل خاصی با ایران، اسرائیل یا ترکیه ندارد. اما جمهوری اسلامی بر پایه "ایدئولوژی ضداسرائیلی" عمل کرده و حضورش در سوریه با هدف ایجاد حلقه محاصره پیرامون اسرائیل بوده است.

او تاکید می‌کند تا زمانی که جمهوری اسلامی سر کار است، اسرائیل اجازه نخواهد داد ایران دوباره در سوریه نفوذ کند.

به گفته روستایی هم "پول هدررفته ایران در سوریه" به ۵۰ میلیارد دلار می‌رسد، اما این کارشناس خاطرنشان می‌کند که "زیان‌ها و آسیب‌ها را نمی‌توان فقط با پول سنجید".

کارشناس: منطقه در انتظار جنگ دوم اسرائیل با ایران

روستایی در ادامه صحبت‌های خود تاکید کرد پس از سقوط اسد، اسرائیل تقریبا تمامی پایگاه‌های نظامی و انبارهای تسلیحاتی سوریه را هدف قرار داد و ساختار نظامی این کشور را فلج کرد.

او معتقد است یکی از شروط اصلی آمریکا و غرب برای هرگونه توافق با ایران، علاوه بر توقف برنامه هسته‌ای و توسعه موشکی، پایان دادن به فعالیت گروه‌های نیابتی است و تا زمانی که این مسئله حل نشود، بحران و تنش در منطقه ادامه خواهد داشت.

روستایی می‌گوید منطقه در انتظار "جنگ دوم اسرائیل با ایران" است و اسرائیلی‌ها بحران را حل‌شده نمی‌دانند. به گفته این کارشناس بخشی از خاک سوریه همچنان بدون کنترل مشخص باقی مانده و این می‌تواند فرصت نفوذ دوباره ایران باشد؛ مسئله‌ای که اسرائیل را نگران می‌کند.

احتمال درخواست خسارت سوریه از ایران

به گفته فرزانه روستایی، مردم سوریه معتقدند جمهوری اسلامی در ویرانی کشورشان نقش داشته و ۱۰ میلیون نفر را آواره کرده است. سرنوشت حدود ۱۵۰ هزار زندانی هنوز مشخص نیست و تقریبا هر روز گورهای دسته‌جمعی کشف می‌شود.

این کارشناس می‌گوید "اگر بحران ایران حل نشود" و جمهوری اسلامی همچنان نفوذ خود را در سوریه فعال کند، مسیرهای حقوقی برای محاکمه ایران در نهادهای بین‌المللی "بخاطر خسارات وارده و کشتار در سوریه" فعال خواهد شد، هرچند این روند طولانی و پیچیده خواهد بود.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

هر دو کارشناس که با دویچه وله صحبت کردند، بر این باورند که یک سال پس از سقوط بشار اسد، مناسبات خصمانه میان جمهوری اسلامی و سوریه پایان نیافته و هیچ نشانه‌ای از خاتمه آن حتی در سال ۲۰۲۶ مشاهده نمی‌شود.

به گفته رسانه‌های ایران، فدراسیون فوتبال ایران قصد دارد با ارسال نامه‌ی رسمی به فیفا به نام‌گذاری دیدار تیم ملی ایران و مصر در جام جهانی ۲۰۲۶ که در حمایت از دگرباشان جنسی "مسابقه افتخار" نامیده شده اعتراض کند.در پی اعتراض مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال ایران به برپایی گردهمایی حمایت از جامعه رنگین‌کمانی یا اقلیت‌های جنسی و جنسیتی (+LGBTQ) در حاشیه بازی ایران و مصر سازمان‌‌دهندگان جام جهانی در شهر سیاتل آمریکا اعلام کردند که این بازی را همچنان در حمایت از تنوع گرایش‌های جنسی برگزار خواهند کرد.

طبق گزارش‌ رسانه‌های ایران، فدراسیون فوتبال ایران اعلام کرده که می‌خواهد با ارسال نامه‌ای رسمی به فیفا به نامگذاری این بازی اعتراض کند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

پیش از این برخی رسانه‌های آمریکایی، از جمله وبسایت "آوتسپورت" (Outsports) و میرر (Mirror) گزارش داده بودند که مسابقه ایران و مصر در جام جهانی ۲۰۲۶ که قرار است روز ۲۶ ژوئن به میزبانی سیاتل در ورزشگاه "لومن فیلد" برگزار شود با هدف حمایت از گروه‌های همجنس‌گرا و جامعه رنگین‌کمانی "مسابقه افتخار" یا "پراید مچ" نامگذاری شده است.

هانا تادسه، از مسئولان برگزاری رقابت‌های جام جهانی در سیاتل در پاسخ به پرسشی در این باره به خبرگزاری آلمان می‌گوید: «ما هیچ کنترلی بر آن چه که داخل زمین یا در ورزشگاه اتفاق می‌افتد نداریم. این موضوع مربوط به فیفاست. اما آن‌چه که می‌توانیم تحت تأثیر قرار دهیم این است که سیاتل در "آخر هفته پراید" چگونه از جهان استقبال می‌کند.»

"آخر هفته پراید" یادآور ۲۸ ژوئن ۱۹۶۹ است، زمانی که در نیویورک اعتراضاتی در دفاع از حقوق دگرباشان جنسی علیه پلیس شکل گرفت که نقطه عطفی در مبارزه برای برابرحقوقی افراد جامعه +LGBTQ با سایر افراد به حساب می‌آید.

هانا تادسه افزود: «جامعه و فرهنگ +LGBTQ در سیاتل بخش مهمی از هویت این شهر است و ما مشتاق هستیم که این موضوع را با جهان به اشتراک بگذاریم.»

او تأکید کرد که نامگذاری "مسابقه افتخار" ابتکار کمیته سازمان‌دهی محلی است و برنامه رسمی فیفا محسوب نمی‌شود.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال ایران در اعتراض به این نامگذاری گفته است که این موضوع را در جلسه کمیته مسابقات فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) که بیش از یک هفته دیگر در قطر برپا خواهد شد مطرح خواهد کرد.

تاج این نامگذاری در حمایت از آزادی تنوع گرایش‌های جنسی را "غیرمعقول و غیرمنطقی" خوانده و گفته است که این کار "برای حمایت از یک مجموعه خاص است و باید در این جلسه حتما" درباره آن گفت‌وگو شود.

واکنش‌ها در مصر

سرویس خبرهای ورزشی آلمان (SID) به نقل از رسانه‌های مصری نوشته که در فدراسیون فوتبال مصر انتقادات مشابهی مطرح شده است.

خبرگزاری آلمان نوشته که طبق داده‌های وزارت خارجه آلمان روابط هم‌جنس‌گرایانه در ایران جرم‌انگاری شده و در مواردی حتی با مجازات مرگ روبروست. در مصر نیز طبق قوانین مرتبط با "حفاظت از اخلاق یا دین"، ممکن است علیه این افراد اقداماتی انجام شود.

به گفته هانا تادسه، از مسئولان برگزاری رقابت‌های جام جهانی در سیاتل، برنامه‌ریزی برای بازی تیم‌های ملی فوتبال ایران و مصر و تعیین نام "پراید مچ" برای آن پیش‌ از تعیین تیم‌هایی که در ۲۶ ژوئن سال آینده به مصاف یکدیگر خواهند رفت انجام شده بود و پس از آن مشخص شد که در این روز دو تیم ایران و مصر با یکدیگر رقابت خواهند کرد.

طبق گزارش خبرگزای آلمان، کیتی ویلسون، شهردار سیاتل از حزب دموکرات نیز از این طرح حمایت کرده است.

عبارت انگلیسی +LGBTQ مخفف واژه‌های لزبین (زنان همجنس‌گرا)، گی (مردان همجنس‌گرا)، دوجنس‌گرا، تراجنسیتی (هویت جنسی متفاوت با جنسیت هنگام تولد) و کوییر یا پرسشگر و علامت پلاس یا "به علاوه" است که شامل هویت‌های جنسی و جنسیتی متنوع دیگری مانند بیناجنسی (افرادی با ویژگی‌های جنسی که معمولا مردانه یا زنانه طبقه‌بندی نمی‌شوند) و بی‌جنس‌گرا و سایر گروه‌ها می‌شود.

هر سال افراد جامعه +LGBTQ در ماه ژوئن که به آن "ماه افتخار" یا "پراید مانث" می‌گویند در کشورهای مختلف مراسم و جشن‌هایی ترتیب می‌دهند که شامل "رژه افتخار" نیز می‌شود.

هدف از برگزاری این مراسم "تلاش برای ایجاد فضایی امن، برابر و انسانی برای افراد دارای این گرایش‌ها" عنوان شده است.

هانا تادسه نیز هدف از برنامه سیاتل را "ترویج جشن‌های پراید نامیده که شامل به نمایش گذاشتن آثار هنرهای متنوع هنرمندان محلی با موضوع پراید، برنامه‌های اجتماعی برای تقویت جامعه +LGBTQ در ایالت واشنگتن و حمایت از کسب‌وکارهای متعلق به این جامعه می‌شود.

در جام جهانی ۲۰۲۲ در قطر نیز ماجرای بازوبند Love One جنجال‌آفرید، بازوبندی که رنگ‌هایی مشابه پرچم رنگین‌کمان جامعه دگرباشان جنسی داشت.

هفت تیم اروپایی که قصد داشتند در این مسابقات به نشانه حمایت از دگرباشان جنسی و اعتراض به سرکوب آنان در قطر، بازوبند کاپیتانی رنگین‌کمانی ببندند در پی مخالفت معترضان و زیر فشار فیفا سرانجام از این کار صرفنظر کردند.

معاون وزارت بهداشت ایران می‌گوید ۱۱ استان کشور بیشترین آلودگی هوا را دارند و ۵۹ هزار نفر در سال از این آلودگی می‌میرند. به گفته یک نماینده مجلس جلسات مکرر نتوانسته‌اند ناکارایی دولت و مجلس در مهار آلودگی را چاره کنند.معاون بهداشت وزارت بهداشت ایران می‌گوید طی ۸ روز بیش از ۱۷۰ هزار نفر به دلیل بیماری‌های قلبی و تنفسی ناشی از آلودگی هوا به اورژانس‌های کشور مراجعه کرده‌اند.

به گزارش خبرگزاری مجلس، علیرضا رئیسی ضمن اشاره به ارزیابی اخیر عملکرد ۲۱ دستگاه اجرایی در اجرای قانون هوای پاک در کمیسیون بهداشت مجلس، گفت جمع‌بندی کمیسیون این بود که اقدامات موجود متناسب با نیاز کشور نبوده و نتیجه آن، تداوم شرایط بحرانی در اغلب استان‌ها است.

او با بیان این که طی بازه زمانی یکم تا هشتم آذرماه ۱۴۰۴ بیش از ۱۷۰ هزار مراجعه به اورژانس به دلیل بیماری‌های قلبی و تنفسی ناشی از آلودگی هوا ثبت شده، این رقم را نشانه یک افزایش ۲۰ تا ۲۵ درصدی مراجعات توصیف کرد که بخش عمده آن مربوط به ۱۱ استانی بوده‌اند که بیشترین آلایندگی را دارند. رئيسی یادآور شد که "این میزان مراجعه بیانگر شدت تأثیر آلاینده‌ها بر سلامت مردم و گستردگی بحران در کلان‌شهرها است".

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

معاون وزارت بهداشت وضعیت بسیاری از شهرها را نشان‌دهنده حد نگران‌کننده‌ای از آلودگی دانست. به گفته او از ۳۶۵ روز سال تهران ۱۴ روز، مشهد ۲۸ روز، أصفهان ۱۶ روز، کرمانشاه ۱۵۵ روز و اهواز تنها دو روز هوای پاک داشته‌اند که "این اعداد نمایانگر شرایطی است که بخش مهمی از جمعیت کشور تقریباً در تمام سال در معرض آلایندگی شدید قرار دارد".

بیشتر بخوانید: چطور از سلامت خود در برابر هوای آلوده محافظت کنیم؟

۵۹ هزار قربانی و ۱۷ میلیارد دلار خسارت

خسارت سالانه آلودگی هوا در حوزه سلامت به گفته رئیسی ۱۷ میلیارد دلار معادل ۱۳۹۶ همت برآورد می‌شود و مرگ و میر ناشی از این آلودگی نیز بیش از ۵۹ هزار نفر بوده است؛ "عددی که نشان‌دهنده حجم واقعی آسیب‌های مستقیم بر جان مردم است."

سایت خبری دیده‌بان در گزارشی نوشته است که تعداد روزهای با هوای "قابل قبول" در سال جاری تا امروز رکورد منفی تمام دو دهه اخیر را شکسته و به حدود یک‌سوم کل روزهای سال تنزل یافته است؛ نسبتی که در همه سال‌های اخیر بین دوسوم و سه‌چهارم روزهای سال در نوسان بود.

راه‌حل: "محدودیت دسترسی به اطلاعات"!

نهادهای مسئول اما به جای مقابله و یافتن راه‌حل برای این بحران، به مخفی‌کردن آمار و ارقام روی آورده‌اند. در همین رابطه دیده‌بان از اقدام شهرداری تهران در "محدودکردن دسترسی شهروندان به اطلاعات" خبر داده است.

عوامل اصلی ایجاد آلودگی از جمله تعداد بسیار بالای خودروهای فرسوده، استفاده برخی نیروگاه‌ها از مازوت با درصد گوگرد بالا و کیفیت پایین برخی سوخت‌ها هستند.

تعدادخودروهای فرسوده در کشور بسیار بالا برآورد می‌شود، با این همه اجرای کامل قانون هوای پاک و حرکت به سمت تولید خودروهای با کیفیت و کم‌مصرف، توسعه ناوگان برقی به‌ویژه در حوزه موتورسیکلت‌ها و جایگزینی خودروهای فرسوده به دلیل شرایط اقتصادی و مدیریتی کشور به کندی پیش می‌رود یا در حالت تعلیق است.

رئیسی اذعان کرد که "برخی نیروگاه‌ها همچنان از سوخت مازوت استفاده می‌کنند، به‌ویژه مواردی که امکان تأمین مازوت با گوگرد پایین برای آن‌ها فراهم نشده است واین نوع سوخت نیز از عوامل مهم آلایندگی محسوب می‌شود".

افزایش سرطان‌ها و بی‌تأثیری جلسات

رئیسی تعطیلی‌های اضطراری و پیاپی را راه‌حل پایداری برای بحران ندانست و راه‌حل اساسی را" اجرای کامل قانون و فعال بودن همه بخش‌ها در مسیر ایجاد هوای سالم برای مردم ... با همگرایی دستگاه‌ها، نظارت دقیق و اراده مدیریتی به سمت هوای پاک و سلامت عمومی" توصیف کرد. او ولی نگفت که چرا در چند دهه گذشته حکومت در این راستا موفقیتی نداشته است و نبود شایستگی، فساد و رانت‌خواری و سوءمدیریت در این ناکامی چه نقشی داشته‌اند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

ابن که جلسات مکرر هم نتوانسته کمکی به رفع آلودگی هوا بکند نیز در اظهارات خود دست‌اندرکاران به آن اذعان می‌‌شود. برای مثال حسن حسن‌تاج عضو کمیسیون بهداشت مجلس در مصاحبه با سایت دیده‌بان ضمن اشاره به "افزایش بروز سرطان‌های مرتبط با آلایندگی در شهرهای بزرگ و نگرانی‌های جدی ناشی از آن برای برای نظام سلامت" گفته است: «در شرایطی که جلسات متعددی با هدف کنترل آلودگی هوا برگزار شده، خروجی مورد انتظار از این جلسات حاصل نشده و نتیجه ملموسی مشاهده نمی‌شود؛ موضوعی که می‌توان آن را ضعف مشترک در عملکرد دولت و مجلس دانست.»

او همچنین خبر داده است که "بخشی از بودجه‌ای که برای تامین هوای پاک در کشور در نظر گرفته شده از سوی دستگاه‌های ذیربط جذب نشده" و عملا اقدامات لازم معلق مانده است.

این که در چنین شرایطی "ابراز امیدواری" معاون وزارت بهداشت به این که "روند کنونی با همکاری مجلس و دستگاه‌های اجرایی اصلاح شود و شرایط برای تنفس هوای سالم در کشور فراهم شود" تا چه حد می‌تواند ما به ازای عملی پیدا کند نیز سوالی است که با توجه به تجارب گذشته کارشناسان به سختی می‌توان به آن پاسخ مثبت داد.