دویچه وله فارسی | همه گزارش‌ها

دیده‌بان حقوق بشر می‌گوید جمهوری اسلامی در جریان جنگ ۱۲ روزه، با حمله به مناطق مسکونی اسرائیل احتمالا مرتکب جنایت جنگی شده است. به گفته این سازمان، اهداف موشک‌های ایرانی، فاصله بسیار زیادی با اهداف نظامی داشته‌اند.سازمان دیده‌بان حقوق بشر با انتشار گزارشی در روز پنجشنبه چهارم سپتامبر (۱۳ شهریور) اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، با شلیک موشک‌های بالستیک به مناطق مسکونی این کشور و کشتن غیرنظامیان، احتمالا مرتکب جنایت جنگی شده است.

به گفته این سازمان بین‌المللی، اهدافی که مورد حمله موشک‌های ایرانی قرار گرفته‌اند، فاصله‌ای بسیار زیاد با اهداف نظامی داشته‌اند.

طبق این گزارش مفصل و تحقیقی، دست‌کم پنج موشک بالستیک ایرانی در جریان درگیری‌های نظامی ژوئن گذشته میان دو کشور، به مناطق مسکونی اسرائیل اصابت کرده‌اند؛ اقدامی که «ناقض قوانین جنگ بوده و باید به عنوان جنایت جنگی مورد بررسی و تحقیق قرار گیرد.»

بر اساس گزارش دیده‌بان حقوق بشر، در جریان حملات متقابل جمهوری اسلامی به اسرائیل، پس از ۲۳ خردادماه، موشک‌های ایرانی به منازل غیرنظامیان در مناطق مسکونی در فاصله یک و نیم تا ۹ کیلومتری پایگاه‌های نظامی اسرائیل اصابت کرده‌اند و در یکی از حملات نیز یک بیمارستان هدف قرار گرفته است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

به گفته این سازمان حقوق بشری، دولت‌ها موظف‌اند در مورد اتهامات مرتبط با جنایات جنگی نیروهای مسلح خود یا جنایاتی که در قلمرو آنها رخ می‌دهد، تحقیق کنند و مسئولان چنین اقداماتی نیز بایستی تحت پیگرد قرار گیرند.

دیده‌بان حقوق بشر پیش‌تر نیز حمله هوایی اسرائیل به زندان اوین در تهران در روز دوم تیرماه را "جنایت آشکار جنگی" توصیف کرده بود.

این سازمان، با استناد به اظهارات مقامات جمهوری اسلامی گفته بود که در حمله اسرائیل به اوین، دست‌کم ۸۰ نفر کشته شده‌اند. این در حالی است که تاکنون، به جز موارد معدود، فهرستی از اسامی غیرنظامیان کشته‌شده در جریان این حمله منتشر نشده است.

کشته شدن ۲۰ غیرنظامی در پی اصابت پنج موشک

دیده‌بان حقوق بشر در گزارش امروز خود اعلام کرده است که بر اثر اصابت پنج موشک بالستیک ایرانی به مناطق مسکونی در اسرائیل، یک بیمارستان تخریب شده و ۲۰ غیرنظامی کشته شده‌اند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

طبق گزارش مزبور، این پنج موشک بخشی از حدود ۵۰ موشکی بوده‌اند که در اسرائیل فرود آمده‌اند. جمهوری اسلامی در مجموع ۵۵۰ موشک بالستیک به سوی اسرائیل شلیک کرده بود.

دیده‌بان حقوق بشر با مستند کردن این پنج حمله، اعلام کرده که چهار حمله از این پنج حمله موشکی موجب کشته و زخمی شدن غیرنظامیان در شهرهای بت یام، طمره، بئرشبع و پتخ تیکوا در اسرائیل شده و یک حمله نیز مرکز پزشکی سوروکا در شهر بئرشبع را هدف قرار داده و بیماران و کارکنان این بیمارستان را مجروح کرده است.

آیدا سایر، مدیر بخش بحران، منازعات مسلحانه و تسلیحات دیده‌بان حقوق بشر، گفته است: «گرچه تعداد نسبتاً کمی از موشک‌های بالستیک ایران توانستند در طول جنگ ۱۲ روزه از پدافند هوایی اسرائیل بگذرند، همان معدود موشک‌ها هم اغلب به مناطق مسکونی پرجمعیت بدون هیچ هدف نظامی آشکاری اصابت کردند.»

خانم سایر، در ادامه حملات به سازه‌های غیرنظامی بدون هدف نظامی را "غیرقانونی و بی‌ملاحظه‌گی" خواند و تأکید کرد که مسئولان چنین اقداماتی باید به عنوان "جنایتکار جنگی" پاسخگو باشند.

دیده‌بان حقوق بشر پیش‌تر نیز برخی حملات اسرائیل به مناطق مسکونی ایران را "ناقض قوانین جنگی" عنوان کرده و درباره آن گزارش داده بود.

به گزارش ارتش اسرائیل، حملات ایران در طول جنگ ۱۲ روزه، باعث کشته شدن ۳۰ غیرنظامی و یک سرباز خارج از خدمت شده، به بستری شدن بیش از سه هزار و ۳۰۰ نفر، از جمله ۲۳ نفر با جراحات شدید شده، و بیش از ۱۵ هزار نفر را آواره کرده است.

ارتش اسرائیل اعلام کرده است که ایران در مجموع ۵۵۰ موشک بالستیک به سوی این کشور پرتاب کرده که ۳۶ فروند آنها به مناطق مسکونی اصابت کرده‌اند. بقیه یا رهگیری شده‌اند یا به اهداف نظامی اصابت کرده‌اند یا خارج از مناطق مسکونی فرود آمده‌اند و یا در مسیر از کار افتاده‌اند.

حمله با موشک‌هایی با کلاهک‌های انفجاری سنگین

به گزارش این سازمان حقوق بشری، پژوهشگران دیده‌بان حقوق بشر در ژوئن و ژوئیه ۲۰۲۵ به محل هشت حمله در اسرائیل، از جمله پنج حمله مستندشده، سفر کرده‌اند و با ۳۰ قربانی و شاهد گفت‌وگو کرده‌اند.

پژوهشگران همچنین تصاویر ماهواره‌ای را تحلیل و عکس‌ها و ویدئوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی را راستی‌آزمایی کرده‌اند.

دیده‌بان حقوق بشر در ۱۸ اوست پرسش‌هایی مشخص نیز درباره این حملات برای مقام‌های جمهوری اسلامی فرستاده، اما پاسخی دریافت نکرده است. این سازمان همچنین بارها نظر مقام‌های اسرائیلی را جویا شده، اما از آنها نیز پاسخی نگرفته است.

بر اساس یافته‌های دیده‌بان حقوق بشر، حملات ایران با موشک‌های بالستیکی انجام شده که کلاهک‌های انفجاری بیش از ۵۰۰ تا هزار کیلوگرمی حمل می‌کرده‌اند.

طبق تحقیقات این سازمان، دامنه و مقیاس تخریب ساختمان‌های آسیب‌دیده، از جمله حفره‌های بزرگ ایجادشده در اثر اصابت و موج شوک ناشی از آن، نشانگر استفاده از چنین کلاهک‌هایی بوده و نمی‌توانسته توسط دفاع ضد موشکی اسرائیل ایجاد شده باشد.

پس از حمله اسرائیل به اهدافی در خاک ایران در روز ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ (۱۳ ژوئن ۲۰۲۵)، ایران نیز با شلیک موشک‌های بالستیک به خاک اسرائیل، به این حمله واکنش نشان داد. درگیری نظامی میان دو کشور، که سپس با دخالت مستقیم آمریکا نیز علیه جمهوری اسلامی همراه شد، تا سوم تیرماه (۲۴ ژوئن) ادامه یافت.

تراموای تاریخی "گلوریا" یکی از جاذبه‌های گردشگری لیسبون، پایتخت پرتغال، است. در حادثه‌ای که علت آن هنوز مشخص نیست، این تراموا از ریل خارج شد و با یک ساختمان برخورد کرد. دستکم‌ ۱۷ تن در این فاجعه کشته شدند.در پی خروج یک تراموای برقی تاریخی از ریل در شهر لیسبون، پایتخت پرتغال، دست‌کم ۱۷ تن جان خود را از دست دادند. به گفته پلیس ۱۸ نفر دیگر نیز در این حادثه مجروح شدند که حال پنج تن از آنان وخیم است. این تراموای معروف به نام "گلوریا" یکی از جاذبه‌‌های گردشگری محبوب لیسبون به شمار می‌رود و گفته می‌شود برخی از کشته‌شدگان تابعیت غیرپرتغالی دارند.

به گزارش رسانه‌های پرتغالی هنوز علت خروج این تراموا از ریل روشن نیست. تصاویر تلویزیونی پخش‌شده از محل حادثه نشان می‌دهند که واگن تراموا عصر چهارشنبه سوم سپتامبر (۱۲ شهریور) در مسیر حرکت به سوی یکی از میدان‌های اصلی، واژگون شده و به شدت آسیب‌دیده است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

برخی شاهدان عینی گفته‌اند که این تراموا با سرعت زیاد از تپه پایین آمده و در یک پیچ ناگهان از ریل خارج شده و با یک ساختمان برخورد کرده است. این تراموا ظرفیت حمل حدود ۴۰ مسافر را دارد و بنا بر گزارش‌ها اما ظاهرا در زمان حادثه، پر نبوده است.

شبکه خبری "اس‌آی‌سی نوتیسیاس" به نقل از شرکت حمل و نقل لیسبون گزارش داده است که احتمال می‌رود بروز نقصی در سیستم ترمز این تراموا، علت وقوع حادثه بوده باشد. این گزارش اما هنوز رسما تأیید نشده و تحقیقات پلیس همچنان جریان دارند.

مارسلو ربلو د سوزا، رئیس‌جمهور پرتغال، به بازماندگان این حادثه تسلیت گفته و خواستار روشن شدن هر چه سریعتر علت آن شد. اورزولا فن در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، نیز با خانواده‌های قربانیان ابراز همدردی کرد.

پرتغال روز پنج‌شنبه چهارم سپتامبر (۱۳ شهریور) را عزای ملی اعلام کرد. هنوز هویت و ملیت قربانیان اعلام نشده است. کارلوس موئداس، شهردار لیسبون، این حادثه را یک "تراژدی" توصیف کرد که این شهر "هرگز مشابه آن را ندیده بود."

نخست‌وزیر پرتغال نیز با انتشار بیانیه‌ای به خانواده قربانیان تسلیت گفت. دادستانی لیسبون اعلام کرده تحقیقاتی را در خصوص جزئیات و علل این حادثه آغاز کرده است. شرکت حمل و نقل شهری لیسبون به نام "کاریس" می‌گوید تمام پروتکل‌های ایمنی و نگهداری رعایت شده‌اند.

به گفته مدیر این شرکت، نگهداری این ترامواها در ۱۴ سال گذشته توسط یک پیمانکار انجام شده است و هر چهار سال یکبار یک بازبینی کلی انجام می‌شود که آخرین مورد آن در سال ۲۰۲۲ بوده است. نگهداری و تعمیرات دوره‌ای نیز در دو سال یکبار انجام می‌شوند که آخرین آن نیز در سال ۲۰۲۴ انجام شده است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

تراموای گلوریا با واگن‌زردرنگ یکی از مشهورترین جاذبه‌های گردشگری لیسبون به شمار می‌رود و سالانه حدود سه میلیون مسافر را جابه‌جا می‌کند. قدمت بهره‌برداری از این تراموا به قرن نوزدهم می‌رسد. استفاده از تراموای تاریخی در میان مردم محلی و گردشگران محبوبیت دارد زیرا بخش پایینی شهر "بایشا" را به محله مرتفع "بایرو آلتو" که به زندگی شبانه‌اش معروف است، متصل می‌کند.

"الوادور دا گلوریا" در مسیر ۲۶۵ متری خود شیبی بیش از ۱۷ درصد را پشت سر می‌گذارد. بروز چنین حادثه‌ای برای ترامواهای لیسبون بی‌سابقه بوده است. این وسیله حمل و نقل جزو آثار ملی پرتغال ثبت شده است و برای سوار شدن به آن همیشه صف‌های طولانی تشکیل می‌شود.

به گفته تخت‌روانچی پیام‌هایی میان تهران و واشنگتن منتقل شده اما ایران قبل از شروع مجدد مذاکرات با آمریکا، باید تضمین دریافت کند. آژانس در گزارشی محرمانه گفته ایران تا پیش از جنگ ذخایر اورانیوم غنی‌شده را افزایش داده است.مجید تخت‌روانچی‌، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی می‌گوید پیام‌‌‌هایی بین ایران و آمریکا از طریق میانجی‌ها در حال انتقال است اما ایران باید قبل از شروع دور جدید مذاکرات تضمینی دریافت کند که دیگر با حملات مشابه مواجه نخواهد شد. به گزارش ایسنا تخت‌روانچی در مصاحبه‌ای با یک رسانه‌ ترکیه‌ای، با اشاره به مذاکرات تهران با سه کشور اروپایی، غنی‌سازی را "بخش‌جدایی‌ناپذیر هر توافقی" خوانده و تأکید کرده است: «این عنصر کلیدی مذاکرات ماست.»

او همچنین لغو تحریم‌ها را موضوعی مهم برای حصول هر توافقی در رابطه با برنامه هسته‌ای ایران دانسته و افزود تهران در مذاکرات خود با برلین، لندن و پاریس، در مورد حملات اخیر اسرائیل و آمریکا به ایران نیز بحث کرده و خواستار محکوم کردن آن توسط جامعه بین‌المللی شده است. تخت‌روانچی گفت: «ما باید تمام تلاش خود را بکنیم تا مطمئن شویم که چنین رویدادهایی دیگر هرگز اتفاق نمی‌افتد.»

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

آخرین دور مذاکرات ایران و سه کشور اروپایی یادشده روز سه‌شنبه، چهارم شهریور، در ژنو انجام شد که بدون هیچ نتیجه مشخصی نیز پایان یافت. آلمان، فرانسه و بریتانیا دو روز بعد روند فعال‌سازی مکانیسم ماشه علیه ایران را به جریان انداختند.

با فعال شدن روند مکانیسم ماشه، شورای امنیت باید ظرف ۳۰ روز درباره ادامه تعلیق تحریم‌ها رأی‌گیری کند. این سه کشور با این حال تأکید کرده‌اند که همچنان به دنبال راهی دیپلماتیک برای حل و فصل پرونده هسته‌ای ایران هستند.

به گفته تخت‌روانچی ایران و سه کشور اروپایی برای ادامه مذاکرات توافق کرده‌اند اما هنوز هیچ تاریخی تعیین نشده و مشخص نیست دور بعدی مذاکرات در چه زمانی و مکانی برگزار خواهد شد. او با بیان اینکه ترکیه در این مذاکرات نقشی سازنده ایفا کرده، گفت: «در گذشته، به پیشنهاد ایران، به استانبول سفر کردیم. در ترکیه، احساس راحتی می‌کنیم. ما نمی‌دانیم دور بعدی چه زمانی و کجا خواهد بود، اما ترکیه مکانی ترجیحی برای ایران و کشورهای اروپایی است.»

تخت‌روانچی با اشاره به اینکه ایران از حق غنی‌سازی در خاک خود چشم‌پوشی نخواهد کرد، اظهار داشت: «غنی‌سازی صفر برای ما امکان‌پذیر نیست و غیرقابل قبول است.»

معاون عباس عراقچی همچنین در پاسخ به سئوالی در مورد احتمال از سرگیری مذاکرات بین تهران و واشنگتن، گفت "پیام‌هایی بین دو طرف از طریق برخی کشورهای میانجی در حال انتقال است."

او بدون اشاره به جزئیات بیشتر در این رابطه، حملات آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران را که در میانه روند مذاکره رخ داد، "خیانت به دیپلماسی" خوانده و افزود: «اسرائیل و ایالات متحده با این حملات ما را شگفت‌زده کرده‌اند. ما نمی‌خواهیم همان نمایش دوباره اجرا شود. ایالات متحده باید ما را متقاعد کند که این بار چنین کاری نخواهد کرد.»

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا پس از حمله بمب‌افکن‌های آمریکایی به سایت‌های هسته‌ای ایران، اعلام کرد که این تأسیسات "به طور کامل" نابوده شده‌اند و احیای آنها "سال‌ها طول می‌کشد." ترامپ اوایل تیرماه در حاشیه نشست ناتو، در گفت‌وگو با خبرنگاران اظهار داشته بود که با توجه به تأثیر این حملات و به تعویق افتادن پیشرفت هسته‌‌ای ایران، از نظر او امضای توافق با تهران "آنقدر ضروری نیست."

گزارش محرمانه آژانس در مورد افزایش ذخایر اورانیوم ایران

در این میان گزارش محرمانه جدید آژانس بین‌‌المللی انرژی اتمی که به رؤیت چندین خبرگزاری بین‌المللی رسیده، حاکی از آن است که ایران تا اواسط ماه ژوئن و پیش از آغاز جنگ با اسرائیل، سرعت تولید اورانیوم با غنای بالا را افزایش داده است. طبق اطلاعات آژانس، ایران تا آغاز جنگ در کمتر از یک ماه مقدار اورانیوم غنی‌شده تا سطح ۶۰ درصد را به میزان ۳۲.۳ کیلوگرم افزایش داده و به مجموع ۴۴۰.۹ کیلوگرم رسانده است.

این گزارش می‌گوید این ارقام بر پایه "اطلاعات ارائه‌شده توسط ایران، فعالیت‌های راستی‌آزمایی آژانس بین ۱۷ مه تا ۱۲ ژوئن امسال (یک روز پیش از آغاز حملات اسرائیل) و نیز برآوردهایی بر پایه عملکرد گذشته تأسیسات مربوطه" محاسبه شده است.

این میزان اورانیوم از نظر فنی تنها یک مرحله با غنای ۹۰ درصدی که سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح هسته‌ای است، فاصله دارد. به گفته آژانس حدود ۴۲ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصدی، در صورت غنی‌سازی بیشتر تا سطح ۹۰ درصد، برای تولید بمب هسته‌ای کافی است.

در گزارش محرمانه آژانس، ذخایر اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصدی ایران یک "عامل نگرانی جدی" خوانده شده و به نقل از رافائل گروسی، مدیرکل این نهاد آمده است که ایران تنها کشور بدون سلاح هسته‌ای است که چنین مواد حساسی را در اختیار دارد.

در این گزارش همچنین گفته شده آژانس و ایران هنوز به توافقی برای از سرگیری بازرسی‌از سایت‌هایی که در جنگ، هدف حملات اسرائیل و آمریکا قرار گرفتند، نرسیده‌اند. تنها سایتی که پس از جنگ از سوی آژانس مورد بازرسی قرار گرفت، نیروگاه هسته‌ای بوشهر است که با کمک فنی روسیه فعالیت دارد. بازرسان آژانس در روزهای ۲۷ و ۲۸ اوت شاهد تعویض سوخت در این نیروگاه بودند.

به گفته آژانس تا تاریخ ۱۳ ژوئن (۲۳ خرداد)، کل ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران به ۹۸۷۴٫۹ کیلوگرم رسیده که نسبت به گزارش قبلی در ماه مه، ۶۲۷٫۳ کیلوگرم افزایش نشان می‌دهد.

آژانس همچنین اعلام کرده که از ۱۳ ژوئن (آغاز جنگ) به بعد، قادر به انجام فعالیت‌های میدانی مورد نیاز برای جمع‌آوری و راستی‌آزمایی اطلاعات اعلام‌شده از سوی ایران نبوده که برای برآورد تغییرات در ذخایر گزارش‌شده قبلی، ضروری است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

در این گزارش محرمانه همچنین به مذاکرات ایران و آژانس در یک ماه و نیم گذشته برای از سرگیری بازرسی‌ها اشاره شده و آمده ایران ۱۴ اوت نامه‌ای به آژانس ارسال کرده که در آن پیش‌نویس مفصلی از "یک ترتیب جدید" ارائه شده است. طبق این نامه ایران به آژانس گفته باید برای بازرسی از تأسیسات سالم درخواست‌های خود را "مورد به مورد" ارسال کند.

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روز چهارشنبه ۳ سپتامبر (۱۲ شهریور) در گفت‌وگو با خبرگزاری رویترز هشدار داده بود که مذاکرات این نهاد با جمهوری اسلامی درباره نحوه ازسرگیری بازرسی‌ها در سایت‌هایی که هدف بمباران ایالات متحده و اسرائیل قرار گرفته‌اند، "نمی‌تواند ماه‌ها ادامه پیدا کند." گروسی تأکید کرده بود که "توافق باید هرچه زودتر، حتی در همین هفته، حاصل شود."

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هشدار داد که مذاکرات این نهاد با ایران نمی‌تواند ماه‌ها ادامه پیدا کند. او روز چهارشنبه ۳ سپتامبر تأکید کرد که توافق باید "هرچه زودتر، حتی در همین هفته"، حاصل شود.رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روز چهارشنبه ۳ سپتامبر (۱۲ شهریور) در گفت‌وگو با خبرگزاری رویترز هشدار داد که مذاکرات این نهاد با جمهوری اسلامی درباره نحوه ازسرگیری بازرسی‌ها در سایت‌هایی که هدف بمباران ایالات متحده و اسرائیل قرار گرفته‌اند، "نمی‌تواند ماه‌ها ادامه پیدا کند."

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

او در عین حال تأکید کرد که "توافق باید هرچه زودتر، حتی در همین هفته، حاصل شود." گروسی تأیید کرد که این نهاد از زمان نخستین حمله اسرائیل به تأسیسات غنی‌سازی ایران در ۱۳ ژوئن هیچ اطلاعاتی از سوی تهران درباره وضعیت یا محل ذخایر اورانیوم با غنای بالا دریافت نکرده است.

طبق قانونی که تهران به‌تازگی تصویب کرده است، همکاری با آژانس تعلیق شده و هرگونه بازرسی آتی نیز باید با مجوز شورای عالی امنیت ملی ایران انجام گیرد. در حال حاضر تهران و آژانس در حال گفت‌وگو هستند تا راهکاری برای ادامه بازرسی‌ها بیابند.

بیشتر بخوانید: نامه چین، روسیه و ایران در مخالفت با فعال‌سازی مکانیسم ماشه

گروسی گفت: «این موضوع چیزی نیست که بتواند ماه‌ها ادامه یابد. من واقعاً امیدوارم که بتوانیم این روند را به‌زودی نهایی کنیم. ما در تلاش هستیم ظرف چند روز آینده در وین نشست دیگری داشته باشیم تا موضوع را جمع‌بندی و بازرسی‌ها را آغاز کنیم. بسیار خوب خواهد بود اگر بتوانیم تا پیش از هفته آینده به توافق برسیم.»

از نظر فنی، بازرسی‌ها در ایران دوباره آغاز شده‌اند، زیرا بازرسان آژانس اخیراً مأموریتی در نیروگاه بوشهر، تنها نیروگاه فعال هسته‌ای ایران، انجام داده‌اند. با این حال، این نیروگاه در برنامه بحث‌برانگیز اتمی ایران از نظر غرب اهمیت چندانی ندارد و معمولاً در گزارش‌های فصلی آژانس درباره ایران نیز ذکر نمی‌شود.

"مواد هسته‌ای همچنان وجود دارد"

اگرچه سه سایت غنی‌سازی ایران در جریان حملات آمریکا و اسرائیل به‌شدت آسیب دیدند یا نابود شدند، هنوز مشخص نیست ذخایر اورانیوم با غنای بالا چه وضعیتی دارند. این مواد تا سطح ۶۰ درصد غنی شده بودند، فاصله‌ای اندک تا حدود ۹۰ درصد که برای تولید سلاح هسته‌ای لازم است.

به‌گفته آژانس، پیش از حملات، ایران به‌اندازه کافی اورانیوم با غنای ۶۰ درصد ذخیره کرده بود که در صورت غنی‌سازی بیش‌تر، برای ساخت شش سلاح هسته‌ای کفایت می‌کرد.

بیشتر بخوانید: اروپا روند فعال‌سازی مکانیسم ماشه علیه ایران را آغاز کرد

گروسی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت این ذخایر گفت: «فکر می‌کنم یک برداشت کلی مبنی بر این وجود دارد که اصولا این مواد هنوز وجود دارند، اما البته لازم است وجود آنها تأیید شود. بخشی از آن نیز ممکن است از بین رفته باشد.» او افزود: «ما نشانه‌ای نداریم که دلالت کند مواد به میزان زیادی جابه‌جا شده‌اند.»

بر اساس اخبار منتشر شده، جمهوری اسلامی هنوز گزارشی از وضعیت این ذخایر به آژانس ارائه نکرده است، اما در صورت دستیابی به توافق، متعهد خواهد بود گزارشی رسمی در این زمینه به آژانس ارسال کند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

گروسی همچنین گفت مشخص نیست سیستم جدیدی که طبق قانون جمهوری اسلامی برای تأیید شورای عالی امنیت ملی در بازرسی‌ها لازم است، چگونه کار خواهد کرد. او افزود تهران بر اهمیت محرمانه‌ ماندن محل نگهداری اورانیوم غنی‌شده تأکید کرده است، در حالی‌که تعهدات جمهوری اسلامی در برابر آژانس تغییری نکرده است.

گروسی تصریح کرد: «ما به طرف ایرانی یادآوری کرده‌ایم که قوانین داخلی برای ایران تعهد ایجاد می‌کند، نه برای آژانس.»

برخی ناظران در ایران بر این باورند که روند فروپاشی پس جنگ ۱۲روزه شتاب غیرقابل تصوری گرفته است. آنها حتی "فروپاشی نظامی" حکومت را پیش‌بینی می‌کنند و از احتمال شکل‌گیری جنبش‌های نوین سخن می‌گویند. گفت‌وگو با دو تن از آنها.فقدان انسجام در قدرت حاکمه ایران، آنطور که اکنون شاهدش هستیم، تاکنون سابقه نداشته است. جمهوری اسلامی در ۴۷ سال گذشته بسیاری را از صفوف خود حذف کرده است، حذف سیاسی و حتی فیزیکی. اما بعد از جنگ ۱۲ روزه وضعی غریب به وجود آمده که قابل مقایسه با درگیری‌های جناحی پیشین نیست.

حالا نه تنها یک تعلیق بی‌سابقه در اقتصاد و کسب و کارها را تجربه می‌کنیم، بلکه سردرگمی و بی‌تصمیمی در میان "تصمیم‌گیران" نظام نیز آشکار است؛ از جمله در برخورد با معضلات داخلی و به‌ویژه در سیاست خارجی. مسئولان اگرچه نظرات مختلفی دارند و گاه به جان هم می‌افتند، اما در این زورآزمایی با هر بادی جبهه عوض می‌کنند و در عین حال فاقد "اقتدار" برای پیشبرد "خط" خود هستند. علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی نیز از این بی‌اقتداری مستثنی نیست.

بسیاری تحلیلگران هشدار می‌دهند که حکومت در مسیر فروپاشی افتاده‌ است و ترمزی هم در کار نیست. گفته می‌شود این فروپاشی فعلا اقتصادی است، اما ممکن است به سرعت عرصه‌های دیگر را هم درنوردد.

برخی معتقدند وقوع یک جنگ دیگر بر شتاب آن خواهد افزود و برخی هم نگران‌اند که جنگ هم ابزاری برای سرکوب نارضایتی مردم و "نجات" حکومت از وضع فعلی شود، حتی موقت و از این ستون به ‌آن ستون.

در این زمینه با دو تن، مهرداد جهانگیری، روزنامه‌نگار از تهران و یک دانش‌آموخته فلسفه و علوم سیاسی گفت‌وگو کردیم که نخواست نامش آورده شود و با نگاه به "خط رویدادهای موجود"، معتقد است که فروپاشی "حتمی است".

چرا؟

او می‌گوید: «در ایران ما شرایط اقتصادی اول به خاطر مدل حکمرانی غیر تخصصی و همچنین چپاول‌گر مافیایی و بعد تحریم‌های طولانی مدت فلج کننده، به شکل افسار گسیخته‌ای رو به پایین شده است که این موضوع باعث حالتی با عنوان افت تمدنی می‌شود یعنی همین حالا اگر به مدت ۱۲ سال آینده، ما در کشور رشد اقتصادی سالانه هشت درصد را ثبت کنیم تازه اقتصاد ما می‌شود به اندازه اقتصاد سال ۱۳۹۲ این یعنی اقتصاد خودمان از خودمان بیش از ۲۰ سال عقب است حالا اگر این عقب بودن با عنایت به رشد ناچیز با صفر یا منفی تبدیل به بیش از نیم قرن بشود و بعد هم امکان و احتمال رشد بالا کلا منتفی شود چه؟ و در عین حال رقبای سنتی و منطقه‌ای هم رشد خوب و قابل قبولی در این سال‌ها داشته باشند و جلو و جلوتر بروند چه؟

"چاله تمدنی" و "فروپاشی نظامی"

این تحلیلگر موقعیت توصیف شده را "چاله تمدنی" می‌داند که "درآمدن از آن کار بسیار بسیار شاقی است" و می‌افزاید: «اگر این فرایند توسط مکانیسم ماشه و جنگ خارجی گره بیشتری بخورد و ارقام تورم بالا همزمان با رکود حجیم و افت درآمد یا قطع در آمد نفتی بشود، این می‌شود فروپاشی اقتصادی.»

به باور او "تحت تاثیر همین مدل و همراهی جنگ خارجی، ایران حتما و حتما درحال تجربه یک فروپاشی عمیق سیاسی" است و ممکن است حتی یک "فروپاشی نظامی" از راه برسد.

در این که تا‌ب‌آوری مردم رو به پایان است و اینجا و آنجا اعتراضات به این وضع شعله‌ور شده، کم‌تر کسی تردید دارد. با این همه فروپاشی نظامی یعنی چه و چگونه اتفاق می‌افتد؟

او می‌گوید: «یعنی اینکه نیروهای درجه دار نظامی در نیروی انتظامی و سپاه با درآمد حدود ۱۵ یا ۲۰ میلیون تومان چطور حاضر می‌شوند جان‌شان را کف دست بگیرند و به سرکوب کسانی که آشنایان‌شان هستند بروند. کسی که مجبور می‌شود شغل دوم بگیرد تا زندگی بگذراند چطور دست روی مشتری‌های خود بلند می‌کند و ... حال به این قضیه، جنگ و حذف قسمت بزرگی از فرماندهان رده بالا را اضافه کنید و اضافه کنید این نکته را که حرف شنوی سابق بین نیروهای بالای کنونی و زیر دستان برقرار نیست، چرا که زیر دستان ساختار تقریبا فاسد مجموعه‌های سپاه را به عینه می‌بینند و همین امر، در نبود جایگاه کاریزماتیک سرداران جنگ هشت ساله، باعث می‌شود چندان حرفشان خوانده نشود و در مدل سرباز محور کشور، سربازی که دارد خدمت می‌کند، از خود همین مردم است و انگیزه‌ای برای سرکوب پیدا نمی‌کند.»

بیشتر بخوانید:گزارش یک فروپاشی؛ نگاهی از درون به جمهوری اسلامی

"شرایط بحرانی است، اما لزوما مقدمه فروپاشی نیست"

مهرداد جهانگیری وضعیت را بسیار دشوار می‌بیند، اما بر این باور نیست که لزوما با یک فروپاشی سیاسی روبرو شویم. او می‌گوید: «من اقتصاددان نیستم، اما وقتی رئیس جمهور کشور بارها از لبه پرتگاه می‌گوید و یا وزیر اصولگرای نیرو از خالی بودن مخازن نیروگاه‌ها در ابتدای این دولت سخن می‌گوید و قیمت دلار نیز بار دیگر از مرز ۱۰۰ هزار تومان گذشته، می‌توان گفت که وضعیت اقتصادی در شرایطی بحرانی است. اما فروپاشی سیاسی بسیار بعید به نظر می‌رسد. حکومت هنوز اراده‌ حکومت کردن را دارد و مخالفان آن هنوز از حداقل توان سازماندهی برخوردار نیستند. بنابر این فروپاشی سیاسی بعید به نظر می‌رسد. هرچند ممکن است که تداوم بحران‌های اقتصادی و زیرساختی، جامعه را به سمت ابر بحران‌های معیشتی و اجتماعی سوق دهد. اما این الزاما به معنای مقدمه‌ای بر فروپاشی سیاسی نیست.»

دانش‌آموخته علوم سیاسی نظر دیگری دارد و معتقد است نه تنها جنگ جناح‌ها ابعاد تازه‌ای گرفته، بلکه شواهد بی‌‌سابقه دیگری نیز وجود دارد.

او می‌گوید: «درگیری‌های سیاسی بین ارکان مختلف در جریان است که همدیگر را به شدت دارند حذف می‌کنند. مثلا ناگهان آقای نصیری از یک سوپر انقلابی تبدیل می‌شود به یک پادشاهی‌خواه. این مدل اتفاقات باعث فروپاشی سیاسی می‌شود. یا آقای روحانی در حال یارکشی برای اتفاقات بعدی است. یا اصلاح‌طلبان در حال درگیری بر سر قدرت با همدیگرند یا نیروهای تندرو حتی از رهبری عبور می‌کنند. این زد و خورد ها یا به قول من این چنگ انداختن‌ها به مرور زمان، به خصوص بعد مکانیسم ماشه به شدت افزایش پیدا می‌کنند و به لت و پار کردن می‌رسند و در نقطه‌های تضعیف نیروی نظامی به حداکثر می‌رسند.»

به باور این تحلیلگر محتمل است که فروپاشی در ایران به یک فاز "تمام عیار انقلابی" ختم ‌شود، مگر این که "نظام حاکمیتی دست به تغییرات خیلی بزرگ بزند". اما فعلا که هیچ علامتی مبتنی بر چنین تغییری در حاکمان جمهوری اسلامی دیده نمی‌شود. از او می‌پرسم این "تغییرات بزرگ" آیا ناگهان رخ می‌دهند؟

او می‌گوید: «وقتی تاریخ را ورق می‌زنیم تمامی سیستم‌ها درلحظات پایانی خود متوجه این پایان می‌شوند که البته خیلی دیر است. مثلا صحنه‌ای که شاه دوم پهلوی عنوان کرد "صدای انقلاب شما را شنیدم" را به یاد بیاورید. تجربه نشان داده در آن لحظات چیزی مثل نخست وزیر کردن یک زندانی سیاسی یا زندانی کردن عوامل خود یا انحلال سیستم امنیتی جوابگو نیست.»

به گفته او "خود فروپاشی یک پیشنهاد عقلانی برای آن لحظه است که مدل رفراندوم و تشکیل مجلس موسسان میرحسین موسوی در آن جای می‌گیرد". او پیش‌بینی می‌کند که در چنین "لحظه‌ای" خود رهبری و ارکان اصلی حکومت "که متوجه بی بازگشت شدن و پیروزی اراده ملی می‌شوند بیایند و مناصب قدرت را واگذار کنند و جانشان را و هرج و مرج بعد یک فاز انقلابی خشن را دور بزنند."

این دانش‌آموخته فلسفه و علوم سیاسی در عین حال تاکید می‌کند که احتمال چنین اتفاقی "اصلا زیاد نیست ولی به شدت برای خود حاکمیت و مردم و به خصوص امکان یک حکومت دمکراتیک بعدی کاربردی است." او معتقد است که "حتما و حتما باید برای فروکردن این اندیشه یا چیزی شبیه آن" در اذهان تلاش کرد، آنهم تلاشی ادامه‌دار که این احتمال را بالا برد.

"نشانه‌ای از تغییر در کار نیست"

مهرداد جهانگیری پیشتر در رابطه با احتمال درگیری یک جنگ در یادداشتی نوشت که "نه مذاکره آن مذاکره‌ای است که فعالان اقتصادی تصور می‌کنند، نه جنگ احتمالی آن چیزی است که مشتاقان حمله به ایران آرزویش را دارند."

او اکنون می‌گوید: «اگر بخواهیم مقایسه‌ای داشته‌ باشیم، فعالان اقتصادی تصور می‌کردند که مذاکرات مستقیم با آمریکا منجر به ایجاد رونق اقتصادی به سبک تغییر پارادایم از نوع چین پس از مائو خواهد شد و در مقابل نیز گروهی تصور می‌کردند که حمله‌ای شبیه به اشغال عراق از سوی آمریکا در پیش است. حال آنکه مشخص شد این هر دو غلط بوده. حکومت به دنبال نوعی توافق امنیتی است و آمریکا نیز برنامه‌ای برای لشکرکشی زمینی ندارد.

وقتی از تغییر پارادایم سخن می‌گوییم، به این معناست که فارغ از نظر من و شما، حکومت به این‌ نتیجه برسد که روش فعلی پاسخگوی نیازهایش نیست و باید روش خود را تغییر دهد. در شرایط امروز من نشانه‌ای از اینکه حکومت به چنین نتیجه‌ای رسیده، نمی‌بینم. تصمیم‌گیران اصلی هنوز تصور می‌کنند که ایده‌ی اصلی و راهبردشان درست بوده و هست، و تنها در مقاطعی در اجرا با مشکلاتی مواجه بوده‌اند. واضح است که چنین نگاهی نمی‌تواند منجر به تغییر پارادایم شود.»

او معتقد است در صورت تغییرات جدی در رفتار حکومت، هنوز هم دیر نشده و می‌توان مشکلات را حل کرد، "اما اگر بپرسید جمهوری اسلامی قصدی برای تغییر پارادایم دارد؟ می‌گویم تا این لحظه نشانه‌ای از این تغییر نمی‌بینم."

"برای ثبت در تاریخ"

در جریان و پس از جنگ ۱۲ روزه گروه‌های مختلفی در انتقاد از مسیری که ایران را به کام جنگ کشاند بیانیه‌ دادند. این بیانیه‌ها گاه با استقبال یکی دو هزار نفر هم روبرو شد، اما جرقه‌ای نزد، حرکتی ایجاد نکرد و حداقل تاکنون بر کاغذ مانده‌ است.

گروه‌هایی که رهبری آنها در خارج از کشور است، از جمله طرفداران رضا پهلوی، آخرین شاهزاده ایران نیز نه در جریان جنگ و نه پس از ‌آن نتوانستند تحرکی از خود نشان دهند.

مهرداد جهانگیری روی این تاکید می‌کند که در حال حاضر ما شاهد شبکه گسترده‌ای از مخالفان مصمم نیستیم. او می‌گوید:

«وقتی یک جریان مدعی جانشینی حکومت فعلی در روزهای جنگ توسط یک شبکه تلویزیونی از هواداران خود می‌خواهد که با اسکن کردن یک "کیو آر کد" به سازمان آنان بپیوندند، علنا اعتراف می‌کند که هیچ سازمان و شبکه‌ای در داخل کشور ندارد!»

در بیانیه‌ گروه‌ها و چهره‌های سیاسی داخل ایران به فراخور درک آنها از شرایط و میزان آمادگی برای عبور از نظام حاکم، راهکار‌هایی طرح شد؛ رفراندوم، تشکیل مجلس موسسان، کنار گذاشتن غنی‌سازی، تلاش‌هایی برای احقاق "حق تعیین سرنوشت " و در "راستای شکل‌گیری یک دولت ملی و فراگیر، برای گذار دموکراتیک". از جمله این‌ها می‌توان به بیانیه میرحسین موسوی، بیانیه ۱۷ تن از کنشگران مدنی و حقوق بشری و همچنین جبهه اصلاحات اشاره کرد.

بیشتر بخوانید:۱۷ فعال مدنی و حقوق بشری ایران خواستار برگزاری رفراندوم شدند

مهرداد جهانگیری در مورد بیانیه اصلاح‌طلبان می‌گوید: «به باور من این گروه نیز بیش از آنکه به دنبال اجرای برنامه‌ای سیاسی جهت تحقق پیشنهادات خود باشند، با علم به ناتوانی خود در سازماندهی جامعه، بنوعی دچار "سندروم مصطفی رحیمی" (اشاره به نامه سرگشاده‌ مصطفی رحیمی، حقوق‌دان و جامعه‌شناس به روح‌الله خمینی با عنوان "چرا با جمهوری اسلامی مخالفم" در سال ۵۷) شده و صرفا به دنبال صدور بیانیه به قصد ثبت در تاریخ هستند. به این امید که سال‌ها بعد محققانی پیدا شوند و بگویند در آن روزگار نیز بودند افرادی که بحران را می‌دیدند!»

از نظر او فعلا چه منتقدان داخلی، چه مخالفان خارج از کشور "همه چشم به حکومت دوخته‌اند. گروه اول به امید تغییر پارادیم و عبور کم‌هزینه از بحران‌ها، و گروه دوم به امید اصرار حکومت به روش فعلی، به امید سرنگونی توسط قدرت خارجی!"

این روزنامه‌نگار تاکید می‌کند که تغییر حکومت اگر از مسیری چون حمله خارجی رخ ندهد، نیاز به شبکه‌ای سازمان یافته از مخالفانی مصمم دارد. چیزی که به گفته او در ایران امروز ابدا دیده نمی‌شود.

مهرداد جهانگیری می‌گوید: «در ایران امروز، جریانات گوناگون چنان از چهره‌ها و گروه‌های مرجع حیثیت‌زدایی کرده‌اند که جامعه را نسبت به همه بدبین ساخته‌اند. چنین وضعیتی با مواردی همچون روسیه تزاری یا رومانی و حتی حکومت پهلوی بسیار متفاوت است. چون آن نظام‌ها تا روز بحران ابدا با مخالفین مواجهه‌ای جدی نداشتند. و به همین دلیل چهره‌ها و شخصیت‌های مخالف با مشکل "بی‌اعتباری مردمی" مواجه نبودند. حال آنکه در ایران امروز طی یک روند سیاسی، انرژی پتانسیل گروه‌های سیاسی چه در داخل و چه در خارج کشور خنثی شده است.»

جنبشی از نوع دیگر

در جریان جنبش "زن زندگی آزادی" برخی تحلیلگران از همان ابتدا "شکست" این جنبش را فرضی "واقع‌بینانه" تصور کردند و فاتحه آن را، حتی زمانی که هنوز ادامه داشت خواندند. استدلال آنها این بود که این جنبش "سر" ندارد، "رهبری" ندارد و نمی‌تواند "توده‌ها" را مثل انقلاب ۵۷ به خیابان بیاورد. الگوی ذهنی آنها فقط در همین محدوده دور می‌زد و هنوز هم می‌زند. با این همه اکنون که چهره خیابان‌های ایران به یمن ۱۴۰۱ تغییر کرده، آنها ناچار از اذعان به این واقعیت هستند که جنبش سرکوب شد‌، ولی شکست نخورد و بار داد.

دانش‌‌آموخته فلسفه و علوم سیاسی از تهران معتقد است "تصور انقلاب تود‌ه‌وار با یک رهبر مشخص تصوری قرن نوزدهمی است و اشتباه".

به نظر او می‌توان انتظار تولد نوعی دیگر از خیزش و جنبش را داشت که لزوما رهبری فردی نخواهد داشت و می‌گوید: «این ممکن است در ذهن نظر خیلی‌ها نگنجند. ولی الان با مدل‌های نسل پنجمی و فضای مجازی روبرو هستیم. این بیانیه‌ها می‌توانند پوست‌اندازی کنند و به یک حرکت منجر شوند که علاوه بر اپوزیسیون شناخته شده نیروهای بیشتری را به میدان بیاورد.»

او با اشاره به بیانیه‌هایی نظیر موسوی و بیانیه ۱۷ نفره از "نهادگونه‌هایی" سخن می‌گوید که ممکن است "با ادامه پیشروی به سوی فروپاشی" متولد شوند و می‌گوید: «دیگر مانند سال‌های گذشته نقدهای تند ولی تک و توک را از برخی چهره‌ها نخواهیم شنید، بلکه حرف‌های زیادی از آدم‌های دغدغه‌مندی که دارند در رشته‌های علوم سیاسی و اجتماعی کار می‌کنند، خواهیم شنید.»

به باور این تحلیلگر، مدل فروپاشی اگر به "یک انقلاب توده‌وار" برسد احتمال رسیدن به دمکراسی را بسیار دشوار می‌کند. اما اگر "جریاناتی که در حال تولد هستند، شکل بگیرند و زیربار توده‌وار شدن و رهبری متمرکز نروند، ‌می‌توانند بسیار موثر باشند و منجر به یک گفتمان، به یک پلورالیسم سیاسی و حکومتی منجر شوند که بتواند به سمت دموکراسی حرکت کند."

این دانش‌آموخته فلسفه بر تاثیرگذاری عمیق "ناجنبش‌ها" تاکید می‌کند و جنبش ۱۴۰۱ را مثال می‌زند که "به یک سری نتایج ملموس در ایران رسید و جامعه مدنی که در ۸۸ دچار انقطاع شد دوباره در حال شکل گرفتن است، سنش کم است اما با شتاب وقایع و وضعیت ارگانیک جامعه به سرعت می‌تواند رشد ‌کند."

فرانسه روز چهارشنبه ۳ سپتامبر حکم بازداشت علیه بشار اسد، رئیس‌جمهور سابق سوریه و شش مقام پیشین دولت او را صادر کرد. این احکام در ارتباط با بمباران شهر حمص در سال ۲۰۱۲ که به مرگ دو خبرنگار خارجی انجامید، صادر شده‌ است.بر اساس گزارش رسانه‌های فرانسوی، قوه قضاییه فرانسه روز چهارشنبه ۳ سپتامبر (۱۲ شهریور) حکم بازداشت بین‌المللی علیه بشار اسد، رئیس‌جمهور برکنار شده سوریه، و شش مقام سابق دولت او را صادر کرد. این احکام در ارتباط با بمباران شهر حمص در سال ۲۰۱۲ صادر شده‌اند؛ حمله‌ای که به مرگ دو خبرنگار خارجی انجامید.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

به گزارش شبکه "فرانس ۲۴"، دستگاه قضایی فرانسه این پرونده را به‌عنوان یک "جنایت احتمالی علیه بشریت" و "جنایت جنگی" بررسی می‌کند.

در این حمله که در ۲۲ فوریه ۲۰۱۲ رخ داد، ماری کالوین، خبرنگار آمریکایی روزنامه "ساندی تایمز" بریتانیا و رمی اوشلیک، عکاس ۲۸ ساله فرانسوی، جان خود را از دست دادند. همچنین پل کانروی، عکاس بریتانیایی، ایدیت بوویه، خبرنگار فرانسوی و وائل عمر، مترجم سوری، در این بمباران مجروح شدند.

بشار اسد پس از سرنگونی حکومتش به دست شورشیان اسلام‌گرا در اواخر سال ۲۰۲۴ همراه خانواده‌اش به روسیه گریخت. با این حال، مکان دقیق اقامت او تاکنون تأیید نشده است.

بیشتر بخوانید: فرانسه بار دیگر حکم جلب بشار اسد را صادر کرد

علاوه بر بشار اسد، این احکام شامل ماهر اسد، برادر بشار اسد و فرمانده عملیاتی لشکر چهارم زرهی در آن زمان، علی مملوک، رئیس وقت دستگاه اطلاعاتی سوریه، و علی ایوب، رئیس ستاد ارتش در آن مقطع نیز می‌شود.

"گامی سرنوشت‌ساز"

در این رابطه کلمنس بشتارت، وکیل فدراسیون بین‌المللی جامعه‌های حقوق بشر (FIDH) در پاریس، این اقدام را "گامی سرنوشت‌ساز" توصیف کرد که راه را برای برگزاری محاکمه‌ای در فرانسه به اتهام جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت توسط رژیم بشار اسد هموار می‌کند.

به گفته این نهاد، خبرنگاران کشته‌شده به‌طور مخفیانه وارد شهر تحت محاصره حمص شده بودند تا "جنایات ارتکابی رژیم بشار اسد" را مستند کنند، اما هدف "بمباران‌های هدفمند" قرار گرفتند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

مازن درویش، وکیل و مدیر "مرکز سوری رسانه و آزادی بیان" (SCM) نیز در این مورد گفت: «این تحقیقات به‌روشنی ثابت کرد که حمله به مرکز غیررسمی رسانه‌ای بخشی از قصد آشکار رژیم [سابق] سوریه برای هدف قرار دادن روزنامه‌نگاران خارجی، با هدف محدود کردن پوشش رسانه‌ای از جنایات خود و وادار کردن آنان به ترک شهر و کشوربوده است.»

اسرائیل می‌گوید ماهواره جاسوسی جدیدی را به مدار پرتاب کرده است که قابلیت تجسسی‌ این کشور در خاورمیانه را بسیار تقویت خواهد کرد. این ماهواره قادر است در تمام مدت شب و روز از اجسامی به اندازه ۵۰ سانتیمتر تصویر تهیه کند.یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل از پرتاب یک ماهواره جاسوسی جدید به نام " افق۱۹" (Ofek 19) به مدار زمین خبر داد و گفت که این ماهواره جاسوسی، قابلیت تجسسی‌ تل‌آویو در خاورمیانه را بسیار تقویت خواهد کرد.

بر اساس اعلام رسانه‌های اسرائیلی، این ماهواره قادر است در تمامی ساعات روز و شب، از اشیائی به اندازه ۵۰ سانتیمتر تصویر تهیه کند.

وزیر دفاع اسرائیل همچنین افزود که پرتاب این ماهواره، "پیامی به دشمنان می‌فرستد که ما آ‌ن‌ها را در هر زمان و در هر مکانی زیرنظر داریم."

کاتس همچنین پرتاب این ماهواره را "دستاوردی در عالی‌ترین سطح" خواند و گفت که تنها "کشورهای انگشت‌شماری" از چنین توانایی و فناوری ‌برخوردارند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

در همین راستا وزارت دفاع اسرائیل اعلام کرد که ماهواره افق۱۹، سه‌شنبه شب ۲ سپتامبر (۱۱ شهریور)‌ از سکوی پرتاب "شاویت" پرتاب شده و موفق شده در مدار زمین قرار بگیرد.

به گفته کارشناسان، پرتاب این ماهواره آن‌هم با گذشت تنها حدود دو ماه از جنگ ۱۲ روزه میان اسرائیل و ایران، به طور خاص ممکن است با هدف سلطه اطلاعاتی بر جمهوری اسلامی و متحدان نیابتی آن پرتاب شده باشد.

بیشتر بخوانید: آینده نیروهای نیابتی ایران در یمن چگونه خواهد بود؟

پیش از این، شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل گزارش داده بود که اداره اطلاعات نظامی در دو هفته منتهی به حمله به ایران، "ابزاری تکنولوژیک" را توسعه داده بود تا بتواند هر روز تمام چهره‌های ارشدی را که باید بلادرنگ حذف می‌شدند، در لحظه ارزیابی کند.

در گزارش مزبور تأکید شده بود که این "ابزار ویژه"، به تعیین دقیق زمان حمله، یعنی نخستین ساعات بامداد جمعه ۲۳ خرداد، و موقعیت‌های دقیق اهداف مورد نظر کمک کرد.

این عملیات و استفاده اسرائیل از این "ابزار ویژه تکنولوژیک" در نهایت به کشته شدن بیش از ۳۰ مقام ارشد نظامی جمهوری اسلامی، از جمله محمد باقری رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، حسین سلامی فرمانده کل سپاه پاسداران، امیرعلی حاجی‌زاده فرمانده نیروی هوافضای سپاه، غلامعلی رشید فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا و شمار زیادی از دانشمندان کلیدی هسته‌ای حکومت ایران در بامداد ۲۳ خرداد انجامید.

هدف اسرائیل، نظارت پیوسته و همزمان بر همه نقاط در خاورمیانه

پرتاب ماهواره افق۱۹ در اسرائیل در شرایطی صورت می‌گیرد که اسرائیل، علاوه بر درگیری با گروه تروریستی حماس در غزه، هنوز در حال نبرد با نیروهای وابسته به جمهوری اسلامی در منطقه خاورمیانه از جمله بقایای حزب‌الله لبنان و حوثی‌های یمن است.

برخی از گزارش‌ها حاکی از آنند که عده‌ای از ساکنان تل‌آویو، پایتخت اسرائیل پس از پرتاب ماهواره جاسوسی افق۱۹ تصور کردند که مشاهده شی‌ء نورانی، ناشی از رهگیری یک موشک مهاجم است.

به گفته رسانه‌های اسرائیلی، پرتاب این ماهواره جاسوسی پیشرفته، با همکاری وزارت دفاع این کشور و همچنین شرکت دولتی "صنایع هوا فضای اسرائیل" صورت گرفته است.

به گفته کارشناسان نظامی، دستاوردهای خیره‌کننده ارتش‌اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه و حذف زنجیره‌ای از فرماندهان عالی‌رتبه سپاه در مدت زمان کوتاه، جز با اشراف اطلاعاتی این کشور بر آسمان و زمین ایران ممکن نبوده است.

در همین راستا دانیل گلد، مدیر اداره تحقیق و توسعه وزارت دفاع اسرائیل اظهار داشت که تل‌آویو به منظور هدایت حملات به ایران، از بیش از ۱۲ هزار تصویر ماهواره‌ای استفاده کرده است.

در همین راستا امیر بارام، مدیر‌کل وزارت دفاع اسرائیل نیز اعلام کرد که ماهواره جاسوسی افق۱۹، بخشی از تلاش گسترده‌تر این کشور به منظور "دستیابی به نظارت پیوسته و همزمان بر همه نقاط در خاورمیانه به شمار می‌رود."

بیشتر بخوانید: مسکو اتهام همکاری اطلاعاتی با اسرائیل را رد کرد

پیش از این بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، روز پنجشنبه ۷ تیر (۲۷ ژوئن) در ملاقات با هیاتی متشکل از افسران بازنشسته آمریکایی و اعضای مؤسسه "یهود برای امنیت ملی آمریکا" گفته بود که حکومت ایران با احتساب خودش، در هفت جبهه حماس، حزب‌الله لبنان، حوثی‌ها، شبه‌نظامیان عراق و سوریه، کرانه باختری در حال جنگ با اسرائیل است.

اشاره مقام‌های اسرائیلی دخیل در پروژه ماهواره جاسوسی افق ۱۹ به جنگ ۱۲ روزه با ایران، حاکی از آن است که اسرائیل در هدف خود از طراحی و ساخت و پرتاب این ماهواره، به طور خاص ایران را در نظر داشته است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

در همین راستا بوآز لووی، رئیس شرکت دولتی صنایع هوا فضای اسرائیل که در ساخت ماهواره مذکور با وزارت دفاع این کشور همکاری کرده است ضمن اشاره به جنگ ۱۲ روزه گفت: «عملیات طلوع شیران روشن کرد که برخورداری از قابلیت رصدی پیشرفته در منطقه ما، برای دستیابی به برتری هوایی و زمینی از اهمیت کلیدی برخوردار است.»

به گفته کارشناسان، ماهواره تجسسی افق۱۹ برای ثبت تصاویر ماهواره‌ای متکی به رادار است و می‌تواند به طور شبانه‌روزی تصاویر دقیق حتی از اشیائی کوچکتر از نیم متر را ثبت کند.

طبق حکم دادگاه، گوگل باید بخشی از داده‌هایش را با رقبای خود به اشتراک بگذارد، اما مجبور به تجزیه و فروش "کروم" یا "اندروید" نخواهد بود. این پرونده بخشی از اقدام هماهنگ نهادهای آمریکایی علیه غول‌های فناوری است.گوگل، به دلیل اتهام انحصار غیرقانونی در جست‌وجوی اینترنتی، با خطر تجزیه مواجه بود. حال اما یک دادگاه آمریکایی حکم داده است که این شرکت باید از این پس بخشی از داده‌هایش را با رقبای خود به اشتراک بگذارد، اما مجبور به فروش مرورگر "کروم" یا سیستم‌عامل "اندروید" نخواهد بود.

طبق حکم دادگاهی در آمریکا، "آلفابت"، شرکت مادر گوگل، باید بخشی از داده‌های موتور جست‌وجوگرش را با رقبای خود به اشتراک بگذارد.

با این حال، امیت مهتا، قاضی فدرال، اعلام کرد که این شرکت مجبور نیست مرورگر پرطرفدار "کروم" یا سیستم‌عامل موبایلی "اندروید" را بفروشد.

به این ترتیب، دولت آمریکا در تلاش خود برای تجزیه غول اینترنتی گوگل ناکام ماند. دادستانی خواستار اقداماتی گسترده، از جمله اجبار گوگل به فروش کروم، بود تا از قدرت مسلط این شرکت در بازار جست‌وجوی اینترنتی کاسته شود. اما قاضی مهتا اعلام کرد که دولت در خواسته‌هایش زیاده‌روی کرده است.

محدودیت‌های تازه برای گوگل

با این حال، قاضی محدودیت‌های دیگری بر گوگل اعمال کرد. برای مثال، این شرکت از این پس مجاز به عقد قراردادهای انحصاری‌ خاصی نخواهد بود و به عبارت دیگر، نخواهد توانست تولیدکنندگان دستگاه‌ها را از نصب اولیه محصولات رقیب منع کند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

البته گوگل همچنان می‌تواند به شرکت‌هایی مانند اپل یا موزیلا (سازنده فایرفاکس) برای نصب اولیه خدماتش پول بپردازد. قاضی اما "الزام انتخاب موتور جست‌وجو" را برای آمریکا، برخلاف اتحادیه اروپا، رد کرد.

علاوه بر این، الزامات سختگیرانه‌ای نیز در زمینه استفاده از هوش مصنوعی و انتشار برخی داده‌های داخلی وضع شد. سوندار پیچای، مدیر گوگل و آلفابت، در دادگاه با این موضوع مخالفت کرده و آن را "مصادره عملی مالکیت معنوی" شرکت تحت مدیریت‌اش خوانده بود.

"پرونده دهه"

این حکم پس از پنج سال کشمکش حقوقی صادر می‌شود. قاضی مهتا، سال گذشته اعلام کرده بود که گوگل انحصاری غیرقانونی در جست‌وجوی اینترنتی و تبلیغات مرتبط با آن ایجاد کرده و با روش‌های ناعادلانه موقعیت خود را در برابر رقبا حفظ کرده است.

شرکت آلفابت که حدود ۹۰ درصد از بازار موتورهای جست‌وجو را کنترل می‌کند، سهم عمده‌ای از هزینه‌های تبلیغات آنلاین جهانی را در اختیار دارد.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

این تصمیم البته ممکن است تنها یک مرحله میانی باشد. گوگل اعلام کرده است که قصد دارد به این حکم اعتراض کند. اما ابتدا باید نتیجه نهایی درباره تبعات آن روشن می‌شد تا این شرکت بتواند به حکم در پرونده انحصار نیز اعتراض کند و رأی را در دادگاه بالاتر به چالش بکشد.

پس از اعلام حکم دادگاه، ارزش سهام آلفابت در معاملات، پس از ساعات رسمی بازار، بیش از شش درصد افزایش یافت.

این پرونده حقوقی "پرونده دهه" نام گرفته، زیرا ایالات متحده برای نخستین بار پس از سال‌ها شرکتی را به ایجاد انحصار غیرقانونی متهم کرده است.

پیش‌تر در سال ۱۹۹۸، مایکروسافت در یک دعوای حقوقی مشابه به خاطر پیوند مرورگر اینترنت اکسپلورر با ویندوز شکست خورده بود. این شرکت نرم‌افزاری تنها به لطف یک توافق، از فروپاشی نجات یافت. در سال ۱۹۷۴ اما شرکت مخابراتی ای‌تی‌اندتی (AT&T) پس از یک طرح دعوای ضد انحصار که علیه‌اش مطرح شده بود، سرانجام تجزیه شد.

غول‌های فناوری زیر ذره‌بین واشنگتن

این تنها درگیری حقوقی گوگل نیست و این شرکت علاوه بر این پرونده، درگیر دعواهای حقوقی دیگری بر سر سلطه‌اش بر بازارهای مختلف نیز هست.

گوگل از جمله به حکمی اعتراض کرده که این شرکت را مجبور به تغییر ساختار فروشگاه اپلیکیشن‌هایش می‌کند. همچنین در ماه سپتامبر پرونده دیگری علیه گوگل در وزارت دادگستری درباره انحصار غیرقانونی در بازار فناوری تبلیغات آنلاین آغاز خواهد شد.

این دو پرونده بخشی از اقدام هماهنگ و فراجناحی نهادهای آمریکایی علیه غول‌های فناوری هستند؛ اقدامی که در دوره نخست ریاست جمهوری دونالد ترامپ آغاز شد و شرکت‌هایی مانند متا، آمازون و اپل را نیز هدف قرار داده است.

دولت آلمان پس از حل اختلاف میان وزارتخانه‌ها، مقدمات اصلاح قانون پناهندگی اروپا را تصویب کرد. نظام پناهندگی اتحادیه اروپا قرار است مهاجرت غیرقانونی را محدودتر کند و روند رسیدگی به درخواست‌های پناهندگی را سرعت بخشد.آلمان مقدمات اصلاح قانون پناهندگی اروپا را تصویب کرد. نظام پناهندگی اتحادیه اروپا قرار است مهاجرت غیرقانونی را محدودتر کند و روند رسیدگی به درخواست‌های پناهندگی را سرعت بخشد.

کشورهای عضو اتحادیه اروپا در بهار ۲۰۲۴ پس از مذاکرات طولانی بر سر اصلاحات نظام مشترک پناهندگی اروپا (GEAS) به توافق رسیدند. حال دولت فدرال آلمان بر اساس اصلاحات مذکور در سطح اتحادیه اروپا، مقدمات فرآیند اجرای آن را در عرصه ملی آغاز کرده است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

این اصلاحات قرار است از تابستان ۲۰۲۶ به اجرا درآید و برای اجرایی شدن آن، تغییراتی در قوانین داخلی آلمان لازم است. دولت آلمان روز چهارشنبه ۳ سپتامبر (۱۲شهریور) این تغییرات را با تصویب دو لایحه پیشنهادی وزارت کشور به جریان انداخت.

تصویب نهایی این قانون به دلیل اختلاف میان برخی از وزارتخانه‌های دولت ائتلافی آلمان به تعویق افتاده بود. یکی از مهم‌ترین موارد اختلاف، پیشنهاد الکساندر دوبرینت، وزیر کشور بود که خواستار امکان بازداشت مهاجران در صورت نقض تعهدات اقامتی شده بود تا از فرار افراد متخلف جلوگیری شود.

بیشتر بخوانید: محدودیت‌ جدید دیوان دادگستری اروپا در تعیین کشورهای مبدا امن

در همین حال وزارت دادگستری نسبت به این موضوع نگرانی‌های حقوقی مطرح کرده بود. افزون بر آن، وزارت کار نیز خواستار فراهم شدن امکان سریع‌تر اشتغال برای پناهجویان بود.

سخت‌گیری‌های بیشتر

طبق لایحه جدید، مهاجرانی که پیش‌تر در کشور دیگری در اتحادیه ثبت شده‌اند، باید در مراکز پناهندگی مستقر شوند. همچنین ارائه خدمات اجتماعی برای پناهجویان در شرایطی خاص، مانند اعمال خشونت در اقامتگاه‌ها یا نقض الزامات گزارش‌دهی، می‌تواند به حداقل کاهش یابد.

دوبرینت پیش از نشست کابینه این تغییرات قانونی را یک "گام مهم" توصیف کرد. او تأکید کرد که این پایان راه نیست و بسیاری از کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیز قصد دارند تدابیر را "سخت‌گیرانه‌تر و شدیدتر" کنند.

بیشتر بخوانید: اصلاح قوانین اتحادیه اروپا برای تسهیل بازگرداندن پناهجویان

به گفته او، از جمله این اقدامات می‌تواند ایجاد مراکز بازگشت خارج از اتحادیه اروپا برای افرادی باشد که حقی برای پناهندگی در اروپا ندارند، اما در عین حال، امکان بازگرداندن آنان به کشورهای مبدأ نیز وجود ندارد.

مفاد اصلی اصلاحات پناهندگی

اصلاحات نظام مشترک پناهندگی اروپا اعمال روندهای پناهندگی یکسانی در مرزهای خارجی اتحادیه اروپا را در نظر گرفته است. هدف این است که مهاجران در صورت لزوم مستقیماً از همان مرزها بازگردانده شوند. این اصلاحات همچنین شامل کنترل هویت تازه‌واردان و توزیع عادلانه‌تر متقاضیان پناهندگی میان کشورهای عضو اتحادیه است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

با این حال، سازمان‌های مدافع حقوق بشر و نهادهای حمایت از پناهندگان به دلیل روندهای پیش‌بینی‌شده در مرزها از این اصلاحات انتقاد کرده‌اند. به عنوان مثال، بر اساس اصلاحات جدید حتی افراد زیر سن قانونی نیز باید در روندهای کنترل مرزی نگهداری شوند، مگر این‌که بدون همراهی بزرگسالان به مرزهای اتحادیه رسیده باشند.

ناکامی نخستین تلاش دولت ائتلافی

پیش‌تر در نوامبر ۲۰۲۴، دولت پیشین آلمان طرحی در همین راستا تصویب کرده بود. اما تنها چند ساعت پس از آن،‌ دولت ائتلافی فروپاشید. پس از آن، به دلیل نبود اکثریت در پارلمان آلمان، این طرح متوقف شد و اکنون بار دیگر باید از نو به جریان انداخته شود.

لغو کنسرت رایگان همایون شجریان در میدان آزادی، بار دیگر بحران مدیریت فرهنگی و هراس جمهوری اسلامی از تجمعات مردمی را آشکار کرد؛ به گفته این خواننده وسایل گروه طی دو روز گذشته اجازه ورود به محوطه میدان آزادی را نگرفته است.همایون شجریان، خواننده شناخته‌شده موسیقی ایرانی، روز چهارشنبه ۱۲ شهریور (سوم سپتامبر) با انتشار پیامی در اینستاگرام از لغو کنسرت رایگان‌ خود در میدان آزادی تهران خبر داد. این کنسرت قرار بود روز جمعه ۱۴ شهریور برگزار شود، اما به گفته او "ناتوانی" نهادهای مسئول در "مدیریت جمعیت میلیونی" باعث شد این رویداد فرهنگی محقق نشود.

به گفته این خواننده وسایل گروه طی دو روز گذشته اجازه ورود به محوطه میدان آزادی را نگرفته است. او در پست خود انتقاد کرده که جلسات و بررسی‌هایی که انجام شده، باید پیش از صدور مجوز و در دو ماه گذشته صورت می‌گرفت.

همایون شجریان برگزاری چنین کنسرتی را "آرزوی محال" خوانده و نوشت: «به هر حال این اجرا انجام نخواهد گرفت.»

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

تنها دو روز پیش از اعلام لغو، این خواننده سرشناس در نشست خبری با خبرنگاران از صدور مجوز سخن گفته و تاکید کرده بود که این کنسرت با همراهی ارکستر ۳۰ نفره سیاوش و اجرای قطعاتی چون "دیار عاشقان" و "مرغ سحر" برگزار خواهد شد. شجریان با اشاره به ظرفیت محدود سالن‌های کنسرت گفته بود هدفش این است که "مردم بیشتری امکان حضور پیدا کنند و بساط دلالی بلیت جمع شود."

انتشار این خبر باعث شد بسیاری این رویداد را فرصتی "برای تجربه شادی جمعی" در شرایط دشوار اقتصادی و اجتماعی بدانند. برخی دیگر اما این کنسرت را تلاشی برای تبلیغات حکومتی و تحریک احساسات ملی‌گرایانه در شرایط بحرانی ایران تلقی کردند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

به‌رغم انتشار خبر لغو کنسرت توسط این هنرمند، علیرضا زاکانی، شهردار تهران روز چهارشنبه در حاشیه جلسه هیات دولت گفت که احتمالا مکان اجرا به ورزشگاه آزادی منتقل خواهد شد. او وعده داد که همه دستگاه‌ها کمک خواهند کرد تا این کنسرت با "اطمینان کامل" برگزار شود. اظهارات زاکانی ابهامات در باره برگزاری این کنسرت را افزایش داده است.

مقام‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تا کنون در این‌باره سکوت کرده‌اند.

در این شرایط اختلاف میان شهرداری تهران و وزارت ارشاد نیز بر پیچیدگی ماجرا افزوده است.

امین توکلی‌زاده، معاون امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری، در شبکه اجتماعی اکس (توییتر سابق) وزارت ارشاد را متهم کرد که نتوانسته مقدمات لازم برای برگزاری کنسرتی درخور نام شجریان را فراهم کند.

بیشتر بخوانید: پاسپورت همایون شجریان و سحر دولتشاهی توقیف شد

واکنش‌های متناقض و انتقادهای سیاسی

واکنش‌ها در شبکه‌های اجتماعی نسبت به برگزاری این کنسرت و سپس اعلام لغو آن از سوی همایون شجریان متناقض بوده است. برخی با تاسف از "نابودی یک فرصت جمعی" یاد کردند و نوشتند که چنین کنسرتی می‌توانست لحظه‌ای به‌یادماندنی برای مردم باشد، اما گروهی دیگر برگزاری چنین کنسرتی را اقدامی تبلیغاتی و همراستا با تلاش‌های اخیر حکومت در ترغیب احساسات وطن‌دوستانه مردم به منظور حمایت از نظام توصیف کردند.

مهدی یراحی، خواننده سرشناس که به دلیل حمایت از معترضان در جریان جنبش زن، زندگی، آزادی به حبس و شلاق محکوم شد با انتشار صحنه‌ای از فیلم "تایتانیک" که نوازندگان هنگام غرق شدن کشتی همچنان در حال نواختن‌اند، به خبر برگزاری کنسرت همایون شجریان واکنش نشان داد. صبا علیزاده، فرزند حسین علیزاده نیز این کنسرت را به "پروپاگاندای رایش سوم" تشبیه کرد. حتی برخی کاربران هشدار دادند که میدان آزادی پر از دوربین و نیروهای امنیتی است و برگزاری چنین کنسرتی می‌تواند به جای جشن، به صحنه شناسایی و بازداشت مردم تبدیل شود.

در این میان قاسم روانبخش، نماینده محافظه‌کار قم در مجلس، روز سه‌شنبه در تذکری علنی به دولت پزشکیان حمله کرد و گفت: «دولت به جای رسیدگی به مشکلات مردم، درگیر کارهای حاشیه‌ای است مثل برگزاری کنسرت در خیابان آزادی. این مثل این است که بیماری را نتوانند درمان کنند و بعد بالای سرش موسیقی پخش کنند تا دردش را فراموش کند.»

موسیقی در حصار محدودیت‌ها

برخی تحلیلگران می‌گویند لغو این کنسرت ضعف مدیریت فرهنگی در جمهوری اسلامی را آشکار کرده و در عین حال از ترس حاکمیت نسبت به تجمعات بزرگ مردمی حکایت دارد.

منتقدان همچنین به محدودیت‌های گسترده در حوزه موسیقی اشاره می‌کنند؛ زنان از اجرا روی صحنه محروم هستند، نوازندگان زن اجازه حضور روی صحنه ندارند و بسیاری از هنرمندان به دلیل مواضع انتقادی خود با ممنوعیت در کار یا محدودیت‌های دیگر مواجه شده‌اند. این شرایط باعث شده است که برخی این کنسرت را در تضاد با میراث محمدرضا شجریان بدانند. آن‌ها می‌گویند کە پدر همایون "در سال‌های پرالتهاب همواره در کنار مردم بودە است". برخی می‌گویند همایون شجریان در شرایطی به دنبال اجرای خیابانی بود که حکومت از هنر به‌عنوان ابزاری برای تقویت همبستگی داخلی در برابر فشارهای خارجی سوءاستفاده می‌کند. حتی برخی بر این باورند که صدور مجوز اولیه نیز می‌توانسته بخشی از همین استراتژی باشد.

انتخاب میدان آزادی به‌عنوان محل برگزاری نیز بر بار معنایی ماجرا افزود. این میدان که پیش از انقلاب با نام شهیاد ساخته شد، پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ به "آزادی" تغییر نام یافت. این مکان از یک سو محل راهپیمایی‌ها و مراسم حکومتی بوده و از سوی دیگر، صحنه اعتراض‌های مردمی در لحظات حساس تاریخی. همین امر باعث شد کنسرت همایون شجریان برای بسیاری بیش از یک اجرا به نظر برسد و لغو آن نشان داد حکومت حاضر نیست چنین فضایی را به مردم واگذار کند.