دویچه وله فارسی | همه گزارش‌ها

نخست‌وزیر اسرائیل به ویدیوهای تبلیغاتی حماس واکنش نشان داد. نتانیاهو با اشاره به تصاویر گروگان‌های آزاردیده، دوباره اعلام کرد که قصد نابودی این سازمان تروریستی را دارد. خانواده‌های گروگان‌ها از سخنان او انتقاد کردند.به گزارش رسانه‌های اسرائیلی در روز دوشنبه ۴ اوت (۱۳ مرداد)، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، ظاهراً در واکنش به ویدیوهای منتشرشده از گروگان‌های لاغر و نحیف اسیر گروه اسلام‌گرای حماس، قصد دارد جنگ غزه را گسترش دهد.

رسانه‌های اسرائیلی به نقل از مقامی که نامش فاش نشده گزارش داده‌اند که نتانیاهو می‌خواهد گروگان‌ها را "از طریق پیروزی نظامی" آزاد کند. نتانیاهو در پیامی ویدیویی گفته است: «من دقیقاً می‌دانم حماس چه می‌خواهد. آنها خواهان توافق نیستند.»

به گزارش "تایمز اسرائیل"، نتانیاهو بدون ذکر جزئیات گفته است که اکنون مصمم‌تر از همیشه است تا گروگان‌ها را آزاد کند، حماس را از میان بردارد و اطمینان حاصل کند که از نوار غزه هرگز تهدیدی علیه اسرائیل وجود نخواهد داشت.

انتقاد خانواده‌های گروگان‌ها از نتانیاهو

انجمن خانواده‌های گروگان‌های اسرائیلی، اظهارات نتانیاهو را مورد انتقاد قرار داده است. تایمز اسرائیل به نقل از این انجمن نوشته است: «برای ۲۲ ماه این توهم به مردم فروخته شده است که فشار نظامی و نبردهای شدید می‌تواند گروگان‌ها را بازگرداند.»

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

این انجمن که نماینده اکثریت ۵۰ گروگان باقی‌مانده در غزه است، افزوده است: «باید حقیقت را گفت: گسترش جنگ جان گروگان‌ها را که در آستانه مرگ قرار دارند، به خطر می‌اندازد.»

در روزهای اخیر، حماس ویدیوهایی منتشر کرده که در آن دو گروگان بسیار لاغر و ضعیف هشدار می‌دهند که مرگشان نزدیک است. این دو مرد جوان در این ویدیوها از نتانیاهو به دلیل نادیده گرفتن وضعیت اضطراری‌شان انتقاد می‌کنند.

نخست‌وزیر اسرائیل در پیام ویدیویی اخیرش، درباره سازمان تروریستی حماس گفت: «آنها می‌خواهند با این ویدیوهای هولناک، با تبلیغات دروغین وحشت‌آفرینی که در سراسر جهان پخش می‌کنند، ما را بشکنند.» نتانیاهو اما هم‌زمان تأکید کرد که تن به چنین شکستی نخواهد داد.

دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل متحد در نیویورک، اعلام کرد که فردا سه‌شنبه جلسه اضطراری شورای امنیت سازمان ملل درباره وضعیت گروگان‌ها در غزه برگزار خواهد شد.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

دانون در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «درحالی‌که کارزار جهانی علیه دولت اسرائیل در جریان است، تروریست‌های حماس گروگان‌های اسرائیلی را گرسنگی داده و مورد آزار و اذیت قرار می‌دهند.» به‌گفته او، وقت آن است که شورای امنیت سازمان ملل اقدامات حماس را "به صراحت محکوم کند."

پذیرش "مشروط" تأمین گروگان‌ها از سوی حماس

حماس در این میان اعلام کرده که حاضر است به صلیب سرخ، البته مشروط، اجازه دهد تا گروگان‌ها را با غذا و دارو تأمین کند.

سخنگوی گردان‌های عزالدین قسام، شاخه نظامی این سازمان تروریستی، در پیام‌رسان تلگرام اعلام کرد که اسرائیل باید به شکل کامل و درازمدت شرایط را برای کمک‌رسانی به جمعیت غیرنظامی فلسطینی در نوار غزه ممکن سازد.

شرط دیگر حماس، توقف هرگونه عملیات شناسایی هوایی از سوی اسرائیل در زمان رساندن کمک‌ها به گروگان‌ها عنوان شده است.

اندک زمانی پیش از این، طبق اعلام دفتر نخست‌وزیری اسرائیل، نتانیاهو با ژولین لریسون، هماهنگ‌کننده منطقه‌ای صلیب سرخ، گفت‌وگو کرده و از او خواسته بود "تا برای تأمین غذا و درمان فوری گروگان‌ها مداخله کند."

به گفته سازمان هماهنگی‌های غیرنظامی اسرائيل در امور فلسطینیا‌ن (کوگات)، در هفت روز گذشته ۲۳ هزار تُن اقلام امدادی از طریق زمینی به ساکنان فلسطینی نوار غزه رسیده‌اند و از سوی سازمان ملل و دیگر نهادها تحویل گرفته شده‌اند.

به گفته امدادگران و شاهدان عینی، اغلب کامیون‌ها توسط ساکنان غارت می‌شوند. سازمان‌های وابسته به سازمان ملل همچنین اعلام کرده‌اند که میزان کنونی کمک‌ها که حدود ۲۰۰ کامیون در روز هستند، کافی نیست.

طبق اعلام سازمان ملل، خطر قحطی در پیش است. با این حال، نتانیاهو اخیراً گفته بود که در این منطقه ساحلی محاصره‌شده گرسنگی وجود ندارد.

رئیس‌جمهور لبنان در پنجمین سالگرد انفجار مرگبار بندر بیروت وعده داد عدالت اجرا و مقام‌های دخیل در این حادثه به پاسخگویی کشانده خواهند شد. تحقیقات این پرونده با چالش‌های متعددی روبرو بوده و هنوز تمام نشده است.پنج سال از انفجار مرگبار بندر بیروت می‌گذرد و تا کنون هیچ مقامی بابت این فاجعه پاسخگو نبوده است، با این رئیس‌جمهور لبنان وعده داد که "عدالت در راه است."

جوزف عون روز دوشنبه چهارم اوت (۱۳ مرداد) در پنجمین سالگرد این واقعه با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که دولت بدون توجه به موانع یا مقام و جایگاه افراد دخیل، "متعهد به افشای کامل حقیقت است."

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

این انفجار که روز ۴ اوت ۲۰۲۰ رخ داد، یکی از بزرگترین انفجارهای غیرهسته‌ای در جهان به شمار می‌رفت که بخش‌های وسیعی از پایتخت لبنان را ویران کرد و بیش از ۲۲۰ قربانی گرفت. بیش از شش هزار و ۵۰۰ تن نیز در این حادثه زخمی شدند.

این انفجار در پی یک آتش‌سوزی در انباری رخ داد که هزاران تن نیترات آمونیوم طی چندین سال، به صورت نامناسب و بدون رعایت موازین ایمنی، پس از ورود به بندر در انباری نگهداری می‌شد. در این سال‌ها کارشناسان بارها به مسئولان و مقامات عالی‌رتبه درباره خطر نگهداری از این ماده شیمیایی صنعتی و بسیار خطرناک هشدار داده بودند، اما به این هشدارها اعتنایی نشده بود.

عون در بیانیه خود تأکید کرد: «قانون، بدون استثنا، برای همه به طور یکسان اعمال می‌شود.»

روز دوشنبه در لبنان عزای ملی اعلام شده و قرار است تجمعات اعتراضی نیز برای مطالبه عدالت و پاسخگو کردن مقامات، در مناطق اطراف بندر برگزار شوند.

رئیس‌جمهور لبنان خطاب به خانواده‌های قربانیان این فاجعه گفت: «خون عزیزان‌تان بیهوده پایمال نخواهد شد. عدالت فرا می‌رسد و پاسخگویی در راه است.»

نواف سلام، نخست‌وزیر لبنان و قاضی سابق دیوان بین‌المللی دادگستری، نیز روز یک‌شنبه با انتقاد از مصونیت چندین دهه‌ای مقامات از پیگرد قانونی، گفت که دستیابی به حقیقت و اجرای عدالت یک مسأله ملی است.

یک مقام قضایی که نخواست هویتش فاش شود، به خبرگزاری فرانسه گفت طارق بیطار، قاضی مسئول رسیدگی به پرونده انفجار بیروت، پس از بیش از دو سال توقف به دلیل موانع سیاسی و چالش‌های حقوقی متعدد، در حال حاضر بازجویی از متهمان و مظنونان را به پایان رسانده است.

این مقام لبنانی افزود بیطار اکنون در انتظار تکمیل برخی رویه‌های اداری و همچنین دریافت پاسخ از چند کشور عربی و اروپایی است که ماه گذشته از آن‌ها اطلاعاتی را درباره برخی رویدادهای خاص درخواست کرده بود. به نوشته خبرگزاری فرانسه جزئیات درخواست‌های بیطار از این کشورها اعلام نشده است.

بیطار پس از روی کار آمدن عون و سلام در سال جاری و پس از تغییر موازنه قدرت پس از جنگ ویرانگر بین اسرائیل و گروه شبه‌نظامی حزب‌الله، تحقیقات خود را از سر گرفت و متعهد شد که استقلال قضایی را حفظ کند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

حزب‌الله پیش‌تر قاضی بیطار را به "سیاسی‌کاری" و "جانبداری" متهم کرده و خواهان کنار گذاشتن او از این پرونده شده بود.

یکی از اعضای انجمن خانواده قربانیان به خبرگزاری فرانسه گفته است که آنها به تلاش خود تا تحقق کامل عدالت ادامه خواهند داشت.

وزیر فرهنگ لبنان روز یکشنبه اعلام کرد سیلوهای گندم ویران شده و نیمه فرو ریخته بندر، به فهرست آثار تاریخی این کشور افزوده خواهند شد. خانواده‌های قربانیان از مدت‌ها پیش خواستار حفظ این سیلوها به عنوان یادمانی از این فاجعه شده بودند.

قایقی حامل ۱۵۰ پناهجو در سواحل یمن واژگون شد. سازمان ملل از دست‌کم ۶۸ کشته خبر داده است. بیشتر قربانیان از اتیوپی هستند. عملیات جست‌وجو برای یافتن بازماندگان ادامه دارد و ده‌ها نفر هنوز مفقود هستند.بر اساس گزارش سازمان ملل متحد، دست‌کم ۶۸ پناهجوی آفریقایی در حادثه غرق شدن قایق در سواحل یمن جان خود را از دست داده‌اند.

طبق اعلام سازمان بین‌المللی مهاجرت، حدود ۱۵۰ نفر در این قایق، از آفریقا راهی مسیر خطرناک شبه‌جزیره عربستان شده بوده‌اند.

به گفته مقام‌های محلی، این قایق در هوای بد در سواحل استان ابین در جنوب یمن و در دریای عرب غرق شده است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از رئیس دفتر سازمان بین‌المللی مهاجرت، تاکنون ۱۲ نفر نجات یافته‌اند، ۵۴ جنازه در منطقه خنفر به ساحل رسیده و ۱۴ جنازه دیگر نیز در مکان‌های مختلف پیدا شده‌اند.

آغاز عملیات گسترده جست‌وجو

ده‌ها نفر همچنان مفقود هستند. به گفته امدادگران، عملیات جست‌وجو برای یافتن بازماندگان ادامه دارد.

مقام‌های امنیتی این استان گفته‌اند که عملیات گسترده‌ای را برای یافتن و بیرون کشیدن اجساد تعداد زیادی از مهاجران اهل اتیوپی آغاز کرده‌اند.

با وجود جنگ داخلی که از سال ۲۰۱۴ میلادی در یمن آغاز شده و با وجود وضعیت انسانی فاجعه‌بار در این کشور، یمن همچنان مقصد بسیاری از مهاجران آفریقایی است که در جست‌وجوی کار، مسیر شبه‌جزیره عربستان را در پیش می‌گیرند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

این افراد امید دارند که از یمن راهی عربستان سعودی یا دیگر کشورهای ثروتمند نفت‌خیز شوند.

مسیر خطرناک تنگه باب‌المندب

بر اساس اطلاعات سازمان بین‌المللی مهاجرت، مسیر تنگه باب‌المندب میان جیبوتی در شاخ آفریقا و یمن، یکی از خطرناک‌ترین مسیرهای مهاجرت در جهان به شمار می‌رود.

این مسیر را عمدتاً کسانی از اتیوپی انتخاب می‌کنند که در حال گریز از جنگ میان نیروهای دولتی و شورشیان هستند. طبق آمار سازمان بین‌المللی مهاجرت، در سال گذشته میلادی بیش از ۶۰ هزار مهاجر وارد یمن شده‌اند.

پس از واکنش‌های شدید بین‌المللی به تصاویر تکان‌دهنده جدید از گروگان‌ها، حماس اعلام کرد در صورت برآورده شدن شروط خاص توسط اسرائیل، آماده هماهنگی با صلیب سرخ برای رساندن کمک‌های بشردوستانه به گروگان‌ها در غزه است.گروه تروریستی حماس اعلام کرد در صورت تحقق برخی شرایط از سوی اسرائیل، آماده است برای رساندن کمک‌های انسان‌دوستانه به گروگان‌های اسرائیلی که در غزه نگه می‌دارد، با صلیب سرخ همکاری کند.

حماس تأکید کرده است که هرگونه هماهنگی با صلیب سرخ مشروط به این است که اسرائیل به‌طور دائم مسیرهای بشردوستانه را باز کند و در جریان توزیع کمک‌ها، حملات هوایی در غزه را متوقف سازد. به گفته مقام‌های اسرائیلی، در حال حاضر ۵۰ گروگان در غزه باقی مانده‌اند که احتمال می‌رود تنها ۲۰ تن از آن‌ها زنده باشند. حماس تاکنون مانع دسترسی هرگونه نهاد بشردوستانه به گروگان‌ها شده و خانواده‌ها اطلاعات بسیار اندکی از وضعیت عزیزانشان دارند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

این گروه به تازگی تصاویری جدید از گروگان‌ها را با ظاهری لاغر و نحیف منتشر کرد که بهت، خشم و انتقادهای شدید بین‌المللی را به همراه داشت. در یکی از این ویدئوها یکی از گروگان‌ها به نام اویاتار داوید که به شدت لاغر شده، دیده می‌شود که در حال حفر گودالی است و می‌گوید این گودال قبر خودش است. به نوشته خبرگزاری رویترز در تصویر بازوی شخصی که دوربین را در دست دارد دیده می‌شود که اندازه طبیعی دارد. پس از انتشار این ویدئو خانواده این گروگان ۲۴ ساله با انتشار بیانیه‌ای خواستار نجات جان او شده و حماس را متهم کردند که برای اهداف تبلیغاتی، او را از غذا محروم کرده‌ است.

در ویدئوی دیگری نیز دیده می‌شود حماس روم براسلاوسکی، گروگان آلمانی اسرائیلی، را مجبور کرده تا گزارش‌ها درباره قحطی در غزه را تماشا کند.

انجمن خانواده‌های گروگان‌ها با انتشار بیانیه‌ای این اقدامات حماس را محکوم کرده و نوشت این گروه تروریستی "بیش از ۶۶۰ روز است که افراد بیگناه را در شرایطی غیرقابل تحمل نگه داشته است." این انجمن حماس را موظف دانسته که نیازهای اولیه گروگان‌ها را به طور کامل تأمین کند.

کالاس: تصاویر جدید بربریت حماس را برملا می‌کند

در همین حال بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، یکشنبه ۱۲ مرداد (سوم اوت) از کمیته بین‌المللی صلیب سرخ درخواست کرد تا برای کمک‌رسانی به گروگان‌های اسرائیلی در غزه اقدام کند. دفتر نتانیاهو اعلام کرد نخست‌وزیر در گفت‌وگویی با ژولین لریسون، هماهنگ‌کننده منطقه‌ای صلیب سرخ، از این سازمان خواست "تا برای تأمین غذا و درمان فوری گروگان‌ها مداخله کند."

به گفته دفتر نتانیاهو، او پس از انتشار ویدئوها با خانواده‌های اویاتار داوید و روم براسلاوسکی دیدار کرده و به آنها وعده داده است که "تلاش‌ها برای بازگرداندن تمامی گروگان‌ها همچنان ادامه دارد."

صلیب سرخ در بیانیه‌ای اعلام کرد که از "ویدئوهای دلخراش" که حماس از گروگان‌ها منتشر کرده، متأثر شده و بار دیگر از این گروه خواست تا به این سازمان اجازه دسترسی به گروگان‌ها را بدهد.

گردان‌های عزالدین قسام، شاخه نظامی حماس در پاسخ به صلیب سرخ، دسترسی به این گروگان‌ها را مشروط به باز شدن "مسیرهای بشردوستانه" برای تأمین غذا و کمک در تمامی مناطق غزه دانست. سخنگوی این گروه با انتشار پیامی در تلگرام با رد اتهامات، مدعی شد حماس "عمدا به گروگان‌ها گرسنگی نمی‌دهد" اما در شرایطی که مردم غزه با "گرسنگی و محاصره" روبرو هستند، گروگان‌ها نیز مزایای ویژه‌ای دریافت نخواهند کرد.

در همین حال هزاران نفر در تظاهراتی در تل‌آویو خواستار اقدام فوری دولت برای آزادی گروگان‌ها شدند. سفیر اسرائیل در سازمان ملل اعلام کرد شورای امنیت روز سه‌شنبه ۱۴ مرداد (سوم اوت) جلسه‌ای اضطراری درباره "وضعیت وخیم گروگان‌ها" برگزار خواهد کرد.

کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا را نیز تصاویر جدید را "وحشتناک" توصیف کرده و گفت آنها "بربریت حماس را برملا می‌کنند." کالاس خواستار آزادی فوری و بدون قید و شرط همه گروگان‌ها شد. او در پیام خود که روز یکشنبه در شبکه اجتماعی اکس منتشر شد، با تأکید بر خلع سلاح حماس نوشت، این گروه "باید به حکومت خود در غزه پایان دهد."

کالاس همچنین افزود کمک‌های بشردوستانه در مقیاس بزرگ باید اجازه ورود به غزه را بیابند تا به دست نیازمندان برسند.

اسرائیل ورود کمک‌های انسانی به غزه را به شدت محدود کرده است. سازمان‌های حقوق بشری و نهادهای سازمان ملل با اشاره به ناکافی بودن حجم کمک‌های وارده به غزه می‌گویند بخش زیادی از کمک‌هایی که اسرائیل اجازه ورودشان را می‌دهد به دلیل هرج و مرج، غارت یا منحرف می‌شوند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

دفتر رسانه‌ای حماس در غزه روز یک‌شنبه اعلام کرد از زمان کاهش محدودیت‌ها در اواخر ژوئیه، نزدیک به ۱۶۰۰ کامیون حاوی کمک‌های بشردوستانه وارد غزه شده‌اند. اما به گفته شاهدان و منابعی در حماس، بسیاری از این کامیون‌ها توسط افراد آواره و گروه‌های مسلح غارت شده‌اند.

نهادهای بشردوستانه و سازمان ملل وضعیت انسانی در غزه را بسیار وخیم و بحرانی توصیف کرده و از "قحطی در حال شکل‌گیری" سخن گفته‌اند. اسرائیل گزارش‌ها در مورد وقوع قحطی در غزه را "دروغ" خوانده است.

بلژیک روز یکشنبه نخستین بسته کمک‌رسانی خود را در قالب عملیاتی مشترک با اردن بر فراز غزه پرتاب کرد. فرانسه نیز روز جمعه عملیات پرتاب ۴۰ تن کمک بشردوستانه برای فلسطینیان را آغاز کرد.

پس از گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای چند روز اخیر، شورای امنیت ملی ایران رسما از تشکیل "شورای دفاع" به ریاست رئیس‌جمهور خبر داد. تأسیس این نهاد جدید در حالی است که احتمال درگیری مجدد میان ایران و اسرائیل مطرح است.دبیرخانه شورای امنیت ملی ایران روز یکشنبه ۱۲ مرداد به طور رسمی تشکیل "شورای دفاع" را بر اساس اصل ۱۷۶ قانون اساسی اعلام کرد. در بیانیه این نهاد آمده این شورای جدید "طرح‌های دفاعی و ارتقای توانمندی‌های نیروهای مسلح را به صورت متمرکز بررسی می‌کند." در این بیانیه گفته شده ریاست شورای دفاع را رئیس‌جمهور بر عهده دارد و این شورا از "سران قوا، فرماندهان نیروهای مسلح و بعضی وزارتخانه‌های مرتبط" تشکیل شده است.

رسانه‌های نزدیک به حکومت در روزهای اخیر از احتمال "تغییرات ساختاری" در شورای عالی امنیت ملی و ایجاد یک نهاد جدید به نام "شورای دفاع" گزارش‌‌هایی را منتشر کرده بودند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

خبرگزاری فارس دهم مرداد با استناد به "منابع آگاه" نوشته بود این شورای جدید "بخشی از چیدمان جدید حکمرانی در حوزه دفاع و امنیت ملی" تلقی می‌شود و "مأموریت‌های راهبردی در حوزه سیاست‌های دفاعی" را بر عهده خواهد داشت. فارس همچنین نوشته بود احتمال می‌رود علی لاریجانی در روزهای آینده به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شود.

علی‌اکبر احمدیان در حال حاضر دبیر این شوراست که از سال ۱۴۰۲ در این سمت است و نام او در فهرست افراد تحریم‌شده از سوی ایالات متحده، کانادا و اروپا قرار دارد.

سایت نور نیوز، رسانه نزدیک به علی شمخانی مشاور رهبر جمهوری اسلامی نیز یک روز پیش از آن، از "افزایش احتمال انجام تغییرات قریب‌الوقوع در سطح برخی نهادهای عالی−امنیتی" خبر داده بود. در پیامی که این وبسایت در شبکه اجتماعی اکس منتشر کرده بود، به جزئیات بیشتری اشاره نشده بود.

در اصل ۱۷۶ قانون اساسی جمهوری اسلامی ذکر شده که شورای عالی امنیت ملی می‌تواند به تناسب وظایف خود شوراهای فرعی از قبیل شورای دفاع و شورای امنیت کشور تشکیل دهد که ریاست هر یک از شوراهای فرعی با رئیس‌جمهور یا یکی از اعضای شورای عالی است که از طرف رئیس‌جمهور تعیین می‌شود. مصوبات شورای امنیت ملی پس از تصویب، باید به تأیید رهبر جمهوری اسلامی برسد.

خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، شنبه ۱۱ مرداد از تصویب ساختار شورای دفاع خبر داده و در مقاله‌ای گفته بود طبق این ساختار، "رئیس‌جمهور، رئیس شورا خواهد بود و به‌احتمال بسیار، فردی از نیروهای مسلح کشور از طرف رئیس‌جمهور به‌عنوان دبیر این شورا مشخص می‌شود."

تسنیم همچنین اضافه کرده بود که رؤسای سه قوه، دو نماینده رهبر در شورای‌عالی امنیت ملی، وزیر اطلاعات، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، فرمانده ‌کل سپاه پاسداران، فرمانده کل ارتش و فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم الانبیاء ازجمله اعضای این شورا خواهند بود.

منصور حقیقت‌پور، فعال سیاسی اصولگرا و از چهره‌های نزدیک به علی لاریجانی، روز شنبه ۱۱ مرداد در مصاحبه‌ای در پاسخ به این سئوال که آیا حکم علی لاریجانی صادر شده یا خیر، اظهار داشته بود: «نمی‌گویم این حکم برایشان صادر شده یا نشده است. من این خبر را تکذیب نمی‌کنم.» او در ادامه با استقبال از تشکیل شورای دفاع، ستاد کل نیروهای مسلح را "یک ستاد هماهنگی، نه فرماندهی" خوانده و گفته بود: «اگر قرار باشد درگیری جدی داشته باشیم و نیروهای ما بخواهند وارد عمل شوند، در حالی که ارتش و سپاه یک ارتش مرکب هستند، دو نیروی هوایی، دو نیروی زمینی و دو نیروی دریایی بخواهند با هم وارد شوند، این امر نیازمند فرماندهی است.»

تشکیل شورای دفاع در شرایطی صورت می‌گیرد که با گذشت بیش از یک‌ماه از آتش‌بس شکننده میان ایران و اسرائیل، گمانه‌زنی‌ها در مورد احتمال بروز درگیری مجدد میان دو کشور شدت گرفته است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

سایت "جروزالم پست" در مقاله‌ای تحلیلی، تشکیل این شورای جدید را نشانه اضطراری جدی برای جمهوری اسلامی توصیف کرده و نوشت: «هبر ایران و فرماندهان بلندپایه‌اش به‌سرعت در تلاش‌اند تا پس از آنکه دفاع جمهوری اسلامی، هم از نظر نظامی و هم روانی، درهم شکسته شد، دوباره کنترل را به دست بگیرند.»

این تحلیل ساختار جدید را "تغییری بنیادین در رابطه میان حوزه‌های نظامی و غیرنظامی" ارزیابی کرده و می‌افزاید: «با قرار دادن رئیس‌جمهور در رأس این نهاد احیا شده، زیر نظر مستقیم خامنه‌ای و با حضور وفاداران سپاه، رژیم ممکن است به‌تدریج به سوی یک مدل متمرکز جنگی حرکت کند؛ مدلی که در آن مرز مشخصی بین بخش غیرنظامی و نظامی باقی نمی‌ماند.»

در جریان سفر مسعود پزشکیان به اسلام‌آباد، دو کشور ایران و پاکستان توافق‌نامه‌هایی امضا کردند که هدف آن افزایش تجارت دوجانبه به ۱۰ میلیارد دلار و همکاری نزدیک‌تر برای مقابله با تروریسم است.در پایان سفر دو روزه مسعود پزشکیان به اسلام‌آباد، ایران و پاکستان چند توافق‌نامه در حوزه‌های مختلف از جمله انرژی و تجارت امضا کردند. شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، در یک نشست خبری مشترک اعلام کرد که هدف دو کشور رساندن سطح مبادلات تجاری به ۱۰ میلیارد دلار است و برای تحقق این هدف در سریع‌ترین زمان تلاش خواهند کرد.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

او تأکید کرد که ایران حق دارد تحت منشور سازمان ملل از برنامه هسته‌ای برای اهداف صلح‌آمیز برخوردار باشد و اقدامات اسرائیل علیه ایران را "بی‌دلیل" خواند. شریف همچنین گفت که تهران و اسلام‌آباد اقدامات موثری برای ریشه‌کن کردن تروریسم در منطقه در پیش خواهند گرفت.

تأکید ایران بر گسترش روابط تجاری

مسعود پزشکیان نیز در این نشست با اشاره به اینکه حجم فعلی تجارت دوجانبه سه میلیارد دلار است، ابراز اطمینان کرد که دستیابی به هدف ۱۰ میلیارد دلاری در مدت کوتاهی ممکن خواهد بود. او از حمایت دولت پاکستان در دوران ۱۲ روزه‌جنگ با اسرائیل قدردانی و بر تقویت روابط اقتصادی و منطقه‌ای تأکید کرد.

تنش‌ها و همکاری در کنار هم

اگرچه روابط ایران و پاکستان در گذشته با تنش‌هایی به ویژه در زمینه حملات فرامرزی روبه‌رو بوده و در ژانویه ۲۰۲۴ هر دو کشور حملات موشکی متقابلی انجام دادند، اما در عین حال همواره کانال‌های دیپلماتیک خود را باز نگه داشته‌اند.

در ماه مه نیز وزیر خارجه جمهوری اسلامی در بحبوحه‌ تنش‌ها با هند به پاکستان سفر کرد. همچنین در جریان درگیری نظامی ایران و اسرائیل، پاکستان ضمن محکوم کردن حملات آمریکا علیه تأسیسات هسته‌ای ایران، از حق دفاع تهران حمایت کرد.

آمار و واقعیت روابط اقتصادی؛ چشم‌انداز دیپلماتیک و منطقه‌ای

گزارش‌ها نشان می‌دهد که این سفر جنبه ژئوپولیتیکی نیز دارد. برخی تحلیلگران پاکستانی آن را فرصتی برای تقویت همکاری‌های امنیتی و مقابله با تهدیدات مرزی، همچون قاچاق و تروریسم دانسته‌اند.

بیشتر بخوانید: سفر پزشکیان به پاکستان؛ نمایش دیپلماسی یا آغاز فصلی تازه؟

نمایندگان دولت ایران نیز پیش از سفر تاکید کرده بودند که پیوندهای فرهنگی و مذهبی مشترک، ابزار مهمی برای هماهنگی سیاسی بیشتر در برابر فشارهای خارجی است.

بر اساس داده‌های رسمی، حجم مبادلات ایران و پاکستان در سال ۱۴۰۳ به حدود ۳/۱ میلیارد دلار رسید که رشد ۱۳/۶ درصدی نسبت به سال قبل را نشان می‌دهد. با این حال، مازاد تجاری ایران حدود سه و نیم برابر بیشتر از پاکستان است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

صادرات ایران به پاکستان شامل فرآورده‌های نفتی، شیرخشک و خرما می‌شود، در حالی‌ که پاکستان کالاهایی چون برنج و دانه‌های روغنی به ایران صادر می‌کند.

با وجود این رشد نسبی، در سه‌ماهه اول امسال (۱۴۰۴)، تجارت دو کشور حدود ۱۵ درصد کاهش یافته که عمدتا ناشی از تنش‌های منطقه‌ای و مشکلات اقتصادی هر دو طرف بوده است.

شهرهای هانوفر و دوسلدورف در آلمان اعلام کرده‌اند که قصد دارند هر یک ۲۰ کودک نیازمند از مناطق جنگ‌زده‌ غزه و اسرائیل را بپذیرند. هدف این طرح، حمایت روانی و درمانی از قربانیان خردسال جنگ است.در واکنش به وضعیت بحرانی انسانی در نوار غزه، شهرداری‌های هانوفر و دوسلدورف از طرحی برای پذیرشکودکان جنگ‌زده‌ فلسطینی و اسرائیلی خبر داده‌اند. این تصمیم ابتدا روز پنج‌شنبه در هانوفر اعلام شد و یک روز بعد دوسلدورف نیز از آن پیروی کرد. قرار است هر شهر ۲۰ کودک نیازمند کمک‌های پزشکی و روانی را تحت حمایت خود بگیرد.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

شهردار ارشد هانوفر، بلیت اونای، گفته است که مرحله‌ نخست شامل پذیرش کودکانی است که به کمک‌های فوری نیاز دارند و بخش مربوط به کودکان و خانواده‌ها در شهرداری در حال آماده‌سازی زمینه‌های اجرایی این تصمیم است. وی همچنین از دیگر شهرهای آلمان خواست تا به این ابتکار بپیوندند.

همکاری فراتر از خط‌کشی‌های حزبی

در دوسلدورف نیز شهردار ارشد این شهر، اشتفان کلر از حزب دموکرات مسیحی (CDU) ضمن اعلام حمایت از این اقدام، بر لزوم همبستگی فراتر از گرایش‌های حزبی تأکید کرده است. این بیانیه همچنین به امضای کلارا گِرلاخ شهردار دوسلدورف از حزب سبزها و فابین زاشل از حزب سوسیال دموکرات و نامزد شهرداری ارشد این شهر رسیده است. آن‌ها با اشاره به همکاری مشترک با شهر حیفا در اسرائیل، از تخصیص بودجه ۵۰۰ هزار یورویی برای پروژه‌ای در راستای گفت‌وگوی فرهنگی میان کودکان عرب‌زبان و عبری‌زبان خبر دادند.

شورای شهر دوسلدورف اعلام کرده است که گفت‌وگوهایی با جامعه‌ یهودیان و شورای مسلمانان شهر در حال انجام است تا شرایط پذیرش کودکان و حمایت مردمی فراهم شود. قرار است در هفته‌ آینده بررسی‌هایی درباره‌ امکان‌سنجی اجرای این طرح صورت گیرد.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

پیشتر نیز، فعالان هنری و فرهنگی سرشناس آلمان با ارسال نامه‌ای سرگشاده خطاب به فریدریش مرتس، صدراعظم این کشور خواستار توقف صادرات سلاح آلمان به اسرائیل شدند.

در این نامه که در اختیار هفته‌نامه اشپیگل قرار گرفته و با عنوان «آقای مرتس، اجازه ندهید غزه بمیرد» آغاز می‌شود، آمده بود: «شما در روزهای اخیر موضع گرفته‌اید و دولت اسرائیل را مورد انتقاد قرار داده‌اید. ما قدردان آن هستیم، اما یک چیز روشن است: فقط حرف خالی جان کسی را نجات نمی‌دهد.»

امضاکنندگان این نامه با اشاره به "قحطی در نوار غزه و انتشار گزارش‌هایی در خصوص مرگ کودکان بی‌گناه‌"، خواستار اقدام عملی فوری شدند. آن‌ها نوشتند: «مادرها، پدرها و کودکانی که جزئی از این جنگ نیستند اما تمام بار آن را به دوش می‌کشند.»

این فعالان هنری و فرهنگی در نامه خود سه خواسته مشخص از جمله "توقف صادرات سلاح آلمان به اسرائیل"، "تعلیق توافق هم‌پیمانی اتحادیه اروپا با اسرائیل"، "آتش‌بس فوری و دسترسی کامل برای کمک‌های بشردوستانه" را مطرح کرده‌اند.

وزیر امنیت داخلی اسرائیل، ایتامار بن‌گویر به همراهی گروهی از یهودیان افراطی، عبادتی دسته‌جمعی را در محوطه مسجدالاقصی برگزار کرد و خواستار "اشغال کامل نوار غزه" شد. موضوعی که باعث خشم عربستان سعودی و اردن شد.روز یک‌شنبه، ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت داخلی اسرائیل، برای نخستین‌بار به‌عنوان یک مقام رسمی، به‌صورت علنی در محوطه مسجدالاقصینیایش دسته‌جمعی برگزار کرد. او در حالی‌که با ده‌ها یهودی افراطی در مراسم روز تیشا بآو شرکت داشت، دعای آمیدا را در مقابل گنبدالصخره خواند؛ اقدامی که نقض آشکار توافق نانوشته میان اسرائیل و اردن درباره منع عبادت یهودیان در این مکان مقدس محسوب می‌شود.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

در دهه‌های گذشته، پلیس اسرائیل همواره از نمازخوانی یهودیان در این مکان جلوگیری می‌کرد، اما از زمان روی کار آمدن دولت فعلی، این سیاست سست‌تر شده است. در این بازدید، بن‌گویر با همراهی نیروهای پلیس و مرزبانی وارد مجموعه شد و یک شهروند عرب را که به این اقدام اعتراض کرده بود، بازداشت کردند.

در واکنش، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، مدعی شد که "وضعیت موجود تغییری نکرده" و حضور بن‌گویرناقض سیاست دولت نیست.

فراخوان به اشغال کامل غزه و مهاجرت اجباری فلسطینی‌ها

پس از مراسم نیایش، بن‌گویر در مقابل گنبدالصخره مقابل دوربین‌ها قرار گرفت و اعلام کرد که اسرائیل باید "فوراً تمام نوار غزه را اشغال کند، حاکمیت خود را بر آن اعمال کرده و هر عضو حماس را از بین ببرد". او همچنین گفت: «باید فلسطینی‌ها را به مهاجرت داوطلبانه تشویق کنیم.»

او با اشاره به ویدیوهای جدید حماس از گروگان‌های اسرائیلی افزود: «این تصاویر برای تحت فشار قرار دادن ماست، اما باید پاسخ ما اشغال کامل غزه و بازگرداندن گروگان‌ها باشد.»

این سخنان در حالی بیان شد که بارها فعالان حقوق بشر و نهادهای بین‌المللی، اسرائیل را به دنبال کردن برنامه‌هایی شبیه به "پاک‌سازی قومی" در غزه متهم کرده‌اند.

موج محکومیت بین‌المللی علیه تحریکات تازه اسرائیل

سخنگوی ریاست تشکیلات خودگردان فلسطین، نبیل ابوردینه، در واکنش به اقدام بن‌گویر، آن را "عبور از تمام خطوط قرمز" خواند و از جامعه جهانی، به‌ویژه ایالات متحده، خواست که "برای توقف جنایات شهرک‌نشینان و دولت راست‌گرای اسرائیل در مسجدالاقصی و پایان جنگ در غزه" دخالت فوری کند.

دولت اردن که به‌صورت رسمی متولی اداره امور مسجدالاقصی است، نیز این اقدام را "تحریکی غیرقابل پذیرش و تشدید تنش‌ها" توصیف کرد و تأکید نمود که اسرائیل هیچ‌گونه حاکمیتی بر این مکان مقدس ندارد.

عربستان سعودی نیز با محکوم کردن این حرکت، هشدار داد که اینگونه اقدامات "تنش‌ها در منطقه را شعله‌ور می‌کند".

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

بن‌گویر که سابقه اقدامات افراطی علیه اعراب و فلسطینی‌ها را در کارنامه خود دارد، در دولت راست‌گرای اسرائیل به یکی از چهره‌های جنجالی بدل شده و پافشاری‌اش بر تغییر وضعیت موجود در مسجدالاقصی، بارها خطر شعله‌ور شدن یک درگیری دینی را بالا برده است. با وجود ادعاهای نتانیاهو درباره ثبات در سیاست‌ها، تحرکات اخیر می‌تواند منطقه را وارد مرحله‌ای تازه از بحران کند.

بیانیه آمریکا و ۱۳ کشور علیه اقدامات تهدیدآمیز جمهوری اسلامی، زنگ خطر تازه‌ای در روابط تهران و غرب را به صدا درآورده است. آیا این آغاز مرحله‌ای تازه از تقابل است؟ پاسخ به این پرسش در گفت‌وگو با یک تحلیلگر سیاسی.در هفته‌ای که گذشت، ۱۴ کشور غربی از جمله ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه، آلمان و کانادا با صدور بیانیه‌ای کم‌سابقه، نسبت به آنچه "اقدامات تهدیدآمیز جمهوری اسلامی در خاک اروپا و آمریکای شمالی" خوانده‌اند، واکنش نشان دادند.

این بیانیه که به وضوح نهادهای اطلاعاتی ایران را عامل طراحی و اجرای ترور، آدم‌ربایی و ارعاب مخالفان معرفی می‌کند، بازتاب نگرانی فزاینده کشورهای غربی از ابعاد فراقانونی و فرامرزی سیاست‌های امنیتی تهران است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله

صدور چنین بیانیه‌ای در این مقطع زمانی، صرفاً یک هشدار دیپلماتیک نیست، بلکه می‌تواند نشانه‌ای از آغاز مرحله‌ای تازه در برخورد غرب با ایران تلقی شود؛ مرحله‌ای که ممکن است تبعات سیاسی، امنیتی و حتی نظامی به همراه داشته باشد.

دامون گل‌ریز، تحلیلگر امور بین‌الملل و پژوهشگر انستیتوی ژئوپولیتیک در لاهه، به دویچه وله فارسی می‌گوید که این بیانیه فراتر از قطع امید غرب از حل مسئله هسته‌ای جمهوری اسلامی، بلکه "آماده کردن افکار عمومی در مواجهه جدی با دستگاه اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی است."

او می‌افزاید: «به جز کشور اتریش، مابقی کشورهای امضاکننده‌این بیانیه، اعضای بزرگ‌ترین پیمان نظامی در جهان یعنی ناتو هستند. جنگ ۱۲ روزه اخیر، در حقیقت مواجهه دستگاه لجستیکی ناتو با جمهوری اسلامی بود.»

این تحلیلگر سیاسی هدف قرار دادن پایگاه العدید آمریکا در قطر از سوی ایران را "بهترین گواه این مدعا" می‌داند، چرا که به گفته او "این پایگاه بنا بود مقر یکی از فرماندهی‌های شش‌گانه‌ارتش آمریکا در دنیا را به سایر مقرهای آن‌ها با ناتو مرتبط کند".

گلریز در ادامه می‌گوید: «امروز مواجهه جمهوری اسلامی با اسرائیل که همراهی غیرمستقیم ولی فعال ناتو را به همراه داشت، نه فقط بُعد نظامی پیدا کرده است که با این بیانیه بُعد اطلاعاتی-امنیتی هم به خود گرفته و به موضوع نقض حاکمیت ملی اعضای ناتو تبدیل شده است.»

سابقه سیاه جمهوری اسلامی در سرکوب فرامرزی

جمهوری اسلامی طی چهار دهه گذشته بارها متهم به اجرای عملیات متعدد اطلاعاتی، ترور، ربایش، تعقیب و تحت نظر داشتن مخالفان خود در خاک اروپا و آمریکا شده است.

از طرح‌های ترور در کشورهای مختلف اروپایی گرفته تا تلاش برای ربودن مخالفان، رد پای سرویس‌های اطلاعاتی ایران در پرونده‌های امنیتی متعددی دیده می‌شود. این اقدامات اغلب با استفاده از عوامل پوششی، شبکه‌های نیابتی یا همکاری با گروه‌های وابسته انجام شده و هدف اصلی آن سرکوب منتقدان در خارج از مرزهای ایران بوده است.

بیشتر بخوانید: بیانیه آمریکا و ۱۳ کشور دیگر در محکومیت عملیات اطلاعاتی ایران

در بیانیه ۱۴ کشور نیز تهدیداتی چون تلاش برای قتل، آدم‌ربایی، آزار و اذیت روزنامه‌نگاران، مخالفان، شهروندان یهودی و مقام‌های سابق در اروپا و آمریکای شمالی توسط سرویس‌های اطلاعاتی ایران محکوم و این اقدامات به‌عنوان "نقض حاکمیت ملی" این کشورها قلمداد شده‌اند.

دامون گل‌ریز در توضیح ارتباط این بیانیه با اقدامات سالیان دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی می‌گوید: «دیپلماسی گروگان‌گیری و سیاست ترور مخالفان به دست جمهوری اسلامی قبلا چه در کیفیت و چه در کمیت بسیار شدیدتر بود. تفاوت توجه امروز غرب اینجاست که با ضعیف شدن رژیم، این رویکرد در کنار حمایت تسلیحاتی حکومت اسلامی از جنگ پوتین علیه اروپا حالا تبدیل به حادترین فاکتور حیاتی برای اعضای ناتو، یعنی تهدید حاکمیت ملی بخش بزرگی از این کشورها شده است.»

پیامدهای احتمالی برای تهران

صدور این بیانیه می‌تواند پیامدهای متعددی برای مناسبات ایران و غرب به دنبال داشته باشد. نخست اینکه احتمال تشدید فشارهای دیپلماتیک و افزایش تحریم‌ها علیه نهادهای مرتبط با اقدامات تهدیدآمیز جمهوری اسلامی قوت می‌گیرد.

همچنین این بیانیه می‌تواند به عنوان چراغ سبزی برای اتخاذ اقدامات امنیتی و اطلاعاتی متقابل از سوی کشورهای غربی تلقی شود.

در سطح سیاسی، صدور این بیانیه ممکن است به تضعیف دیپلماسی و مذاکره منجر شود و روابط تهران با اروپا و آمریکا را به نقطه‌ای حساس‌تر بکشاند. در نهایت، اگر تنش‌ها ادامه یابد، نمی‌توان احتمال برخوردهای جدی‌تر، از جمله هموار شدن راه برای اقدام نظامی را منتفی دانست.

بیشتر بخوانید: مذاکرات ایران و اروپا؛ احیای امید یا تکرار بن‌بست؟

گل‌ریز هم بیانیه اخیر را بی‌ارتباط با سایر اقدامات آمریکا و کشورهای اروپایی و تهدید به فعال کردن مکانیسم ماشه نمی‌داند: «حمایت غیرمستقیم لجستیکی از اسرائیل و آمریکا در حمله‌اخیر نظامی به ایران در کنار حمایت علنی مقامات این کشورها از این حملات در رسانه‌ها مانند صدراعظم آلمان و دبیرکل ناتو، بعلاوه صدور این بیانیه بی‌سابقه برای آماده کردن افکار عمومی خود، نشان می‌دهد که ناتو با اراده جدی‌تر برای رویارویی با رژیم، حتی برخورد نظامی مستقیم هم آماده می‌شود. استفاده از ساز و کار ماشه که ایران را با بازگشت هفت قطعنامه تحریمی ذیل فصل ۷ منشور شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار می‌دهد گام مهمی در راستای همین اراده است.»

فعال‌سازی مکانیسم ماشه به معنای بازگشت تمامی تحریم‌های پیشین سازمان ملل بدون امکان وتوی آن توسط اعضای شورای امنیت است؛ اقدامی که بیش از پیش جمهوری اسلامی را با انزوای بین‌المللی روبه‌رو خواهد کرد.

اقدامات متقابل جمهوری اسلامی

جمهوری اسلامی همواره در مواجهه با فشارهای بین‌المللی، به اقداماتی متقابل روی آورده است و بعید به نظر می‌رسد که در شرایط کنونی نیز رویکرد متفاوتی در پیش بگیرد.

دامون گل‌ریز به پرسش دویچه وله فارسی مبنی بر گزینه‌های احتمالی ایران در خصوص هرگونه اقدام تلافی‌جویانه اینگونه پاسخ می‌دهد: «‌به گمان من جمهوری اسلامی سیاست ترور، تهدید و دیپلماسی گروگان‌گیری را به خصوص در مورد اروپا تشدید خواهد کرد، اما در مورد آمریکا کمی کوتاه خواهد آمد. چرا که تصورشان این است که اروپایی‌ها کاری انجام نخواهند داد بلکه آمریکاست که حرف آخر را می‌زند.»

به باور این تحلیلگر امور بین‌الملل، جمهوری اسلامی در مواجهه با غرب همکاری اطلاعاتی- امنیتی، رسانه‌ای و اقتصادی خود را با روسیه و چین تقویت خواهد کرد.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

در مجموع، بیانیه هماهنگ ۱۴ کشور غربی علیه اقدامات اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی را می‌توان نقطه عطفی در روند مواجهه غرب با تهران دانست. محتوای این بیانیه و هم‌زمانی آن با تحولات نظامی اخیر، نشانه‌ای روشن از تغییر اولویت‌ها و ارزیابی‌های امنیتی کشورهای عضو ناتو در قبال ایران است.

آیا تهران با تشدید فشارها عقب‌نشینی خواهد کرد، یا این رویارویی وارد مرحله‌ای شدیدتر خواهد شد؟ این پرسشی است که پاسخ آن، نه فقط می‌تواند آینده روابط ایران و غرب، بلکه همچنین جایگاه منطقه‌ای و جهانی ایران را نیز رقم بزند.

دامون گل‌ریز عقب‌نشینی حکومت ایران در بعد کلان را اینگونه توصیف می‌کند: «تبدیل شدن رژیم به یک دولت (state) عادی به جای نهضت انقلاب. مصداقی‌تر یعنی، قطع حمایت از جنگ پوتین علیه ناتو، تسلیم شدن در برابر اراده آمریکا و اروپا در پرونده هسته‌ای و موشک‌های بالستیک و در نهایت کنار گذاشتن دیپلماسی گروگان‌گیری و ترور مهاجران ایرانی در غرب.»

اما تحقق چنین عقب‌نشینی‌ای مستلزم تغییراتی بنیادین در ماهیت جمهوری اسلامی است. تغییراتی که نه‌ تنها با ساختار ایدئولوژیک و سیاست خارجی کنونی آن ناسازگار است، بلکه بدون شک با مقاومت برخی عناصر داخلی نیز مواجه خواهد شد.

کیفیت اینترنت ایران با سه شاخص "کندی"، "اختلال" و "محدودیت" در جایگاهی پایین‌تر از ۹۶ کشور دیگر قرار دارد. وضعیت اینترنت در ایران تنها از کشورهای جنگ‌زده و منزوی بهتر است.بر اساس گزارش پنجم کیفیت اینترنت، ایران با میانگین سه شاخص کلیدی سرعت، اختلال و محدودیت، رتبه ۹۷ را در میان ۱۰۰ کشور نخست از نظر تولید ناخالص داخلی کسب کرده است. رتبه‌هایی که ایران در این سه شاخص به‌دست آورده، به ترتیب ۸۴ برای کندی، ۹۲ برای اختلال و ۹۹ برای محدودیت بوده است. در کنار این شاخص‌ها، شاخص Round Trip Time نیز وضعیت نگران‌کننده‌ای را نشان می‌دهد: ایران با میانگین ۲۹۵ میلی‌ثانیه، هم‌ردیف کشورهای جنگ‌زده‌ای مانند سودان و اتیوپی قرار دارد.

این شاخص اصطلاحا به مدت زمانی اطلاق می‌شود که طول می‌کشد تا یک بسته داده از یک دستگاه به مقصد ارسال شود و سپس پاسخ آن به دستگاه مبدأ برگردد.

این بررسی با داده‌هایی از Google CRUX، Cloudflare Radar و پروژه OONI انجام شده و نشان می‌دهد که اگرچه عوامل خارجی مانند تحریم‌ها سهمی در این وضعیت دارند، اما نقش سیاست‌های داخلی، به‌ویژه فیلترینگ گسترده و ایجاد اختلال‌های تعمدی پررنگ‌تر است.

۹۳ درصد جوانان ایرانی از فیلترشکن استفاده می‌کنند

در نظرسنجی مشترک انجمن تجارت الکترونیک و مرکز افکارسنجی ایسپا که پیش از حمله‌ اسرائیل به ایران در خرداد ۱۴۰۴ انجام شد، نتایجی به‌دست آمده که از وخامت وضعیت اینترنت حکایت دارد.

بر این اساس، ۹۳/۸ درصد از جوانان زیر ۳۰ سال ایرانی از فیلترشکن استفاده می‌کنند. این عدد برای کل کاربران اینترنت به ۸۶ درصد می‌رسد. همچنین مشخص شده که بیش از ۶۰ درصد افرادی که از شبکه‌های اجتماعی برای کسب درآمد استفاده می‌کرده‌اند، اینستاگرام را به‌عنوان بستر اصلی درآمدزایی خود معرفی کرده‌اند.

در همین راستا، بیش از ۱۰۰ استارت‌آپ کشور در بیانیه‌ای رسمی خواستار "رفع فیلتر شبکه‌های اجتماعی"، "افزایش پهنای باند بین‌الملل" و "رفع محدودیت پروتکل‌های نوین مانند HTTP/3 و IPv6" شده‌اند. آن‌ها تأکید کرده‌اند که فیلترینگ نه‌تنها موجب مهاجرت کاربران به فیلترشکن‌های خطرناک شده، بلکه باعث آسیب به "امنیت ملی، رشد اقتصاد دیجیتال و کاهش اعتماد عمومی" شده است.

اینترنت طبقاتی؛ چرخه معیوب تصمیم‌گیری در کشور

یکی از انتقادهای کلیدی در این گزارش، تداوم سیاست اینترنت طبقاتی است که دولت با عنوان "سطح دسترسی تخصصی" از آن یاد می‌کند. در این مدل، درحالی‌که دسترسی عموم کاربران به پلتفرم‌های پرکاربرد محدود شده، گروه‌هایی خاص مانند روزنامه‌نگاران، اساتید و برخی کسب‌وکارها مجوز رفع فیلتر دارند. این چرخه از تصمیم‌گیری‌های نمایشی، نه‌تنها به حل مسئله منجر نشده، بلکه شکاف دیجیتالی و نارضایتی عمومی را افزایش داده است.

گزارش همچنین به سیاست "ایران اکسس" (Iran Access) نیز پرداخته؛ سیاستی که طی آن بسیاری از وب‌سایت‌های دولتی و بانکی ایران برای کاربران خارج از کشور مسدود هستند. این در حالی‌ست که همین وب‌سایت‌ها هدف حملات سایبری از داخل ایران قرار گرفته‌اند و این محدودیت، نه‌تنها مزیتی نداشته بلکه امنیت سایبری را نیز تضعیف کرده است.

در مجموع، پنجمین گزارش کیفیت اینترنت، تصویر روشنی از یک بحران ساختاری در سیاست‌گذاری اینترنتی کشور ترسیم می‌کند. بحرانی که اصولا در کشورهای با حکومت نرمال وجود ندارد، اما با ادامه وضعیت فعلی، شکاف دیجیتال میان ایران و جهان هر روز عمیق‌تر خواهد شد.