9 Haziran’da Anthropic, dünyanın en güçlü yapay zekâ modellerinden biri olarak tanıtılan Fable 5’i kullanıma açtı. Sadece üç gün sonra, 12 Haziran’da ABD hükümetinden gelen bir direktif sonrası model erişime kapatıldı. Bu direktifin arkasında, modelin ileri düzey siber saldırı senaryolarında kullanılabilme ihtimali, kritik altyapılara yönelik riskler ve kontrolsüz yayılımın ulusal güvenlik açısından yaratabileceği tehditler yer alıyordu. 2 Temmuz’da ise Fable 5 yeniden kullanıma sunuldu.

Peki bu kadar kısa sürede ne oldu?

Bu bölümde Fable 5’in arkasındaki Mythos hikâyesini, modelin neden bu kadar güçlü kabul edildiğini, ortaya çıkan siber güvenlik risklerini, Project Glasswing kapsamında seçili şirketlere verilen özel erişimi ve ABD hükümetinin yapay zekâ yarışında giderek artan rolünü konuşuyoruz.

Asıl soru şu: Bu gerçekten bir güvenlik meselesi mi, yoksa yapay zekâ sektöründe kimin avantajlı olacağına devletler ve büyük teknoloji şirketleri birlikte mi karar vermeye başlıyor?

Kısacası bu bölümde, sıcak bir yapay zekâ gündemi üzerinden yapay zekânın sadece teknolojik değil, aynı zamanda ekonomik ve jeopolitik bir güç savaşına nasıl dönüştüğünü tartışıyoruz.

Elon Musk, 2015’te kurucularından biri olduğu OpenAI’a yıllar sonra dava açtı.

Gerekçesi şuydu: OpenAI, insanlık yararına çalışan, kâr amacı gütmeyen ve açık kaynaklı bir yapay zekâ laboratuvarı olarak kurulmuştu. Ama zaman içinde Microsoft yatırımı alan, kapalı modeller geliştiren ve dünyanın en değerli teknoloji şirketlerinden birine dönüşen ticari bir deve evrildi.

Peki Elon Musk bu dönüşüme gerçekten prensip olarak mı karşı çıktı, yoksa OpenAI’ın başarısından sonra mı rahatsız oldu?

Bu bölümde OpenAI’ın 2015’teki kuruluşundan, Elon Musk’ın 2018’de ayrılışına; 2019’daki ticari yapılanmadan, ChatGPT’nin patlamasına ve 2024–2025’te açılan davaların 2026’da reddedilmesine kadar hikâyeyi adım adım konuşuyoruz.

Ama mesele sadece “Elon davayı kaybetti” değil.

Bu dava bize yapay zekâ şirketlerinin artık ne kadar büyüdüğünü, devletler için neden stratejik hale geldiğini, açık kaynak–kapalı kaynak tartışmasının neden bu kadar kritik olduğunu ve birkaç kişinin egosunun geleceğin teknolojisini nasıl şekillendirebildiğini gösteriyor.

Yapay zekâ gerçekten insanlık için mi geliştiriliyor, yoksa artık birkaç dev şirketin ve birkaç dev egonun güç savaşına mı dönüştü?

Yorumlarınızı Instagram’da bekliyoruz: @evreninsonundakipodcast

Dijital dünyada biz kullanıcı mıyız, ürün müyüz, yoksa bedava işçi miyiz?

Pokémon Go’da Pikachu yakaladığımızı sanıyorduk… ama farkında olmadan yapay zekâ eğitiyorduk.

Bu bölümde Niantic’in Pokémon Go’dan topladığı konum, kamera ve hareket verilerini nasıl “geospatial AI”, yani fiziksel dünyayı anlayan konumsal yapay zekâ modellerine dönüştürdüğünü konuşuyoruz. Bir zamanlar sokakta Charizard, Squirtle ve Pikachu peşinde koşarken aslında sokakları, yürüyüş rotalarını ve gerçek dünyayı dijital sistemler için haritalandırmış olabilir miydik?

Buradan yola çıkarak daha büyük bir soruya geliyoruz: Teknoloji şirketleri bize eğlenceli, faydalı ya da bedava ürünler sunarken, biz arka planda ne üretiyoruz?

Bölümde konuştuğumuz başlıklardan bazıları:

• Pokémon Go’nun masum bir artırılmış gerçeklik oyunu maskesi ardında ürettiği veri tabanı ve modeller
• Niantic’in oyun dünyasından konumsal yapay zekâ tarafına geçişi
• Kamera, GPS, rota ve landmark verilerinin neden bu kadar değerli olduğu
• reCAPTCHA ile trafik ışığı seçerken aslında neye katkı verdiğimiz
• Duolingo, 23andMe, sürücüsüz araçlar ve benzer “görünmez emek” örnekleri
• Dual use teknolojiler: Aynı ürünün hem eğlence, hem veri toplama, hem de yapay zekâ eğitimi için kullanılabilmesi
• Çocukluk nostaljisi, veri ekonomisi ve “Pikachu’dan bunu beklemezdim” hissi

Kısacası bu bölümde oyun, yapay zekâ, mahremiyet ve dijital çağda görünmez emek arasındaki tuhaf ilişkiye bakıyoruz.

Ozempic ve benzeri zayıflama iğneleri artık sadece fiziksel sağlık konusu değil.
Aynı zamanda psikolojimizi ve sosyolojimizi de derinden etkiliyor.

Bazı sağlık problemleri çözülürken, yeni bir güzellik standardı mı doğuyor? 

Bu bölümde; GLP-1 ilaçlarının toplum üzerindeki etkilerini, body positivity akımının neden zayıfladığını, ünlülerin hızlı kilo dönüşümlerini ve “zayıflığın” artık disiplin mi yoksa erişim meselesi mi olduğunu konuşuyoruz.

Ayrıca:

• Ozempic ve Mounjaro’nun son bilimsel gelişmeleri
• Bazı insanlarda neden işe yaramadığına dair yeni genetik araştırmalar
• 23andMe verileriyle yapılan çalışmalar
• Kalp sağlığı üzerindeki etkiler
• Meghan Trainor ve beden olumlamaya bakışı değişen celebrity kültürü
• Estetik müdahaleler, tek tipleşme ve sosyal baskı
• “Ozempic face” ve yeni güzellik algısı
• Gelecekte hap formuna geçiş ihtimali

🎧 Zayıflama ilaçları sağlık teknolojisinin geleceği mi, yoksa yeni bir toplumsal baskı dönemi mi?

Evrenin Sonundaki Podcast'te yayında.

Milyonlarca insan haftalık iğneyle kilo veriyor. Ama kimse size zehirli bir kertenkeleden başlayan hikayeyi anlatmadı.

Ozempic nedir? Zayıflama iğneleri nasıl çalışır?
Bu bölümde Dr. Kadir ile birlikte GLP-1 ilaçları (Ozempic, Mounjaro) ile kilo verme sürecini, etkilerini ve yan etkilerini konuşuyoruz. Zayıflama iğneleri gerçekten işe yarıyor mu, yoksa çok büyük bir biyolojik bedel mi ödüyoruz?

Hiç tahmin edemeyeceğiniz bir yerden başlıyoruz: yılda bir-iki kere yemek yiyen ama metabolizması hiç bozulmayan zehirli bir çöl kertenkelesi. Gila canavarının sırrı nasıl milyar dolarlık bir ilaç endüstrisine dönüştü?

Bu bölümde konuştuklarımız:– Açlık ve tokluk hormonları: ghrelin ve leptin savaşı– GLP-1 nedir, 2 dakikalık etkisi nasıl 168 saate uzatıldı?– Ozempic mi Mounjaro mu? Hangisi daha etkili, yan etkileri neler?– Gerçek kilo kaybı rakamları: %15 iddiası vs. gerçekler– Kas kaybı, Ozempic yüzü, anhedoni ve bağımlılıklar üzerindeki beklenmedik etkiler– Ameliyat masasındaki gizli risk– Obezite, kilo verme ve bireysel irade üzerine en tartışmalı soru

Hype'ın arkasındaki gerçek bilimi merak ediyorsanız bu bölüm tam size göre.

(Bu içerik tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. İlaç kullanımında mutlaka bir uzmana danışın!)

Savaş bulutu da vurdu.

Bu bölümde; yapay zekânın savaş kararlarını nasıl etkilediğini, veri merkezlerinin neden hedef haline geldiğini ve “bulut” dediğimiz şeyin aslında ne kadar fiziksel ve kırılgan olduğunu konuşuyoruz.

Palantir Technologies gibi şirketlerin farklı veri kaynaklarını birleştirerek nasıl istihbarat ürettiğinden, Pentagon’un yapay zekâ ile ilişkisine ve Anthropic’in “tedarik zinciri riski” tartışmalarına uzanıyoruz.

• Yanlış hedef riski ve otonom kararlar• Drone’lar, sahte hedefler ve AI’ı kandırmak• Amazon Web Services veri merkezlerine yapılan saldırılar• Bulut sistemlerinin fiziksel ve jeopolitik kırılganlığı• İnternetin görünmeyen altyapısı: kablolar, server’lar, latency

Ve belki de en kritik farkındalık:
İnternet sandığımız kadar “soyut” değil.

🎧 Evrenin Sonundaki Podcast’in bu bölümünde, savaşın daha az konuşulan tarafına — teknoloji ve dijital altyapı perspektifinden bakıyoruz.

Sokak yemekleri neden değişiyor?

Eskiden hızlı, ucuz ve basit olan bu lezzetler bugün daha “gurme”, daha pahalı ve daha deneyim odaklı hale geldi. Peki bu dönüşüm nasıl oldu?

Bu bölümde, nesillerdir bu işin içinde olan kokoreç ustası Ozi (Ozzie's Kokoreç) ile birlikteyiz. Kokoreç üzerinden aslında çok daha büyük bir hikâyeyi konuşuyoruz: sokak kültürü, sosyal medya, beklentiler ve değişen tüketim alışkanlıkları.

Gerçekten iyi bir sokak yemeği ne demek?
Neden artık yemek değil “deneyim” satın alıyoruz?
Ve bu değişim nereye gidiyor?

🎧 Evrenin Sonundaki Podcast’in yeni bölümü yayında.

Bulutsuzluk Özlemi’nin gitaristi Gökhan Büyükkara ile müziğin bugününü ve geleceğini konuşuyoruz.

Rock ne âlemde? Gençler hâlâ dinliyor mu?

Ve yapay zekâ müziği nasıl değiştirecek?

Ayrıca bölümde:

- AI ile müzik üretimi

- streaming platformlarında bot dinlemeler

- müzisyenlerin değişen gelir modeli

- konserlerin neden giderek daha değerli hâle geldiği

- ilham aldığımız kaliteli içerik üreticileri

gibi konulara da değiniyoruz.

🎸 Ve tabii ki bölüm boyunca bolca rock nostaljisi yapıyoruz. Led Zeppelin nostaljisinden günümüzden sevdiğimiz grupları biraz unuttuk, kusurumuza bakmayın :)

Uzay savunma sistemleri, hipersonik füzeler, uydu ağları ve yapay zekâ… Dünya yeni bir teknolojik ve jeopolitik yarışın eşiğinde.

Bu bölümü kaydederken, bir gün sonra yeni bir savaşın başlayacağını ve hava savunma sistemlerinin bu kadar gündeme gelip günlük hayatımızı bu kadar yakından etkileyeceğini açıkçası hiç tahmin etmemiştik. Bölümde ele aldığımız “Altın Kubbe” (Golden Dome) projesi, mevcut hava savunma sistemlerinin uzaya taşınan bir sonraki jenerasyonu olarak tasarlanıyor — ve umarız böyle bir bağlamda gündeme gelmek zorunda kalmaz.

Bu bölümde savunma teknolojileri, yapay zekâ, uzay teknolojileri ve jeopolitiğin kesişiminde yer alan Golden Dome konseptini ve bunun temsil ettiği yeni savunma paradigmasını konuşuyoruz.

🔎 Bölümde ele aldığımız konular:

• Hava savunma sistemleri nasıl çalışır?

• Balistik, cruise ve hipersonik füzeler arasındaki farklar

• LEO (Low Earth Orbit) uydu ağlarının savunmadaki rolü

• Yapay zekânın karar verme süreçlerine etkisi

• Uzay teknolojileri ve küresel jeopolitik rekabet

• Yeni silahlanma yarışının teknolojiye olası etkileri

Teknoloji, uzay ve jeopolitiğin kesiştiği bu bölümde, geleceğin savunma sistemlerinin dünyayı nasıl şekillendirebileceğini tartışıyoruz.

🎧 Evrenin Sonundaki Podcast’te yeni bölüm yayında.

Dünya nüfusu gerçekten çöküyor mu, yoksa boşuna panik mi yapıyoruz?

Uzun yıllar boyunca “fazla nüfus” korkusu konuşuldu.
Şimdi ise birçok ülkede doğum oranları 2.1’in altına düşmüş durumda. Türkiye 1.48. Güney Kore 1’in altında. Çin, Hindistan ve Meksika’da ivme aşağı yönlü. Ama küresel tablo sandığımız kadar basit değil.

Nüfus trendleri nasıl öngörülüyor? Demografik projeksiyonlar ne kadar güvenilir? Avrupa bu süreci kaldırabilir mi? Gençlere hitap eden sektörleri ne bekliyor?

Hangi sektörler bu dönüşümden faydalanacak? “Gümüş ekonomi” gerçekten yükselişte mi?

Ve daha radikal bir soru: Devletler nüfus azalmasına karşı ne kadar ütopik çözümler üretebilir?

Bu bölümde geleceğin ekonomik, sosyal ve politik dengelerini şekillendirecek en kritik meselelerden birini masaya yatırıyoruz.

Bolca soru. Bolca tahmin. Bolca “beyin yemeği”.