Góry na Dolnym Śląsku są wyjątkowe - piękne, zróżnicowane, wciąż w wielu miejscach dzikie, rzadko odwiedzane. Ich przemierzanie i poznawanie ułatwiają schroniska, których historia na tych ziemiach sięga nawet wieku XVII.

Dziś jest ich niestety znacznie mniej, niż było ich przed wojną. Całe szczęście kilka przetrwało próbę czasu, zachowując niezwykły klimaty, zachwycają architekturą, dając dziś schronienie, dobry posiłek, niezapomnianą atmosferę.

Jednym z takich miejsc jest schronisko, które w tym roku obchodzi wyjątkowy jubileusz.

Historia Wrocławia od wieków, a właściwie od zawsze związana jest z wodą, a konkretnie Odrą. Rzeka, której długość w Polsce wynosi 742 kilometry, istotnie wpływała na rozwój miasta, przez wieki kształtując jego charakter i tożsamość. Nie zapominajmy jednak, że ta niewątpliwa miłość i przywiązanie przechodziły również i trudniejsze chwile.

Analizując historię tej niezwykłej relacji i uzależnienia, w dobrym znaczeniu tego słowa, nie sposób nie odnieść się do wody samej w sobie. Jaka jest dziś naprawdę sytuacja w kontekście jej zasobów i jakości w samym mieście oraz na całym Dolnym Śląsku? Czy jako społeczeństwo potrafimy dobrze zarządzać wodą w ramach własnych gospodarstwo domowych, dbając przy tym o kwestie ekologiczne?

Zapraszam na rozmowę z Tomaszem Czerskim, geografem z Centrum Edukacji Ekologicznej Hydropolis.

Zapraszam oczywiście do odwiedzenia strony fantastycznydolnyslask.pl, na której dostępne są również pozostałe odcinki podcastu.

Wszystkich, którzy mieliby ochotę i możliwości, zachęcam do wsparcia projektu w serwisie Patronite.pl pod adresem www.patronite.pl/fds. Dzięki zbieranym tam środkom będę mógł rozwijać projekt o kolejne nagrania, artykuły, w przyszłości również o podcastowe reportaże.

Tym, którzy są już patronami, gorąco za okazane wsparcie dziękuję.

Karkonosze. Najwyższe pasmo Sudetów i jedne z najpiękniejszych gór tej części Europy. Choć wysokością trudno konkurować im z Tatrami, a po polskiej stronie znajduje się jedynie 1/3 ich całkowitej powierzchni, Góry Olbrzymie, bo tak kiedyś były nazywane, to zachwycające panoramy, piękna szlaki, unikalny klimat, przyrodnicza i turystyczna perła naszego kraju.

Karkonosze nie są górami wysokimi, przynajmniej z teoretycznego punktu widzenia. Patrząc jednak przez pryzmat klimatu, jego charakterystyka i dynamika jest typowa dla pasm znacznie wyższych, niż miałoby to wynikać z liczby metrów towarzyszących nazwom karkonoskich szczytów - Śnieżki, Wielkiego Szyszaka czy Szrenicy.

Wyjątkowość tych pięknych gór przekłada się na cały czas rosnącą popularność wśród turystów. I o ile latem, przy pięknej pogodzie, wycieczki grzbietami Karkonoszy to wymagające ze względu na odległość, ale raczej łatwe technicznie eskapady, zima jest już zupełnie innym rozdziałem górskiej turystyki.

Często dynamicznie zmieniająca się pogoda, silny wiatr, zła widoczność, intensywne opady śniegu i nieprzetarte szlaki. To także krótszy dzień i, rzecz jasna, niska, a przeważnie znacznie poniżej zera, temperatura.

Czy Karkonosze zimą to góry dla wszystkich? Na co zwracać uwagę, gdy pogoda budzi nasze wątpliwości, jeszcze przed wyruszeniem na szlak? Czy , a jeśli tak, niektóre szlaki są zamykane i czy rzecz dotyczy wyłącznie zimowego okresu? Czy problemem dla Karkonoszy stają się szczyty turystycznego sezonu, szczególnie w letnim okresie?

Z Piotrem Zamorskim, naczelnikiem Grupy Karkonoskiej GOPR rozmawiam o cudownych Karkonoszach, pracy GOPR, przede wszystkim jednak o bezpieczeństwie w górach oraz o tym, jak mądrze i odpowiedzialnie z nich korzystać.

Wrocław - jedno z cieplejszych miast w Polsce, z drugiej strony Hala Izerska będąca z kolei regionalnym biegunem zimna. Ponad nimi Śnieżka z rekordowo mocnym wiatrem i porywami przekraczającymi 200 km na godzinę.

Jaki jest zatem klimat Dolnego Śląska? Wyjątkowy, aż tak bardzo zróżnicowany i zmienny? Czy niczym nie odbiegający od ogólnokrajowych norm?

Jaki jest nasz regionalny rekord zimna i czy grożą nam w najbliższym czasie klimatyczne zmiany i tego procesu negatywne konsekwencje? Czy grozi nam perspektywa bezśnieżnych zim na sudeckich stokach i pojawiające się w miastach trąby powietrzne?

Na te pytania oraz wiele innych niezwykle ciekawych historii w pasjonującej rozmowie opowiada gość kolejnego odcinka podcastu - dr hab. Marek Błaś z Zakładu Klimatologii i Ochrony Atmosfery Uniwersytetu Wrocławskiego.

Sokołowsko. Kiedyś Gorbersdorf, dziś wpisana w malowniczy krajobraz niezwykle klimatyczna wieś, będąca miejscem akcji najnowszej książki Olgi Tokarczuk, "Empuzjon".

Choć pierwsza wzmianka na temat tego miejsca pochodzi z roku 1357, stało się ono popularne dopiero w połowie wieku XiX dzięki wyjątkowym walorom uzdrowiskowym. Bajecznie położona w sercu gór Suchych miejscowość nazywana jest śląskim Davos. Ale czy słusznie? Czemu Goebersdorf zawdzięczał swoja popularność przed laty? Czy dziś jest miejscem, które chętnie odwiedzają turyści? Jak rysuje się jego przyszłość i znajdującej się tu architektonicznej perły? Bo że warto tu zaglądać, nie tylko ze względu na okoliczne góry, nie ulega wątpliwości.

Gościnią podcastu jest dziś wybitna polska artystka, której działalność obejmuje rzeźbę, malarstwo, ale też eksplorację przestrzeni, instalacje i szeroko pojęte wykorzystanie materiałów wizualnych. Pani Bożena jest też założycielką Fundacji Sztuki Współczesnej In Situ.

Dolny Śląsk to kopalnia tajemnic - dosłownie i w przenośni. Burzliwy okres końca wojny i pierwszych lat po jej zakończeniu, oprócz wielu ludzkich tragedii, wiąże się z legendami o skarbach i bezcennych przedmiotach, które do dziś mają skrywać dolnośląskie korytarze i podziemia.

Ale czy uciekający przed Sowietami Niemcy rzeczywiście zakopywali tu dzieła sztuki, kosztowności i złoto? Czy oprócz listów, mamy jakiekolwiek dowody potwierdzające te przypuszczenia? Czym tak naprawdę jest i z czym wiąże się poszukiwanie Skarbów na Dolnym Śląsku i jakie są realne szanse na to, że uda się odkryć jeszcze jakiś depozyt lub rozwiązać jakąś tajemnicę?

Gościem dzisiejszego odcinka jest Joanna Lamparska - pisarka, dziennikarka, autorka kilkunastu książek, artykułów, programów radiowych i telewizyjnych, pasjonatka Dolnego Śląska.

Jaskini i sztolnie. Pasjonują, przyciągają, często przerażają głębią, otchłanią, ciemnościami. Jeśli chcemy przeżyć prawdziwą przygodę, a nie boimy się ciasnych korytarzy, uczucia odcięcia od świata i przemierzania nieznanego, mamy w czym wybierać. W naszym kraju znajduje się mnóstwo pięknych i niezwykłych obiektów podziemnych, które możemy zwiedzać, nie będąc wykwalifikowanym speleologiem.

W tym rankingu przoduje rzecz jasna Jura Krakowsko-Częstochowska, gdzie znajduje się przeszło 1500 jaskiń. Na drugim miejscu są oczywiście Tatry, tam takich obiektów jest niemal 900 z najdłuższą w Polsce jaskinią Wielką Śnieżną , niedostępną dla przeciętnych śmiertelników.

Ale również i Dolny Śląsk może pochwalić się niezwykle interesującymi, pięknymi i tajemniczymi obiektami podziemnymi - jaskiniami i przede wszystkim sztolniami. Niektóre udostępnione zostały do zwiedzania, niektóre można eksplorować w towarzystwie przewodnika i z wykorzystaniem specjalistycznego sprzętu. W naszym regionie zapewne jest też wiele obiektów, które dopiero czekają na odkrycie.

Zieleniec to pięknie położona na Dolnym Śląsku kiedyś wieś, dziś górska część uzdrowiska Duszniki-Zdrój. Swoją popularność zawdzięcza przede wszystkim znajdującej się tu stacji narciarskiej, która należy do największych w całej Polsce. To jednak nie jedyny powód, dla którego miejsce to jest wyjątkowe. Pomijając fakt niezwykłej lokalizacji pomiędzy Górami Bystrzyckimi i Orlickimi, dzięki czemu pięknie jest tu o każdej porze roku, Zieleniec ma jedną cechę, która wyróżnia go na mapie naszego kraju.

Co Zieleniec ma wspólnego z wydolnością organizmu? Dlaczego warto przebywać tu szczególnie w kontekście zdrowia? Czym tak naprawdę jest zieleniecki mikroklimat?

Moim gościem jest Pan Marek Zatoń, profesor wrocławskiej Akademii Wychowania Fizycznego, wydziału wychowania fizycznego i sportu i zakładu fizjologii i biochemii. Wybitny badacz ludzkiego organizmu i jego możliwości w kontekście wydolności, co wiąże się również z Zieleńcem i panującymi tam wyjątkowymi warunkami.

Będąc na Dolnym Śląsku nie sposób nie umieścić tego niezwykłego obiektu na liście atrakcji, które obowiązkowo należy zobaczyć i zwiedzić. Jeden z trzech największych, a przez wielu pasjonatów uważany również za najpiękniejszy Zamek w Polsce. Wiąże się z nim niezwykła i burzliwa historia, a jak na dolnośląski obiekt przystało, również mnóstwo tajemnic i pytań, na które wciąż nie znamy odpowiedzi. Jedno z nich dotyczy choćby faktycznych początków tej wspaniałej budowli.

Kiedy faktycznie powstał, jaką istotną funkcję spełniał na przestrzeni dziejów oraz z jakimi, niezwykle barwnymi i interesującymi postaciami wiąże się jego historia? W trakcie dzisiejszej rozmowy postaramy się poznać odpowiedzi na te oraz wiele innych pytań. Część z nich dotyczyć będzie również teraźniejszości - tego, co na zamku można zwiedzić, co warto zobaczyć oraz w jakich organizowanych tu wydarzeniach warto wziąć udział.

Dziś mamy przyjemność gościć w miejscu zupełnie niezwykłym, a moim rozmówcą jest Mateusz Mykytyszyn - Prezes Fundacji Księżnej Daisy von Pless, rzecznik prasowy Zamku Książ, publicysta, autor książek, biograf księcia Bolko Hochberga von Pless .

To opowieść o faktach, hipotezach i legendach związanych z jednym z najbardziej zagadkowych miejsc II wojny światowej. O ogromnej inwestycji, która nigdy nie została ukończona, i o ludziach, którzy pracowali przy jej budowie w skrajnie trudnych warunkach.

Gościem odcinka jest Grzegorz Sanik – przewodnik sudecki i pasjonat historii Dolnego Śląska.

W tym odcinku:

• czym był kompleks Riese i jaką miał skalę
• czy rzeczywiście powstawała tu kwatera Hitlera
• dlaczego wybrano właśnie Góry Sowie
• kto budował kompleks i w jakich warunkach
• co dziś można zobaczyć w terenie

00:00 Wstęp i zapowiedź odcinka o kompleksie Riese
01:10 Czym był kompleks Riese i skąd wzięła się jego nazwa
03:20 Co o Riese wiemy na pewno, a co pozostaje hipotezą
05:20 Czy w Riese miała powstać kwatera Hitlera
08:10 Książ, Osówka i rozproszone kwatery III Rzeszy
12:00 Dlaczego Niemcy wybrali właśnie Góry Sowie
17:10 Jak zmieniała się koncepcja budowy kompleksu Riese
23:40 Czy Riese mogło mieć także znaczenie militarne i produkcyjne
29:20 Jakie dokumenty zachowały się do dziś
33:10 Kto budował kompleks Riese i ilu ludzi tam pracowało
38:20 Warunki życia więźniów i relacje świadków
45:20 Które obiekty kompleksu Riese można dziś zwiedzać
50:10 Niedostępne części kompleksu i ślady infrastruktury naziemnej
51:59 Zakończenie rozmowy

𝑭𝒂𝒏𝒕𝒂𝒔𝒕𝒚𝒄𝒛𝒏𝒚 𝑫𝒐𝒍𝒏𝒚 𝑺́𝒍𝒂̨𝒔𝒌 𝒋𝒆𝒔𝒕 𝒅𝒛́𝒘𝒊𝒆̨𝒌𝒐𝒘𝒂̨ 𝒘𝒚𝒑𝒓𝒂𝒘𝒂̨ 𝒘 𝒈ł𝒂̨𝒃 𝒏𝒂𝒔𝒛𝒆𝒈𝒐 𝒏𝒊𝒆𝒛𝒘𝒚𝒌ł𝒆𝒈𝒐 𝒓𝒆𝒈𝒊𝒐𝒏𝒖.

Spotykam się z ludźmi, których życie, pasje lub wspomnienia nierozerwalnie łączą się z Dolnym Śląskiem. Razem odkrywamy jego malownicze, tajemnicze i mniej oczywiste miejsca, szukamy odpowiedzi na ciekawe, intrygujące pytania, wspominamy istotne dla nich postaci. 

🖥 𝐒𝐭𝐫𝐨𝐧𝐚 𝐩𝐫𝐨𝐣𝐞𝐤𝐭𝐮: https://www.fantastycznydolnyslask.pl/
🙌🏻 Wsparcie projektu: https://patronite.pl/fds
📱 Facebook: https://www.facebook.com/fantastycznydolnyslask
📸 Instagram: https://www.instagram.com/fantastyczny_dolny_slask/
📱 X: https://x.com/fan_dolny_slask

✅ Subskrybuj kanał i śledź kolejne odcinki o niezwykłych miejscach, historiach i opowieściach o Dolnym Śląsku!