Filosofie in actie Podcast

In deze aflevering spreekt Piek Knijff met Eric Smit, journalist en (mede-)oprichter van Follow The Money en The Firewall. Het gesprek gaat over activistische journalistiek, een jachthond die achter Big Tech aangaat en pluriformiteit in het journalistieke bestel. Er wordt gesproken over Poppers tolerantieparadox en de vijanden van de open samenleving.

Olga Helmigh (journalist in het onderwijs) schuift aan als sidekick.

In deze aflevering komen de volgende zaken en namen voorbij:

• Nina Brink
• World Online
• Quote
• De Pers
• Derivatendrama
• Jesse Frederik
• Kim van Keken
• Henry Keizer
• Anne Vondelingprijs
• VVD
• Jort Kelder
• Follow the Money
• The Firewall
• Big Tech
• Gag order
• DigiD
• Solvinity
• Kyndryl
• Gerard Smit
• De Volkskrant
• Controleerbaarheid
• Navolgbaarheid
• Karl Popper
• Waarheid
• Falsificeerbaarheid
• Relativisme
• Tolerantieparadox
• Matigheid
• Plato
• Georg Wilhelm Friedrich Hegel
• Karl Marx
• Totalitair denken
• Oekraïne
• Peter Thiel
• Elon Musk
• Frictieloosheid
• DOGE
• Democratie
• Jürgen Habermas
• Rationaliteit
• Tegenspraak

Leesvoer:

• Nina, de onweerstaanbare opkomst van een power lady – Eric Smit (Prometeus, 2010)
• The open society and its enemies – Karl Popper (1945)

Het gesprek vond plaats op 14 september 2026.

Host: Piek Knijff

Studio en montage: De Podcasters

Tune: Uma van Wingerden

Artwork: Hans Bastmeijer – Servion Studio

Foto waar het artwork op gebaseerd is: door Boudewijn Bollmann

Wil je nog ergens over napraten? Dat kan! Neem contact op via [email protected]. Meer informatie over Piek & Filosofie in actie, zie www.filosofieinactie.nl

In deze aflevering spreekt Piek Knijff met Ilyaz Nasrullah, digitaal strateeg en columnist (Trouw). Het gesprek gaat over Ilyaz’ boek ‘Dit is AI: de valse belofte van kunstmatige intelligentie’ (Nieuwezijds, 2026) en hoe nodig het is om AI vanuit technisch perspectief te ontleden: wat kan het (niet)? Het gaat over menselijke vrijheid en veelzijdigheid, hoe we ervaren en betekenis geven. Maar ook hoe we ervaringen (kunnen) creëren en een verhaal kunnen vertellen vanuit een visie en maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Julie Vegter (Culturele Confetti) schuift aan als sidekick.

In deze aflevering komen de volgende zaken en namen voorbij:

• Cynthia Liem
• Trouw
• Cybersoek
• DEN
• IBM
• Link
• Rami Ismail
• Triforce
• Suno
• Shigeru Miyamoto
• Design Thinking
• The wallet exercise
• Dimash Qudaibergen
• Dimash Digital Show
• Taylor Swift
• Hugh Grant
• Cate Blanchett
• AI-notulen

Deze games:

• Hades (2020)
• The Legend of Zelda, Breath of the Wild (2017)
• The Legend of Zelda, Phantom Hourglass (2007)
• Super Mario Galaxy (2007)

Deze podcasts:

• De Filosofie in actie Podcast aflevering met Cynthia Liem
• Welkom in de AI-Fabriek (BNR en Trouw)
• De Filosofie in actie Podcast aflevering met Barbara Kathmann (PRO)
• De presentatie van The Legend of Zelda, Breath of the Wild: Breaking conventions

De fragmenten van Dimash:

• Dimash Digital Show
• De speech van Dimash (zet de captions aan)

Het gesprek vond plaats op 10 september 2026.

Host: Piek Knijff

Studio en montage: De Podcasters

Tune: Uma van Wingerden

Artwork: Hans Bastmeijer – Servion Studio

Foto waar het artwork op gebaseerd is: door Boudewijn Bollmann

Wil je nog ergens over napraten? Dat kan! Neem contact op via [email protected]

Meer informatie over Piek & Filosofie in actie, zie www.filosofieinactie.nl

In deze aflevering spreekt Piek Knijff met Claudia van Kruistum, projectmanager Nextcloud bij SURF. Het gesprek gaat over digitale autonomie, verzet tegen systemen, het belang van reflectie in het gebruik van AI en de filosofie van Star Trek: The Next Generation.

Olga Helmigh, journalist en werkzaam in het hoger onderwijs, schuift aan als sidekick.

In deze aflevering komen de volgende zaken, namen en gebeurtenissen voorbij:

• Universiteit van Amsterdam
• Donald Trump
• Vendor-lock-in
• CERN
• Beschikbaarheid van wetenschappelijke data
• Fight Club
• Kapitalisme
• First Dates
• Qwant
• Jean-Luc Picard
• Star Trek: The Next Generation
• De android Data
• Immanuel Kant
• Generatieve AI
• AI Companions
• Duckduckgo
• Techno-optimisme
• Socratische dialoog
• Black Mirror
• Open Source
• Open standaarden
• Digitale soevereiniteit

Dit boek:

• Fight Club - Chuck Palahniuk (1997)

Deze film:

• Fight Club (1999)

Dit gesprek is opgenomen op 17 april 2026.

Host: Piek Knijff

Studio en montage: De Podcasters

Tune: Uma van Wingerden

Artwork: Hans Bastmeijer – Servion Studio

Wil je nog ergens over napraten? Dat kan! Neem contact op via [email protected]. Meer informatie over Piek & Filosofie in actie, zie www.filosofieinactie.nl

In deze aflevering spreekt Piek Knijff met Maxim Februari, romanschrijver, columnist (NRC) en essayist. Het gesprek gaat over de moeite om digitaliseringsvraagstukken onbesproken te laten, wat ons voorkeursgedrag (niet) over ons zegt, de versmallende blik van rationaliteit die in de economie en technologie doorklinkt en Maxim’s ‘pracht & recht’.

Maaike van der Horst, PhD-student aan de Universiteit Twente (en gast in S02E06), schuift aan als sidekick.

In deze aflevering komen de volgende zaken, namen en gebeurtenissen voorbij:

• PC Hooftprijs
• Zomergasten (VPRO)
• Mensenrechten
• Democratie & de rechtsstaat
• Data & digitalisering
• Reductie in de wetenschap
• Homo economicus
• SyRi
• Privacy First
• Tommy Wieringa (schrijver)
• Toeslagenschandaal
• Amartya Sen (econoom, filosoof en nobelprijswinnaar)
• Rationaliteit
• Revealed preferences
• Spotify en andere aanbevelingssystemen
• Utilitarisme
• Altruïsme en egoïsme
• Jezus Christus-syndroom
• Literair tijdschrift De Gids
• Morele vraagstukken
• Capability approach
• Martha Nussbaum (filosoof)
• Kapitalisme & modernisme
• Efficiëntie & beheersdrang
• Verzet & idealisme
• Het radioprogramma Kunststof (NTR)

Deze boeken:

• Doe zelf normaal – Maxim Februari (2023)
• Klont – Maxim Februari (2017)
• De literaire kring – Maxim Februari (2007)
• Modernity and the Holocaust – Zygmunt Bauman (1989)
• Seeing like a state – James C. Scott (1998)
• De passie van Tati – Ann Meskens (2005)

Dit artikel:

• Rational Fools – Amartya Sen (1977)

Deze Films:

• Jour de Fête – Jacques Tati (1949)
• Mon Oncle – Jacques Tati (1958)

Dit gesprek is opgenomen op 15 april 2026.

Host: Piek Knijff

Studio en montage: De Podcasters

Tune: Uma van Wingerden

Artwork: Hans Bastmeijer – Servion Studio

Wil je nog ergens over napraten? Dat kan! Neem contact op via [email protected]. Meer informatie over Piek & Filosofie in actie, zie www.filosofieinactie.nl

In deze aflevering spreekt Piek Knijff met Cynthia Liem, multimedia-expert in de AI (associate professor aan de TUDelft) en klassiek pianist (o.a. bij Magma Duo). Het gesprek gaat over algoritmes en klassieke muziek, de verschillen en overeenkomsten als het gaat om dogma’s en verwachtingen, het doorgronden van complexiteit, het opzoeken van speelsheid, en de aan- of afwezigheid van bezieling en fijngevoeligheid.

Olga Helmigh, journalist en werkzaam in het hoger onderwijs, schuift aan als sidekick.

In deze aflevering komen de volgende zaken, namen en gebeurtenissen voorbij:

• Emmy Storms
• Algoritmes
• Aanbevelingssystemen (Recommender systems)
• Spotify
• Blackbox
• Google
• Diversiteit
• Betrouwbare AI
• Algoritmische discriminatie
• Optimalisatiecriterium
• Aleksey Igudesman & Hyung-ki Joo
• Plagiaat
• Belcanto
• Speelsheid
• Responsible AI
• Responsible Computer Science
• LLM (Large Language Model)
• Canon van de klassieke muziek
• Koninklijke bibliotheek
• Human in the loop
• Cybersecurity
• Ethics washing
• Techbro’s
• Hoger en wetenschappelijk onderwijs
• Toeval
• Deze componisten:
• Frédéric Chopin
• Matthijs Vermeulen
• Ludwig van Beethoven
• Johann Sebastian Bach
• Wolfgang Amadeus Mozart
• Felix Mendelssohn-Bartholdy
• Franz Liszt

Deze artikelen:

• iBestuur: https://ibestuur.nl/data-en-ai/toepassingen/expert-cynthia-liem-over-ai-wat-
• willen-we-als
• De Correspondent: https://decorrespondent.nl/12621/wat-algoritmes-van-pianisten-
• kunnen-leren/9adabe41-accf-095f-1c9a-edbc41598ebd
• Deze muziekstukken:
• Piano sonate no. 11 – Mozart
• Uitvoering van Alla Turca (Mozart) - Igudesman & Joo:
• https://www.youtube.com/watch?v=MNtYYuWILNE
• Uitvoering van I Will Survive - Igudesman & Joo:
• https://www.youtube.com/watch?v=Xui7x_KF7bY

Deze podcastafleveringen:

• De Filosofie in actie Podcast S02E04 met David Graus: https://www.filosofieinactie.nl/podcast/in-gesprek-met-david-graus
• De Filosofie in actie Podcast S03E01 met Noelle Cicilia: https://www.filosofieinactie.nl/podcast/in-gesprek-met-noelle-cicilia
• De Filosofie in actie Podcast S05E01 met Arthur Eaton

Dit gesprek is opgenomen op 13 april 2026.

Host: Piek Knijff

Studio en montage: De Podcasters

Tune: Uma van Wingerden

Artwork: Hans Bastmeijer – Servion Studio

Wil je nog ergens over napraten? Dat kan! Neem contact op via [email protected]. Meer informatie over Piek & Filosofie in actie, zie www.filosofieinactie.nl

In deze aflevering spreekt Piek Knijff met Firdaus Mohamed Hoesein, radioloog en onderzoeker aan UMC Utrecht. Het gesprek gaat over de toekomst van AI in de radiologie, optimisme, wat we accepteren van machines, het belang van context en intuïtie om iets te begrijpen, en empathie als menselijke eigenschap.

Julie Vegter (Culturele Confetti) schuift aan als sidekick.

In deze aflevering komen de volgende zaken, namen en gebeurtenissen voorbij:

• MedTech
• MRI, CT en PET-CT
• UMC Utrecht
• Geoffrey Hinton
• AI binnen radiologie
• Detectie van longziektes
• EU AI Act
• Human in the loop
• Black Box
• Zelfrijdende auto’s
• Liberalisme
• Kansenongelijkheid
• Taal(voorspel)modellen (ChatGPT, Gemini)
• Burnouts onder artsen
• Will Smith
• Converse All Stars
• Robots
• Elon Musk
• Antropomorfisering
• De drie wetten van Asimov
• Juridische aansprakelijkheid
• Uitlegbaarheid
• Trustworthy AI
• Medisch Ethische Toetsings Commissie (METC)
• Hans Jonas
• Techsolutionisme

Deze boeken:

• Dromen van mijn vader – Barack Obama (2004)
• I, Robot – Isaac Asimov (1950)

Films:

• I, Robot (2004)

Dit gesprek is opgenomen op 7 april 2026.

Host: Piek Knijff

Studio en montage: De Podcasters

Tune: Uma van Wingerden

Artwork: Hans Bastmeijer – Servion Studio

Wil je nog ergens over napraten? Dat kan! Neem contact op via [email protected]. Meer informatie over Piek & Filosofie in actie, zie www.filosofieinactie.nl

In deze aflevering spreekt Piek Knijff met Barbara Kathmann, Tweede Kamerlid PRO. Het gesprek gaat over de narratieven van Big Tech, het terugclaimen van de digitale wereld en de commissie digitale zaken. Maar ook: het onzichtbare dat van waarde is en het kwetsbare dat nodig is.

Julie Vegter, programmeur in de culturele sector, schuift aan als sidekick.

In deze aflevering komen de volgende zaken, namen, gebeurtenissen voorbij:

• Stichting de Jarige Job
• Partij van de Arbeid
• Ahmed Aboutaleb
• Pim Fortuyn
• Parlis, het parlementair informatiesysteem
• Commissie Digitale Zaken
• Toeslagenschandaal
• Oprah Winfrey
• RTL4
• Brené Brown
• Vrouw in de Media Award
• Nerdvote
• Joris Luyendijk
• Queeny Rajkowksi (VVD)
• Sarah El Boujdaini (D66)
• Jantine Zwinkels (CDA)
• Elon Musk
• Karin Ramaker, initiatiefnemer petitie ‘Stop de Amerikaanse overname DigiD’
• Subsidieregeling Aardbevingsgebied Groningen
• Noodfonds Energie
• Odido-datalek (2026)

Deze boeken:

• Le petit prince – Antoine de Saint-Exupéry (1943)
• The Hitchhikers Guide to the Galaxy – Douglas Adams (1979)

Dit gesprek is opgenomen op 2 april 2026

Host: Piek Knijff

Studio en montage: De Podcasters

Tune: Uma van Wingerden

Artwork: Hans Bastmeijer – Servion Studio

Wil je nog ergens over napraten? Dat kan! Neem contact op via [email protected]. Meer informatie over Piek & Filosofie in actie, zie www.filosofieinactie.nl

In deze aflevering spreekt Piek Knijff met Arthur Eaton, filosoof en psychoanalyticus in opleiding en schrijver van de tweewekelijkse column ‘De Analyticus’ in de Groene Amsterdammer. Het gesprek gaat over de psychoanalyse als gesprekskunst, oordeelloos luisteren, onze behoefte aan bevestiging en erkenning, communicatie via schermen en AI Companions.

Maaike van der Horst, PhD-student aan de Universiteit Twente (en gast in S02E01) schuift aan als sidekick.

In deze aflevering komen de volgende namen voorbij:

• Napoleon
• Luther
• Adam Philips
• Sigmund Freud
• Zhuang Zhou
• Lao Zi
• Socrates
• Quiëtisme
• Esther Perel
• Melanie Klein
• Donald Winnicott
• Sherry Turkle

Deze boeken:

• De analyticus (2025) – Arthur Eaton
• On giving up (2024) – Adam Philips
• Zhuangzi
• Dao Deh Jing

En podcasts:

• Aflevering 2 “Denk aan het balkon” van de podcast ‘Is het leven een zeven?’ (2021)
• Aflevering S8E35 “My AI Loves Me Better Than Ayone Ever Could”, ‘Where should we begin? With Esther Perel’ (2026)
• Aflevering S8E36 “Love, Loneliness and AI, LIVE with Esther Perel and Spike Jonze”, ‘Where Should we begin? With Esther Perel’ (2026)

Dit gesprek is opgenomen op 27 maart 2026

Host: Piek Knijff

Studio en montage: De Podcasters

Tune: Uma van Wingerden

Artwork: Hans Bastmeijer – Servion Studio

Wil je nog ergens over napraten? Dat kan! Neem contact op via [email protected]. Meer informatie over Piek & Filosofie in actie, zie www.filosofieinactie.nl

In deze aflevering spreekt Piek Knijff met Lilian de Jong, toekomstonderzoeker bij Stichting Toekomstbeeld der Techniek en medeoprichter van de Dutch AI Ethics Community, over de toekomst van de digitale publieke ruimte en hoe we contact maken daarbinnen en daarbuiten. Isa Emmen schuift aan.

In deze aflevering komen de volgende namen voorbij:

• Rudy van Belkom (directeur van Stichting Toekomstbeeld der Techniek)
• Samaa Mohammad (medeoprichter DAIEC)
• Kogonada (regisseur) 
• Sabine Winters (wetenschapsfilosoof) 
• Hans Jonas (filosoof)

De volgende publicatie wordt genoemd: 

• Als het klikt: Toekomsten van contact in de digitale publieke ruimte – Lilian de Jong (2025)

En deze films:

• Columbus (2017)
• After Yang (2021)
• Her (2013)
• Arrival (2016)

Ook wordt er verwezen naar de afleveringen met Noëlle Cicilia, Felienne Hermans en Evelyn Austin. 

———————————

Dit gesprek is opgenomen op 19 november 2025. 

Host: Piek Knijff

Redactie: Team Filosofie in actie

Studio en montage: De Podcasters

Tune: Uma van Wingerden

Artwork: Hans Bastmeijer – Servion Studio 

Wil je nog ergens over napraten? Dat kan! Neem contact op via [email protected]. Meer weten over Filosofie in actie en onze werkzaamheden? Bezoek dan onze website of volg onze LinkedIn-pagina. 

In deze aflevering spreekt Piek Knijff met Evelyn Austin , algemeen directeur van Bits of Freedom, over algoritmische beïnvloeding op 'social media' , het dataïsme en dat wat niet te grijpen en te begrijpen valt. Ook poëzie en de rol van verwondering komen aan bod. Derk Wijkamp schuift aan.

In de aflevering worden de volgende namen genoemd:

• Lilian Stolk (medeoprichter The Hmm)
• Federico Campagna (filosoof)
• Stephen Fry (acteur en schrijver)
• Bruce Schneier (computerwetenschapper)
• Maggie Nelson (schrijver)
• Marin Terpstra (politiek filosoof)
• European Digital Rights (koepelorganisatie voor digitale rechten)
• Gerrit Kouwenaar (dichter en schrijver)
• En komen de volgende boeken voorbij:
• Technic and Magic – Federico Campagna (2018) 
• On Freedom - Maggie Nelson (2021)
• Omstreden Besluiten - Marin Terpstra (2002)

———————————

Dit gesprek is opgenomen op 24 oktober 2025.

Host: Piek Knijff

Redactie: Team Filosofie in actie

Studio en montage: De Podcasters

Tune: Uma van Wingerden

Artwork: Hans Bastmeijer – Servion Studio

Wil je nog ergens over napraten? Dat kan! Neem contact op via [email protected]. Meer weten over Filosofie in actie en onze werkzaamheden? Bezoek dan onze website of volg onze LinkedIn-pagina.