فلسفیدن

آلیس از همان بدو ورود به سرزمینِ عجایب، دچار تغییرات شگرفی می‌شود و این مسئله باعث می‌شود تا از همان ابتدا در هویتِ خود شک کند و مطمئن نباشد که چه کسی‌ست. او به سختی تلاش می‌کند تا به یاد آورد کیست. در این این قسمت از رادیو فلسفیدن از نقش «حافظه» حرف می‌زنیم و تلاش می‌کنیم با بهره‌گیری از نظرات فیلسوفانی مثل افلاطون، لاک، برگسون، دیدرو، نیچه، هایدگر و آگوستین، از این بگوییم که حافظه رشته‌‌ای‌ست که گذشته‌ی ما را به حال و آینده‌مان ارتباط می‌دهد، اما تنها عامل پیوستگی ما در طولِ زمان نیست. افزون بر این، «فراموشی» نیز به همان اندازه‌ی «به یادآوردن» برای انسان مهم و حیاتی‌ست؛ گاهی برای ادامه دادن نیاز داریم تا اتفاقات گذشته را فراموش کنیم.

موسیقی‌های استفاده شده:

علیرضا عصار، عشق الهی

امین‌الله ارشیدی، کیستم من

عرفان و کرنلا، الفبا

علی زند وکیلی، شهزاده‌ی رویا

Mary Hopkin – Those Were the Days

Josh Groban, Remember

Danny Elfma, Alice in Wonderland

صداهای استفاده شده:

آموزش جدول ضرب استاد وجدانی

نوشته حافظه و عظمت اولین بار در فلسفیدن پدیدار شد.

تمام ادیان و مکاتب اخلاقی انسان‌ها را از حسادت بر حذر داشته‌اند و با این حال کمتر کسی‌ست که چنین گناهی را تجربه نکرده باشد. در این قسمت از رادیو فلسفیدن از این حرف می‌زنیم که چرا به دوستان‌مان حسادت می‌کنیم. آیا حسادت همیشه بد است یا گاهی هم موجب برانگیخته شدن حس رقابت و پیشرفت می‌شود؟ آیا باید از حسادت دیگران ناراحت شویم؟ چگونه می‌شود نسبت به دیگران حسادت نداشته باشیم؟

موسیقی‌های استفاده شده:

شیطنت، اندی

آواز نوا، محمدرضا شجریان

برادر، محمد علیزاده

حسود، داریوش اقبالی

خونه خوبه، امیر تتلو

جیدال، نقره‌ای

صداهای استفاده شده

مصاحبه ابراهیم تهامی با عادل فردوسی‌پور در برنامه‌ی نود

سخنرانی محمود احمدی‌نژاد درباره‌ی انرژی هسته‌ای

نوشته «دوس‌دشمن» خودت را دوست داشته باش اولین بار در فلسفیدن پدیدار شد.

گاهی آدم احساس می‌کند زندگی ارزش زیستن ندارد؛ نه به خاطر مشکلاتی که داشته است یا تجربیاتش تلخش از زندگی، به این دلیل که مفهومی برای هستی پیدا نمی‌کند. «بدبینی» قدمتی به بلندای تاریخ تفکر دارد و در این قسمت از رادیو فلسفیدن با نگاهی به راست کول، کارآگاه بدبین سریال «کارآگاه واقعی – True Detective» از این صحبت می‌کنیم که آیا بدبینی می‌تواند صرفا یک دیدگاه فلسفی باشد یا همیشه پای تجربه‌های تلخ شخصی و احساسات هم در آن دخیل است. به این بهانه نگاهی می‌کنیم به یکی از معروف‌ترین دوگانه‌های بشری، یعنی عقل و احساس. اگر قرار است نجات پیدا کنیم این عقل است که به دادمان می‌رسد یا عشق؟

موسیقی‌های استفاده شده:

شادمهر عقیلی، عقل و عشق

محسن چاوشی، دیوار بی‌در

محمد اصفهانی، حسرت

علیرضا قربانی، من عاشق چشمت شدم

لیتو، سیجل، نسیم، خاک

The Handsome Family – Far from Any Road

Radiohead – Daydreaming

صداهای استفاده شده:

دکلمه‌ی شعر حیدربابا با صدای شهریار

بخش‌هایی از فصل اول سریال کارآگاه واقعی

نوشته کارآگاه واقعی رادیو فلسفیدن اولین بار در فلسفیدن پدیدار شد.

از سال‌های دور تا کنون، متفکران و هنرمندان زیادی انسان را به خلوت‌گزینی دعوت کرده‌اند؛ به اینکه مدتی را از قیل و قال زمانه جدا شویم و با خودمان خلوت کنیم. تلاش می‌کنیم با کمک گرفتن از هانا آرنت، ادگار آلن‌پو، افلاطون، امرسون و ثورو، از خلوت‌گزینی و تفاوت آن با انزوا صحبت می‌کنیم. این قسمت از رادیو فلسفیدن، در ستایش خلوت‌گزینی، تقدیم می‌شود به همه‌ی آنهایی که ز غوغای جهان فارغ‌اند.

موسیقی‌های استفاده‌ شده:

صداهای استفاده شده

نوشته پیش از آنکه بتوانی با دیگران باشی، باید تنها بودن را یاد بگیری اولین بار در فلسفیدن پدیدار شد.

نوشته مرد تنهای خدا: راننده تاکسی و اخلاق خودسرها اولین بار در فلسفیدن پدیدار شد.

نخستین قرارملاقات‌های عاشقانه برای آشنایی با فردی که از طرفی ممکن است دیگر هرگز او را نبینید و از طرفی احتمالِ آن می‌رود که شریک زندگی شما شود و تا پایان عمر در کنار هم زندگی کنید، همیشه به میزان قابل‌توجهی استرس‌آور است. افراد در چنین شرایطی همیشه پرسش‌های مشابهی از خود می‌کنند: چطور باید رفتار کنم؟ آیا باید بهترینِ خودم را به نمایش بگذارم؟ اگر متوجه شدم که اصلاً به درد هم نمی‌خوریم، چطور به صورتی محترمانه به آن قرار پایان دهم؟ اگر واقعاً از او خوشم آمد، چه کاری می‌توانم انجام دهم تا از علاقه‌ی او نسبت به خودم مطمئن شوم- به عبارتی چطور می‌توانم شانس بیاورم و قرارملاقات موفقیت‌آمیزی داشته باشم؟ کریستوفر براون و دیوید دابلیو. تین در این مقاله، برای پاسخ دادن به چنین پرسش‌هایی، ابتدا به سراغ تعیین اهدافِ افراد از قرار گذاشتن با دیگران می‌روند. آنها به کمکِ فلسفه‌ی اخلاق کانت نشان می‌دهند که در وهله‌ی نخست چه افرادی واجدِ شرایط لازم برای قرار گذاشتن‌اند و به افرادی که در این دسته جای نمی‌گیرند هشدار می‌دهند که برای جلوگیری از زیرپاگذاشتنِ اخلاق، بهتر است که از خیرِ قرار گذاشتن بگذرند. سپس به کمک مفهومِ «تچان» – که مثال بارز آن درباره‌ی قرارگذاشتن عبارت است از تجربه‌ی لذت‌بخش غرق شدن در مکالمه با طرفِ مقابل، به نحوی که زمان و مکان را به طور کل فراموش می‌کنیم – نزدِ روانشناسی به نام میهای چیکسنتمیهایی، هفت مولفه‌ی لازم برای دست‌یابی به وضعیت تچان را می‌شمارند و آنها را به شرایط افراد در وضعیتِ قرار گذاشتن تعمیم می‌دهند و از این طریق نشان می‌دهند که تنها در صورتِ دست‌یابی به چنین وضعیتی می‌توانند تجربه‌ای دلپذیر را از سر بگذرانند و احتمالِ یافتنِ فردِ مناسب برای آنها افزایش یابد و در نهایت با توجه به اینکه هنجارهای اجتماعی و افراد زیادی در جامعه نظرات محدودکننده و تضعیف‌کننده‌ی اعتمادبه‌نفس خود را بر بسیاری از افراد تحمیل می‌کنند و با این کار مانع از موفقیت آنها در امرِ قرار گذاشتن و یافتنِ شریکِ زندگی مناسب برای خود می‌شوند، به کمکِ فلسفه‌ی فیلسوفِ چینی، چوانگتسی، راهکارهایی را برای غلبه بر این نظرات محدودکننده، دست‌یابی به وضعیت تچان و شانس آوردن در قرارملاقا‌ت‌های اول به ما یاد می‌دهند.

نوشته هنر شانس آوردن در قرار اول اولین بار در فلسفیدن پدیدار شد.

فیلم «روانی»، یکی از بهترین آثار هیچکاک و یکی از بهترین فیلم‌ها در تاریخ سینماست. می‌توان گفت این فیلم از دو بخش تشکیل شده است، هدف از بخش اول یعنی ماجرای دزدی مارین از رئیسش، به گفته‌ی خود هیچکاک صرفاً پرت کردن حواس مخاطب است تا اتفاقی که پس از آن در بخش دوم فیلم می‌افتد، یعنی کشته شدن او در حمام متلی میان‌راهی، بینندگان را حسابی غافلگیر کند. اما هدف هیچکاک صرفاً غافلگیر کردن مخاطبانش نیست. او می‌خواهد نشان دهد که بلایی که بر سر مارین می‌آید به خاطر این نیست که او دزدی کرده است. درست است که دزدی کردن کار خوبی‌ نیست، اما نه آنقدر که فردی که دزدی کرده است به خاطرش آنچنان وحشیانه به قتل برسد. کشته شدن مارین مانند بسیاری از اتفاقات وحشتناک دیگری‌ست که در زندگی می‌افتند، اتفاقاتی که نه تنها دلیلشان را به درستی متوجه نمی‌شویم، بلکه به نظر می‌رسد با منطق جهانی که آفریده‌ی خدایی‌ عادل و تواناست در تضاد است، چون اگر این جهان را خدا آفریده است، چرا اجازه‌ی وقوع چنین اتفاقات وحشتناکی را در آن می‌دهد؟ فیلیپ تالون در این مقاله ابتدا تلاش می‌کند تا به کمک نوئل کرول و فلسفه‌ی ترس، «وحشت» و «هیولا»هایی را تعریف کند که ما را می‌ترسانند، سپس با استفاده از نظرات فیلسوفان مختلفی همچون مریلین مک‌کورد آدامز، الوین پلانتینگا، جان هیک و ریچارد سوئین‌برن به بررسی مسئله‌ی شر در فیلم «روانی» و به طور کلی در زندگی می‌پردازد.

نوشته «روانی»: وحشت، هیچکاک و مسئله‌ی شر اولین بار در فلسفیدن پدیدار شد.

در زمانه‌ای زندگی می‌کنیم که واکنش اکثر مردم به وقایع سیاسی مخلوطی از «خشم» و «ناامیدی‌» است. در این قسمت از رادیو فلسفیدن، از این صحبت می‌کنیم که موقعی که صاحبان قدرت برای حفظ قدرت هرگونه هنجاری را زیر پا می‌گذارند، آیا امیدی به اصلاح هست؟

موسیقی‌های استفاده شده:

صداهای استفاده شده:

نوشته سردرگمی در پایان عصر محدودیت‌های هنجار‌ی اولین بار در فلسفیدن پدیدار شد.