Хүчирхэг авьяаслаг нэр төртэй байсан ч хэлсэн үгэндээ хүрдэггүй бол мөхөх нь цаг хугацааны асуудал. Жүрхэн аймгийн удирдагч Сачи Бэхийн төгсгөл нь санаатайгаар хийсэн алдаагаа байгуулсан гавьяагаараа цайруулах боломжгүйг бидэнд сануулдаг.

Цагадай Зүчийн тухай яриа эхлүүлэхэд Хөхөчис ноён түүний хэлсэн үгнээс болж хатан эх нь зовж байгааг зэмлэн сануулдаг. Бид бусдын хов яриаг өөгшүүлэх үед бидний хамгийн хайртай хүмүүс чирэгдэн шаналдаг. 

Тэмүжин бага балчираас Их Монгол улсыг байгуулах хүртэл их олон дайсантай байсан. Тэдний ихэнх нь урвагчид байсны дотор Тэмүжиний ойрын хамаатнууд ч байсан. Авга ах болох Даридай Отчигоныг өршөөх шалтгаан нь энгийн байсан. Тэр бол сайн эцгийн голомтыг таслахгүй байх явдал юм.

Хүн өөрийн амьдралд олон сайхан зорилго, хүсэл мөрөөдөл тавьдаг боловч түүнийгээ яагаад өөрсдийнхөө амьдралд ажил хэрэг болгож чаддаггүй вэ? Үүнд хамгийн чухал нөлөө үзүүлэх өөртөө итгэх итгэлийг хүн хөгжүүлж сурах ёстой.

Тэмүжин бага балчираас Их Монгол улсыг байгуулах хүртэл их олон дайсантай байсан. Тэдний ихэнх нь урвагчид байсны дотор Тэмүжиний ойрын хамаатнууд ч байсан. Авга ах болох Даридай Отчигоныг өршөөх шалтгаан нь энгийн байсан. Тэр бол сайн эцгийн голомтыг таслахгүй байх явдал юм.

Хүний амьдралыг эрч хүчтэй, урам зоригтой болгодог, мөн байнга тэр хүчийг өөрөөсөө гаргадаг гол шалтгаан юу вэ? гэсэн асуултад хариулсан сэдвийг үзэгч тантай хуваалцаж байна.

Таргудай Хирилтуг ноёныг Тэмүжинд сайн хандаж байсан гэж хэлнэ гэдэг бол боломжгүй зүйл. Гэхдээ Таргудай Тэмүжинийг бага балчир байхад нь учруулсан тэр их зовлон бэрхшээл хатуурхал урвалтаа зөвтгөсөн байна. Тэмүжин түүний хийсэн зүйлийг ухаарч, өөрийг нь өршөөнө гэж хэлсэн байдаг. Томчууд хүүхдүүдийг ирээдүйд хүчирхэг хүн болгохын тулд дээрэлхэж, доромжилж байснаа хожим зөвтгөх боломжгүй юм. Энэ мэдээж хатуужуулах сахилгажуулахаас өөр зүйл юм.

Олон хүн өдөр тутмын амьдралдаа өсөлт хөгжлийг хүсэж мөрөөддөг мөртлөө үүнийг өөрийнхөө амьдралдаа тэр болгон, өдөр болгон хэрэгжүүлж чаддаггүй. Тийм учраас хувь хүний хөгжилд өсөлтийн сэтгэлгээ яаж нэмэр болох болоод хэрхэн хөгжүүлэх талаар таньж мэдэцгээе.

Бид хүүхдүүдийн амьдралд сайн сайхан, гэрэл гэгээтэй дурсамжийг үлдээх боломж байдаг. Чингис хааны хүүхэд насных нь хар бараан өдрүүдэд жоохон ч гэсэн гэрэл гэгээ өгч чадсан Сорхоншар шиг тийм нэгэн өнөө цагт байх хэрэгтэй. 

Хүн бол гайхамшигтай нөөц боломжтой бүтээгдсэнээрээ бусад махбодоос ялгаатай. Харин тэр боломжоо үл тоож хөгжүүлэхгүй орхих нь зүгээр амьд оршигч болж буй хэрэг. Тиймээс "Хөгжлийн салхи манлайллын академи"- ийн сургагч багш О.Жаргалсайхан хүний хөгжүүлж байх 9 талбарыг санал болгож байна.