Send us Fan Mail

AI die malware net zolang schrijft tot ie niet meer ontdekt wordt, scholieren die steeds minder goed lezen, klimaatbeleid dat klem komt te zitten tussen koopkracht en cultuurstrijd, en BRICS-landen die ondertussen rustig aan een alternatieve wereldorde bouwen.

Kortom: genoeg reden voor een opgewekte aflevering.

Rens en Pepijn duiken deze week in drie grote krachten die steeds meer door elkaar heen lopen: technologie, klimaat en macht. 

In deze aflevering

AI wordt steeds gevaarlijker. En toegankelijker.
Een luisteraarsvraag van Tom, CISO bij een scholengemeenschap, brengt ons bij een ongemakkelijke ontwikkeling: voor een serieuze cyberaanval heb je steeds minder mensen, kennis en geld nodig. AI wordt inmiddels gebruikt voor malware, nepaccounts, desinformatie, surveillance en militaire toepassingen.

Anthropic-topman Dario Amodei waarschuwt ondertussen dat de ontwikkeling aan de absolute AI-frontier te snel gaat: “We have to pace the frontier.” Opmerkelijk, voor iemand die zelf een van de snelste auto’s op die frontier bestuurt.

De logische keerzijde: ook de verdediging zal AI nodig hebben. Een menselijk SOC-team dat het moet opnemen tegen duizenden geautomatiseerde aanvallers klinkt namelijk niet als een heel eerlijke wedstrijd.

Nederland heeft een leesprobleem. Een behoorlijk groot leesprobleem.
Het internationale PISA-onderzoek laat zien dat de Nederlandse leesvaardigheid hard achteruitgaat. Niet alleen vervelend voor de docent Nederlands. Slechte leesvaardigheid werkt later door in opleiding, inkomen, gezondheid en kansen.

We kijken naar mogelijke oorzaken: de inrichting van het onderwijs, digitale afleiding en een cultuur waarin langdurig lezen steeds minder vanzelfsprekend is. Ierland en Frankrijk laten zien dat het ook anders kan.

En dan komt natuurlijk AI. Want precies op het moment dat jongeren meer moeten leren lezen, schrijven en nadenken, verschijnt er een machine die dat allemaal graag voor ze doet. Handig.

Klimaatverandering wordt ineens heel concreet.
Minder Franse wijn door hitte en droogte. Aardappelteelt die opschuift richting Finland. China dat experimenteert met landbouw in verlaten kolenmijnen.

Klimaatverandering is daarmee niet alleen een discussie over graden Celsius en CO₂-budgetten, maar steeds meer over voedsel, prijzen, verzekeringen en wie uiteindelijk de rekening betaalt.

Luisteraar Cataleine stuurt daar nog een andere gedachte bij: hoe gaan we eigenlijk om met rouw om natuurverlies? Want misschien verandert ons gedrag pas echt wanneer natuurverlies niet langer iets abstracts is.

BRICS bouwt verder aan een andere wereldorde.
De BRICS-landen proberen steeds nadrukkelijker alternatieven te bouwen voor westerse instituties, financiële systemen en standaarden.

Dat betekent niet dat er morgen ineens één hecht antiwesters blok staat. Maar de richting is wel interessant: steeds meer landen willen minder afhankelijk zijn van Europa en de Verenigde Staten.

De ongemakkelijke vraag voor Europa: waar zitten wij straks eigenlijk? Aan tafel, tussen de blokken in, of bij de garderobe?

Klimaatbeleid moet misschien juist politieker worden.
Veel klimaatbeleid werd jarenlang bewust technocratisch gemaakt. Doelen, normen, modellen, klimaattafels. Liefst een beetje buiten de politieke ruzie houden.

Maar in een tijd waarin radicaal-rechtse partijen groeien, werkt dat mogelijk niet meer.

Een rapport van de European Council on Foreign Relations draait de redenering om: probeer klimaatbeleid niet te depolitiseren. Maak er juist een politiek verhaal van waar mensen iets bij kunnen winnen.

De vijf klimaatdeals

1. De Heimatdeal

Maak klimaatbeleid lokaal. Laat mensen niet alleen windmolens zien, maar geef ze ook zeggenschap, eigendom en voordeel.

2. De beter-vandaagdeal

Niet alleen beloven dat de wereld in 2050 mooier wordt. Zorg dat mensen nu iets merken: een warmer huis, lagere energierekening of beter openbaar vervoer.

3. De klassendeal

Verdeel kosten en baten eerlijker. Wie meer kan dragen, betaalt meer. Wie weinig ruimte heeft, moet niet als eerste de rekening krijgen.

4. De boze-buitenwereldeal

Koppel klimaatbeleid aan Europese industrie, banen en geopolitieke onafhankelijkheid. Dus: verduurzamen, maar ook meer zelf produceren en Europees inkopen.

5. De verbrede-coalitiedeal

Presenteer klimaatbeleid niet als tientallen losse maatregelen, maar als één herkenbaar pakket. Met duidelijke winnaars, verliezers en keuzes.

Timestamps

00:00 - Vooruitblik: AI, klimaat, BRICS en onderwijs
03:27 - Een verjaardagscadeau van NRC en hoe weinig er verandert
04:51 - Luisteraarsvraag: AI-agents en cybercrime
07:16 - Lezerspost over klimaatrouw, risico en een boekentip
08:15 - Kun je rouwen om verdwijnende natuur?
10:19 - Dario Amodei: we moeten frontier AI afremmen
11:48 - Malware, nepnieuws en andere vormen van AI-misbruik
13:54 - Trump bagatelliseert de risico’s van AI
14:48 - Anthropic, IPO en de bijzondere timing van Amodei
16:37 - PISA en de Nederlandse leescrisis
18:42 - “Een kilometer breed en een centimeter diep”
19:55 - Maakt AI ons onderwijsprobleem nog groter?
22:03 - Wat Ierland en Frankrijk anders doen
24:41 - Klimaat, landbouw en straks 10 miljard monden
25:11 - Minder Franse wijn door hitte en droogte
26:12 - Verhuizen onze aardappelen naar Finland?
27:24 - China experimenteert met ondergrondse landbouw
28:46 - BRICS en de bouw van een alternatieve wereldorde
31:04 - Dreigt Europa tussen de machtsblokken te vallen?
39:02 - Radicaal rechts versus klimaatbeleid
41:21 - Waarom klimaatbeleid juist politieker moet worden
44:47 - Deal 1: de Heimatdeal
46:24 - Deal 2 en 3: voordeel vandaag en een eerlijkere rekening
48:35 - Deal 4: de boze-buitenwereldeal
50:42 - Deal 5: de verbrede coalitie
54:34 - Fed en Bank of Japan: mondiale lakmoesproef
56:05 - Prinsjesdag, Nederland en de Europese concurrentiekracht

Twee perspectieven, één blik op de toekomst

Rens brengt de journalistieke blik; Pepijn de politiek-maatschappelijke. Allebei zijn we ondernemers. Samen leggen we verbanden die je alleen niet altijd ziet.

We verbinden politiek, technologie, klimaat en maatschappelijke verandering aan de keuzes die organisaties vandaag moeten maken. Onze kracht zit in het gesprek: elkaar aanvullen, uitdagen en scherp houden. En zo het publiek meenemen in een wereld die steeds moeilijker te voorspellen is.

Send us Fan Mail

Welkom terug! We trappen het nieuwe seizoen af met een bredere kijk op de podcast: niet alleen tech, klimaat en macht, maar vooral de samenhang daartussen. 

We leggen je uit waarom we ons format hebben verdiept en we introduceren negen toekomstvragen! Deze moeten jullie (en ons) helpen om de chaos van het nieuws beter te begrijpen. Welke 9 vragen het zijn? Check onze nieuwe website: www.gripopdechaos.nu

Het is pas maandag

• Rens bespreekt het AI-nieuws rond Jensen Huang en de claim dat AGI zou zijn gearriveerd.
• Pepijn brengt het grote nieuws uit Duitsland: de opkomst van de AfD in Sachsen-Anhalt en de bredere democratische onrust in Europa.
• Rens deelt positief nieuws uit China: dalende CO₂-uitstoot in het tweede kwartaal van dit jaar.
• Pepijn bespreekt een eerste realtime AI-ondersteunde hersenoperatie als voorbeeld van AI die artsen beter maakt in plaats van vervangt.

De onderstroom: moet AI nu keihard worden afgeremd?

De zomer liet volgens ons zien dat AI-agenten zelfstandiger en onvoorspelbaarder worden. Zijn we een gevaarlijk systeem aan het bouwen zonder goed te weten wat het eindresultaat wordt? Pepijn wijst op de bredere democratische impact van Big Tech als niet-gekozen machtsklasse. Ook bespreken we Bill Gates’ oproep om tijd te kopen, te vertragen en een nieuw reguleringssysteem te ontwerpen.

Tips

• Pepijn tipt de roman Woeste Kust van Charlotte McConaghy.
• Rens tipt de serie The Beast in Me en noemt vooral het sterke samenspel tussen Claire Danes en Matthew Rhys.

Timestamps

00:00 - Seizoenstart: waarom de podcast een nieuwe inhoudelijke koers krijgt
 00:45 - Bijna 100 afleveringen en de ambitie om dieper te duiden
 03:15 - De negen grote vragen: klimaat, tech en macht
 05:37 - AGI has arrived? De hype rond OpenAI en NVIDIA
 07:22 - Waarom AGI zo moeilijk te meten is
 10:07 - AI als strategie, datahonger en verborgen belangen
 11:48 - Verkiezingsschok in Duitsland en de AfD in Sachsen-Anhalt
 14:11 - Democratie die moet leveren in een tijd van onrust
 16:12 - Dalende CO₂-uitstoot in China door minder oliegebruik
 19:02 - De Europese auto-industrie tussen bescherming en transitie
 20:00 - AI ondersteunt een hersenoperatie in realtime
 21:41 - Pepijns boektip: Woeste Kust van Charlotte McConaghy
23:41 - Rens tipt de serie The Beast in Me
27:27 - Nieuwe rubriek De Onderstroom en de vraag: moet AI worden afgeremd?
29:20 - Open brief over AI-cyberdreigingen voor ziekenhuizen en publieke diensten
30:03 - De Hugging Face-inbraak door AI-agenten
33:03 - Agenten die samenwerken, communiceren en zichzelf organiseren
36:12 - Wat dit betekent voor ziekenhuizen, waterinstallaties en democratie
39:38 - Bill Gates over vertragen, tijd kopen en nieuwe regels ontwerpen
44:12 - Mensenbanen reserveren en AI-belasting als prikkel
46:39 - Democratische controle op AI in plaats van macht bij private bedrijven
47:28 - Pepijns verjaardag en terugblik op voetbal en het nieuwe seizoen

Twee perspectieven, één blik op de toekomst

Rens brengt de journalistieke blik; Pepijn de politiek-maatschappelijke. Allebei zijn we ondernemers. Samen leggen we verbanden die je alleen niet altijd ziet.

We verbinden politiek, technologie, klimaat en maatschappelijke verandering aan de keuzes die organisaties vandaag moeten maken. Onze kracht zit in het gesprek: elkaar aanvullen, uitdagen en scherp houden. En zo het publiek meenemen in een wereld die steeds moeilijker te voorspellen is.

Send us Fan Mail

Rens en Pepijn sluiten het seizoen af met een wereld die nét niet uit elkaar valt. Amerika gooit de deur dicht voor zijn eigen AI-modellen, China kopieert ze gewoon en zet ze open en downloadbaar op internet, en AI-godfather Yoshua Bengio waarschuwt intussen dat we het hele ding verkeerd om bouwen. 

Europa staat ondertussen vast in de aansluitwachtrij van het stroomnet, waar in 2024 voor 7,2 miljard euro aan groene stroom de prullenbak in ging. In Den Haag probeert een opvallend jonge minister de stikstofknoop te ontwarren met doelsturing in plaats van Haagse stalvoorschriften, terwijl buiten de hittegolf duizend Fransen het leven kost en wij ons hardop afvragen of dit het kantelpunt is. 

En o ja: Trump sloot een miljardendeal in oorlogsmetaal waar zijn zonen toevallig aan verdienen, en Rusland kiept autobenzine in zijn vliegtuigen. Daarna: hoofd leeg, zomerstop, 7 september weer terug.

De nieuwe AI-koude oorlog: VS versus China

• De VS hield de release van een krachtig OpenAI-model tegen voor niet-Amerikanen, twee weken na het verbod op Mythos. China antwoordt met Z.ai: een gedistilleerde versie van Anthropic 4.8 en GPT 5.5, open-weighted, downloadbaar en even goed in hacken. The Verge
• Yoshua Bengio (Turing Award, meest geciteerde computerwetenschapper) pleit voor Scientist AI: niet trainen om mensen te pleasen, maar om claims over de wereld te beoordelen. Eerlijkheid inbouwen vanaf dag één, net als passieve veiligheid in moderne kernreactoren. Zijn non-profit: LawZero

Europa's energie-file en het Grids Package

• Bijna de helft van de Europese stroom is hernieuwbaar, maar het net is gebouwd voor één centrale en eenrichtingsverkeer. 375 gigawatt aan projecten staat in de wachtrij, meer dan de hele Europese windcapaciteit. In 2024 ging 7,2 miljard euro aan groene stroom verloren.
• Het Grids Package: vergunningen van vijf à tien jaar naar maximaal twee, acht energy highways (Bornholm Energy Island, Harmony Link, Great Sea Interconnector) en 1,2 biljoen euro tot 2040. De bottleneck zit niet in Brussel, maar in nationale uitvoering.
• En Bulgarije is het nieuwe Hongarije: premier Radev blokkeert het 21e EU-sanctiepakket tegen Rusland. EUobserver

Stikstofplannen: van middelsturing naar doelsturing

• Het kabinet wil de uitstoot in 2035 drastisch omlaag: boeren 46% minder, industrie en mobiliteit 50%. Tweederde komt van koeien. Minister Jaimi van Essen zet zones in rond natuurgebieden en wil supermarkten laten meebetalen aan afzet.
• De echte verschuiving: doelsturing. Den Haag schrijft niet langer de stal of techniek voor, maar stelt de norm per grondsoort en laat boeren, onderzoekers en ondernemers het oplossen. Brandstof voor landbouwinnovatie in een land dat na de VS de grootste landbouwexporteur ter wereld is.

De hittegolf en klimaatverandering

• World Weather Attribution: deze Europese hittegolf was vijftig jaar geleden vrijwel onmogelijk. Frankrijk telde zo'n 1.000 extra sterfgevallen, Spanje 108 in vier dagen, vooral 65-plussers. Europa is goed voor 36% van alle hittegerelateerde sterfte wereldwijd.
• In Nederland nog geen oversterftecijfers, wel zinderende nachten die honderd keer vaker voorkomen dan in 2003 en een recordhoge natteboltemperatuur. Plus het airco-dilemma: koelen warmt de wereld verder op. Het Nationaal Hitteplan via RIVM

Trump, wolfraam en familiebelangen

• Terwijl de VS met Kazachstan onderhandelde over een van 's werelds grootste wolfraamreserves, verdienden de zonen van Trump en handelsminister Lutnick al aan diezelfde deal. Dominari Securities nam een belang van 20%, Cantor Fitzgerald haalde 210 miljoen op. De NYT telde veertien bedrijven met familiebanden en federale steun, samen goed voor meer dan 8,9 miljard dollar.

Ruslands brandstoftekort

• Door de oorlog, het conflict met Iran en steeds effectievere Oekraïense droneaanvallen op raffinaderijen overweegt Rusland gewone autobenzine te gebruiken in lichte vliegtuigen. Lager octaangehalte, hoger risico op motorklop en explosies. Yahoo News

Tips en sidequests voor de zomer

• Kijken: het nieuwe seizoen van The Bear en Rivals. Lezen: Jaknikker van Peter Buwalda en Een haas in huis van Chloe Dalton.
• Rens' tip tegen de eeuwige deadlinemodus: sidequests. Kleine zijmissies zonder doel, zonder LinkedIn, zonder dat ze hoeven te slagen. Leer een goocheltruc, bak een brood, bel iemand die je een jaar niet sprak. 28 side quests worth taking

Twee perspectieven, één blik op de toekomst

Rens brengt de journalistieke blik; Pepijn de politiek-maatschappelijke. Allebei zijn we ondernemers. Samen leggen we verbanden die je alleen niet altijd ziet.

We verbinden politiek, technologie, klimaat en maatschappelijke verandering aan de keuzes die organisaties vandaag moeten maken. Onze kracht zit in het gesprek: elkaar aanvullen, uitdagen en scherp houden. En zo het publiek meenemen in een wereld die steeds moeilijker te voorspellen is.

Send us Fan Mail

Rens en Pepijn beginnen vrolijk, want Brobbey scoorde twee keer en deed alsof hij dat allang had zien aankomen.

Daarna glijden we af naar de wereld zoals die echt is. Nederland blijkt stiekem een militair zwaargewicht: bijna een miljard euro aan drones, en volgens Oekraïne goed voor tachtig procent van de Russische verliezen aan het front. 

Trump roept ondertussen door de telefoon dat hij Iran van de kaart veegt, terwijl Vance een paar honderd kilometer verderop met diezelfde Iraniërs aan de onderhandeltafel zit. 

In Groot-Brittannië duwt Andy Burnham premier Starmer naar de uitgang, alweer de zevende premier in tien jaar, en niemand die nog gelooft dat een nieuw gezicht het probleem van centrumlinks oplost. 

En dan is er nog dat onderzoek: driekwart van de mensen schrijft een fout AI-antwoord klakkeloos over alsof het van henzelf komt. We besteden denken dus uit. Systeem 3 anyone? 

Presentator Harm Edens schuift aan om uit te leggen welk verhaal we nodig hebben om dit alles nog de goede kant op te sturen.

Twee perspectieven, één blik op de toekomst

Rens brengt de journalistieke blik; Pepijn de politiek-maatschappelijke. Allebei zijn we ondernemers. Samen leggen we verbanden die je alleen niet altijd ziet.

We verbinden politiek, technologie, klimaat en maatschappelijke verandering aan de keuzes die organisaties vandaag moeten maken. Onze kracht zit in het gesprek: elkaar aanvullen, uitdagen en scherp houden. En zo het publiek meenemen in een wereld die steeds moeilijker te voorspellen is.

Send us Fan Mail

Wij schuiven aan bij Harm Edens. Je kent hem van Dit was het Nieuws en The Green Quest bij BNR, maar hij is ook al dertig jaar bezig met het klimaat. Harm laat tegenwoordig hele theaterzalen twee uur lang diep in hun stoel zakken. 

De boodschap is dan ook niet vrolijk: de aarde kookt, de grondstoffen raken op, en we leven met z'n allen alsof we vier planeten in de achterzak hebben. Toch brengt hij het met veel humor. 

Opgeven doet hij niet: hij gelooft in verhalen die wél aanslaan, in systemische verandering en in de vraag of jij morgen de lef hebt om eerlijk naar je eigen leven te kijken. 

En die twee keer per jaar naar Bali? Daar moeten we het inderdaad even over hebben.

Ontzettend leuk en energiek gesprek. Aanrader, al zeggen we het zelf. 

Twee perspectieven, één blik op de toekomst

Rens brengt de journalistieke blik; Pepijn de politiek-maatschappelijke. Allebei zijn we ondernemers. Samen leggen we verbanden die je alleen niet altijd ziet.

We verbinden politiek, technologie, klimaat en maatschappelijke verandering aan de keuzes die organisaties vandaag moeten maken. Onze kracht zit in het gesprek: elkaar aanvullen, uitdagen en scherp houden. En zo het publiek meenemen in een wereld die steeds moeilijker te voorspellen is.

Send us Fan Mail

Op vrijdagavond zette de Amerikaanse overheid het nieuwste AI-model van Anthropic gewoon uit. Voor iedereen buiten de VS. Inclusief Europa. Een kantelpunt: we zien dat we software ook als wapens aan het inzetten zijn. 

In aflevering 90 ontleden Rens en Pepijn dit AI verhaal en wat het betekent voor Europa. Verder: het bestand tussen Iran en Amerika (heeft Trump nou écht een betere deal dan vóór de oorlog?), een super-El Niño die eraan komt en mangroves die voor het eerst in veertig jaar weer groeien. En we gingen flipperen in Rotterdam.

Twee perspectieven, één blik op de toekomst

Rens brengt de journalistieke blik; Pepijn de politiek-maatschappelijke. Allebei zijn we ondernemers. Samen leggen we verbanden die je alleen niet altijd ziet.

We verbinden politiek, technologie, klimaat en maatschappelijke verandering aan de keuzes die organisaties vandaag moeten maken. Onze kracht zit in het gesprek: elkaar aanvullen, uitdagen en scherp houden. En zo het publiek meenemen in een wereld die steeds moeilijker te voorspellen is.

Send us Fan Mail

Rens en Pepijn beginnen luchtig — Rens net terug uit de Dolomieten.  Daarna : een Oekraïne dat volgens steeds meer experts gewoon aan het winnen is, terwijl Washington Moskou zo veel mogelijk de hand boven het hoofd houdt, en een Noordpool die volgens onderzoekers uit Edinburgh een kantelpunt voorbij is dat we niet meer terugdraaien. 

De echte deep dive gaat over datacenters: die stroomslurpende monsters waar half Nederland tegen protesteert, maar die volgens een Amerikaanse techschrijver óók de nieuwe maanlanding zijn — één klant met een bodemloze portemonnee die kernfusie, aardwarmte en fotonica eindelijk van de plank trekt.  

Plus Zwitsers die een bevolkingsplafond in de grondwet willen, en twee tips waar Rens hard om moest lachen of juist even stil van werd.

Twee perspectieven, één blik op de toekomst

Rens brengt de journalistieke blik; Pepijn de politiek-maatschappelijke. Allebei zijn we ondernemers. Samen leggen we verbanden die je alleen niet altijd ziet.

We verbinden politiek, technologie, klimaat en maatschappelijke verandering aan de keuzes die organisaties vandaag moeten maken. Onze kracht zit in het gesprek: elkaar aanvullen, uitdagen en scherp houden. En zo het publiek meenemen in een wereld die steeds moeilijker te voorspellen is.

Send us Fan Mail

Deze week een speciale uitzending. 

Rens en Pepijn hebben historicus, ondernemer en EW columnist Mark Thiessen aan tafel. 

We praten over de staat van de democratie. We kunnen de problemen van de bevoling niet meer oplossen. De middenpartijen zijn de conservatieven geworden, terwijl radicaal rechts ondertussen de echte revolutionairen zijn.

Sociale media deed met ons democratisch systeem wat de boekdrukkunst in de 16e eeuw deed: eerst chaos, dan een nieuwe orde. Maar wat is die nieuwe orde? Dat is precies de inzet van de strijd. 

In deze aflevering:

• Democratie in systeemcrisis Politiek draait niet meer om wetgeving maar om uitspreken. Mark Thiessen legt uit waarom westerse democratieën vastlopen en wat er in het systeem is veranderd.
• Sociale media als informatietechnologie Hoe de opkomst van sociale media het politieke systeem op zijn kop zet, net zoals de boekdrukkunst dat deed in de 15e en 16e eeuw. Lees meer in Thinking in Systems van Donella Meadows.
• Radicaal rechts als echte revolutionairen Trump, Musk, Orban en Bardella zijn geen populisten die trucjes uithalen. Ze hebben een ideologische agenda en zijn een nieuwe wereld aan het bouwen. Progressieven verdedigen ondertussen een oude.
• De NAVO bestaat al niet meer Al in februari 2017 kondigde Trump aan weinig te voelen voor artikel 5. Mark Thiessen stelt dat de NAVO sindsdien een façade is, en dat we dat nog steeds niet goed hebben verwerkt.
• Representativiteit en responsiviteit Meer dan 92 procent van de wethouders en 80 procent van de Kamerleden is academisch geschoold. Onderzoek van de UvA laat zien dat beleid pas werkelijkheid wordt als een kleine hoogopgeleide minderheid het wil. Dat is geen democratie, dat is een aristocratie.
• AI als de volgende schok Sociale media was al disruptief genoeg. AI is van een andere orde, en Thiessen durft er nauwelijks over na te denken.

Twee perspectieven, één blik op de toekomst

Rens brengt de journalistieke blik; Pepijn de politiek-maatschappelijke. Allebei zijn we ondernemers. Samen leggen we verbanden die je alleen niet altijd ziet.

We verbinden politiek, technologie, klimaat en maatschappelijke verandering aan de keuzes die organisaties vandaag moeten maken. Onze kracht zit in het gesprek: elkaar aanvullen, uitdagen en scherp houden. En zo het publiek meenemen in een wereld die steeds moeilijker te voorspellen is.

Send us Fan Mail

Rens en Pepijn duiken in een week waarin de wereld een stukje absurder werd. De AI-stemming kantelt zichtbaar: ex-Google-baas Eric Schmidt wordt door studenten weggeboed, de paus mengt zich in het debat met een encycliek, en Trump trekt op het laatste moment zijn AI-veiligheidsorder in, omdat regulering vooral niet in de weg mag zitten. 

Ondertussen heeft diezelfde Trump een slush fund van 1,8 miljard opgetuigd om zijn vriendjes rechtstreeks uit de staatsruif te bedienen, een nieuw niveau van openlijke corruptie. 

In de deep dive: het is mei en Spanje tikt 38 graden aan, Londen 35, en de vraag dringt zich op of Nederland eigenlijk wel gebouwd is voor de wereld die nu bestaat. Spoiler: met dijken zijn we wereldkampioen, met hittestress en droogte hopeloos achter de feiten aan. 

Plus tips over een masterclass-interview waarin Wilfred Genee eindelijk breekt, en een voorspelling over de eerste Ferrari ontworpen door Johnny Ive.

In deze aflevering:

• AI-backlash op de campus — Eric Schmidt wordt uitgejoeld bij de University of Arizona. Studenten passen hun studiekeuze aan uit angst voor automatisering. 50% van de Amerikanen maakt zich meer zorgen over AI dan dat ze enthousiast zijn. Bekijk de speech van Eric Schmidt
• De paus mengt zich in het AI-debat — In zijn eerste encycliek waarschuwt paus Leo XIV dat AI niet moreel neutraal is en de mensheid kan ontmenselijken. Private partijen beschikken nu over middelen die regeringen niet hebben (Nvidia is qua beurswaarde groter dan het Duitse BNP).
• Tegenmacht is evolutionair ingebakken — Een stuk in De Groene over parelhoenders, bavianen en chimpansees: zodra de alpha zijn macht misbruikt, ontstaat spontaan collectieve zelfbescherming. Bij mensen werkt het net zo.
• Solvinity blijft Nederlands — Na druk van een klein groepje journalisten, ondernemers en filosofen wordt de overname door een Amerikaanse partij verboden vanwege publiek belang. Lees het NOS-bericht.
• Trump trekt AI-veiligheidsorder in — Een paar uur voor ondertekening sneuvelt de executive order over AI-veiligheid. Reden: regulering mag de Amerikaanse voorsprong op China niet remmen. Axios publiceerde de draft — er stond eigenlijk niets verplichtends in. Aanleiding was eerder Anthropic's Mythos-model, dat autonoom duizenden cyberkwetsbaarheden vond.
• Trumps slush fund — Een fonds van 1,8 miljard waaruit "gedupeerde" Trump-vrienden rechtstreeks worden betaald, zonder tussenpersoon. Forbes berekende dat Trumps vermogen tijdens zijn presidentschap groeide van 3,5 naar 6,5 miljard dollar. The New Yorker over het fonds.
• Tips Pepijn — De film Two Prosecutors over de Stalin-terreur in 1938 (bijna twee uur, vier scènes) en Oom Wanja met Jeroen Spitzenberger in de titelrol, nog landelijk te zien.
• Tip Rens — Wilfred Genee's podcast Zolang het leuk is met Ton F. van Dijk. Na 1 uur en 20 minuten draaien de rollen om en breekt Wilfred. Masterclass in interviewen.
• Deep dive: hittegolfhel — Spanje 38 graden in mei, Londen 35. Hoe goed scoort Nederland op klimaatadaptatie? Op de Climate Change Performance Index plek 5, op de ND-GAIN Country Index van Notre Dame plek 18, met een oplopende kwetsbaarheid. Sterk in dijken (Deltaprogramma), zwak in hittestress, droogte en gebouwde omgeving. Finland, Kopenhagen en Singapore lopen voor. Het PBL concludeerde in mei 2024 dat Nederland onvoldoende voorbereid is.
• Cooling poverty — Nieuw onderzoek in Nature: bijna 600 miljoen mensen leven in systemische koelingsarmoede, vooral in Zuid-Azië en sub-Sahara-Afrika. In Delhi 30 graden om 7 uur 's ochtends, oplopend tot 45. De onderzoekers pleiten voor thermische rechtvaardigheid.
• Voorspellingen — Pepijn: Trump sluit een slechte deal met Iran en gaat ze gewoon geld geven. Rens: de Ferrari Luce ontworpen door Jony Ive (half miljoen) wordt de Fiat Multipla van de sportscars: mooi van lelijkheid, en straks moet iedereen hem hebben.

Twee perspectieven, één blik op de toekomst

Rens brengt de journalistieke blik; Pepijn de politiek-maatschappelijke. Allebei zijn we ondernemers. Samen leggen we verbanden die je alleen niet altijd ziet.

We verbinden politiek, technologie, klimaat en maatschappelijke verandering aan de keuzes die organisaties vandaag moeten maken. Onze kracht zit in het gesprek: elkaar aanvullen, uitdagen en scherp houden. En zo het publiek meenemen in een wereld die steeds moeilijker te voorspellen is.

Send us Fan Mail

Rens en Pepijn kijken terug op de Trump-Xi top en concluderen dat er eigenlijk maar één iemand iets heeft gewonnen - en dat is niet Trump. Terwijl de Amerikaanse president enthousiast roept dat Xi zijn vriend is, reageert Beijing met "ze hebben ideeën uitgewisseld." Intussen rijst de vraag of de man met de nucleaire codes eigenlijk nog wel goed bij zijn hoofd is: nachtelijke woedeaanvallen op Truth Social, 55 posts in drie uur,  en speeches die steeds korter en herhalender worden. 

Dan was de komst van Modi naar Nederland een stuk vrolijker — al blijft de vraag of Nederland dominee speelt of koopman. En in de grote vraag van de show: doemdenken over klimaat werkt weliswaar fantastisch voor likes, maar mensen juist minder geneigd maakt om iets te doen. Wat moeten we daar nou weer mee? Bij ons de oplossing. Fijn.

Trump-Xi top: wie won er eigenlijk? Rens en Pepijn analyseren de uitkomsten van de top in Beijing. Amerika wilde Boeings en sojabonen verkopen — dat bleef vaag. Xi legde één ding glashelder op tafel: Taiwan is van China, en de VS blijft er met zijn poten vanaf. Pepijn duidt hoe Trump voor het eerst als gelijke — of zelfs ondergeschikte — naar China reisde. Een historisch moment dat toekomstige historici wellicht zullen aanwijzen als het moment dat Amerika het wereldleiderschap overdroeg.

• Analyse van de Trump-Xi top via Axios en The Daily Show
• Heather Cox Richardson over Trumps mentale gesteldheid via Substack
• Pentagon Pizza Watch en Operation Sledgehammer: Twitter/X

Modi in Nederland: dominee of koopman? De Indiase premier bezocht Den Haag. Nederland is de tweede handelspartner van India in de EU. Tata Electronics en ASML sloten een akkoord voor India's eerste commerciële chipfabriek, met een investering van 11 miljard dollar in Gujarat. India wil van Nederland: waterzuivering, halfgeleiders, groene waterstof en kastechnologie. Nederland wil Indiase software-engineers, havens en een betrouwbare partner in een versplinterde wereld.

Doemdenken werkt niet — groot onderzoek Een studie onder 59.440 deelnemers in 63 landen toont aan: catastrofale klimaatboodschappen zijn het beste voor social media-bereik, maar de allerslechtste strategie voor gedragsverandering. Mensen die doemberichten lazen, waren zelfs minder geneigd actie te ondernemen dan mensen die helemaal niets lazen. Wat wél werkt: klimaat persoonlijk maken, mensen capabel laten voelen, en appelleren aan gedeelde waarden in plaats van aan angst.

• Volledig onderzoek: Vlasceanu et al. (2024), Science Advances

Klimaatfeiten die je niet genoeg hoort: Vietnam steeg van 0% naar 40% EV-aandeel in voertuigverkopen (2021–2025). Nepal heeft 73% EV-aandeel in nieuwe auto's. India wekt al 50% van zijn elektriciteit op uit hernieuwbare bronnen — vijf jaar voor schema. Cuba zag in één jaar tijd een veelvoud aan geïmporteerde zonnepanelen. En in Colombia werd een coalitie van 52 landen gesloten die samen een derde van het mondiale bbp vertegenwoordigen en elkaar helpen af te stappen van fossiel.

Tips van deze week:

• 📸 Martin Parr — Very Modern and Rather Ugly bij Foam Amsterdam
• 📺 Rooster op HBO — van de makers van Ted Lasso, met Steven Carell

Twee perspectieven, één blik op de toekomst

Rens brengt de journalistieke blik; Pepijn de politiek-maatschappelijke. Allebei zijn we ondernemers. Samen leggen we verbanden die je alleen niet altijd ziet.

We verbinden politiek, technologie, klimaat en maatschappelijke verandering aan de keuzes die organisaties vandaag moeten maken. Onze kracht zit in het gesprek: elkaar aanvullen, uitdagen en scherp houden. En zo het publiek meenemen in een wereld die steeds moeilijker te voorspellen is.