Hakikatin Hikâyesi

Konuğumuz tarihçi Ozan Ceyhan ile 1980’lerden bu yana farklı bağlamlarda kullanılan “arşiv devrimi” kavramından hareketle, tarih çalışmalarında yaşanan dönüşümü ve Osmanlı ile Türkiye tarihi araştırmalarına yeni imkânlar sunan Muteferriqa keşif portalını ele alırken, yapay zekânın arşiv çalışmalarına etkisini, tarihsel kaynaklara erişimi kolaylaştıran teknolojileri ve çok dilli Osmanlı yazılı kültürünün dijitalleşmesini konuşuyoruz. 

Kapitalizmin kökenini ve Avrupa merkezcilik sorununu tarihsel materyalizm perspektifinden ele alıyor; Batı merkezli tarih anlatılarını, kapitalizmin farklı coğrafyalardaki gelişim biçimlerini ve bu tartışmaların toplumsal dönüşüm mücadeleleri açısından önemini konuşuyoruz. 

Konuğumuz Barış Alp Özden ile "Türkiye’de İşçi Sınıfının Oluşumu" kitabından hareketle sınıf oluşumu ve gündelik yaşam üzerine sohbet ediyor; 1946-1962 yılları arasında işçi sınıfının deneyimlerini göç, kentleşme, kültür, dayanışma ağları ve emek mücadeleleri üzerinden ele alıyoruz.

Konuğumuz Adil Baktıaya ile Hayriye Hanım’ın macerasını konuşuyoruz.

1901’de iki çocuğuyla birlikte İstanbul’dan kaçan Hayriye Hanım, Avrupa’da verdiği konferanslarda Sultan II. Abdülhamid’in istibdat yönetimine karşı Osmanlı kadınlarının maruz kaldığı eşitsizlikleri anlattı. Abdülhamid rejiminin diplomatları ve hafiyeleri ise onu susturmak için peşine düştü.

Peki Hayriye Hanım feminist bir öncü müydü, siyasal bir muhalif mi, yoksa Batı basınının yarattığı “haremden kaçan prenses” figürü müydü?

Konuğumuz DGD-SEN Başkanı Neslihan Acar ile Dilovası’ndaki işçi katliamını; çocuk ve kadın işçilerin çalışma koşullarından denetimsizliğe, kamu kurumları ve şirketlerin sorumluluğundan yaklaşan dava sürecine uzanan bir çerçevede ele alıyor ve iş cinayetlerine karşı adalet mücadelesini konuşuyoruz. 

Zafer Toprak’ın mirasını, yeni açılan Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Merkezi Zafer Toprak Arşivi ve anısına düzenlenen konferans üzerinden ele alıyor; öğrencisi Bilge Seçkin Çetinkaya ile Toprak’ın sosyal tarih anlayışını, akademik yaklaşımını ve Türkiye tarihçiliğine bıraktığı izi konuşuyoruz.

Konuğumuz Atilla Aytekin ile Osmanlı’da toprak mülkiyeti ve tarımsal üretimin dönüşümünü; 1858 Arazi Kanunnamesi, çiftlikler, borç ve emek ilişkileri ile köylü isyanları üzerinden konuşuyoruz.

1908 Osmanlı Devrimi sonrası patlak veren toplumsal tarihimizin en büyük grev dalgalarından bir tanesi olan 1908 grevlerini konuşuyoruz.

1789 Fransız Devrimi’nin bir “burjuva devrimi” olup olmadığı sorusundan hareketle devrimin iki yüzyılı aşan tarih yazımını ele alıyor; Marksist yorumlardan revizyonist ve Politik Marksist eleştirilere uzanan tartışmalar üzerinden devrimde farklı sınıfların, ezilenlerin ve halk kesimlerinin rolünü değerlendiriyoruz.  

Konuğumuz Prof. Dr. Asım Karaömerlioğlu ile yapay zekâ sonrası tarihyazımı ve üniversiteyi konuşuyor; yapay zekânın araştırma ve düşünme biçimlerimizi nasıl dönüştürdüğünü, yaratıcılık ve nitelik sorununu, üniversitelerin geleceğini ve yapay zekânın kamusal denetimi meselesini ele alıyoruz.