Bir harita, sadece kağıt üzerine çizilmiş çizgilerden ibaret değildir. Bir harita, bir dünya görüşüdür. Bir tercihtir. Bir anlatıdır. Ve bazen, bir silgidir.

Bu bölümde Defne ve Ergen, bugüne kadar yaptıkları sorgulamaları bir adım daha ileriye taşıyor. Artık sadece "hangi isim nereye göç etti" sorusunu sormuyorlar. Şimdi soruyorlar: Haritalar neyi gizliyor?

Daha önceki bölümlerde, İngiliz Harita Dairesi'nin 1919 tarihli gizli memorandumundan bahsetmiştik. Bu belgede, Gelibolu haritasından "Orijinal Mekke" ibaresinin, "yeraltı geçitleri"nin ve "tünel ağları"nın silinmesi emrediliyordu. Peki ya bu sadece bir başlangıçsa? Ya haritalardan silinen çok daha fazla şey varsa?

Bu bölümde sorduğumuz sorular:

• Haritalar kimin için çizilir? Kimlerin ihtiyaçlarına göre şekillenir?

• "Yeraltı şehirleri" neden hiçbir haritada gösterilmez?

• Kutsal dağlar (İda Dağı, Kaf Dağı, Tur Dağı) neden haritalarda sadece sıradan coğrafi oluşumlar olarak yer alır?

• Kayıp mabetler (Süleyman Mabedi, Beyt-i Mamur) neden haritalarda yoktur?

• "On İki Ada" neden sadece yüzeydeki adalar olarak gösterilir? Altlarındaki yeraltı bağlantıları neden yoktur?

• Sykes-Picot Anlaşması'nın gizli maddelerinde "kapatılacak geçitler" ve "mühürlenecek tüneller" neden bahsediliyor?

• Lozan Antlaşması'nın gizli protokolünde Çanakkale bölgesi neden "40 yıl süreyle askeri yasak bölge" ilan edildi?

Yeraltı Şehirleri: Haritalarda Olmayan Dünya:

Kur'an'da ve hadislerde sıkça bahsedilen "yeraltı şehirleri", "mağaralar", "tüneller"... Ad kavminin dağların içinde saraylar yapması, Semud kavminin dağları oyarak evler inşa etmesi, Zülkarneyn'in iki dağ arasında karşılaştığı kavimler, Yecüc ve Mecüc'ün yeraltından çıkması... Tüm bu anlatılar, yerin altında devasa bir dünyanın varlığına işaret ediyor.

Peki bu yeraltı dünyası neden haritalarda yok? Neden bugünkü coğrafya kitaplarında bu şehirlerden, bu tünellerden, bu geçitlerden bahsedilmiyor?

Kutsal Dağlar: İda, Kaf, Tur, Olimpos:

İda Dağı, Kaz Dağı, Kaf Dağı, Tur Dağı, Olimpos Dağı, Ergenekon... Farklı kültürlerde farklı isimlerle anılan bu dağ, aslında hep aynı kutsal coğrafyayı işaret ediyor olabilir mi? Peki bu dağ neden haritalarda sadece sıradan bir yükselti olarak gösteriliyor? Kutsal niteliği neden silinmiş?

Kayıp Mabetler: Süleyman Mabedi, Beyt-i Mamur:

Evliya Çelebi, Ayasofya'nın altında Süleyman Mabedi olduğunu yazar. İmam Cafer Sadık (a.s), "Beyt-i Mamur"dan bahseder. Peki bu mabetler nerededir? Neden bugünkü haritalarda onlardan eser yoktur?

Gizli Antlaşmalar ve Yasak Bölgeler:

Sykes-Picot Anlaşması'nın gizli maddeleri, Lozan Antlaşması'nın gizli protokolleri, İngiliz Harita Dairesi'nin memorandumları... Bu belgeler, bir bölgenin neden "yasak" ilan edildiğini, hangi geçitlerin "kapatıldığını", hangi tünellerin "mühürlendiğini" açıkça ortaya koyuyor.

Peki neden? Bu coğrafyada ne var? Haritalardan silinen, gizlenen, kapatılan ne?

Bu bölümde ele aldığımız kaynaklar:

• The National Archives (UK), WO 159/45, War Office Mapping Division, Confidential Memorandum, 1919

• Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri, Lozan Antlaşması Gizli Ekleri, 1923

• The National Archives (UK), Sykes-Picot Agreement, Additional Secret Protocol, 1916

• Kur'an-ı Kerim: Ad, Semud, Hicr, Ahkaf, Kehf sureleri

• Evliya Çelebi, Seyahatname (yeraltı şehirleri ve tünellerle ilgili bölümler)

• Gelibolulu Mustafa Âli, Nusretnâme

• Strabon, Coğrafya (İda Dağı ve yeraltı bağlantıları)

• Platon, Phaedo (yeraltı nehirleri ve mağaralar)

• Türk mitolojisi: Ergenekon, Atalar Mağarası, yeraltı diyarı anlatıları

Haritaların çizdiği değil, çizmediği şeyler... Coğrafyanın gösterdiği değil, gizlediği gerçekler... Mabetlerin yüzeyde değil, altında olduğu dünya...

Acaba?

"Bu programda paylaşılan bilgiler, kesin doğru olarak değil, araştırmaya teşvik ve tefekküre davet amacıyla sunulmaktadır. Dinleyicilerimizi kendi araştırmalarını yapmaya, güvenilir kaynaklara başvurmaya ve en önemlisi Kur'an ve Ehlibeyt öğretileriyle her bilgiyi süzgeçten geçirmeye davet ediyoruz."