Bir harita, sadece kağıt üzerine çizilmiş çizgilerden ibaret değildir. Bir harita, bir dünya görüşüdür. Bir tercihtir. Bir anlatıdır. Ve bazen, bir silgidir.

Bu bölümde Defne ve Ergen, bugüne kadar yaptıkları sorgulamaları bir adım daha ileriye taşıyor. Artık sadece "hangi isim nereye göç etti" sorusunu sormuyorlar. Şimdi soruyorlar: Haritalar neyi gizliyor?

Daha önceki bölümlerde, İngiliz Harita Dairesi'nin 1919 tarihli gizli memorandumundan bahsetmiştik. Bu belgede, Gelibolu haritasından "Orijinal Mekke" ibaresinin, "yeraltı geçitleri"nin ve "tünel ağları"nın silinmesi emrediliyordu. Peki ya bu sadece bir başlangıçsa? Ya haritalardan silinen çok daha fazla şey varsa?

Bu bölümde sorduğumuz sorular:

• Haritalar kimin için çizilir? Kimlerin ihtiyaçlarına göre şekillenir?

• "Yeraltı şehirleri" neden hiçbir haritada gösterilmez?

• Kutsal dağlar (İda Dağı, Kaf Dağı, Tur Dağı) neden haritalarda sadece sıradan coğrafi oluşumlar olarak yer alır?

• Kayıp mabetler (Süleyman Mabedi, Beyt-i Mamur) neden haritalarda yoktur?

• "On İki Ada" neden sadece yüzeydeki adalar olarak gösterilir? Altlarındaki yeraltı bağlantıları neden yoktur?

• Sykes-Picot Anlaşması'nın gizli maddelerinde "kapatılacak geçitler" ve "mühürlenecek tüneller" neden bahsediliyor?

• Lozan Antlaşması'nın gizli protokolünde Çanakkale bölgesi neden "40 yıl süreyle askeri yasak bölge" ilan edildi?

Yeraltı Şehirleri: Haritalarda Olmayan Dünya:

Kur'an'da ve hadislerde sıkça bahsedilen "yeraltı şehirleri", "mağaralar", "tüneller"... Ad kavminin dağların içinde saraylar yapması, Semud kavminin dağları oyarak evler inşa etmesi, Zülkarneyn'in iki dağ arasında karşılaştığı kavimler, Yecüc ve Mecüc'ün yeraltından çıkması... Tüm bu anlatılar, yerin altında devasa bir dünyanın varlığına işaret ediyor.

Peki bu yeraltı dünyası neden haritalarda yok? Neden bugünkü coğrafya kitaplarında bu şehirlerden, bu tünellerden, bu geçitlerden bahsedilmiyor?

Kutsal Dağlar: İda, Kaf, Tur, Olimpos:

İda Dağı, Kaz Dağı, Kaf Dağı, Tur Dağı, Olimpos Dağı, Ergenekon... Farklı kültürlerde farklı isimlerle anılan bu dağ, aslında hep aynı kutsal coğrafyayı işaret ediyor olabilir mi? Peki bu dağ neden haritalarda sadece sıradan bir yükselti olarak gösteriliyor? Kutsal niteliği neden silinmiş?

Kayıp Mabetler: Süleyman Mabedi, Beyt-i Mamur:

Evliya Çelebi, Ayasofya'nın altında Süleyman Mabedi olduğunu yazar. İmam Cafer Sadık (a.s), "Beyt-i Mamur"dan bahseder. Peki bu mabetler nerededir? Neden bugünkü haritalarda onlardan eser yoktur?

Gizli Antlaşmalar ve Yasak Bölgeler:

Sykes-Picot Anlaşması'nın gizli maddeleri, Lozan Antlaşması'nın gizli protokolleri, İngiliz Harita Dairesi'nin memorandumları... Bu belgeler, bir bölgenin neden "yasak" ilan edildiğini, hangi geçitlerin "kapatıldığını", hangi tünellerin "mühürlendiğini" açıkça ortaya koyuyor.

Peki neden? Bu coğrafyada ne var? Haritalardan silinen, gizlenen, kapatılan ne?

Bu bölümde ele aldığımız kaynaklar:

• The National Archives (UK), WO 159/45, War Office Mapping Division, Confidential Memorandum, 1919

• Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri, Lozan Antlaşması Gizli Ekleri, 1923

• The National Archives (UK), Sykes-Picot Agreement, Additional Secret Protocol, 1916

• Kur'an-ı Kerim: Ad, Semud, Hicr, Ahkaf, Kehf sureleri

• Evliya Çelebi, Seyahatname (yeraltı şehirleri ve tünellerle ilgili bölümler)

• Gelibolulu Mustafa Âli, Nusretnâme

• Strabon, Coğrafya (İda Dağı ve yeraltı bağlantıları)

• Platon, Phaedo (yeraltı nehirleri ve mağaralar)

• Türk mitolojisi: Ergenekon, Atalar Mağarası, yeraltı diyarı anlatıları

Haritaların çizdiği değil, çizmediği şeyler... Coğrafyanın gösterdiği değil, gizlediği gerçekler... Mabetlerin yüzeyde değil, altında olduğu dünya...

Acaba?

"Bu programda paylaşılan bilgiler, kesin doğru olarak değil, araştırmaya teşvik ve tefekküre davet amacıyla sunulmaktadır. Dinleyicilerimizi kendi araştırmalarını yapmaya, güvenilir kaynaklara başvurmaya ve en önemlisi Kur'an ve Ehlibeyt öğretileriyle her bilgiyi süzgeçten geçirmeye davet ediyoruz."

İstanbul. Kabe. Gazze.

Üç kutsal şehir. Üç farklı inancın, üç farklı medeniyetin kalbi. Bugünün dünya haritasında bu üç şehir, birbirinden binlerce kilometre uzakta. İstanbul kuzeybatıda, Kabe güneydoğuda, Gazze ise doğu Akdeniz'in kıyısında.

Peki ya bir zamanlar bu üç kutsal şehir yan yanaysa? Ya İstanbul, Kabe ve Gazze aslında aynı coğrafyada, belki de Çanakkale civarında buluşuyorsa?

Bu bölümde Defne ve Ergen, daha önceki bölümlerde sorguladıkları isimlerin ve coğrafyaların izini sürmeye devam ediyor. Ama bu sefer iş daha da derin. Çünkü sırada, üç semavi din için de kutsal olan şehirler var.

Bu bölümde sorduğumuz sorular:

• İstanbul'un fethi neden bu kadar önemli? Bir şehrin fethi, sadece stratejik bir zafer miydi, yoksa kutsal bir coğrafyaya ulaşmanın anahtarı mı?

• "Konstantinopolis" ismi nereden geliyor? Bu şehir her zaman bugünkü İstanbul'da mıydı?

• Kabe ile İstanbul arasında hadislerde geçen bağlantılar ne anlatıyor?

• Gazze ile İstanbul arasında Osmanlı arşivlerinde nasıl bir ilişki var?

• Fatih Sultan Mehmet'in "İstanbul'u fetheden komutan" olmasının ötesinde, bu şehirle ilgili özel bir bağı var mı?

• Üç şehrin ortak noktası ne olabilir? Hepsinin Çanakkale civarında buluştuğu bir nokta var mı?

• Neden Haçlı Seferleri'nin hedefi hem Kudüs hem de İstanbul'du?

İstanbul: Sadece bir şehir mi?

İstanbul, binlerce yıldır imparatorluklara başkentlik yapmış bir şehir. Roma'nın, Bizans'ın, Osmanlı'nın kalbi. Peki ya bu şehir, her zaman bugünkü Boğaz'ın kıyısında değilse? Ya "İstanbul" ismi, daha önce başka bir coğrafyayı, belki de Çanakkale civarındaki kadim bir şehri işaret ediyorsa?

Evliya Çelebi'nin Seyahatname'sinde İstanbul ile ilgili anlattığı bazı detaylar, bugünkü İstanbul'la örtüşmüyor. Acaba Evliya Çelebi'nin bahsettiği İstanbul, başka bir yerde miydi?

Kabe ve İstanbul Bağlantısı:

Daha önceki bölümlerde Gelibolulu Mustafa Âli'nin "Kabe'nin aslı Gelibolu'dadır" ifadesini ele almıştık. Aynı yazar, başka bir eserinde İstanbul ile Kabe arasında bir bağlantı olduğunu ima ediyor. Acaba bu iki kutsal mekan, bir zamanlar aynı coğrafyada mıydı?

Gazze ve İstanbul Bağlantısı:

Gazze, bugün Filistin'in Akdeniz kıyısında bir şehir. Ancak Osmanlı arşivlerinde Gazze ile ilgili bazı kayıtlar, bu şehrin İstanbul ile çok daha yakın bir ilişkisi olduğunu düşündürüyor. Acaba Gazze de tıpkı "Paris" ve "Mısır" gibi zaman içinde göç mü etti?

Üç Kutsalın Buluşma Noktası:

İstanbul, Kabe, Gazze. Bugün birbirinden çok uzak. Peki ya bu üç kutsal şehir, aslında aynı coğrafi bölgenin farklı zamanlardaki isimleriyse? Ya hepsi, Çanakkale civarında, Kaz Dağları'nın eteklerinde buluşan bir kutsal coğrafyanın parçalarıysa?

Bu bölümde ele aldığımız kaynaklar:

• Evliya Çelebi, Seyahatname (İstanbul ile ilgili bölümler)

• Gelibolulu Mustafa Âli, Künhü'l-Ahbar ve Nusretnâme

• Resulullah (s.a.v)'in İstanbul'un fethi ile ilgili hadisleri

• Osmanlı arşivlerinde İstanbul, Kabe ve Gazze kayıtları

• Haçlı Seferleri kronikleri ve İstanbul kuşatmaları

• Fatih Sultan Mehmet dönemi kayıtları

• Antik coğrafyacıların "Byzantion" ile ilgili tarifleri

Üç kutsal şehrin, üç ayrı inancın, üç ayrı medeniyetin kalbinin attığı nokta... Acaba bu nokta, bugün bize öğretilenden çok daha farklı bir yerde mi?

Acaba?

"Bu programda paylaşılan bilgiler, kesin doğru olarak değil, araştırmaya teşvik ve tefekküre davet amacıyla sunulmaktadır. Dinleyicilerimizi kendi araştırmalarını yapmaya, güvenilir kaynaklara başvurmaya ve en önemlisi Kur'an ve Ehlibeyt öğretileriyle her bilgiyi süzgeçten geçirmeye davet ediyoruz."

Gazze. Mısır. Hicaz.

Bugünün dünya haritasında bu üç isim, birbirinden çok uzak coğrafyaları işaret ediyor. Gazze, Akdeniz kıyısında küçük bir şerit. Mısır, Kuzey Afrika'nın devasa ülkesi. Hicaz ise Arap Yarımadası'nda, Mekke ve Medine'yi içine alan bölge.

Peki ya bu isimler, her zaman bugün bildiğimiz yerleri işaret etmiyorsa? Ya bir zamanlar Gazze, Mısır ve Hicaz, yan yana, hatta iç içeyse? Ya bu isimlerin hepsi, Çanakkale civarında bir bölgeyi anlatıyorsa?

Bu bölümde Defne ve Ergen, coğrafi isimlerin göç ettiği fikrini daha da derinleştiriyor. Daha önceki bölümlerde "Paris"in, "Mısır"ın, "Trablusgarp"ın farklı coğrafyaları işaret edebileceğini sorgulamıştık. Şimdi sıra Gazze, Mısır ve Hicaz üçlüsünde.

Bu bölümde sorduğumuz sorular:

• "Gazze" ismi nereden geliyor ve ilk olarak hangi coğrafyayı işaret ediyordu?

• "Mısır" ismi her zaman bugünkü Nil Vadisi'ni mi anlatıyordu?

• "Hicaz" ne demek? "Hicaz" ismi neden "ayrılmak, göç etmek" kökünden geliyor?

• Bu üç isim neden antik kaynaklarda birlikte anılıyor?

• Osmanlı arşivlerinde "Gazze", "Mısır" ve "Hicaz" ile ilgili hangi ilginç kayıtlar var?

• "Hicaz Demiryolu" nereden nereye yapılmıştı? Bugünkü haritalarla bu rota tutarlı mı?

• İsrailoğulları'nın "Mısır'dan çıkışı" anlatısı, bugünkü Mısır coğrafyasıyla ne kadar örtüşüyor?

Gazze: Sadece bir şehir mi?

Gazze, bugün Filistin'in Akdeniz kıyısında bir şehir. Peki ya bu isim, daha önce başka bir yeri işaret ediyorsa? Antik kaynaklarda "Gaza" veya "Gazze" ismine, Anadolu'da, özellikle Çanakkale civarında da rastlanıyor. Acaba isim, tıpkı "Paris" gibi zaman içinde göç mü etti?

Mısır: Nil Vadisi her zaman mı?

Daha önceki bölümlerde Ebû Eyyûb el-Ensarî hadisinde geçen "Mısır"ın bugünkü Mısır olamayacağını lojistik açıdan sorgulamıştık. Peki ya "Mısır" ismi, Antik Çağ'da Anadolu'nun batısındaki bir bölgeyi, belki de Troas bölgesini işaret ediyorsa?

Hicaz: Ayrılan, göç eden bölge mi?

"Hicaz" kelimesi, Arapça "hicr" kökünden gelir. "Ayrılmak, göç etmek" anlamına gelir. Bu bölgeye neden "Hicaz" denmiş? Acaba ismin kendisi, bu bölgenin bir yerden "ayrıldığını" veya bir göçün sonucu oluştuğunu mu ima ediyor? Ve eğer Hicaz, Mekke ve Medine'yi içine alan kutsal bölgeyse, bu bölge neden "ayrılan" olarak adlandırılsın?

Üç ismin ortak hikayesi:

Gazze, Mısır ve Hicaz. Bugün birbirinden çok uzak. Peki ya bu üç isim, aslında aynı coğrafi bölgenin farklı parçalarını anlatıyorsa? Ya bu isimler, bir zamanlar Çanakkale civarında, Kaz Dağları'nın eteklerinde, yan yana duran bölgelerin adlarıysa?

Bu bölümde ele aldığımız kaynaklar:

• Antik kaynaklarda "Gaza" isminin Anadolu bağlantıları

• Ebû Dâvûd, Cihâd, 27 (Mısır'dan İstanbul'a sefer hadisi)

• Hicaz Demiryolu kayıtları ve güzergahı

• Osmanlı arşivlerinde Gazze, Mısır ve Hicaz kayıtları

• İsrailoğulları'nın Mısır'dan çıkışı anlatısının coğrafi sorgulaması

• Strabon ve diğer antik coğrafyacıların Anadolu'daki "Mısır" bağlantılı yer isimleri

Üç ismin, üç bölgenin, belki de üç ayrı coğrafi hafızanın peşinde. Acaba bu isimler göç ettiyse, geride ne bıraktılar?

Acaba?

"Bu programda paylaşılan bilgiler, kesin doğru olarak değil, araştırmaya teşvik ve tefekküre davet amacıyla sunulmaktadır. Dinleyicilerimizi kendi araştırmalarını yapmaya, güvenilir kaynaklara başvurmaya ve en önemlisi Kur'an ve Ehlibeyt öğretileriyle her bilgiyi süzgeçten geçirmeye davet ediyoruz."

Kabe. İslam'ın kıblesi. Hz. Adem'den bu yana, peygamberlerin ibadetgahı. Milyarlarca Müslümanın kalbinin yöneldiği nokta.

Peki ya bugün ziyaret ettiğimiz Kabe, her zaman orada değilse? Ya Kabe, bir zamanlar bambaşka bir coğrafyada, belki de Gelibolu'da, Çanakkale'deyse?

Bu bölümde Defne ve Ergen, Osmanlı arşivlerinin derinliklerine iniyor. Seyahatnameleri, kadim tarih kitaplarını, hadisleri ve gizli antlaşma belgelerini yeniden okuyor. Çünkü karşılarına çıkan kayıtlar, bugünkü anlatılarla örtüşmüyor.

Bu bölümde sorduğumuz sorular:

• Gelibolulu Mustafa Âli, 16. yüzyılda neden "Kabe'nin aslı Gelibolu'dadır" yazdı?

• Evliya Çelebi, Ayasofya'nın Kabe'nin imaretine bağlı olduğunu nereden biliyordu?

• İbn Haldun, "Hacerü'l-Esved kaldırıldı, onu Mehdi'den başkası göremeyecek" derken neyi kastediyordu?

• Makrîzî, "Cennetü'l-Baki aslında Mısır'daydı" diyor. Peki Mısır neresi?

• "Şehirlerin anası" Mekke, neden hiç arkeolojik iz bırakmıyor?

• British Museum'daki "gizli" sandıklarda ne var?

Gelibolulu Mustafa Âli ve Künhü'l-Ahbar:

1. yüzyıl Osmanlı tarihçisi Gelibolulu Mustafa Âli, "Künhü'l-Ahbar" adlı eserinde şöyle yazıyor:

"Bu ulu Kabe'nin inşası ve tamiri hakkında kadim zamanlardan beri gelen haberler ve eserler, bütün milletler arasında meşhur ve mütevatirdir. Adem (a.s) Safa tepesinde meleklerin tavaf ettiğini gördü, o mübarek yerde Allah'ın evini inşa etti. Nuh Tufanı'nda yıkıldı, sonra İbrahim (a.s) o temel üzerine Kabe'yi yeniden inşa etti. Hacerü'l-Esved cennetten inmiştir, ancak ahir zamanda zuhur edecek olan Mehdi (a.s) gelinceye kadar gizli kalacaktır."

Aynı yazar, "Nusretnâme" adlı başka bir eserinde ise daha da net konuşuyor:

"Kaley-i Sultaniye ki Gelibolu derler, kadim zamanlardan beri padişahların saltanat merkezi olmuştur. Burada Kabe-i Muazzama'nın temeli vardır, ancak şimdi unutulmuştur."

Evliya Çelebi ve Ayasofya-Kabe Bağlantısı:

Evliya Çelebi, 17. yüzyılda şunları yazıyor:

"Ayasofya Cami-i Şerifi'nin üç yüz kapısı vardır. Rivayet-i sahihadır ki, Nuh Aleyhisselam'ın gemisinin tahtalarından bu kapılar yapılmıştır. Ayasofya'nın altında Süleyman Aleyhisselam'ın mabedi vardır. Kabe-i Muazzama dahi bu Ayasofya'nın imaretine bağlı idi."

Peki bugünkü Ayasofya'nın altında Süleyman Mabedi var mı? 300 kapı var mı? Yoksa Evliya Çelebi'nin bahsettiği Ayasofya, bugünkü İstanbul'daki değil mi?

İbn Haldun ve Hacerü'l-Esved'in Sırrı:

Ünlü tarihçi İbn Haldun, Mukaddime'sinde şöyle yazıyor:

"Bazı tarihçiler, Haremeyn dağlarının Mısır topraklarında olduğunu ve Kabe'nin kadim zamanlarda orada bulunduğunu, sonra ahir zamanda şimdiki yerine nakledildiğini zikretmişlerdir. Ayrıca Hacerü'l-Esved'in kaldırıldığını (gizlendiğini), onu Mehdi (a.f) zuhur edinceye kadar hiç kimsenin göremeyeceğini söylemişlerdir."

British Museum'daki Gizli Sandıklar:

Daha önceki bölümlerde bahsettiğimiz gibi, British Museum arşivlerinde "Çanakkale Harekâtı" kaynaklı gizli sandık kayıtları var. İçinde "siyah taş parçaları", "kutsal örtü parçaları" ve "altın emanetler" olduğu yazılı. Bu sandıklar hâlâ "gizli" statüsünde, halka açık sergilenmiyor.

Acaba?

Bu bölümde ele aldığımız kaynaklar:

• Gelibolulu Mustafa Âli, Künhü'l-Ahbar

• Gelibolulu Mustafa Âli, Nusretnâme

• Evliya Çelebi, Seyahatname (10. Cilt - Ayasofya)

• İbn Haldun, Mukaddime

• Makrîzî, el-Hıtat (Cennetü'l-Baki ve Mısır)

• British Museum Gizli Envanter Kayıtları (1915-1918)

• Resulullah (s.a.v)'in Kabe'nin yıkılacağına dair hadisi

Bir kutsal emanetin, bir şehrin, bir kıblenin izinde... Arşivlerin tozlu sayfalarında kaybolmuş bir gerçeğin peşinde.

Acaba?

"Bu programda paylaşılan bilgiler, kesin doğru olarak değil, araştırmaya teşvik ve tefekküre davet amacıyla sunulmaktadır. Dinleyicilerimizi kendi araştırmalarını yapmaya, güvenilir kaynaklara başvurmaya ve en önemlisi Kur'an ve Ehlibeyt öğretileriyle her bilgiyi süzgeçten geçirmeye davet ediyoruz."

Kudüs. İbranice'de "barış şehri", Arapça'da "Beytü'l-Makdis", Türkçe'de "Kutsal Ev". Üç semavi dinin gözbebeği. Milyarlarca insanın yöneldiği, özlem duyduğu, uğruna savaştığı şehir.

Peki ya bugün bildiğimiz Kudüs, her zaman orada değilse? Ya gerçek Kudüs, bambaşka bir coğrafyada, belki de Çanakkale civarında bir yerlerdeyse?

Bu bölümde Defne ve Ergen, kutsal şehirlerin coğrafyasını sorgulamaya başlıyor. Çünkü Kur'an, hadisler ve tarihi kaynaklar, bize bugünkü haritalarla örtüşmeyen ipuçları veriyor.

Bu bölümde sorduğumuz sorular:

• "Beytü'l-Makdis" ne demek? Neden "Kudüs"ten farklı bir isim kullanılıyor?

• Kur'an'da geçen "Mescid-i Aksa" ve "Mescid-i Haram" arasındaki mesafe neden "bir gece yürüyüşü" olarak tanımlanıyor?

• "Tuva Vadisi" nerededir? Musa (a.s) ayakkabılarını nerede çıkardı?

• Evliya Çelebi'nin Seyahatname'sinde "Kudüs" ile ilgili hangi ilginç detaylar var?

• İmam Cafer Sadık (a.s)'ın "Beyt-i Mamur" ve "yükseltilmiş tavan" ile ilgili hadisi ne anlatıyor?

• Haçlı Seferleri neden hep Ege'ye düzenlendi?

• "Siyon" kelimesinin kökeni nedir ve nerededir?

Kur'an ışığında sorgulamalar:

İsra Suresi'nin ilk ayetinde, Peygamberimizin (s.a.v) Mescid-i Haram'dan Mescid-i Aksa'ya bir gecede götürüldüğü anlatılır. Bugünkü haritalara göre Mekke ile Kudüs arası yaklaşık 1.500 km'dir. Bir gecede yürüyerek kat edilemeyecek bir mesafe. Peki ya bu iki kutsal mekan arasındaki mesafe, bugün bize öğretilenden çok daha azsa? Ya birbirlerine "bir gece yürüyüşü" mesafesindeyse?

Hadisler ışığında sorgulamalar:

İmam Muhammed Bakır (a.s) buyuruyor ki: "Tuva, Şam'da bir vadidir. İçinde Musa (a.s) ve Hızır (a.s)'ın makamı vardır." Peki "Şam" her zaman bugünkü Şam mıydı? Yoksa bu isim de tıpkı "Mısır" ve "Paris" gibi başka bir coğrafyayı mı işaret ediyor?

Tarihi kaynaklar ışığında sorgulamalar:

Evliya Çelebi, Seyahatname'sinde Kudüs ile Mekke arasında "bir günlük yol" olduğunu yazar. İbn Battuta da aynı mesafeden bahseder. Bugünkü haritalarla bu mesafe 1.500 km. Acaba bu devasa fark nasıl açıklanabilir?

Haçlı Seferleri ve Kudüs:

Haçlı Seferleri'nin hedefi Kudüs'tü. Peki neden tüm Haçlı orduları önce Ege'ye, Çanakkale civarına yöneldi? Neden bugünkü Kudüs'e gitmek için binlerce kilometre yol kat eden ordular, rotalarını Ege üzerinden çizdi?

Bu bölümde ele aldığımız kaynaklar:

• Kur'an-ı Kerim, İsra Suresi, 1. Ayet

• Kur'an-ı Kerim, Taha Suresi, 12. Ayet (Tuva Vadisi)

• İmam Cafer Sadık (a.s), Beyt-i Mamur hadisi (Biharü'l-Envar, c. 12, s. 85)

• İmam Muhammed Bakır (a.s), Tuva Vadisi hadisi (Biharü'l-Envar, c. 13, s. 289)

• Evliya Çelebi, Seyahatname (9. Cilt - Kudüs)

• İbn Battuta, Rihle (Kudüs-Mekke mesafesi)

• Haçlı Seferleri kayıtları

• Osmanlı arşivlerinde Kudüs kayıtları

Bir kutsal şehrin peşine düşmek, sadece bir coğrafyayı değil, aynı zamanda inancın, tarihin ve hafızanın da izini sürmek demek.

Acaba?

"Bu programda paylaşılan bilgiler, kesin doğru olarak değil, araştırmaya teşvik ve tefekküre davet amacıyla sunulmaktadır. Dinleyicilerimizi kendi araştırmalarını yapmaya, güvenilir kaynaklara başvurmaya ve en önemlisi Kur'an ve Ehlibeyt öğretileriyle her bilgiyi süzgeçten geçirmeye davet ediyoruz."

Tarih boyunca yer isimleri değişti. Biliyoruz. Peki ya sadece isimler değil de, o isimlerin işaret ettiği coğrafyalar da değiştiyse?

Bu bölümde Defne ve Ergen, karşımıza çıkan bir haritayla yola çıkıyor. Haritada "Paris" yazıyor. Ama Paris, bugünkü Fransa'da değil. Çanakkale civarında bir noktayı işaret ediyor.

Acaba? Bugün "Paris" dediğimiz şehir, her zaman orada mıydı? Yoksa isimler, tıpkı insanlar gibi göç mü etti?

Bu bölümde sorduğumuz sorular:

• Bir harita, "Paris" diyor ama işaret ettiği yer Çanakkale. Bu nasıl mümkün?

• "Mısır" ismi her zaman bugünkü Mısır topraklarını mı ifade ediyordu?

• Ebû Eyyûb el-Ensarî'nin şehadetiyle ilgili hadis, neden lojistik olarak imkansız görünüyor?

• Trablusgarp Savaşı neden Çanakkale'de de çarpışmalara sahne oldu?

• "On İki Ada" meselesinin kökeninde ne var?

Hadis ışığında bir sorgulama:

Eslem Ebû İmrân et-Tücîbî (r.a.)'den rivayet edilen bir hadiste, Müslümanların Mısır'dan kalkıp İstanbul'a kadar savaşmaya gittiği anlatılır. Bugünkü haritalara göre bu mesafe, develerle aylar süren bir yolculuk anlamına gelir. Peki ya "Mısır" o dönemde bugünkü Mısır değilse? Ya Mısır, Çanakkale civarında bir bölgeyse?

Tarihsel bir not:

1911-1912 yılları arasında yaşanan Trablusgarp Savaşı, adını Kuzey Afrika'daki bir bölgeden alsa da, çarpışmalar Ege Adaları, Çanakkale Boğazı ve hatta Kızıldeniz'de gerçekleşti. Bir savaş neden adını aldığı bölgenin çok uzağında cereyan eder? Acaba "Trablusgarp" ismi de tıpkı "Paris" ve "Mısır" gibi başka bir coğrafyayı mı işaret ediyor?

Bu bölümde ele aldığımız kaynaklar:

• Ebû Dâvûd, Cihâd, 27 (Ebû Eyyûb el-Ensarî'nin şehadetiyle ilgili hadis)

• Trablusgarp Savaşı kayıtları (1911-1912)

• Uşi Antlaşması (1912)

• Lozan Antlaşması, 15. Madde (1923)

• Osmanlı arşivlerinde "Paris" isimli yerleşim kayıtları

Bir ismin peşine düşmek, bazen bütün bir tarihin yeniden yazılmasını gerektirebilir. Ya da en azından, yeniden sorgulanmasını.

Acaba?

"Bu programda paylaşılan bilgiler, kesin doğru olarak değil, araştırmaya teşvik ve tefekküre davet amacıyla sunulmaktadır. Dinleyicilerimizi kendi araştırmalarını yapmaya, güvenilir kaynaklara başvurmaya ve en önemlisi Kur'an ve Ehlibeyt öğretileriyle her bilgiyi süzgeçten geçirmeye davet ediyoruz."

Bir haritaya baktığınızda ne görürsünüz? Yollar, şehirler, nehirler, dağlar... Peki ya görünmeyenler? Ya kasıtlı olarak silinenler?

Bu bölümde, Defne ve Ergen haritaların sandığımızdan çok daha fazlasını anlattığını keşfediyor. Çünkü haritalar sadece coğrafyayı değil, aynı zamanda iktidarı, tercihleri ve bazen de gizli anlaşmaları yansıtır.

Bu bölümde sorduğumuz sorular:

• 1914 Osmanlı haritası ile 1928 Cumhuriyet haritası arasında ne fark var?

• "Kaley-i Sultaniye" nereden kayboldu?

• İngiliz Harita Dairesi'nin 1919 tarihli gizli memorandumunda ne yazıyor?

• "Orijinal Mekke" ibaresi neden haritalardan silindi?

• Yeraltı geçitleri ve tünel ağları neden gösterilmiyor?

Belgeler ışığında sorguluyoruz:

• The National Archives (UK), WO 159/45, War Office Mapping Division, Confidential Memorandum, 1919

• Osmanlı Harita Dairesi, "Memalik-i Osmaniye Haritası", 1914

• Türkiye Cumhuriyeti Harita Genel Müdürlüğü, "Türkiye Siyasi Haritası", 1928

• Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri, Harita Genel Müdürlüğü Gizli Talimatı, 1926

Bir haritanın arkasında ne saklı olabilir? Birlikte bakalım. Birlikte soralım.

Acaba?

"Bu programda paylaşılan bilgiler, kesin doğru olarak değil, araştırmaya teşvik ve tefekküre davet amacıyla sunulmaktadır. Dinleyicilerimizi kendi araştırmalarını yapmaya, güvenilir kaynaklara başvurmaya ve en önemlisi Kur'an ve Ehlibeyt öğretileriyle her bilgiyi süzgeçten geçirmeye davet ediyoruz."

Bir şeyleri "herkes biliyor" diye kabul etmekle başlıyor her şey. Peki ya herkesin bildiği şeyler yanlışsa? Bu ilk bölümde, Defne ve Ergen "acaba?" sorusunun peşine düşüyor. Haritalar neden değişiyor? Bazı bölgeler neden yasak? Ve en önemlisi: Neden sorgulamayı unuttuk? Merak edenler için bir başlangıç.

"Bu programda paylaşılan bilgiler, kesin doğru olarak değil, araştırmaya teşvik ve tefekküre davet amacıyla sunulmaktadır. Dinleyicilerimizi kendi araştırmalarını yapmaya, güvenilir kaynaklara başvurmaya ve en önemlisi Kur'an ve Ehlibeyt öğretileriyle her bilgiyi süzgeçten geçirmeye davet ediyoruz."

Derinleme Analiz: Acaba? , Defne ve Ergen'in sunduğu, sorgulamayı merkezine alan bir podcast.

Bu programda, "herkesin bildiği" sanılan hikayelerin, haritaların, tarihsel anlatıların ve kutsal metinlerin altına bakıyoruz. Belgeleri, arşivleri, antlaşmaları, mitleri, ayetleri, hadisleri ve seyahatnameleri yan yana koyup soruyoruz: Acaba?

Bu tanıtım bölümünde:

• Program neden "Acaba?" diye soruyor?

• Hangi konuları sorgulayacağız?

• Sizi nasıl bir yolculuk bekliyor?

Programda sorgulayacağımız konulardan bazıları:

• Haritalar neden değişiyor? Bazı bölgeler neden haritalardan siliniyor?

• Kabe, Kudüs, Mekke, Medine... Bu kutsal şehirler her zaman bugünkü yerlerinde miydi?

• Mısır, Gazze, Hicaz, Paris, Trablusgarp... Bu isimler aslında hangi coğrafyaları işaret ediyor?

• Yeraltı şehirleri, kapatılan tüneller ve gizli antlaşmalar... Arkasında ne var?

• Mitler sadece masal mı, yoksa unutturulmuş bir gerçekliğin hatırası mı?

Bir şeyi "kesin doğru" diye sunmuyoruz. Öğretmiyoruz, ezber bozmuyoruz. Sadece merak ediyoruz.

Tarih, coğrafya, din, mitoloji, arkeoloji ve gizli antlaşmaların kesiştiği noktada, tek bir soruyla buluşalım:

Acaba?

İlk bölüm çok yakında. Bizi takip edin, merak edin, sorgulayın.

"Bu programda paylaşılan bilgiler, kesin doğru olarak değil, araştırmaya teşvik ve tefekküre davet amacıyla sunulmaktadır. Dinleyicilerimizi kendi araştırmalarını yapmaya, güvenilir kaynaklara başvurmaya ve en önemlisi Kur'an ve Ehlibeyt öğretileriyle her bilgiyi süzgeçten geçirmeye davet ediyoruz."